Mưa lớn đe dọa nỗ lực cứu hộ 2 người mất tích trong hang động Lào

Hai ngày sau khi Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) công bố kế hoạch xây dựng một căn cứ cố định gần cực nam của mặt trăng, Blue Origin - một trong những công ty tư nhân được thuê tham gia dự án - gặp thất bại lớn. Cụ thể, ngày 28.5, tên lửa thử nghiệm của Blue Origin - thuộc sở hữu của tỉ phú Jeff Bezos - đã phát nổ trên bệ phóng ở bang Florida (Mỹ). Vụ nổ gây thiệt hại nghiêm trọng cho bệ phóng mà có thể cần rất nhiều thời gian để sửa chữa.

Đối với NASA, tai nạn trên khiến nhiệm vụ xây dựng căn cứ ở mặt trăng bị trì hoãn. Nhưng đối với đối thủ cạnh tranh của Blue Origin là Công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk, thì vụ tai nạn lại là cơ hội. Dự kiến trong tháng 6 này, SpaceX lần đầu phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO), ước tính huy động được 75 tỉ USD, với định giá công ty khoảng 1.800 tỉ USD. SpaceX có thể tận dụng nguồn vốn từ IPO để phát triển công nghệ mới, tìm cách thống trị thị trường công nghệ không gian của Mỹ.

Thị trường công nghệ không gian không còn giới hạn trong việc thực hiện các sứ mệnh khám phá vũ trụ. Cuộc chiến Ukraine đã thay đổi điều này khi cho thấy vai trò của các vệ tinh cung cấp kết nối internet đang trở nên quan trọng hơn, khi hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink đã giúp Ukraine duy trì kết nối internet vốn bị Nga đánh sập trước đó. Không những vậy, dù bị giới hạn trong việc sử dụng kết nối với hệ thống Starlink, nhưng qua đó thì Kyiv vẫn có thể thu thập dữ liệu chiến trường một cách đáng kể.

Theo phân tích được gửi đến Thanh Niên bởi Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, ở tầm quốc gia, trong thập niên qua, Nga đã dần rút khỏi sự hợp tác không gian với Mỹ. Năm 2020, Moscow từ chối tham gia chương trình mặt trăng Artemis cùng với Washington và một số bên. Thay vào đó, Nga đã chọn hợp tác với chương trình vũ trụ của Trung Quốc để thiết lập một căn cứ tương tự trên mặt trăng. Năm 2022, Tập đoàn Wagner của Nga đã mua lại hình ảnh vệ tinh về Ukraine từ các công ty Trung Quốc đang cạnh tranh với Starlink - tập đoàn vốn đã cắt đứt quyền truy cập của Nga vào các vệ tinh của họ. Trong khi đó, Mỹ đã tuyên bố sẽ ngừng hoạt động Trạm không gian quốc tế (ISS) vào năm 2030 để chuyển sang các trạm vũ trụ thương mại thuộc sở hữu tư nhân.

Cũng trong thập niên qua, Trung Quốc đã làm lu mờ Nga để trở thành đối thủ lớn nhất của Mỹ trong cuộc đua vào không gian. Bắc Kinh đặt mục tiêu đưa các phi hành gia đầu tiên lên cực nam của mặt trăng trước năm 2030, mở rộng trạm vũ trụ Thiên Cung và tăng tốc thám hiểm sao Hỏa để có thể mang về các mẫu vào năm 2031.

Khác với Mỹ, hầu hết các chương trình vũ trụ của Bắc Kinh được thực hiện bởi các công ty nhà nước như Tập đoàn Khoa học và Công nghệ hàng không vũ trụ Trung Quốc (CASC) và Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp hàng không vũ trụ Trung Quốc (CASIC). Một số công ty tư nhân trong lĩnh vực này đã ra đời ở Trung Quốc, nhưng thực tế vẫn dựa vào nguồn vốn do chính phủ hậu thuẫn.

Thực tế trên cho thấy sự khác biệt về mô hình kinh tế trong cách tiếp cận của Mỹ và Trung Quốc về công nghệ không gian. Washington ưu tiên đổi mới và tiết kiệm chi phí. Tên lửa có thể tái sử dụng do Blue Origin và SpaceX phát triển đã giảm chi phí phóng và đồng thời tăng tốc độ phóng. Vào năm 2025, Mỹ đã phóng 3.720 vật thể vào không gian, con số này của Trung Quốc chỉ là 371.

Tuy nhiên, Eurasia Group đánh giá mô hình của Mỹ có những lỗ hổng khi phụ thuộc vào số ít các công ty tư nhân vốn chịu áp lực của các cổ đông trong ngắn hạn và sự không chắc chắn về nguồn tài chính. Ngược lại, các chương trình không gian của Trung Quốc được hưởng lợi từ nguồn tài trợ ổn định của chính phủ, kế hoạch dài hạn và sẵn sàng theo đuổi các mục tiêu chiến lược trong nhiều thập niên. Bắc Kinh đã đạt một số thành tựu nhất định trong khám phá mặt trăng.

Cuộc đua vào không gian giờ không chỉ là uy tín khoa học hay lợi thế quân sự mà còn là kinh tế. Sứ mệnh Artemis của Mỹ được thiết kế để tạo ra một "nền kinh tế mặt trăng" bằng cách kích thích đầu tư của khu vực tư nhân, phát triển công nghệ mới, tạo việc làm có giá trị cao và xây dựng chuỗi cung ứng thương mại trong không gian sâu thẳm. NASA còn đánh giá thám hiểm mặt trăng sẽ tạo ra các thị trường mới trong giao thông vận tải, thông tin liên lạc, khai thác tài nguyên và cơ sở hạ tầng đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh của Mỹ. Ngoài ra còn có tham vọng về các trung tâm dữ liệu chạy bằng năng lượng mặt trời trong không gian, điều này cũng có thể làm giảm nhu cầu năng lượng cao ngất ngưởng của trí tuệ nhân tạo trên trái đất.

Trung Quốc cũng nhìn thấy những cơ hội tương tự. Kế hoạch của Bắc Kinh về một Trạm Nghiên cứu mặt trăng quốc tế và cuối cùng là định cư trên mặt trăng nhằm đảm bảo một chỗ đứng trong "nền kinh tế mặt trăng" đang nổi lên, bao gồm tất cả mọi thứ từ các nguồn tài nguyên được tìm thấy trên mặt trăng như titan, heli-3 và kim loại đất hiếm, đến sản xuất năng lượng, sản xuất tiên tiến, dịch vụ vệ tinh và mạng lưới giao thông chiến lược giữa trái đất và mặt trăng. Các nhà hoạch định Trung Quốc cũng coi không gian là động lực của đổi mới công nghệ và tăng trưởng kinh tế dài hạn, giống như cách đường sắt, hàng không và internet định hình các kỷ nguyên công nghiệp trước đây trên trái đất.

Khi nguồn lợi lớn hơn thì cuộc cạnh tranh càng trở nên khốc liệt hơn.

Tin Gốc: Thanh Niên

Theo luật sửa đổi được thông qua ngày 17-7, nam giới độc thân từ 15 tuổi trở lên thuộc 11 nhánh hoàng tộc bị tước địa vị vào năm 1947 có thể được nhận trở lại Hoàng gia. Con trai của họ trong tương lai cũng sẽ đủ điều kiện kế vị ngai vàng.

Những người này hiện sống như công dân bình thường và làm việc trong nhiều lĩnh vực khác nhau như truyền thông, bảo hiểm hay quảng cáo.

Sửa đổi mới cũng chấm dứt quy định buộc các nữ thành viên Hoàng gia phải từ bỏ thân phận hoàng tộc khi kết hôn với thường dân. Tuy nhiên con của họ vẫn không có quyền kế vị.

Theo Hãng tin AFP, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae ủng hộ luật này.

Bà cho rằng cần tôn trọng kết luận của hội đồng chuyên gia năm 2021, vốn xác định việc giới hạn quyền kế vị cho các hậu duệ nam thuộc dòng dõi hoàng gia là phù hợp.

Luật Hoàng gia ban hành năm 1889 quy định chỉ nam giới thuộc dòng nội mới được kế vị ngai vàng. Quy định này tiếp tục được duy trì trong Luật Hoàng gia năm 1947 và vẫn có hiệu lực đến nay.

Hiện Hoàng gia Nhật Bản chỉ còn 16 thành viên, trong đó có 5 nam và 11 nữ - giảm khoảng một phần tư so với năm 1990.

Theo luật hiện hành, nếu Hoàng tử Hisahito không có con trai, dòng kế vị theo huyết thống nam của Hoàng gia sẽ chấm dứt.

Công chúa Aiko (24 tuổi) - con gái duy nhất của Nhật hoàng Naruhito - cũng như mọi thành viên nữ khác trong Hoàng gia, không nằm trong danh sách kế vị, dù được công chúng yêu mến và ngày càng đảm nhận nhiều nhiệm vụ đại diện hoàng gia.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo Hãng tin Reuters ngày 7-7, phát biểu trong cuộc gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan bên lề Hội nghị thượng đỉnh NATO, ông Trump một lần nữa nhắc lại tham vọng kiểm soát Greenland - vùng lãnh thổ bán tự trị thuộc Đan Mạch.

"Greenland nên do Mỹ kiểm soát, chứ không phải Đan Mạch", ông tuyên bố.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng Copenhagen đã không đầu tư thỏa đáng cho Greenland, trong khi vị trí của hòn đảo ngày càng trở nên quan trọng đối với an ninh của Mỹ trước sự hiện diện của Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực.

"Greenland chẳng giúp ích gì cho Đan Mạch. Đan Mạch cũng không chi tiền để thực sự hỗ trợ Greenland, nhưng nơi này lại là một khu vực quan trọng đối với Mỹ", ông nói.

Theo ông Trump, vấn đề Greenland đã ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa ông với NATO. Trước đây ông cũng liên tục đưa ra các tuyên bố Washington phải giành quyền sở hữu hoặc kiểm soát hòn đảo, gây căng thẳng với Đan Mạch - một thành viên NATO - và khiến nhiều nước châu Âu lo ngại.

Dù từng từ chối loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự để giành Greenland, tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos hồi đầu năm nay, vị tổng thống đã chuyển sang thúc đẩy một thỏa thuận dài hạn liên quan đến hòn đảo.

Cũng trong cuộc gặp, Tổng thống Mỹ tiếp tục bày tỏ thất vọng với NATO, thậm chí tiết lộ từng cân nhắc không tham dự hội nghị thượng đỉnh năm nay.

"Tôi đã rất thất vọng về NATO. Nói thẳng ra, nếu hội nghị không được tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ thì có thể tôi đã không tham dự", ông nói.

Sự bất mãn của nhà lãnh đạo Mỹ liên quan đến phản ứng của các đồng minh châu Âu trong cuộc chiến Iran.

Ông Trump cho biết ông đã xem đây như một "phép thử" để đánh giá liệu các đồng minh có sẵn sàng sát cánh cùng Washington hay không.

"Tôi đã thử xem liệu họ có đứng về phía chúng tôi hay không, bởi từ lâu tôi vẫn nói rằng chúng tôi đã giúp họ. Ý từ chối chúng tôi, Đức từ chối chúng tôi và Pháp cũng từ chối chúng tôi", ông nói, đề cập việc một số nước hạn chế quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ của họ khi xung đột Iran nổ ra.

Khi được hỏi liệu có công bố thêm kế hoạch cắt giảm quân số Mỹ tại châu Âu hay không, ông Trump chỉ trả lời: "Chúng ta hãy chờ xem".

Theo Đài CNN, ông Trump từng thảo luận riêng về khả năng cắt giảm khoảng 1/3 lực lượng Mỹ đồn trú tại châu Âu.

Bên cạnh vấn đề liên quan đến Greenland, ông Trump cũng bày tỏ lạc quan về triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình giữa Nga và Ukraine sau các cuộc trao đổi với lãnh đạo hai nước.

Tổng thống Mỹ cho biết ông đã có một "cuộc trao đổi rất tốt" với Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 6-7 và cũng nói chuyện với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

"Tôi nghĩ cả hai đều muốn đạt được một thỏa thuận. Thật đáng tiếc là mọi chuyện đã kéo dài quá lâu, nhưng tôi nghĩ rồi sẽ có điều gì đó đạt được", ông Trump nói.

Theo nhà lãnh đạo Mỹ, cả ông Putin và ông Zelensky hiện đều muốn giải quyết cuộc xung đột. "Tôi nghĩ chúng ta sẽ giải quyết được. Hy vọng là sớm", ông nói thêm.

Nhà lãnh đạo cho rằng xung đột Nga - Ukraine gây ảnh hưởng đến châu Âu nhiều hơn Mỹ, bởi giữa Washington và chiến trường có "cả một đại dương". Tuy nhiên, ông nói bản thân "không thể chịu nổi" khi chứng kiến những gì đang xảy ra.

"Tôi chưa bao giờ chứng kiến điều gì như vậy. Đó là một cuộc tàn sát và nó phải chấm dứt", ông chia sẻ.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ