Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, hôm 11/4 thông báo đã bắt đầu quá trình “tạo điều kiện để rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz”, sau khi hai tàu khu trục di chuyển qua khu vực này.
“Chiến hạm USS Frank E. Peterson và USS Michael Murphy đi qua eo biển Hormuz, hoạt động ở vịnh Arab là một phần trong nhiệm vụ nhằm đảm bảo tuyến hàng hải này không còn thủy lôi”, CENTCOM cho hay, thêm rằng các lực lượng bổ sung, trong đó có cả tàu lặn không người lái, có thể tham gia hoạt động trong những ngày tới.
Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, cùng ngày tuyên bố quân đội Mỹ đã bắt đầu quá trình thiết lập tuyến đường thủy mới. “Chúng tôi sẽ sớm chia sẻ tuyến đường an toàn này với ngành hàng hải để khuyến khích lưu thông thương mại tự do”, ông nói.
Thông tin được công bố sau khi Tổng thống Donald Trump cho hay hải quân Mỹ “đang dọn dẹp” ở eo biển Hormuz, đồng thời tuyên bố toàn bộ tàu rải thủy lôi của Iran đã bị đánh chìm.
Trung tá Ebrahim Zolfaghari, phát ngôn viên quân đội Iran, sau đó cho biết Tehran “kiên quyết bác bỏ” thông tin tàu chiến Mỹ đi qua eo biển Hormuz. “Lực lượng vũ trang Iran vẫn nắm quyền quyết định tàu nào được di chuyển qua khu vực”, ông Zolfaghari nói.
Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran sau đó cũng tuyên bố bất kỳ tàu quân sự nào cố đi qua eo biển Hormuz “sẽ bị xử lý nghiêm khắc”, cho rằng hoạt động đi qua eo biển chỉ được “cấp phép đối với tàu dân sự trong những điều kiện cụ thể”.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ – Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, chủ yếu do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Theo Hãng tin AP ngày 2-6, Bộ Ngoại giao Mỹ dự kiến cắt giảm đáng kể số lượng đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ tại châu Phi được phép xử lý hồ sơ xin thị thực của người nước ngoài.
Kế hoạch này nằm trong chiến dịch siết chặt cấp visa định cư và không định cư của Washington, nhằm hạn chế nhập cư và ngăn tình trạng người nước ngoài ở lại Mỹ quá hạn visa.
Theo nguồn tin từ bản ghi nhớ nội bộ và các quan chức Mỹ, gần 50 đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ hiện đang tiếp nhận hồ sơ visa sẽ bị giảm xuống còn 20 "trung tâm" được chỉ định trong vài tuần tới.
Quyết định đã được Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phê duyệt tuần trước. Hiện chưa có ngày áp dụng cụ thể, nhưng thay đổi này được dự kiến triển khai trong tháng 6.
20 trung tâm xử lý visa được giữ lại gồm các cơ sở: Abidjan (Bờ Biển Ngà), Accra (Ghana), Addis Ababa (Ethiopia), Cape Town và Johannesburg (Nam Phi), Dakar (Senegal), Dar es Salaam (Tanzania), Djibouti (Djibouti), Kampala (Uganda), Kigali (Rwanda), Kinshasa (Congo), Lagos (Nigeria), Lomé (Togo), Luanda (Angola), Malabo (Guinea Xích Đạo), Monrovia (Liberia), Nairobi (Kenya), Port Louis (Mauritius), Praia (Cape Verde) và Yaoundé (Cameroon).
Theo quy định mới, công dân ở những quốc gia không thuộc nhóm "trung tâm" sẽ phải sang nước khác để làm thủ tục xin visa Mỹ. Điều này có thể làm tăng đáng kể chi phí và khó khăn đi lại đối với người nộp đơn.
Dù vậy, các bộ phận lãnh sự tại những nước ngoài danh sách trên vẫn sẽ tiếp tục hoạt động nhưng chỉ cung cấp dịch vụ hạn chế, như hỗ trợ công dân Mỹ gia hạn hộ chiếu, xử lý yêu cầu khẩn cấp, các trường hợp đặc biệt liên quan lợi ích quốc gia hoặc visa ngoại giao.
Hoạt động cấp thị thực của Mỹ tại châu Phi thời gian qua vốn đã chịu tác động bởi nhiều biện pháp kiểm soát, bao gồm lệnh hạn chế nhập cảnh với một số quốc gia, yêu cầu đặt cọc đến 15.000 USD đối với người xin visa và các hạn chế liên quan dịch Ebola.
Bộ Ngoại giao Mỹ không xác nhận trực tiếp nội dung bản ghi nhớ, nhưng cho biết cơ quan này thường xuyên rà soát hoạt động ở nước ngoài nhằm phân bổ nguồn lực hiệu quả, bảo đảm quy trình cấp visa đáp ứng yêu cầu an ninh và lợi ích quốc gia Mỹ.
Theo Hãng tin AP, 3 kẻ tấn công đã nổ súng vào cảnh sát bên ngoài tòa nhà Lãnh sự quán Israel. Các nhân chứng cho biết tiếng súng kéo dài trong 10 phút.
Sau vụ đấu súng căng thẳng, cơ quan chức năng Istanbul cho biết đã “vô hiệu hóa” các kẻ tấn công, trong đó 1 người bị tiêu diệt, 2 người khác bị thương và đã bị bắt. Ngoài ra, hai cảnh sát cũng đã bị thương nhẹ trong cuộc đụng độ.
“Vụ tấn công đã được khống chế với thiệt hại tối thiểu, nhờ các biện pháp phòng ngừa của lực lượng cảnh sát”, Thống đốc Istanbul Davut Gul phát biểu tại họp báo.
Bộ trưởng Nội vụ Thổ Nhĩ Kỳ Mustafa Ciftci cho biết 3 kẻ tấn công có liên hệ với một tổ chức “lợi dụng danh nghĩa tôn giáo” và 2 người bị thương anh em ruột. Ông nói thêm những người này đã thuê xe đi từ thành phố Izmit, cách Istanbul khoảng 100 km về phía đông.
Bộ Ngoại giao Israel xác nhận không có nhân viên nào tại lãnh sự quán vào thời điểm xảy ra vụ nổ súng. Reuters dẫn lời ông Ciftci cho biết kể từ khi xung đột Hamas - Israel nổ ra tháng 10.2023, quan hệ giữa Tel Aviv và Ankara rạn nứt. Thổ Nhĩ Kỳ đã triệu đại sứ rời khỏi Israel từ tháng 11.2023 và quan hệ ngoại giao 2 nước đóng băng kể từ đó. Ông Ciftci xác nhận thông tin không có nhân viên Israel tại lãnh sự quán ở Istanbul.
Hiện nguyên nhân vụ tấn công đang được điều tra làm rõ. Israel lên án mạnh mẽ vụ tấn công nêu trên. "Chúng tôi đánh giá cao hành động nhanh chóng của lực lượng an ninh Thổ Nhĩ Kỳ trong việc ngăn chặn cuộc tấn công này", Bộ Ngoại giao Israel ra tuyên bố trên mạng xã hội X.
Theo Hãng tin Reuters, phát biểu với báo giới ngày 31-3, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Nga "chưa thấy bất kỳ sáng kiến nào được trình bày rõ ràng" từ phía Ukraine liên quan đến một lệnh ngừng bắn dịp Phục sinh.
"Chúng tôi nhấn mạnh lại rằng ông Zelensky cần chịu trách nhiệm và đưa ra quyết định phù hợp để đạt được hòa bình, chứ không chỉ là một lệnh ngừng bắn", ông nói, cảnh báo việc trì hoãn có thể khiến cái giá hòa bình mà Ukraine phải trả ngày càng lớn.
Ngày 30-3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine sẵn sàng thiết lập lệnh ngừng bắn trong dịp lễ Phục sinh, bao gồm việc hai bên cùng dừng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng.
Theo ông, động thái này có thể góp phần hạ nhiệt cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông.
Kiev cũng để ngỏ khả năng áp dụng "bất kỳ hình thức ngừng bắn nào", từ toàn diện đến giới hạn trong lĩnh vực năng lượng, song khẳng định sẽ không chấp nhận những thỏa hiệp ảnh hưởng đến "phẩm giá và chủ quyền".
Nga đã nhiều lần bác bỏ các đề xuất ngừng bắn được Ukraine đưa ra trước đó, khẳng định mục tiêu là đạt được một thỏa thuận hòa bình cuối cùng, thay vì chỉ là các thỏa thuận tạm thời.
Trong khi đó Ukraine cáo buộc Nga cố tình kéo dài chiến sự nhằm chiếm thêm lãnh thổ và không thực sự thiện chí với hòa bình.
Trong bối cảnh đó, giao tranh vẫn tiếp diễn với cường độ gia tăng. Trong tháng qua, Ukraine đã đẩy mạnh các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) nhằm vào hạ tầng xuất khẩu dầu của Nga, bao gồm các cảng Baltic quan trọng như Ust-Luga và Primorsk.
Điện Kremlin cảnh báo sẽ đáp trả nếu các quốc gia khác cho phép Ukraine sử dụng không phận của họ để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Nga.
"Nếu không phận được sử dụng cho các hoạt động thù địch mang tính khủng bố chống lại Nga, chúng tôi sẽ đưa ra các kết luận cần thiết và có biện pháp đáp trả tương ứng", ông Peskov nói.
Nga cho biết đang theo dõi sát sao diễn biến trên thực địa và tăng cường bảo vệ các cơ sở hạ tầng trọng yếu, dù thừa nhận không thể đảm bảo an toàn tuyệt đối trước các cuộc "tấn công khủng bố" bằng drone.
