Những thói quen sống lành mạnh giúp kéo dài tuổi thọ đã được khoa học chứng minh trong nhiều năm qua gồm tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và đặc biệt là duy trì chế độ ăn uống khoa học.
Mới đây, các nhà nghiên cứu tiết lộ 4 nhóm thực phẩm bạn nên ưu tiên nếu muốn sống lâu và khỏe mạnh.
Để xác định những loại thực phẩm có lợi cho tuổi thọ, các nhà nghiên cứu ở Tây Ban Nha đã xem xét hai chế độ ăn uống được lấy cảm hứng từ các vùng xanh trên thế giới, những khu vực được cho là có tỷ lệ người sống thọ cao nhất. Hai chế độ được xem xét gồm chế độ ăn Địa Trung Hải và chế độ ăn Sức khỏe hành tinh (Planetary Health Diet).
Cả hai chế độ đều khuyến khích sử dụng nhiều trái cây, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt, đồng thời tiêu thụ vừa phải các sản phẩm từ sữa và thịt. Trong đó, chế độ ăn Sức khỏe hành tinh (được các nhà khoa học xây dựng năm 2019 nhằm hướng tới sự bền vững môi trường) ưu tiên nguồn đạm thực vật như các loại đậu thay vì thịt.
Việc tuân thủ cả hai chế độ ăn đều liên quan đến tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn, đồng thời tác động tương đương thấp đến môi trường.
Nghiên cứu đã theo dõi gần 11.500 người được tuyển chọn trong giai đoạn 2008-2010 và đánh giá sau khoảng 14 năm về mối quan hệ giữa chế độ ăn uống và khả năng sống sót.
Kết quả cho thấy 4 nhóm thực phẩm dưới đây – vốn là nền tảng của hai chế độ ăn trên – đóng vai trò quan trọng nhất trong việc hỗ trợ tuổi thọ và sức khỏe lâu dài.
Trái cây
Trái cây là nền tảng của cả chế độ ăn Địa Trung Hải và chế độ ăn Sức khỏe hành tinh. Chúng cung cấp các chất dinh dưỡng quan trọng, như vitamin A, C và chất chống oxy hóa, giúp hỗ trợ sức khỏe miễn dịch và giảm viêm nhiễm cũng như tổn thương tế bào.
Một nghiên cứu cho thấy ăn vặt bằng trái cây thay vì các sản phẩm đóng gói sẵn cũng giúp mọi người cảm thấy bớt căng thẳng hơn. Liz Weinandy, một chuyên gia dinh dưỡng tại Trung tâm Y tế Wexner thuộc Đại học bang Ohio, chia sẻ với Fortune rằng vitamin C có thể bảo vệ não bộ.
Chế độ ăn Địa Trung Hải khuyến nghị ăn hai đến ba phần trái cây các loại mỗi ngày để hấp thụ nhiều loại chất dinh dưỡng. Chế độ ăn Sức khỏe Hành tinh khuyến nghị ít nhất năm phần trái cây và rau quả mỗi ngày.
Sản phẩm từ sữa
Mặc dù sản phẩm từ sữa chiếm tỷ trọng nhỏ hơn trong cả hai chế độ ăn, nhưng theo nghiên cứu, việc sử dụng chúng vẫn liên quan đến tuổi thọ cao hơn. Hai chế độ ăn này đều nhấn mạnh tầm quan trọng của phô mai và sữa chua ít béo hoặc không béo, chẳng hạn như sữa chua Hy Lạp ít béo hoặc phô mai tươi.
Giàu canxi và vitamin D, các sản phẩm từ sữa hỗ trợ sức khỏe xương. Sữa là nguồn cung cấp protein tốt, giúp hỗ trợ chống lại sự mất cơ do tuổi tác. Một cốc sữa chua nhỏ 127g thường chứa 10-15g protein (bạn cần khoảng 1,2-2g protein cho mỗi kilogram cân nặng).
Các sản phẩm từ sữa lên men như kefir cũng rất giàu lợi khuẩn probiotic và có thể hỗ trợ sức khỏe đường ruột.
Dầu không bão hòa
Các loại dầu không bão hòa, như dầu ô liu và dầu bơ, là một phần quan trọng của cả hai chế độ ăn. Chúng có thể giúp duy trì mức cholesterol ở ngưỡng khỏe mạnh và hỗ trợ chức năng não.
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, có một số bằng chứng cho thấy chế độ ăn Địa Trung Hải giàu dầu ô liu nguyên chất có thể hỗ trợ cơ thể kiểm soát lượng cholesterol dư thừa và bảo vệ mạch máu.
Các loại hạt
Một nắm các loại hạt luôn là một món ăn nhẹ tuyệt vời. Chúng chứa chất béo lành mạnh có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giảm viêm, đồng thời giàu chất xơ và protein giúp no lâu, giàu omega-3 hỗ trợ sức khỏe não bộ (đặc biệt là quả óc chó).
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy những thay đổi lối sống đơn giản có thể giúp con người khỏe mạnh lâu hơn và giảm nguy cơ tử vong sớm.
Ví dụ, nghiên cứu được trình bày tại Phiên họp khoa học năm 2023 của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cho thấy 8 thói quen lành mạnh có thể làm chậm quá trình lão hóa sinh học tới 6 năm.
Những thói quen này liên quan đến chế độ ăn uống, duy trì cân nặng khỏe mạnh, tránh thuốc lá, duy trì giấc ngủ tốt, kiểm soát cholesterol, lượng đường trong máu và huyết áp, và không kém phần quan trọng là duy trì hoạt động thể chất.
Tập thể dục mỗi ngày có thể giúp bạn kéo dài thêm 3 năm tuổi thọ. Hơn nữa, nguy cơ tử vong sớm có thể giảm 4% sau mỗi 15 phút hoạt động thể chất hàng ngày.
Một đánh giá gần đây cho thấy, ở nhóm người trên 60 tuổi, những người tập thể dục dù chưa đạt mức khuyến nghị 150 phút/tuần vẫn có nguy cơ tử vong sớm thấp hơn 22%. Những người đạt được khuyến nghị 150 phút/tuần có nguy cơ tử vong sớm thấp hơn 28%.
Nhiều người nghĩ người bị đau tim phải lớn tuổi, thừa cân hoặc có lối sống thiếu lành mạnh. Nhưng thực tế hiện nay, ngày càng nhiều trường hợp người trông khỏe mạnh vẫn bất ngờ bị nhồi máu cơ tim.
Một trong những nguyên nhân âm thầm phía sau là tăng huyết áp. Theo bác sĩ Anjan Siotia, Giám đốc Khoa Tim mạch tại Bệnh viện tim mạch BM Birla (Ấn Độ), tăng huyết áp được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng: Không sốt, không đau, không dấu hiệu cảnh báo rõ rệt, nhưng bên trong cơ thể, huyết áp cao âm thầm làm tổn thương mạch máu, gây áp lực lên tim và làm tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh thận cũng như các biến cố tim mạch nguy hiểm.
Bác sĩ Siotia cho biết: “Nhiều người không khám sức khỏe định kỳ vì nghĩ mình vẫn khỏe, hoàn toàn không có triệu chứng như đau ngực hay mệt mỏi, nhưng tim đã chịu áp lực kéo dài suốt nhiều năm. Chính sự tăng huyết áp âm thầm tiến triển trong thời gian dài này dẫn tới các dấu hiệu đầu tiên là nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim hoặc tổn thương thận”.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, tăng huyết áp thường không gây dấu hiệu hay triệu chứng ngay cả khi chỉ số đã ở mức nguy hiểm. Huyết áp cao âm thầm gây ra những tổn thương nhỏ bên trong mạch máu, khiến mảng xơ vữa dễ hình thành hơn, động mạch cứng dần và tim phải hoạt động gắng sức mỗi ngày. Chỉ cần một mảng tắc nghẽn hoặc rối loạn nhịp tim cũng có thể dẫn đến tình trạng nguy hiểm tính mạng.
Theo các chuyên gia, ngồi quá lâu, tiếp xúc màn hình liên tục, thức khuya, ngủ kém, căng thẳng kéo dài, hút thuốc, ăn thực phẩm chế biến sẵn và ít vận động đều là những yếu tố nguy cơ quan trọng làm gia tăng tình trạng tăng huyết áp.
Ngoài ra, áp lực công việc, lo lắng tài chính và thời gian nghỉ ngơi ít hơn khiến hormone căng thẳng tăng cao kéo dài, từ đó ảnh hưởng đến mạch máu và nhịp tim.
Tin vui là tăng huyết áp âm thầm hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả. Các chuyên gia khuyến nghị mọi người nên:
Thêm vào đó, các bác sĩ khuyến cáo không nên chỉ đo huyết áp khi cảm thấy mệt hay có triệu chứng. Ngay cả người ở độ tuổi 20 - 30 cũng nên kiểm tra huyết áp định kỳ, đặc biệt nếu có tiền sử gia đình mắc tăng huyết áp, tiểu đường hoặc bệnh tim mạch, theo Times of India (Ấn Độ).
Ngày 25-4, ông Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho hay từ ngày 28-4, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM sẽ đưa vào hoạt động thêm khu nhà mới tại số 114 - 116 - 118 Trần Quốc Thảo, phường Xuân Hòa, TP.HCM
Đây là cơ sở của Trung tâm Y tế quận 3 (cũ) trước đây, nằm đối diện khu điều trị hiện hữu của bệnh viện. Sau khi tiếp nhận, đơn vị đang khẩn trương cải tạo hạ tầng, tổ chức lại công năng để nhanh chóng đưa vào phục vụ người bệnh.
Ông Thượng cho hay trong quá trình tổ chức lại mạng lưới y tế cơ sở sau khi TP chuyển đổi mô hình hoạt động của các trung tâm y tế thành hệ thống trạm y tế phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều cơ sở hạ tầng hiện hữu đã được ngành y tế rà soát, sắp xếp lại theo hướng sử dụng hiệu quả, đúng nhu cầu và phục vụ trực tiếp người dân.
Từ chủ trương này, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.HCM là một trong những đơn vị được ưu tiên bố trí thêm mặt bằng để mở rộng hoạt động chuyên môn, tạo điều kiện phát triển các chuyên khoa mới và triển khai thêm nhiều kỹ thuật chuyên sâu trong lĩnh vực tai mũi họng.
Việc mở rộng không gian hoạt động không chỉ giúp giảm tải cho cơ sở hiện hữu vốn kéo dài nhiều năm qua, rút ngắn thời gian chờ khám, mà còn mở ra dư địa phát triển dài hạn cho bệnh viện chuyên khoa đầu ngành khu vực phía Nam.
Theo kế hoạch, trong giai đoạn đầu, bệnh viện sẽ chuyển khoa cấp cứu và một số phòng khám sang cơ sở mới, đồng thời triển khai thêm các dịch vụ như đo thính lực, nhĩ lượng, ABR, CT scan, X-quang, xét nghiệm, nội soi tai mũi họng và nhiều kỹ thuật cận lâm sàng khác.
Nghiên cứu do nhóm chuyên gia tại Bệnh viện số 2 Trường Y Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) thực hiện, dẫn đầu bởi tiến sĩ Lu-sha Tong. Các nhà nghiên cứu đã phân tích hồ sơ sức khỏe của 482.699 người tham gia trong độ tuổi từ 37 đến 73 tuổi từ Ngân hàng sinh học Anh (UK Biobank), không có tiền sử đột quỵ trong giai đoạn từ 2006 đến 2022.
Tốc độ đi bộ được người tham gia tự báo cáo là chậm, trung bình hoặc nhanh, trong khi lực nắm được đo bằng lực kế cầm tay tiêu chuẩn.
Kết quả đã phát hiện những người đi bộ với tốc độ chậm, có nguy cơ đột quỵ cao hơn đến 64%, theo trang tin y khoa News Medical.
Ngược lại, người đi bộ nhanh hơn có nguy cơ đột quỵ thấp hơn.
Bên cạnh đó, tình trạng mất cơ cũng cho thấy những con số đáng ngại: Người có sức mạnh cơ bắp thấp có nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ tăng 31% và đột quỵ xuất huyết tăng 41%.
Lực nắm tay thấp hơn cũng liên quan đến việc tăng 7% khả năng bị đột quỵ.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng khi già đi, cơ thể thường mất khối lượng và sức mạnh cơ bắp. Sự mất mát này phản ánh sức khỏe thể chất thấp, viêm mạn tính và những thay đổi trong quá trình trao đổi chất. Cơ bắp yếu có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ đột quỵ cao hơn.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, các bài kiểm tra nhanh về chức năng thể chất, như tốc độ đi bộ và lực nắm tay, có thể giúp xác định những người có nguy cơ đột quỵ cao.
Như vậy, tốc độ đi bộ có thể là một dấu hiệu nói lên sức khỏe tổng thể và sàng lọc những yếu tố này sẽ hỗ trợ các chiến lược phòng ngừa hiệu quả hơn.
