Bùi Trần Quang Khải, 22 tuổi, sinh viên năm cuối ngành Công nghệ thông tin, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, dự kiến bảo vệ đồ án tốt nghiệp vào tháng 8.
Tháng trước, Khải nhận thông báo trúng tuyển chương trình tiến sĩ của Đại học Duke – ngôi trường top 7 trên bảng xếp hạng đại học Mỹ, theo US News. Chương trình kéo dài 5 năm với học bổng toàn phần cùng hỗ trợ sinh hoạt phí gần 44.000 USD mỗi năm.
“Quá trình làm hồ sơ quá gấp gáp nên việc trúng tuyển Duke là một bất ngờ dù đây là nguyện vọng 1 trong lòng mình”, Khải nói.
Vốn định tiếp nối truyền thống gia đình làm việc trong ngành Hóa nhưng dịch Covid-19 đã thay đổi hoàn toàn định hướng nghề nghiệp của Khải.
Theo nam sinh, phần lớn công việc ngành Hóa đòi hỏi làm trực tiếp ở phòng thí nghiệm (lab). Nếu có đại dịch hay giãn cách xã hội, công việc sẽ bị đình trệ. Trong khi ngành Công nghệ thông tin có tính linh hoạt cao hơn, cho phép làm việc từ xa và kết nối với môi trường quốc tế chỉ thông qua chiếc laptop. Vì vậy, Khải rẽ hướng từ lớp 11.
Nam sinh tự bổ sung kiến thức môn Tin bằng các tài liệu, khóa học trên mạng. Khải nói khó nhất là thay đổi tư duy giữa hai môn học. Ở môn Tin, cùng một bài toán nhưng thay đổi cách triển khai thuật toán tạo ra hiệu quả và tốc độ khác biệt rõ rệt. Điều này đòi hỏi tư duy và cách nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, phối hợp với khả năng sáng tạo để tìm ra phương pháp tối ưu hơn.
Đỗ vào ngành Công nghệ thông tin của trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Khải chịu khó thực hành code để rèn luyện tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề. Cuối năm thứ hai, nam sinh cùng nhóm bạn đọc thêm nhiều bài báo khoa học chuyên ngành. Với mỗi bài nghiên cứu, Khải đều thử lập trình nhằm hiểu sâu hơn về phương pháp và cách triển khai.
Trong giai đoạn này, Khải cũng tìm đọc các hướng nghiên cứu mới về AI trên thế giới, từ đó hứng thú du học.
“Khi được tiếp cận với kiến thức và xu hướng mới nhanh hơn, mình sẽ có nhiều cơ hội tạo ra được những kết quả tốt hơn, có giá trị hơn”, Khải nhìn nhận. Nam sinh bắt đầu tìm hiểu viết bài báo khoa học, tìm kiếm và liên hệ chuyên gia ở các đại học Mỹ để tham gia các dự án nghiên cứu, tích lũy kinh nghiệm.
Từ giữa tháng 10 năm ngoái, nam sinh bắt tay làm hồ sơ ứng tuyển học bổng tiến sĩ ở Mỹ. Thời điểm này khá gấp gáp vì Khải phải chuẩn bị nhiều bộ hồ sơ, trong khi hạn chót của các trường đa phần rơi vào đầu tháng 12. Khải liên tục kết nối, xin lịch phỏng vấn trước với một số giáo sư để kịp tiến độ.
“Phải chuẩn bị nhiều thứ nên thời gian viết bài luận cá nhân không còn nhiều. Ngay cả với Đại học Duke, lúc mình nộp hồ sơ cũng là những giờ cuối trước khi hệ thống đóng đơn”, Khải kể.
Hồ sơ của Khải nổi bật với 9 bài báo khoa học, một số đăng tại các hội nghị chuyên ngành uy tín cùng nhiều dự án hợp tác với sinh viên, giáo sư Đại học Carnegie Mellon, Northwestern, North Carolina A&T State và Y khoa Đài Bắc. Cùng đó, nam sinh đạt điểm trung bình (GPA) 3.86/4 và IELTS 7.5.
Với Đại học Duke, Khải trải qua 5 lượt phỏng vấn ở 3 vòng. Chàng trai đánh giá vòng phỏng vấn thứ hai căng thẳng và có tính chất quyết định cao nhất. Ba sinh viên ngành AI của trường, mỗi người phỏng vấn sâu Khải 30 phút, sau đó là các giáo sư.
Quá trình này, nam sinh thể hiện sự đầu tư nghiêm túc, hứng thú với hướng nghiên cứu của ngành học. Khải nhìn nhận điều này đã tạo ấn tượng tốt với hội đồng tuyển sinh.
Theo Khải tìm hiểu, Duke có thế mạnh trong lĩnh vực STEM và Y khoa với bệnh viện, phòng nghiên cứu lớn, được xếp trong nhóm tốt nhất ở Mỹ. Đây là lợi thế khi hướng nghiên cứu chính của nam sinh là ứng dụng AI trong y tế.
Giảng viên hướng dẫn đồ án tốt nghiệp cho Khải ở khoa Công nghệ thông tin đánh giá điểm khác biệt, vượt trội của học trò là chủ động kết nối, gầy dựng mối quan hệ hợp tác nghiên cứu với các nhóm, giáo sư ở một số đại học hàng đầu ở Mỹ.
“Không phải sinh viên nào cũng làm được như vậy. Khải không thể hiện bản thân nhiều trên lớp học nhưng kết quả các bài kiểm tra đều rất tốt, biết rõ mình muốn gì”, thầy nói.
Học sinh sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hay dùng văn mẫu cho các bài làm văn là chuyện thường tình trong trường học hiện nay. Thực trạng dạy học văn hiện nay vẫn là một bức tranh nhiều gam màu đan xen, vừa có sự đổi mới tích cực nhưng vẫn còn không ít những điều đáng suy ngẫm.
Việc triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã mở ra hướng tiếp cận mới: lấy học sinh làm trung tâm, đề cao năng lực đọc hiểu, cảm thụ và sáng tạo. Nhiều giờ học văn không còn bó hẹp trong khuôn khổ "thầy giảng – trò chép" mà trở thành không gian đối thoại, nơi học sinh được nói lên suy nghĩ của mình, được tranh luận, phản biện và kết nối văn học với đời sống. Không khó để bắt gặp những lớp học mà ở đó, một tác phẩm văn chương trở thành chiếc cầu nối để học sinh hiểu hơn về con người, về xã hội và chính bản thân mình.
Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu đáng mừng ấy, thực tế dạy học văn vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Hầu hết giáo viên dạy văn luôn hiểu rằng điểm số trong các kỳ kiểm tra, kỳ thi là quan trọng nhất để đánh giá chất lượng môn học. Cái quỹ đạo ấy đã làm cho những tiết dạy học văn trong nhà trường mất đi cái ý nghĩa cảm thụ văn học để học sinh yêu những tác phẩm và xa hơn nữa là rung cảm và thưởng thức cái hay, cái đẹp của ngôn từ, hình ảnh và thông điệp của những trang văn.
Không ít nơi, dạy văn vẫn bị "công thức hóa" thành những dàn ý cứng nhắc, những bài văn mẫu. Học sinh học văn nhưng lại sợ văn, viết văn nhưng không dám viết khác. Những bài làm tròn trịa về bố cục nhưng thiếu vắng cảm xúc chân thật không phải là hiếm. Có thể nói, khi văn chương bị biến thành một môn học để "lấy điểm", thì cái hồn của nó cũng dần bị bào mòn. Thay vì rung động trước một câu thơ hay hay day dứt trước một số phận nhân vật, nhiều học sinh chỉ quan tâm "ý này có được điểm không", "viết thế này có đúng đáp án không".
Nguyên nhân của thực trạng ấy trước hết là sức nặng của thi cử – khi cách ra đề và chấm điểm vẫn còn thiên về chuẩn hóa sẽ tạo ra "lối mòn" trong dạy và học. Bên cạnh đó là quán tính của phương pháp giảng dạy cũ, khiến một bộ phận giáo viên chưa mạnh dạn đổi mới. Ngoài ra, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, thói quen đọc sâu, đọc chậm của học sinh cũng dần mai một, ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng cảm thụ văn học.
Tạo không gian cho học sinh quyền được cảm, được nghĩ
Để môn văn thực sự trở về đúng giá trị của nó, cần có những thay đổi đồng bộ và bền vững.
Những giờ học văn nên được kết nối rộng mở hơn với thế giới bên ngoài thay vì gói gọn trong chương trình mà việc giới thiệu những tác phẩm hay của một tác giả, một giai đoạn để học sinh tìm đọc và có được cảm nhận của riêng mình đó chính là những sự liên hệ thực tế sinh động và hiệu quả.
Việc truyền cảm hứng đọc sách qua những tiết học văn có thể là một trong những phương thức để học sinh dần dần tiếp cận với cái hay cái đẹp của tác phẩm, hình thành được thói quen đọc sách ngay từ những năm tháng trên ghế nhà trường.
Việc kiểm tra, đánh giá cần cởi mở hơn, chấp nhận những cách hiểu đa dạng miễn là có lý lẽ thuyết phục. Giáo viên cần trở thành người khơi gợi, dẫn dắt hơn là áp đặt, giúp học sinh tìm thấy tiếng nói riêng của mình trong mỗi bài viết.
Quan trọng hơn cả, học sinh cần học cách đọc bằng trái tim, viết bằng suy nghĩ chân thật, thay vì phụ thuộc vào những khuôn mẫu có sẵn.
Khi việc dạy và học văn thoát khỏi những ràng buộc máy móc, trả lại cho học sinh quyền được cảm, được nghĩ và được sáng tạo, thì khi ấy, môn văn mới thực sự sống động và có ý nghĩa. Đó không chỉ là câu chuyện của một môn học, mà còn là câu chuyện của việc nuôi dưỡng những con người biết yêu cái đẹp, biết rung động và biết sống sâu sắc hơn giữa cuộc đời.
Quyết định được Cục Quản lý quy chế thi cử và khảo thí Vương quốc Anh (Ofqual) đưa ra hồi giữa tuần.
Cụ thể, hệ thống chấm điểm của Cambridge English trả kết quả sai trong khoảng tháng 8/2023 đến tháng 9/2025. Lỗi xảy ra ở hai kỹ năng Nghe và Đọc với các bài thi trên máy - do hệ thống máy tính tự động chấm dựa trên đáp án được thiết lập sẵn.
Thống kê cho thấy gần 94.000 câu trả lời bị chấm sai, trên tổng số 7,7 triệu bài thi. Trong số hơn 60.000 thí sinh bị ảnh hưởng, 1/3 đã được sửa điểm tổng (overall). Ngược lại, hơn 1.100 người bị hạ điểm. Tất cả biến động ở mức 0,5, cá biệt có hai trường hợp được tăng 1 điểm.
Bà Amanda Swann, người phụ trách giám sát tại Ofqual, nhận định những sai sót mang tính hệ thống, kéo dài, ảnh hưởng tới nhiều cá nhân, tổ chức. Bởi đây là cơ sở để họ đưa ra những quyết định quan trọng trong cuộc sống, như xin thị thực, định cư và xét tuyển đại học.
"Án phạt nghiêm khắc này cho thấy những sai sót đó nghiêm trọng thế nào", bà Swann nói.
Cambridge English, hay Cambridge Assessment English là tổ chức khảo thí trực thuộc Đại học Cambridge (Anh). Đơn vị này là tổ chức phát triển và đồng sở hữu kỳ thi IELTS.
Năm nay, ngoài xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển theo quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM áp dụng ưu tiên xét tuyển với thí sinh là học sinh lớp chuyên của 83 trường THPT. Thời gian nhận hồ sơ, minh chứng xét tuyển diện ưu tiên xét tuyển các thí sinh là học sinh lớp chuyên từ ngày 25.6 đến 17 giờ ngày 15.7, tại xettuyen.hcmue.edu.vn.
Để được xét tuyển theo quy định, sau khi hoàn thành việc nộp minh chứng tại trường, thí sinh bắt buộc phải đăng ký nguyện vọng xét tuyển trên Hệ thống của Bộ GD-ĐT trong thời gian từ ngày 2.7 đến 17 giờ ngày 14.7.
Trường xét tuyển thí sinh là học sinh lớp chuyên, với mỗi ngành học trường xét tuyển những thí sinh đã tốt nghiệp các trường THPT theo danh sách do trường quy định.
Các học sinh cần có xếp loại học lực lớp 12 chuyên năm học 2025 - 2026 từ tốt trở lên và đạt một trong các điều kiện theo thứ tự ưu tiên sau vào ngành đúng hoặc ngành gần, gồm:
Riêng đối với ngành giáo dục mầm non, giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng - an ninh thí sinh phải tham gia kỳ thi năng khiếu do trường tổ chức và đạt từ 6,5 điểm trở lên. Trường xét tuyển thí sinh từ cao xuống thấp theo thứ tự ưu tiên của các tiêu chí cho đến khi đủ chỉ tiêu. Danh sách 83 trường THPT có học sinh thuộc diện ưu tiên xét tuyển vào Trường ĐH Sư phạm TP.HCM năm nay xem tại đây.
Năm nay, Trường ĐH Sư phạm TP.HCM tuyển sinh 2 ngành mới đào tạo tại cơ sở chính TP.HCM. Cụ thể ngành chính trị học tuyển sinh 40 chỉ tiêu và hỗ trợ giáo dục người khuyết tật tuyển 30 chỉ tiêu.
Tổ hợp môn và phương thức xét tuyển cụ thể 2 ngành mới như sau:
Năm 2026, bên cạnh việc xét tuyển thẳng Trường ĐH Sư phạm TP.HCM sử dụng các phương thức tuyển sinh gồm: ưu tiên xét tuyển; Xét tuyển sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026; Xét tuyển sử dụng kết quả học tập THPT kết hợp thi đánh giá năng lực chuyên biệt; Xét tuyển sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 kết hợp thi tuyển môn năng khiếu; Xét tuyển sử dụng kết quả thi đánh giá năng lực chuyên biệt kết hợp thi tuyển môn năng khiếu.
Trong đó, riêng phương thức ưu tiên xét tuyển trường thực hiện theo quy chế tuyển sinh, xét tuyển học sinh lớp chuyên, xét tuyển thí sinh là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài, thí sinh hoàn thành chương trình dự bị ĐH.
Năm 2026, tổng số thí sinh dự thi đánh giá năng lực chuyên biệt tại Trường ĐH Sư phạm TP.HCM tăng 35% so với năm ngoái. Trong số 6 môn của kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt do Trường ĐH Sư phạm TP.HCM tổ chức năm 2026, có hai môn thi xuất hiện điểm 10 tuyệt đối gồm toán và hóa. Toán cũng là môn thi có tới 1.280 lượt thí sinh đạt điểm từ 8 trở lên và môn hóa cũng có 891 lượt thí sinh đạt từ mức này trở lên. Trong khi đó, môn tiếng Anh đạt mức điểm trung bình ấn tượng nhất kỳ thi 6,84 và điểm cao nhất đạt 9,1. Đồng thời, môn ngữ văn có điểm bài thi cao nhất đạt 8,9 và điểm trung bình 6,30. Môn vật lý có điểm cao nhất 9,8 và điểm trung bình 5,82; môn sinh học điểm cao nhất 9,4 và điểm trung bình 5,9. Với kết quả này, dự báo mức độ cạnh tranh giữa các thí sinh sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển vào Trường ĐH Sư phạm TP.HCM tăng mạnh. Thông tin thêm về phổ điểm thi đánh giá năng lực chuyên biệt năm nay xem tại đây.
