Mỹ – Philippines tập trận chống đổ bộ gần Biển Đông

Theo Hãng tin AFP ngày 20-5, phát biểu trong cuộc họp báo đánh dấu hai năm nhậm chức, ông Lại Thanh Đức khẳng định các "thế lực bên ngoài" không thể quyết định tương lai của Đài Loan, cũng như nhấn mạnh tính độc lập của hòn đảo.

"Không quốc gia nào có quyền sáp nhập Đài Loan. Người dân Đài Loan theo đuổi lối sống dân chủ và tự do. Điều này không nên bị xem là hành động khiêu khích", ông nói.

Nhà lãnh đạo Đài Loan cũng đề cập đến việc Bắc Kinh mở rộng hiện diện quân sự và các cuộc tập trận ra tận Tây Thái Bình Dương, khiến căng thẳng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương gia tăng.

Bài phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump tuần trước gợi ý rằng việc bán vũ khí cho Đài Loan có thể trở thành "quân bài đàm phán" với Trung Quốc, sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nói ông chưa quyết định có tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan hay không, đồng thời nhấn mạnh ông "không muốn có ai đó tuyên bố độc lập".

Trước những phát biểu của ông Trump, chính quyền Đài Loan liên tục khẳng định chính sách của Mỹ đối với hòn đảo không thay đổi, và Washington chưa đưa ra cam kết nào với Bắc Kinh về việc dừng bán vũ khí.

Ông Lại cho biết Đài Loan đang tăng cường chi tiêu phòng vệ an ninh nhằm "ngăn chặn chiến tranh", chứ không phải để khơi mào xung đột. Theo ông, các mối đe dọa hiện nay đang "lớn hơn bao giờ hết".

Đài Loan gần đây đã thông qua gói chi tiêu phòng vệ trị giá 25 tỉ USD, phần lớn dùng để mua vũ khí từ Mỹ. Đài Bắc cho rằng các thương vụ phòng vệ với Washington là "phương tiện cần thiết" để duy trì hòa bình ở eo biển Đài Loan.

Trong khi đó Trung Quốc tiếp tục chỉ trích chính quyền ông Lại. Cùng ngày, người phát ngôn Văn phòng sự vụ Đài Loan thuộc Chính phủ Trung Quốc Chu Phượng Liên tuyên bố ông Lại không thể ngăn cản "xu thế lịch sử tất yếu là đất mẹ sẽ thống nhất".

Phía Đài Loan cho biết các hoạt động quân sự của Trung Quốc quanh hòn đảo đã gia tăng trong những ngày gần đây. Bắc Kinh khẳng định đây là hành động "cần thiết và chính đáng", nhằm cảnh báo các lực lượng mà họ gọi là "ly khai".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Bà Chu Quần Phi hiện là nhà sáng lập Lens Technology - doanh nghiệp chuyên sản xuất mặt kính điện thoại và linh kiện điện tử với khoảng 75.000 lao động tại Trung Quốc.

Theo bảng xếp hạng Hurun năm 2025, bà đứng thứ hai trong danh sách nữ doanh nhân giàu nhất Trung Quốc và là nữ tỉ phú tự thân giàu nhất.

Theo báo SCMP, bà Chu Quần Phi sinh năm 1970 trong một gia đình nông thôn có ba anh chị em với tuổi thơ gắn với cảnh thiếu thốn.

Mẹ mất khi bà mới 5 tuổi, còn cha bị tai nạn lao động dẫn đến mất thị lực và một ngón tay.

Để phụ giúp gia đình, từ nhỏ bà cùng các anh chị em phải nuôi heo, chăn vịt kiếm thêm thu nhập.

Năm 15 tuổi, bà Chu rời quê tới thành phố Thâm Quyến (tỉnh Quảng Đông ở miền nam Trung Quốc) tìm việc.

Công việc đầu tiên là bảo vệ tại công trường xây dựng, sau đó chuyển sang làm ở dây chuyền sản xuất kính.

Mức lương của bà khi ấy chỉ khoảng 1 USD/ngày.

Bà phải làm những ca làm việc kéo dài từ sáng tới khuya, nhiều hôm kết thúc lúc 2h sáng hôm sau.

Trong khi làm công nhân, bà Chu Quần Phi tranh thủ tự học thêm kế toán và máy tính.

Sau một thời gian, bà được giao quản lý phân xưởng.

Đầu những năm 1990, khi nhà máy đứng trước nguy cơ đóng cửa do chủ rút vốn, bà đề nghị tiếp quản hoạt động sản xuất và cam kết sẽ làm việc cả đời cho chủ nếu thất bại.

Sau khi được giao điều hành, nhà máy nhanh chóng trở thành đơn vị hoạt động hiệu quả nhất công ty.

Sau đó, bà Chu Quần Phi quyết định rời công ty để khởi nghiệp riêng.

Năm 2003, bà dùng 3.000 USD tích góp được sau nhiều năm lao động để thành lập Lens Technology tại tỉnh Hồ Nam cùng người thân.

Tuy nhiên, công ty nhanh chóng gặp khó khi đối tác bất ngờ rút lui, đẩy doanh nghiệp tới bờ vực phá sản.

Bước ngoặt xuất hiện vào năm 2004 khi Motorola đặt hàng loại kính điện thoại có thể chịu lực khi rơi từ độ cao 1m.

Thời điểm đó chưa doanh nghiệp nào trên thế giới sản xuất được loại kính này.

Bà Chu cùng đội ngũ đã nghiên cứu liên tục trong nhiều tháng trước khi hoàn thành yêu cầu của Motorola, qua đó giúp công ty giành được hợp đồng lớn.

Ba năm sau, Lens Technology trở thành nhà cung cấp mặt kính cho chiếc iPhone đầu tiên của Apple.

Từ đó, doanh nghiệp này được xem là một trong những công ty quan trọng trong chuỗi cung ứng của Apple.

Năm 2015, Lens Technology niêm yết trên sàn chứng khoán Thâm Quyến, giúp tài sản của bà Chu tăng mạnh và đưa bà trở thành người phụ nữ giàu nhất Trung Quốc thời điểm đó.

Cũng trong giai đoạn này, bà đối mặt nhiều tin đồn đời tư.

Trả lời báo Jiemian News (Trung Quốc), bà cho biết bản thân đã rất nỗ lực để xử lý những thông tin thất thiệt.

"Điều quan trọng là không được tự mãn khi thành công và cũng không để bản thân chìm trong bi quan lúc khó khăn", bà Chu nói.

Tính đến năm 2024, doanh thu của Lens Technology đạt gần 70 tỉ nhân dân tệ (khoảng 10,3 tỉ USD) nhờ hợp tác với Apple từ thời cố CEO Steve Jobs đến CEO hiện tại Tim Cook.

Tuy nhiên, công ty cũng tìm cách giảm phụ thuộc vào Apple bằng việc mở rộng hợp tác với Huawei, Samsung, Xiaomi và Oppo.

Ngoài điện thoại, doanh nghiệp còn mở rộng sang lĩnh vực điện tử ô tô, hợp tác với hơn 30 thương hiệu toàn cầu như Tesla, BYD, Mercedes-Benz và BMW.

Năm 2025, công ty đầu tư vào Viện Nghiên cứu Trí tuệ nhân tạo và Robot tương lai, đồng thời phát triển nhiều mẫu robot hình người, trong đó có Lingxi X1.

Dự kiến sản lượng robot của công ty sẽ vượt 10.000 chiếc trong năm 2026.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 13/4 thông báo bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz theo quyết định của Tổng thống Donald Trump.

Quân đội Mỹ tuyên bố sẽ chặn bắt bất cứ tàu nào ra vào khu vực bờ biển tại Iran, trong đó có mọi cảng của Iran ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman, nhưng "không cản trở tự do hàng hải" đối với những tàu đến và đi từ các cảng ngoài Iran.

Dù vậy, với các chủ tàu, tình hình hiện nay ở Hormuz vẫn quá mù mờ, đến mức nhiều tàu dầu, tàu hàng đã quyết định án binh bất động hoặc quay đầu, tránh đi qua eo biển vào thời điểm này.

"Nhiều chủ tàu đã nói với tôi rằng việc đi qua đó vẫn quá rủi ro", Tim Huxley, chủ tịch tập đoàn vận tải biển Mandarin Shipping, trụ sở ở Hong Kong, nói với CNN. "Ngay cả khi không quan tâm đến giá trị tàu hay hàng hóa, bạn vẫn có 30 thủy thủ trên những con tàu đó. Bạn có dám liều không khi phải đối mặt với khả năng bị cả phía Mỹ lẫn phía Iran nhắm vào?"

Theo bình luận viên Kristie Lu Stout của CNN, lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Tổng thống Trump "va chạm trực tiếp" với tuyên bố của phía Iran về việc kiểm soát tuyến hàng hải trọng yếu này. Điều đó đồng nghĩa các con tàu sẽ vừa có thể phải đi qua "trạm thu phí" của Iran, vừa bị hải quân Mỹ ngăn chặn.

Việc lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz tiếp tục đình trệ có thể giáng đòn mạnh hơn vào ngành năng lượng thế giới, tạo ra phép thử lớn tiếp theo trong cuộc chiến giữa Washington và Tehran: Liệu bên nào sẽ trụ vững trước những tổn thất kinh tế nếu cuộc đối đầu kéo dài.

Đòn nắn gân

Các quan chức chính quyền Mỹ hôm 12/4 cho hay lệnh phong tỏa đánh dấu bước chuyển mới trong chiến thuật của Washington. Thay vì tiếp tục phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự, cơ sở hạ tầng hay ngành công nghiệp quốc phòng Iran, ông Trump giờ đây tìm cách siết chặt ngành dầu mỏ, nguồn sống của quốc gia này, mặt hàng chiếm hơn 50% tỷ trọng xuất khẩu và gần như toàn bộ nguồn thu ngân sách của Tehran.

Kỳ vọng hàng đầu của Tổng thống Trump là buộc chính phủ Iran phải chấp nhận những điều khoản mà Phó tổng thống JD Vance đã đưa ra trong cuộc đàm phán hòa bình tại Islamabad, Pakistan.

New York Times ngày 13/4 dẫn lời hai quan chức cấp cao Iran và một quan chức Mỹ cho biết trong cuộc đàm phán, Washington đã yêu cầu Tehran ngừng làm giàu uranium trong vòng 20 năm, nhưng Iran chỉ đồng ý ngừng trong tối đa 5 năm. Tổng thống Trump đã bác bỏ đề nghị này.

Lệnh phong tỏa được công bố ngay sau khi cuộc đàm phán kết thúc cho thấy Tổng thống Trump dường như tin rằng đòn giáng kinh tế nặng nề sẽ khiến Iran phải khuất phục, theo bình luận viên David Sanger của NYTimes.

Về phía Iran, chiến lược của họ là buộc thị trường toàn cầu phải gánh chịu hệ lụy từ cuộc xung đột. Dù hứng chịu nhiều tổn thất trong 6 tuần giao tranh, Iran vẫn có khả năng gây áp lực lên các nước láng giềng ở vùng Vịnh bằng những đợt tập kích trả đũa. Các lãnh đạo Iran có thể đang đặt cược rằng khả năng chịu đựng áp lực chính trị của ông Trump cuối cùng sẽ đi đến giới hạn.

Nếu dầu của Iran không lọt qua được eo biển, giá dầu có thể sẽ tiếp tục leo thang theo thời gian. Một số công ty cho biết họ đang chuẩn bị cho kịch bản giá dầu lên tới 175 USD mỗi thùng. Mặt khác, Iran hiểu rõ những tác động chính trị tiềm tàng từ tình trạng lạm phát kéo dài tại Mỹ khi chỉ còn chưa đầy 7 tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa kỳ.

"Chẳng bao lâu nữa các người sẽ phải luyến tiếc thời giá xăng còn ở mức 4-5 USD", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đưa ra lời cảnh báo tới người tiêu dùng Mỹ sau khi các cuộc đàm phán giữa ông với Phó tổng thống Vance thất bại.

Tổng thống Trump hôm 12/4 thừa nhận rằng giá cả "sẽ duy trì ở mức hiện tại" cho đến kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, hoặc có thể "nhỉnh hơn một chút". Đây có thể là kịch bản thảm họa với nhiều ứng viên Cộng hòa, bởi họ vận động tranh cử với cam kết sẽ kéo giảm giá xăng và sinh hoạt phí cho cử tri.

Tuy nhiên, một số thành viên đảng Cộng hòa đã bày tỏ ủng hộ "bước đi chiến lược" của Tổng thống Trump khi áp lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, bởi họ nhận ra rằng việc để Iran tiếp tục bán dầu là "lợi bất cập hại".

Vài tuần trước, ông Trump đã quyết định cho phép Iran bán số dầu đã được chuyển lên tàu, với hy vọng xoa dịu tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu. Quyết định này giúp giải phóng khoảng 140 triệu thùng dầu, đủ đáp ứng nhu cầu của toàn cầu trong khoảng 1,5 ngày, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ.

Nhưng tác động lên giá cả lúc bấy giờ không thực sự đáng kể, trong khi nó khiến ông Trump như đang điều hành một cuộc chiến nửa vời, khi vừa tập kích Iran nhưng lại vừa để họ thu lợi. Thêm vào đó, việc Tehran áp thuế đối với tàu bè đi qua eo biển đã mang đến một nguồn thu mới đúng lúc họ cần nhất.

"Việc Iran có quyền đóng eo biển với tất cả các nước, trừ đối tác của họ hoặc những bên chịu nộp tiền, là điều không thể chấp nhận được", Richard Haass, cựu quan chức an ninh quốc gia cấp cao đảng Cộng hòa kiêm cựu chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, một trong những người đầu tiên ủng hộ chiến lược phong tỏa của chính quyền Trump, cho hay.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích dầu mỏ Kpler, Iran xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu thô mỗi ngày tính đến hết tháng 3, nhiều hơn khoảng 100.000 thùng mỗi ngày so với ba tháng trước đó.

"Iran giàu lên trong khi những nước khác nghèo đi", Haass nói thêm."Lệnh phong tỏa sẽ gia tăng thêm áp lực kinh tế vốn đã bủa vây Iran từ trước cuộc chiến và nay lại càng trầm trọng hơn do xung đột. Nếu họ muốn bán dầu, họ phải mở cửa lại eo biển cho mọi tàu".

Phép thử cho chiến lược này có lẽ nằm ở phản ứng từ những khách hàng lớn nhất của Iran. Haass cho rằng nên kết hợp lệnh phong tỏa với một chiến lược ngoại giao nhằm lôi kéo các đối tác mua dầu lớn của Iran gây sức ép buộc họ phải nhượng bộ trước những yêu cầu từ Mỹ để khơi thông lại dòng chảy dầu mỏ. Tuy nhiên, chưa rõ liệu các quốc gia đó có thực hiện theo hay không.

"Chúng ta nên kết hợp biện pháp phong tỏa hoặc đe dọa phong tỏa với đề xuất thành lập một cơ quan quản lý mới cho eo biển có cả Iran tham gia nhằm trao cho Tehran quyền lên tiếng nhưng không phải quyền kiểm soát Hormuz", Haass nói thêm.

Nguy cơ

Kế hoạch trên có thể sẽ hiệu quả, song không loại trừ khả năng Iran sẽ đáp trả bằng cách tái khởi động chiến dịch tấn công vào những cơ sở năng lượng tại các nước láng giềng vùng Vịnh. Trong kịch bản này, về cơ bản Iran muốn gửi đi thông điệp rằng nếu họ không thể xuất khẩu dầu, các nước láng giềng Arab cũng sẽ phải cùng chịu trận.

CENTCOM tuyên bố sẽ giám sát chặt chẽ mọi con tàu đi qua Hormuz, nhưng không thể đảm bảo sẽ rà phá hết thủy lôi trong khu vực. Tàu hàng từ các quốc gia vùng Vịnh khi đi qua Hormuz phải sẵn sàng chấp nhận rủi ro va phải thủy lôi hoặc bị tấn công bởi xuồng cao tốc và máy bay không người lái (UAV) Iran.

Nếu lệnh phong tỏa chỉ diễn ra trong ngắn hạn và có thể chấm dứt việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz, quyết định của ông Trump sẽ được coi là một cú lật ngược thế cờ ngoạn mục.

Tuy nhiên, nếu lệnh phong tỏa kéo dài, ông Trump sẽ đối mặt với rủi ro bị coi là người thiếu tầm nhìn xa, không lường trước được những hệ lụy tiềm tàng khi tấn công một Iran trông có vẻ như đã suy yếu. Cuộc chiến mà ông từng nghĩ chỉ kéo dài vài ngày nay đã bước sang tuần thứ 7 và đối với nền kinh tế toàn cầu, khó khăn vẫn còn ở phía trước, bình luận viên Sanger nhận định.

Tin Gốc: Vnexpress