Nhưng đồng thời những kỹ năng bị Kim Dung đánh giá là “không đẹp mắt” đó cũng làm nên một hệ thống võ thuật giàu tính thực chiến, từ giao đấu võ đài cho đến chiến trường, có tên gọi chung là Địa Đường Quyền.
Trong tiểu thuyết Lộc Đỉnh Ký, Kim Dung lần đầu nhắc đến Địa Đường Quyền qua viên bộ tướng Lâm Hưng Châu, trong cuộc trò chuyện với Tổng đà chủ Thiên Địa Hội là Trần Cận Nam và Vi Tiểu Bảo.
Lâm Hưng Châu được mô tả là thành thạo Địa Đường Đao pháp, một biến thể sử dụng binh khí từ Địa Đường Quyền. Khi được hỏi đến kỹ năng này, Lâm Hưng Châu tỏ vẻ bẽn lẽn, xấu hổ vì cho rằng cách đánh lăn lộn này làm “mất mặt” người giang hồ.
Nhưng sau đó Vi Tiểu Bảo lên tiếng ca ngợi tính thực chiến của Địa Đường Quyền khi giao đấu với những người Tây dương cao lớn, sử dụng súng, hoặc kỵ binh.
Từ đó dù đánh giá Địa Đường Quyền không phải là môn võ đẹp mắt hoặc cao minh, Kim Dung cũng đặc tả được một môn võ giàu tính thực chiến, đặc biệt là ở nơi chiến trường.
Nhìn từ góc độ giang hồ thượng võ của tiểu thuyết kiếm hiệp, Địa Đường Quyền rõ ràng không được đánh giá cao. Nhưng Kim Dung đã khéo léo đặt môn võ này vào bối cảnh chiến trường, qua đó nhắc đến một kỹ thuật chiến đấu đặc sắc, giàu tính thực chiến của làng kung fu truyền thống.
Khác với phần lớn các môn quyền thuật lấy tư thế đứng làm trung tâm, Địa Đường Quyền (Ditangquan) được xây dựng trên một tư tưởng hoàn toàn khác: chiến đấu ngay cả khi đã ngã xuống đất.
Các tài liệu võ thuật Trung Quốc và nghiên cứu hiện đại đều mô tả đây là hệ thống võ học chuyên về lăn, ngã chủ động, xoay người, né tránh và phản công từ vị trí thấp.
Theo các công trình nghiên cứu được tổng hợp bởi võ sư và học giả Shou-Yu Liang cùng Wen-Ching Wu, những hình thức sơ khai của Địa Đường Quyền được cho là đã xuất hiện từ thời Tống, sau đó phát triển mạnh ở miền Bắc Trung Quốc, đặc biệt là khu vực Sơn Đông.
Trong bối cảnh chiến đấu thời trung – cổ đại, việc bị quật ngã thường đồng nghĩa với nguy cơ mất mạng. Địa Đường Quyền ra đời nhằm giải quyết chính vấn đề đó.
Thay vì tìm mọi cách đứng dậy ngay lập tức, người tập học cách biến mặt đất thành một phần của trận đấu. Các động tác lăn, xoay, trượt người hay đá thấp được sử dụng để né tránh đòn tấn công, đồng thời tạo ra những góc phản kích mà đối phương khó lường trước.
Nhà nghiên cứu võ thuật Brian Kennedy, đồng tác giả nhiều công trình về võ thuật Trung Quốc cổ truyền, từng nhận xét rằng những hệ thống như Địa Đường Quyền phản ánh một nguyên lý rất thực dụng của chiến đấu truyền thống: “Nếu bị đánh ngã, trận đấu chưa kết thúc. Người võ sĩ vẫn phải tiếp tục chiến đấu từ vị trí bất lợi nhất”.
Theo ông, đây chính là điểm khiến Địa Đường Quyền khác biệt so với nhiều hệ thống quyền thuật hiện đại vốn mặc định người tập sẽ nhanh chóng đứng lên để tái lập tư thế chiến đấu.
Từ nền tảng Địa Đường Quyền, các võ sư Trung Quốc sau đó phát triển nhiều bài binh khí tương ứng.
Nổi tiếng nhất là Địa Đường Đao. Về bản chất, đây không phải một môn võ độc lập, mà là sự mở rộng các nguyên lý của Địa Đường Quyền sang đao thuật. Người sử dụng vừa vận động sát mặt đất vừa điều khiển trường đao hoặc đại đao để tấn công vào những vị trí thấp như chân, đầu gối hoặc hạ bàn của đối thủ.
Nhiều truyền thuyết dân gian Trung Quốc cho rằng Địa Đường Đao từng được sử dụng để đối phó kỵ binh, thậm chí có khả năng chém gục chiến mã đang lao tới. Tuy nhiên các sử gia quân sự hiện đại tỏ ra thận trọng với nhận định này.
Trong những binh thư nổi tiếng như Kỷ Hiệu Tân Thư của Thích Kế Quang hay Võ Bị Chí của Mao Nguyên Nghi, các loại binh khí chống kỵ binh chủ lực được ghi nhận là trường thương, kích, trường đao và trảm mã đao. Không có bằng chứng sử liệu mạnh cho thấy Địa Đường Đao từng đóng vai trò chiến thuật quan trọng trên chiến trường.
Điều đó không có nghĩa Địa Đường Đao thiếu giá trị thực chiến. Trái lại, nhiều chuyên gia võ thuật cho rằng việc hạ thấp trọng tâm và tấn công từ góc bất thường có thể tạo ra lợi thế đáng kể trong giao đấu cá nhân.
Một cú quét chân bất ngờ hoặc đòn chém xuất phát từ vị trí sát mặt đất có thể khiến đối thủ mất thăng bằng trong tích tắc. Tuy nhiên những kỹ thuật này cũng có hạn chế rõ ràng. Người tập dễ mất tầm quan sát, tiêu hao thể lực nhanh và đặc biệt bất lợi khi phải đối mặt với nhiều đối thủ hoặc vũ khí dài.
Lịch sử phát triển của Địa Đường Quyền cũng cho thấy đây không phải một môn phái độc lập như Vịnh Xuân Quyền hay Thái Cực Quyền. Thay vào đó, nó giống một hệ thống kỹ thuật được nhiều võ phái hấp thụ.
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy Địa Đường Quyền có quan hệ chặt chẽ với hệ võ Thiếu Lâm Bắc phái dân gian. Nhiều bài quyền như Thiếu Lâm Địa Long Quyền hay Phi Long Địa Thảng Quyền vẫn còn được lưu truyền đến ngày nay.
Bên cạnh đó nhiều kỹ thuật Địa Đường cổ còn tồn tại trong Sước Cước (Chuojiao), một môn võ nổi tiếng của tỉnh Hà Bắc. Không ít học giả cho rằng chính Sước Cước là nơi bảo tồn được nhiều yếu tố nguyên thủy nhất của Địa Đường Quyền, sau khi hệ thống này suy giảm ảnh hưởng như một trường phái độc lập.
Một nhánh võ thuật khác thường được nhắc đến là Cẩu Quyền (Gouquan) của Phúc Kiến. Dù không có quan hệ truyền thừa trực tiếp, cả hai đều chia sẻ nhiều đặc điểm như đánh thấp, phản công từ dưới đất và sử dụng các góc tấn công bất thường. Điều này khiến nhiều nhà nghiên cứu xem chúng như những “người họ hàng” trong đại gia đình võ thuật Trung Hoa.
Bước sang thế kỷ 20, Địa Đường Quyền trải qua sự thay đổi lớn. Khi wushu hiện đại được chuẩn hóa từ thập niên 1970, các kỹ thuật nhào lộn, xoay người và bật nhảy được bổ sung mạnh mẽ nhằm tăng tính hấp dẫn trên sân khấu. Kết quả là phiên bản Địa Đường mà công chúng thường thấy ngày nay mang màu sắc biểu diễn rõ nét hơn so với các hình thức cổ truyền.
Nhà nghiên cứu Meir Shahar, tác giả cuốn The Shaolin Monastery, từng lưu ý rằng nhiều môn võ Trung Quốc hiện đại cần được nhìn nhận trong bối cảnh lịch sử cụ thể.
Theo ông, cần phân biệt giữa kỹ thuật chiến đấu nguyên thủy và các phiên bản được chỉnh sửa nhằm phục vụ trình diễn hoặc thi đấu thể thao. Địa Đường Quyền là một trong những ví dụ tiêu biểu cho quá trình chuyển đổi đó.
Ngày nay, Địa Đường Quyền và Địa Đường Đao không còn xuất hiện trên chiến trường hay trong các cuộc giao đấu thực tế.
Tuy nhiên chúng vẫn được giảng dạy tại nhiều trường võ truyền thống ở Trung Quốc, đặc biệt trong hệ thống Thiếu Lâm dân gian và wushu biểu diễn.
Với những người yêu võ thuật cổ truyền, giá trị lớn nhất của Địa Đường không nằm ở khả năng đánh bại đối thủ, mà ở việc bảo tồn một cách tiếp cận chiến đấu rất khác biệt: biến mặt đất từ nơi thất bại thành một phần của chiến thắng.
Cách giao đấu của Địa Đường Quyền gợi nhớ ít nhiều đến BJJ – môn nhu thuật Brazil nổi tiếng về “nằm trên sàn”, cũng là kỹ năng tối thượng trên hệ thống võ đài MMA.
Phút 18 trên sân Dallas, Yamal lao vào tranh bóng với Lucas Digne trong cấm địa Pháp. Khi cả hai cùng cố gắng kiểm soát bóng, hậu vệ Pháp vung chân phá bóng nhưng lại đá mạnh vào đùi và hông của tiền đạo Tây Ban Nha. Trọng tài Ivan Barton lập tức chỉ tay vào chấm phạt đền.
Tuy nhiên, Pháp phản ứng. Họ cho rằng trước khi bị Digne phạm lỗi, bóng đã chạm tay Yamal, nên tình huống phải được xác định là lỗi dùng tay chơi bóng của tiền đạo Tây Ban Nha.
VAR kiểm tra tình huống trong ít phút, nhưng không yêu cầu trọng tài xem lại màn hình. Quyết định phạt đền được giữ nguyên. Mikel Oyarzabal sau đó sút căng về góc phải, mở tỷ số cho Tây Ban Nha.
Điểm gây tranh cãi nằm ở pha quay chậm cho thấy bóng dường như chạm vùng cánh tay phải của Yamal. Tuy nhiên, theo các chuyên gia luật, vị trí tiếp xúc này không cấu thành lỗi dùng tay chơi bóng.
Christina Unkel, cựu trọng tài FIFA và chuyên gia luật của ITV Sport, giải thích rằng bóng chạm vào phần "tay áo" của Yamal, tức khu vực được Luật Bóng đá xem là một phần của vai chứ không phải cánh tay.
"Đó không phải lỗi dùng tay chơi bóng. Bóng chạm vào vùng tay áo của Yamal nên quyết định phạt đền phải được giữ nguyên", Unkel nhận xét.
Theo điều 12 của IFAB, ranh giới giữa vai và cánh tay được xác định bằng đường tay áo. Nếu bóng chạm phần vai hoặc vùng nằm trên đường này, cầu thủ không bị xem là dùng tay chơi bóng.
Đây là điểm khác biệt quan trọng khiến nhiều khán giả dễ nhầm lẫn. Trên truyền hình, góc quay có thể tạo cảm giác bóng chạm khuỷu tay, nhưng khi xem từ nhiều góc và đối chiếu với quy định, điểm tiếp xúc nằm ở phần hợp lệ.
Ngoài vị trí chạm bóng, tư thế của Yamal cũng là yếu tố quyết định.
Chuyên gia Robert Zeglinski phân tích trên USA Today rằng khuỷu tay của tiền đạo 19 tuổi được ép sát cơ thể trong lúc tranh chấp. Luật của IFAB chỉ coi là phạm lỗi nếu cầu thủ cố tình dùng tay chơi bóng hoặc làm cơ thể "phình to một cách không tự nhiên" để cản hay khống chế bóng.
Trong tình huống này, Yamal không dang tay, không mở rộng diện tích cơ thể và cũng không chủ động dùng tay để kiểm soát bóng. Vì vậy, ngay cả khi bóng có chạm vùng sát cánh tay, điều đó cũng không đủ căn cứ để xác định lỗi.
Sau khi loại trừ khả năng phạm lỗi của Yamal, hành động của Digne trở thành yếu tố duy nhất cần xem xét.
Hậu vệ Pháp khi phá bóng không hề nhận ra Yamal ở phía sau, nên đã đá thẳng vào chân đối phương trong cấm địa. Cựu tiền đạo tuyển Anh Chris Sutton bình luận trên BBC rằng đây là "quả phạt đền quá rõ ràng", bởi Digne "đá vào hông và chân Yamal thay vì đá bóng".
Cựu hậu vệ Gary Neville cũng cho rằng Digne phải chịu trách nhiệm hoàn toàn. Theo ông, khi đối đầu một cầu thủ khéo léo như Yamal, hậu vệ cần nhận biết vị trí của đối phương trước khi phá bóng.
Unkel còn so sánh tình huống này với hai pha bóng trước đó tại World Cup 2026. Ở trận Anh gặp Mexico, Harry Kane từng bị phạm lỗi trong lúc tranh chấp khi bóng cũng chạm vùng tay áo. Trọng tài vẫn cho Anh hưởng phạt đền.
Một tình huống tương tự xảy ra ở trận Anh gặp Croatia, khi Luka Modric đá vào Noni Madueke trong cấm địa. Khi đó, trọng tài cũng cho hưởng phạt đền.
Sang hiệp hai, Tây Ban Nha còn ghi thêm một bàn nhờ công hậu vệ Pedro Porro, để lần thứ hai vào chung kết, sau năm 2010 khi họ đăng quang.
Pháp nắm trong tay ưu thế tuyệt đối trước màn thư hùng Tây Ban Nha ở bán kết World Cup 2026. Học trò HLV Didier Deschamps được nghỉ nhiều hơn, di chuyển ít hơn, có lực lượng tối ưu. Trong khi Tây Ban Nha chỉ có điểm tựa lịch sử vốn dĩ... để tham khảo là chính, Pháp sở hữu chìa khóa quan trọng để mở cửa chung kết, mà thể lực nằm trong số đó.
Thế nhưng, Pháp đã đánh rơi tất cả, khi thua trận bán kết World Cup thậm chí còn bạc nhược hơn bán kết EURO trước đó 2 năm, trước chính Tây Ban Nha.
"Gà trống Gô-loa" thủng lưới giữa hiệp 1 sau sai lầm khó tha thứ của Lucas Digne, khi lúng túng đá trúng người Lamine Yamal trong vòng cấm. Sang hiệp 2, Pedro Porro đặt dấu chấm hết cho Pháp với cú sút góc hẹp, sau những pha ban bật trung lộ xé toang hàng thủ Pháp.
"Tây Ban Nha trung thành và vận hành tốt lối chơi, triết lý của họ. Họ ưa thích kiểm soát bóng và làm chủ nhịp độ. Mục tiêu của Pháp là dâng cao pressing để không cho họ áp đặt lối chơi đó. Xét về khả năng kiểm soát, họ giỏi hơn chúng tôi. Pháp không làm được, lại mắc quá nhiều lỗi", Kylian Mbappe chia sẻ với báo chí sau trận.
Tây Ban Nha không thay đổi triết lý suốt 2 năm qua dưới thời HLV Luis de la Fuente. "La Roja" vẫn lấy kiểm soát bóng làm lẽ sống, nhờ nhạc trưởng Rodri kết hợp Fabian Ruiz ở giữa, hỗ trợ cho Mikel Oyarzabal, Dani Olmo và Lamine Yamal hoán đổi biến ảo ở tuyến trên.
HLV Deschamps biết không? Tất nhiên là có, sau 2 lần đối đầu Tây Ban Nha chỉ trong 2 năm, nhưng một lần nữa, ông lại để đối thủ cuốn phăng dù đang cầm lứa Pháp hay nhất.
Deschamps đã sai, khi sắp xếp Lucas Digne, trung vệ chỉ được định giá 10 triệu euro và chơi cho những đội như Everton, Aston Villa, để theo kèm Yamal. Dù chưa bùng nổ như EURO 2024 (1 bàn sau 7 trận), nhưng đánh giá thấp Yamal là sai lầm của bất cứ HLV nào.
Suốt trận bán kết, Digne không kiềm tỏa nổi cầu thủ trẻ xuất sắc nhất thế giới. Yamal có sa sút phong độ, vẫn ở đẳng cấp vượt trội một trung vệ vừa được PSG mua về để dự bị cho Nuno Mendes.
Sao trẻ của Tây Ban Nha đã chạy chỗ luồn lưng, tận dụng khoảnh khắc mất tập trung của Digne để bứt lên, buộc đối thủ phạm lỗi trong vòng cấm. Trong hiệp 2, Yamal còn vượt qua Digne chỉ bằng một cú rướn người, song đáng tiếc bàn thắng bị từ chối vì việt vị.
Dù Yamal cực nguy hiểm, HLV Deschamps vẫn không có bất cứ giải pháp nào kiềm tỏa anh, ngoài trao hy vọng chân phương cho Digne. Tây Ban Nha đã "xới tung" cánh trái Pháp, khiến Digne phòng ngự khốn khổ. Hậu quả là, Kylian Mbappe đói bóng ở tuyến đầu, không được hỗ trợ và trở nên vô hại.
"Chúng tôi luôn rơi vào thế 2 đấu 3 ở khu trung tuyến. Mà đối đầu với Tây Ban Nha thì điều đó cực kỳ nguy hiểm. Fabian Ruiz và Rodri luôn rảnh chân để luân chuyển bóng. Sự liên lạc trong các tình huống pressing của chúng tôi có vấn đề", Mbappe phân tích thêm.
Pháp đã cuốn phăng 6 đối thủ trước đó ở World Cup nhờ bộ tứ tiền đạo cực giỏi: Mbappe, Ousmane Dembele, Desire Doue và Michael Olise. Song, những "bại tướng" của Pháp như Ma Rốc, Paraguay, Thụy Điển hay Na Uy vốn dĩ không mạnh ở tuyến giữa, nên dễ dàng bị hàng công Pháp lấn lướt.
Sơ đồ 4-2-4 của Pháp hiệu quả trước những đội yếu hơn, nhờ tuyến tiền đạo áp đặt thế trận tốt, giúp tuyến giữa nhàn nhã.
Tuy nhiên, trước Tây Ban Nha có tuyến tiền vệ cầm bóng và pressing giỏi nhất thế giới, Pháp vẫn ngây thơ tin rằng có thể đá 4-2-4, với chỉ 2 tiền vệ là đủ để chống đỡ. Tây Ban Nha đã bóp nghẹt tuyến giữa Pháp, khiến Adrien Rabiot và Aurelien Tchouameni chỉ có thể đuổi bóng. Tuyến giữa bị vỡ vụn, Pháp không thể lên bóng mạch lạc. Các pha đẩy dài từ hàng thủ lên tuyến đầu bị bẻ gãy dễ dàng, khi Mbappe hay Dembele đều không giỏi tranh chấp.
HLV De la Fuente cũng nghiên cứu kỹ Pháp, khi cắt cử hậu vệ Marc Cucurella theo sát ngòi nổi Olise. Tân binh của Real Madrid đã khống chế hoàn toàn Olise, khiến chân chuyền số một bị cô lập.
HLV Deschamps không nhận ra vấn đề, khi ông rút một tiền đạo khỏi sân (Bradley Barcola), để thay bằng một... tiền đạo khác (Desire Doue). Hàng tiền vệ yếu đuối của Pháp bị lấn át đến những phút cuối cùng. Đó là lý do dẫu rất muốn, Mbappe cùng đồng đội cũng không thể đẩy lên, để tìm bàn danh dự.
Hành trình 14 năm dẫn dắt Pháp của Deschamps sẽ khép lại sau ngày 19.7, khi Pháp đá xong trận tranh hạng ba. Ông là công thần vĩ đại của bóng đá Pháp với 2 chung kết World Cup và 1 chung kết EURO, nhưng đáng buồn cho Deschamps, khi cái kết của ông lại là thất bại bạc nhược, dang dở trước đối thủ ông không thắng nổi dù chỉ một lần trong cả sự nghiệp.
Khi lên đường tham dự World Cup 2026, đội tuyển Thổ Nhĩ Kỳ đã được đưa tiễn bằng một lễ xuất quân long trọng. Toàn đội được hộ tống đến sân bay Istanbul bằng một đoàn xe Togg sang trọng trang trí bằng quốc kỳ Thổ Nhĩ Kỳ.
Hàng nghìn người đã đứng dọc các con đường và cầu bắc qua eo biển Bosphorus để tiễn họ, tạo nên một bầu không khí sôi động và phản ánh kỳ vọng cao cho lần đầu tiên họ trở lại giải đấu sau 24 năm.
Khi đó Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ (TFF) Ibrahim Hacıosmanoglu đã tuyên bố sẽ bỏ tiền túi, tài trợ cho mỗi cầu thủ một căn biệt thự tại khu nghỉ dưỡng nổi tiếng Bodrum của Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông Hagi Osmanoglu cho biết: "Chúng tôi dự định xây dựng 4.000 biệt thự ở Bodrum. Mỗi người trong số các bạn sẽ có một ngôi nhà ở đó. Những ngôi nhà này sẽ được tài trợ và tặng riêng cho các cầu thủ của chúng ta".
Tuy nhiên sau 2 loạt trận đầu tiên, Thổ Nhĩ Kỳ đã bị loại sớm với 2 thất bại liên tiếp trước Úc (0-2) và Paraguay (0-1). Xấu hổ vì thành tích này, các tuyển thủ Thổ Nhĩ Kỳ đã đồng loạt quyết định từ chối căn biệt thự do ông Hagi Osmanoglu tặng.
Nhà báo Serdar Ali Celikel của Neo Spor cho biết: "Các cầu thủ Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa ra quyết định, do đội trưởng dẫn đầu sau khi trao đổi với toàn đội. Cả 26 cầu thủ đều nhất trí từ chối những biệt thự này. Họ sẽ thông báo với Hagi Osmanoglu sau trận đấu cuối cùng với chủ nhà Mỹ ở World Cup 2026 rằng mọi người sẽ không nhận những biệt thự này".
