Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 1/4 thông báo hai máy bay tác chiến điện tử EA-37B Compass Call sẽ tham gia chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng nhằm vào Iran. Động thái đánh dấu lần đầu máy bay EA-37B được triển khai cho nhiệm vụ tác chiến, song các phi cơ này chưa tới khu vực hoạt động của CENTCOM.
Dữ liệu từ các trang theo dõi hàng không dân sự cho thấy hai chiếc EA-37B mang hô hiệu AXIS41 và AXIS43 xuất phát từ căn cứ Davis-Monthan ở bang Arizona, tới căn cứ McGuire-Dix-Lakehurst tại bang New Jersey để tiếp nhiên liệu rồi vượt Đại Tây Dương, đáp xuống sân bay quân sự Mildenhall ở Anh sau đó một ngày.
Quyết định triển khai phi đội EA-37B cũng gây chú ý sau khi xuất hiện thông tin hai máy bay tác chiến điện tử EC-130H của Mỹ, được phát triển trên khung thân vận tải cơ C-130, có thể đã bị hư hại sau đòn tập kích của Iran.
EA-37B được chế tạo trên cơ sở máy bay Gulfstream G550 nhằm thay thế mẫu EC-130H đã biên chế từ những năm 1980. Tổng cộng 5 máy bay EA-37B đã xuất xưởng, chiếm một nửa số phi cơ được quân đội Mỹ đặt hàng, chiếc đầu tiên được bàn giao vào tháng 8/2024.
Tổ bay EA-37B gồm hai phi công và 7 sĩ quan tác chiến. Phi cơ đạt tầm bay 7.100 km và trần bay 14 km, vượt trội hơn nhiều so với mức 4.200 km, trần bay 7,6 km và tổ bay 13 người của EC-130H.
EA-37B Compass Call được thiết kế để làm gián đoạn hệ thống liên lạc, dẫn đường, radar và thiết bị điện tử đối phương. Nhiệm vụ chính của nó là chế áp phòng không đối phương bằng cách gây nhiễu radar, cũng như cản trở khả năng phối hợp giữa các đài cảnh giới, mạng lưới liên lạc và khẩu đội hỏa lực.
EA-37B cũng có thể phối hợp với trinh sát cơ chuyên nghe lén RC-135 đang được triển khai ở Trung Đông, trong đó những chiếc RC-135 sẽ cung cấp dữ liệu cho EA-37B để xây dựng phương án tác chiến điện tử trên chiến trường.
“Tích hợp khả năng thu thập thông tin của RC-135 với năng lực tác chiến điện tử của EA-37B đã chứng minh là yếu tố thay đổi cục diện chiến trường. Chúng tôi không chỉ thực hiện nhiệm vụ mà còn tạo ra mô hình mới, duy trì lợi thế quyết định trong tác chiến điện tử”, đại úy Jasmine Harris, chỉ huy đơn vị vũ khí và chiến thuật thuộc Phi đoàn Trinh sát 38 của không quân Mỹ, cho hay.
Buổi xuất hiện này của ông Vance diễn ra chỉ 2 tuần sau một sự xuất hiện tương tự của Ngoại trưởng Marco Rubio, một ứng viên tiềm năng khác cho cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028.
Thay thế cho thư ký báo chí Karoline Leavitt, người đang trong kỳ nghỉ thai sản, ông Vance đã dành gần một giờ đồng hồ để trả lời các câu hỏi từ các phóng viên về hàng loạt chủ đề từ cuộc chiến Iran đến quỹ 1,8 tỷ USD mới được thành lập để bồi thường cho các đồng minh của Tổng thống Trump.
Ông bác bỏ những lo ngại của châu Âu về việc Washington hoãn triển khai lực lượng đến Ba Lan.
Ông Vance đã đưa ra các câu trả lời của mình theo một cách chủ yếu là chừng mực, trái ngược với phong cách cứng rắn của ông Trump, và tỏ ra thích thú khi các phóng viên chật kín căn phòng hét lên và nói chen vào nhau để thu hút sự chú ý của ông.
"Marco nói đúng, đây thực sự là một sự hỗn loạn", ông Vance nói.
Cả ông Vance và Rubio đều được coi là những ứng cử viên tiềm năng có thể nhận được đề cử của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028. Lần xuất hiện gần đây của ông Rubio tại bục phát biểu Nhà Trắng đã thu hút được lời khen ngợi từ các thành viên đảng Cộng hòa và thậm chí là một số thành viên đảng Dân chủ.
Các trợ lý của ông Rubio nhanh chóng biến một trong những câu trả lời trong buổi họp báo của ông thành một video mang phong cách chiến dịch tranh cử, làm thổi bùng thêm những suy đoán về một cuộc chạy đua vào ghế tổng thống. Đoạn video do Bộ Ngoại giao chia sẻ cho thấy ông Rubio nói rằng ông hy vọng nước Mỹ sẽ là nơi mà "bất kỳ ai từ bất kỳ đâu cũng có thể đạt được bất kỳ điều gì”.
Khi được các phóng viên hỏi liệu ông thích màn thể hiện của ai hơn, Tổng thống Trump đã đưa ra một câu trả lời mang tính ngoại giao.
Ông Trump tiếp tục thúc đẩy các cuộc thảo luận về việc ai sẽ kế nhiệm. Tại một bữa tiệc tối ở Vườn hồng vào tuần trước, ông đã thăm dò ý kiến các khách mời về những người kế nhiệm tiềm năng của mình. "Ai thích ông JD Vance?Ai thích ông Marco Rubio”, ông hỏi.
Cả 2 câu hỏi đều nhận được những tràng pháo tay nồng nhiệt. Ông Trump cho biết 2 người này nếu cùng tranh cử sẽ tạo nên "một tấm vé hoàn hảo". Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng vẫn còn quá sớm để đưa ra quyết định lựa chọn giữa họ.
Tại các buổi họp báo riêng của mình, ông Vance và ông Rubio mỗi người đều bảo vệ cách xử lý của chính quyền đối với cuộc chiến Iran, một chủ đề được cho là sẽ tác động đến tương lai chính trị của họ.
Cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos, được thực hiện từ ngày 15/5 đến 18/5, cho thấy khoảng 34% người Mỹ có cái nhìn thiện cảm về ông Vance và 33% nói điều tương tự về ông Rubio. Vào tháng 1/2025, khoảng 42% số người được hỏi cho biết họ có cái nhìn thiện cảm về ông Vance.
Là một cựu lính thủy đánh bộ, người từ lâu đã phản đối việc Mỹ vướng vào các cuộc chiến ở nước ngoài, ông Vance đã cố gắng trấn an những người Mỹ đang phải vật lộn với giá cả tăng cao rằng cuộc xung đột sẽ không kéo dài lâu.
Khi một phóng viên gọi ông Vance là "một ứng cử viên tiềm năng trong tương lai", ông đã nhanh chóng sửa lời: "Tôi không phải là một ứng cử viên tiềm năng trong tương lai. Tôi là phó tổng thống, tôi thực sự thích công việc của mình, và tôi sẽ cố gắng làm tốt công việc đó nhất có thể”.
Sáng 4-6 (theo giờ Việt Nam), báo Wall Street Journal tường thuật: Các quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Donald Trump đã nói riêng với các trợ lý rằng ông sẽ xem xét chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn với Iran nếu Tehran khiến binh sĩ Mỹ thiệt mạng.
Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định việc tạm ngừng các cuộc không kích kéo dài nhiều tuần qua vẫn đang được duy trì, bất chấp lực lượng hai bên nổ súng qua lại gần đây.
Theo tờ báo của Mỹ, sự do dự của ông Trump trong việc tái khởi động chiến dịch tấn công cho thấy ông có thể sẵn sàng chịu đựng các vụ leo thang nhỏ trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, nhằm tránh một cuộc xung đột trên diện rộng ở Trung Đông.
Hãng tin Reuters cho biết hiện họ chưa thể xác minh ngay lập tức thông tin trên Wall Street Journal.
Trong cuộc phỏng vấn trên kênh CNBC ngày 3-6, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói rằng việc tái khởi động chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran sẽ phụ thuộc vào quyết định của Tổng thống Trump.
"Iran chắc chắn hiểu rõ những gì ông Trump đã nói, rằng nếu cần thiết (chúng tôi) sẽ quay lại hành động quân sự toàn diện. Đó là quyết định của Tổng thống Trump. Israel hiện sẵn sàng và các lực lượng Mỹ cũng sẵn sàng" - ông Netanyahu nói.
Theo Hãng tin AFP, đến nay chính quyền ông Trump vẫn khẳng định cuộc chiến với Iran trên thực tế đã kết thúc. Tuy nhiên, giao tranh giữa lực lượng hai bên vẫn tiếp diễn và có ít dấu hiệu cho thấy tiến triển thực sự trong các cuộc đàm phán hòa bình.
"Chúng tôi không còn tiến hành các đợt tấn công liên tục bên trong lãnh thổ Iran nhằm làm suy yếu quân đội của họ nữa, bởi Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury) đã kết thúc" - Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ ngày 3-6, đồng thời khẳng định Mỹ đã giành chiến thắng.
Ông giải thích: "Chúng tôi định nghĩa chiến thắng là phá hủy nền tảng công nghiệp quốc phòng của họ, làm suy giảm đáng kể số lượng bệ phóng tên lửa mà họ sở hữu, cũng như làm suy giảm đáng kể kho dự trữ máy bay không người lái của họ.
Chúng tôi đã đạt được tất cả những mục tiêu đó, bên cạnh việc phá hủy những gì còn lại của lực lượng không quân và xóa sổ toàn bộ hải quân chính quy của họ".
"Thách thức mà các hệ thống này đặt ra lớn hơn vẻ bề ngoài khi nó không chỉ đơn thuần là các công nghệ mới, mà còn là sự thay thế dần dần thực tế bằng sự mô phỏng của nó", theo AFP dẫn lời ông.
Những năm gần đây, AI nhiều lần bị cho là góp phần lan truyền thông tin sai lệch và làm gia tăng chia rẽ xã hội, theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU). Các công cụ tạo nội dung tự động, đặc biệt là deepfake, cho phép tạo video, hình ảnh giả mạo với độ chân thực cao, gây nhầm lẫn và tác động đến dư luận. Ước tính của Cơ quan Nghiên cứu nghị viện châu Âu cho thấy số video deepfake trực tuyến tăng từ 500.000 năm 2023 lên 8 triệu vào năm 2025.
Trước viễn cảnh này, các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đã bắt đầu siết quản lý AI. Liên minh châu Âu thông qua Đạo luật AI yêu cầu minh bạch với các hệ thống rủi ro cao. Mỹ thúc đẩy các cơ chế kiểm soát tự nguyện theo khuôn khổ Kế hoạch hành động AI, còn Trung Quốc yêu cầu nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn rõ ràng. Meta, Google và TikTok đã triển khai gắn nhãn nội dung AI, hạn chế deepfake liên quan chính trị và tăng cường kiểm duyệt trong các giai đoạn nhạy cảm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này vẫn mang tính phản ứng và chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
