Hãng thông tấn Reuters hôm 5/4 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các binh sĩ đặc nhiệm nước này đã trải qua nhiều giờ căng thẳng khi phải chờ đợi máy bay dự bị đến đón, sau khi hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J Commando II gặp trục trặc kỹ thuật và không thể cất cánh từ sân bay dã chiến ở Iran.
“Nếu có khoảnh khắc nào khiến chúng tôi phải thốt lên ‘trời đất ơi’ thì chính là lúc đó”, quan chức Mỹ cho hay, đồng thời ca ngợi giới chỉ huy vì đã đưa ra quyết định nhanh chóng giúp cứu vãn tình thế.
Nhằm giải cứu sĩ quan điều khiển vũ khí của tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran hôm 3/4, khoảng 100 đặc nhiệm Mỹ đã bí mật xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương trong đêm, rồi leo lên ngọn núi cao hơn 2.000 m để tiếp cận mục tiêu. Phi công và đặc nhiệm Mỹ sau đó rút về điểm tập kết trước bình minh, sẵn sàng lên vận tải cơ để rút lui.
Hai chiếc MC-130J gặp sự cố khiến toàn bộ chiến dịch đối mặt nguy cơ đổ vỡ. Các chỉ huy sau đó ra quyết định mạo hiểm là triển khai thêm máy bay dự bị vào Iran để sơ tán quân nhân ra ngoài theo từng đợt.
Canh bạc này đã thành công và lực lượng Mỹ rút khỏi Iran an toàn. Trước khi rời đi, họ đã phá hủy tổng cộng 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J bị hư hỏng và 4 trực thăng, để ngăn Iran tiếp cận thiết bị quân sự nhạy cảm, theo quan chức Mỹ.
Con số này nhiều hơn thông tin ban đầu, khi New York Times nói rằng chỉ có hai vận tải cơ bị bỏ lại. Reuters không nêu lý do các trực thăng bị lực lượng Mỹ phá hủy trước khi rời đi.
Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
Hình ảnh hiện trường do truyền thông Iran công bố cho thấy ít nhất hai xác trực thăng AH/MH-6 Little Bird, bên cạnh phi cơ MC-130J. Hai mẫu này lần lượt có giá 2-7 triệu USD và khoảng 114 triệu USD mỗi chiếc. Trực thăng Little Bird có thể nằm gọn trong khoang chở hàng của phi cơ MC-130J, nên nhiều khả năng đã được chở theo khi làm nhiệm vụ giải cứu.
Tyler Rogoway, biên tập viên của War Zone, nhận định quá trình rút quân khẩn cấp sau khi hai máy bay MC-130J gặp sự cố khiến lực lượng Mỹ không còn thời gian hoặc chỗ trống để đưa trực thăng lên máy bay dự bị. “Cũng có khả năng chúng bị hư hại trong quá trình tác chiến và bị vứt bỏ”, chuyên gia Mỹ nêu quan điểm.
Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Lầu Năm Góc cho biết không có trường hợp thiệt mạng trong chiến dịch giải cứu. Tuy nhiên, quân đội Mỹ cũng hứng chịu nhiều tổn thất khí tài trong nỗ lực giải cứu. Bên cạnh các vận tải cơ MC-130J và trực thăng bị phá hủy, một cường kích A-10 đã bị phòng không Iran bắn rơi khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm.
Hai trực thăng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II cũng trúng hỏa lực Iran, khiến ít nhất một quân nhân bị thương, nhưng đã hạ cánh an toàn ở lãnh thổ đồng minh của Mỹ. Chưa rõ mức độ hư hại của chúng.
Phạm Giang (Theo Reuters, New York Post, War Zone)
Ngày 23-4, Hãng tin Reuters tiết lộ nội dung một bức thư điện tử nội bộ của Lầu Năm Góc, trong đó liệt kê hàng loạt phương án nhằm đáp trả các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) bị Washington cho là không hỗ trợ đầy đủ chiến dịch quân sự của Mỹ trong cuộc chiến với Iran.
Đáng chú ý trong đó có phương án đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha và xem xét lại lập trường của Mỹ đối với chủ quyền của Anh tại quần đảo Falkland, theo một quan chức Mỹ giấu tên.
Theo quan chức này, bức thư bày tỏ sự bực bội trước việc một số đồng minh ngần ngại hoặc từ chối cấp cho Mỹ "quyền tiếp cận, đặt căn cứ và bay qua không phận" (gọi chung là ABO) phục vụ cuộc chiến với Iran.
Văn bản khẳng định ABO "chỉ là điều kiện tối thiểu tuyệt đối của NATO". Các phương án trừng phạt nêu trên đang được lãnh đạo cấp cao tại Lầu Năm Góc xem xét.
Một trong các phương án là không cho những nước không hợp tác với Mỹ khỏi các vị trí quan trọng hoặc có uy tín trong NATO.
Riêng với Tây Ban Nha, bức thư đánh giá việc đình chỉ tư cách thành viên sẽ ít tác động về mặt quân sự nhưng mang ý nghĩa biểu tượng lớn.
Mỹ hiện có hai căn cứ quan trọng tại nước này là căn cứ hải quân Rota và căn cứ không quân Morón. Quan chức trên không tiết lộ Washington sẽ theo đuổi bước đi này bằng cơ chế nào, và Reuters cũng chưa xác định được liệu NATO có sẵn cơ chế như vậy hay không.
Bức thư còn đề cập phương án xem xét lại quan điểm ủng hộ về mặt ngoại giao mà Mỹ dành cho những "tài sản đế quốc" lâu đời của nhiều nước châu Âu, điển hình là quần đảo Falkland. Đây là vùng lãnh thổ do Anh quản lý nhưng vẫn bị Argentina tuyên bố chủ quyền.
Đáng chú ý, quan chức Mỹ nói bức thư không đề xuất việc Mỹ rút khỏi NATO, cũng không đề xuất đóng cửa các căn cứ ở châu Âu. Quan chức trên từ chối xác nhận liệu các phương án có bao gồm khả năng rút bớt lực lượng Mỹ khỏi châu Âu, vốn đã được giới phân tích cảnh báo từ trước, hay không.
Phản hồi những thông tin trên, Thư ký báo chí Lầu Năm Góc Kingsley Wilson cho biết: "Đúng như Tổng thống Trump đã khẳng định, bất chấp tất cả những gì Mỹ đã làm cho các đồng minh NATO, họ đã không sát cánh cùng chúng tôi".
Bà khẳng định Bộ Chiến tranh sẽ đảm bảo ông Trump có những phương án "đáng tin cậy" để các đồng minh "không chỉ là hổ giấy mà phải thực hiện phần việc của mình".
Phản hồi về thông tin có thể bị "đình chỉ" tư cách thành viên NATO, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho biết: "Chúng tôi không làm việc dựa trên những bức thư điện tử. Chúng tôi làm việc dựa trên văn bản chính thức và lập trường của các chính phủ, trong trường hợp này là của Mỹ".
Từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công phủ đầu Israel hồi cuối tháng 2, Washington đã yêu cầu sự hỗ trợ từ nhiều nước châu Âu, nhưng hầu hết đều bị từ chối.
Riêng ông Sanchez đã công khai gọi nỗ lực quân sự của Mỹ và Israel là "không thể biện hộ được" và "nguy hiểm". Trước đó, Madrid cũng đã kiên quyết từ chối để Mỹ sử dụng hai căn cứ quân sự Rota và Morón chống lại Iran.
Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines từ ngày 7 đến ngày 8-5.
Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 sẽ tập trung thảo luận các nội dung: Tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, tập trung vào bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hỗ trợ công dân ASEAN (phiên toàn thể); Các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm (phiên họp hẹp).
Tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ có các bài phát biểu quan trọng, truyền tải thông điệp đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XIV và quan điểm của Việt Nam về các ưu tiên của ASEAN, đưa ra các đề xuất thiết thực củng cố tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, góp phần tăng cường khả năng tự cường và ứng phó của ASEAN trước các biến động, nhất là các tác động của tình hình Trung Đông, đồng thời trao đổi các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.
Nhân dịp này, Thủ tướng Chính phủ sẽ có các cuộc tiếp xúc, gặp gỡ với lãnh đạo các nước để thúc đẩy hợp tác song phương và trao đổi các vấn đề cùng quan tâm.
Trên tinh thần chủ động, tích cực, chân thành và có trách nhiệm, đoàn Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với Chủ tịch Philippines và các nước ASEAN đóng góp vào thành công chung của hội nghị.
Việt Nam gia nhập ASEAN ngày 28-7-1995. Kể từ khi gia nhập, Việt Nam luôn xem ASEAN là ưu tiên trong chính sách đối ngoại, tham gia với tinh thần chủ động, tích cực và trách nhiệm trong các trụ cột cộng đồng và tất cả các lĩnh vực hợp tác của ASEAN, có những đóng góp quan trọng đối với xây dựng Cộng đồng ASEAN, góp phần bảo đảm môi trường khu vực hòa bình, ổn định và hợp tác, được ASEAN và các nước đánh giá cao.
Trong hội nghị ở khu định cư Do Thái tại Bờ Tây hôm 29/5, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố quân đội Israel đang gia tăng sức ép đối với nhóm vũ trang Hamas.
"Chúng ta đang kiểm soát 60% lãnh thổ tại Dải Gaza. Trước đây là 50%, sau đó tăng lên 60%. Chỉ thị của tôi là tiến từng bước một, trước mắt là 70%", ông nói giữa những tiếng hô hào kêu gọi Israel kiểm soát toàn bộ khu vực.
Theo thông tin được Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cung cấp cho các tổ chức viện trợ quốc tế hồi cuối tháng 4, Tel Aviv trên thực tế đã kiểm soát khoảng 64% diện tích Dải Gaza. Israel tiếp tục mở rộng vùng kiểm soát quân sự có thể buộc khoảng hai triệu người Palestine phải tập trung trong khu vực ngày càng thu hẹp, mở ra các nguy cơ về khủng hoảng nhân đạo.
Theo thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, có hiệu lực từ tháng 10/2025, quân đội Israel phải rút về ranh giới được gọi là "đường vàng", phân định giữa khoảng 53% diện tích Gaza đặt dưới giám sát của Israel và phần lãnh thổ còn lại do lực lượng địa phương quản lý.
Hamas hôm 27/5 cáo buộc Israel đã dịch chuyển ranh giới, cho rằng đây là hành động vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận và là nỗ lực áp đặt hiện trạng mới bằng vũ lực, nhằm củng cố quyền kiểm soát quân sự đối với Gaza.
Israel và Hamas đều có nghĩa vụ tuân thủ lệnh ngừng bắn, nhưng tiến trình thực hiện thỏa thuận đã đình trệ trong nhiều tháng. Giai đoạn tiếp theo của kế hoạch dự kiến gồm Hamas từ bỏ vũ khí và quân đội Israel rút dần khỏi các khu vực chiếm đóng, song đàm phán về thực thi cả hai điều khoản đều đang bế tắc.
Nickolay Mladenov, nhà ngoại giao Bulgaria phụ trách triển khai thỏa thuận, cảnh báo rằng nếu đàm phán không đạt được tiến triển, "đường vàng" có thể trở thành "hàng rào" gây chia cắt lâu dài trên Gaza. Ông cho biết dân thường vẫn thiệt mạng và nhiều gia đình tiếp tục sống trong lo sợ trước các cuộc không kích của Israel.
Israel liên tục tiến hành các đợt tấn công nhằm vào Gaza kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, lập luận rằng Hamas đang tái vũ trang và tái thiết lực lượng. Theo cơ quan y tế Palestine, hơn 850 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công này.
