Lệnh áp thuế miễn trừ một số mặt hàng Mỹ không sản xuất hoặc có nguy cơ làm gián đoạn chuỗi cung ứng như cà phê, thịt bò, cam và nước cam, một số sản phẩm năng lượng dầu khí, linh kiện và bộ phận hàng không vũ trụ.
Quyết định áp thuế được đưa ra sau cuộc điều tra kéo dài một năm theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. USTR kết luận các chính sách của Brazil về thương mại số, thuế quan, sở hữu trí tuệ, tiếp cận thị trường ethanol và phá rừng gây ảnh hưởng đến thương mại Mỹ.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết động thái là cần thiết để bảo đảm người lao động và doanh nghiệp cạnh tranh trên sân chơi bình đẳng. “Các cuộc đàm phán với Brazil suốt năm qua chưa giải quyết được những vấn đề này, nhưng chúng tôi vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục đàm phán”, ông nói chiều 15/7.
Nền kinh tế lớn thứ 10 thế giới là quốc gia đầu tiên bị nhắm mục tiêu theo chiến lược thuế quan mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump, dựa trên Điều 301. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng chính phủ Brazil “đã không đàm phán với Mỹ một cách thiện chí”.
Năm ngoái, ông Trump áp mức thuế 50% đối với hàng hóa Brazil để phản đối việc nước này truy tố cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. Sau đó, ông rút lại phần lớn các mức thuế, trong đó có thuế với thịt bò và cà phê.
Đến tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết các mức thuế đối ứng do chính quyền Tổng thống Trump áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là bất hợp pháp.
Hiện hàng hóa Brazil vẫn phải chịu thêm mức thuế bổ sung 10%, dự kiến hết hiệu lực tháng này. Brazil là đối tác thương mại lớn thứ 15 của Mỹ và chịu thâm hụt thương mại nhiều năm qua. Vào 2025, xuất khẩu từ nước này sang Mỹ giảm 6,6%, còn 37,72 tỷ USD. Trong khi, nhập khẩu từ Mỹ tăng 11,3%, đạt 45,25 tỷ USD.
Tại phiên họp Đại hội đồng cổ đông thường niên ngày 1/4, ông Nguyễn Văn Tuấn, Tổng giám đốc Gelex, nhận được câu hỏi của cổ đông về vai trò của ông tại các đơn vị trong hệ sinh thái, đặc biệt tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank).
Gelex lần đầu xuất hiện trong danh sách cổ đông nắm giữ trên 1% của Eximbank vào tháng 7/2024. Tính đến nay, doanh nghiệp của ông Tuấn đã tăng sở hữu tại ngân hàng này lên 10%.
Trả lời cổ đông, ông Tuấn cho biết sẽ tập trung vào công việc điều hành và đồng hành cùng Hội đồng quản trị (HĐQT) Gelex nhiệm kỳ tới. "Tôi sẽ không tham gia vào ban lãnh đạo Eximbank, ngân hàng liên kết của Gelex", ông Tuấn nói.
Chia sẻ thêm về khoản đầu tư vào Eximbank, ông cho biết Gelex đóng vai trò là nhà đầu tư chiến lược, nắm giữ dài hạn tại ngân hàng này. Vì vậy, nếu được cơ quan quản lý chấp thuận, công ty muốn tăng sở hữu tại đây từ 10% lên 15% vốn. Ngoài ra, ông Nguyễn Trọng Hiền, cựu Chủ tịch Gelex, dự kiến tham gia HĐQT Eximbank với tư cách thành viên độc lập.
Eximbank hiện là ngân hàng liên kết của Gelex, do doanh nghiệp nắm 10% cổ phần. Theo Luật các tổ chức tín dụng, cổ đông tổ chức sẽ chỉ được sở hữu tối đa 10% vốn của một ngân hàng. Nếu tính cả người liên quan, tỷ lệ nắm giữ tối đa có thể lên 15%.
Tại phiên họp, các cổ đông cũng thông qua việc CEO Nguyễn Văn Tuấn trở lại HĐQT Gelex, sau khi xin từ nhiệm vào tháng 3/2025. Ông sẽ thay thế cho ông Nguyễn Trọng Hiền, người xin từ nhiệm để nhận nhiệm vụ khác.
Ông Tuấn sinh 1984, là Cử nhân thương mại quốc tế và tài chính, ngân hàng. Năm 2016, ông trở thành Tổng giám đốc của Gelex. Ông Tuấn còn từng là chủ tịch của nhiều công ty trên sàn chứng khoán, như Viglacera hay Gelex Electric... Hiện ông sở hữu hơn 213 triệu cổ phiếu GEX, tương đương gần 24% vốn và cũng là cổ đông lớn nhất của tập đoàn này.
Năm nay, Gelex đặt kế hoạch kinh doanh với tổng doanh thu đạt 44.712 tỷ đồng, tăng khoảng 13% so với kết quả năm 2025. Trong khi đó, lợi nhuận trước thuế dự kiến giảm 22% còn 3.615 tỷ đồng.
Theo ông Bùi Đăng Khoa, Giám đốc Ban Tài chính kế toán, trong bối cảnh kinh tế vĩ mô nhiều thách thức, tập đoàn đã đưa ra phương án quản trị rủi ro để duy trì kết quả tích cực quý đầu năm. Quý I, doanh nghiệp dự kiến thu hơn 10.000 tỷ đồng, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận trước thuế đạt trên 700 tỷ đồng, cao hơn khoảng 10% so với thực hiện quý cùng kỳ năm ngoái.
Giá tăng khi triển vọng đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn bế tắc, khiến nhà đầu tư thêm lo ngại nguồn cung dầu Trung Đông gián đoạn trong thời gian dài. Các số liệu của chính phủ Mỹ cũng cho thấy tồn kho dầu thô và nhiên liệu tuần trước giảm mạnh hơn dự báo, càng gây sức ép lên giá.
Một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump hỏi các hãng dầu nước này về cách giảm thiểu tác động từ việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran. Từ đầu chiến sự, khoảng 50 tỷ USD dầu thô đã không thể tham gia thị trường toàn cầu, theo tính toán của Reuters.
"Nếu ông Trump sẵn sàng gia hạn lệnh phong tỏa, sự gián đoạn nguồn cung càng tồi tệ, tiếp tục đẩy giá lên cao", Yang An - nhà phân tích tại Haitong Futures nhận định.
Có nhiều dấu hiệu cho thấy nguồn cung bắt đầu thắt chặt. Số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho thấy tồn kho dầu thô nước này đã giảm hơn 6 triệu thùng tuần trước, lớn hơn nhiều so với dự báo của giới phân tích là chỉ hơn 200.000 thùng. Tồn kho xăng và nhiên liệu chưng cất (chủ yếu là dầu diesel) giảm mạnh hơn kỳ vọng, làm dấy lên lo ngại thiếu cung tại quốc gia tiêu thụ nhiên liệu lớn nhất thế giới, khi mùa hè - cao điểm lái xe - đến gần.
"Giá sẽ có yếu tố hỗ trợ mới khi mùa hè bắt đầu, nhu cầu tăng lên xảy ra đúng thời điểm nguồn cung thắt chặt", các nhà phân tích tại RBC Capital Markets nhận định.
Nhà đầu tư đang đánh giá tác động từ việc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC). Họ không cho rằng trong ngắn hạn, việc này sẽ ảnh hưởng lớn. Callum Macpherson, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa tại Investec, lý giải rằng sắp tới, các nước Trung Đông sẽ nỗ lực bơm tối đa lượng dầu ra thị trường.
Tuy vậy, việc UAE rời OPEC vẫn là rạn nứt lớn nhất trong lịch sử tổ chức này, làm tăng rủi ro dư cung, có thể khiến giá dầu giảm từ năm 2027, theo Wood Mackenzie.
"Việc UAE rời OPEC có tác động hạn chế đến các yếu tố cơ bản của thị trường năm 2026, kể cả khi eo biển Hormuz mở lại. Nhưng sau năm nay, việc này sẽ làm suy yếu khả năng cân bằng thị trường của OPEC, làm tăng nguy cơ dư cung, gây sức ép giảm giá", Simon Flowers - nhà phân tích tại Wood Mackenzie nhận định.
Tại ngày 12/6, lãi suất qua đêm liên ngân hàng ở quanh mức 3,5%/năm, giảm 2,7 điểm p% so với 5/6; kỳ hạn 1 tuần ở mức 4,8%/năm, giảm 1,8 điểm %; kỳ hạn 2 tuần giảm về 5,7%/năm và kỳ hạn 1 tháng còn khoảng 7,35%/năm.
Trong khi đó, lãi suất USD liên ngân hàng gần như đi ngang quanh vùng 3,65-3,75%/năm.
Tính từ đầu tháng 6 đến nay, sự thay đổi của mặt bằng lãi suất khá rõ nét. Tại thời điểm đầu tháng, lãi suất qua đêm từng tăng lên 10,66%/năm, có thời điểm lãi suất qua đêm dao động quanh vùng 11-13%/năm trước khi hạ nhiệt trong các phiên kế tiếp.
So với ngày 12/6, lãi suất qua đêm đã giảm khoảng 7,16 điểm %, các kỳ hạn 1-2 tuần cũng giảm mạnh gần 5 điểm %.
Mặt bằng lãi suất liên ngân hàng hiện cho thấy trạng thái thanh khoản đã ổn định hơn đáng kể so với đầu tháng. Đặc biệt, việc lãi suất qua đêm giảm từ vùng hai chữ số về dưới 4%/năm phản ánh áp lực vay mượn vốn tức thời giữa các ngân hàng đã suy giảm rõ rệt.
Tuy nhiên, lãi suất kỳ hạn 1-3 tháng vẫn duy trì quanh 7-8%/năm, cho thấy trạng thái căng thanh khoản vẫn tập trung ở nhu cầu vốn kỳ hạn tương đương trên thị trường liên ngân hàng.
Thanh khoản đang có sự phân hóa theo kỳ hạn. Áp lực ở phân khúc vốn ngắn hạn đã giảm nhanh, trong khi mặt bằng chi phí vốn kỳ hạn dài hơn vẫn duy trì ở mức tương đối cao. Điều đó cũng cho thấy thị trường chưa ghi nhận sự cải thiện đồng đều trên toàn bộ đường cong lãi suất liên ngân hàng.
Ngân hàng Nhà nước được biết liên tục có biện pháp điều hành để hỗ trợ thanh khoản. Ngày 1/6, Ngân hàng Nhà nước bơm khoảng 35.003 tỷ đồng qua kênh cầm cố trên thị trường mở, tương ứng bơm ròng khoảng 13.619 tỷ đồng thông qua các kỳ hạn 7-56 ngày.
Đồng thời, cơ quan điều hành nối lại nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ USD/VND kỳ hạn 14 ngày, với quy mô chào thầu tối đa 1 tỷ USD. Với mức tỷ giá công bố, công cụ này có khả năng bổ sung tối đa khoảng 24.000 tỷ đồng thanh khoản VND ngắn hạn cho hệ thống ngân hàng.
Trong tuần từ ngày 8/6 đến 12/6, Ngân hàng Nhà nước chào thầu 57.000 tỷ đồng trên kênh cầm cố, có khoảng 43.110 tỷ đồng trúng thầu. Nhìn chung, Ngân hàng Nhà nước đã hút ròng 25.733 tỷ đồng từ thị trường qua kênh thị trường mở.
