Tây Âu đang hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt, gây gián đoạn cuộc sống ở nhiều nước. Pháp ngày 23/6 ghi nhận nhiệt độ trung bình toàn quốc cao kỷ lục, một số khu vực thậm chí vượt 44 độ C. Cơ quan thời tiết Tây Ban Nha AEMET cho biết nhiệt độ tại vùng Andujar ở miền nam nước này cùng ngày đã vượt 45 độ C.
Hàng trăm trường học ở Anh phải đóng cửa hoặc rút ngắn thời gian học. 23 nước ban hành cảnh báo khẩn cấp về nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ và Luxembourg ở mức nghiêm trọng nhất. Tại Pháp, ít nhất 40 người đã thiệt mạng do đuối nước khi ra sông hồ giải nhiệt.
“Châu Âu nóng lên nhanh nhất thế giới, với tốc độ tăng nhiệt gấp 2-3 lần trung bình toàn cầu, nhưng lại chưa chuẩn bị tương xứng cho thực tế mới này. Phần lớn cơ sở hạ tầng của khu vực không được thiết kế để đối phó với các đợt nắng nóng cực đoan”, Laura Paddison, cây viết chuyên về khí hậu của CNN, cho biết.
Châu Âu suốt nhiều thập kỷ được xem là khu vực có khí hậu tương đối ôn hòa. Do đó, các quốc gia ở châu lục này xây dựng hệ thống giao thông, trường học, mạng lưới điện và nhiều công trình công cộng dựa trên giả định rằng các giai đoạn nhiệt độ cao hiếm khi xuất hiện và nếu có thì cũng không kéo dài.
Hạn chế về hạ tầng ở các nước châu Âu bắt đầu bộc lộ khi nhiệt độ vượt 40 độ C trong nhiều ngày liên tiếp. Đường ray tàu điện và dây điện trên cao giãn nở dưới nắng nóng, khiến chúng dễ bị biến dạng hoặc chùng xuống, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vận hành.
Pháp và Bỉ đã cắt giảm số chuyến tàu ngay từ đầu tuần nhằm giảm nguy cơ sự cố. Một số đơn vị khai thác đường sắt tại Anh cũng điều chỉnh lịch trình, giảm số chuyến và kéo dài thời gian di chuyển, tàu phải chạy chậm hơn để đảm bảo an toàn.
Nắng nóng cực đoan còn gây áp lực lên hệ thống điện châu Âu, khi nhu cầu sử dụng năng lượng để làm mát tăng. Trong đợt nóng đầu mùa hè 2025, Pháp ghi nhận mức đỉnh tiêu thụ điện buổi tối tăng khoảng 25% so với bình thường do nhu cầu sử dụng điều hòa, dù tỷ lệ hộ gia đình có điều hòa không quá cao.
Theo euronews, sự tăng vọt theo thời điểm như vậy gây áp lực lớn lên lưới điện châu Âu, vốn được thiết kế cho nhu cầu ổn định hơn.
“Không nơi nào thực sự được chuẩn bị cho những tác động của biến đổi khí hậu. Toàn bộ cơ sở hạ tầng và cách thức vận hành xã hội của chúng ta đều được xây dựng trong bối cảnh khí hậu tương đối ổn định, nhưng thực tế đó đang nhanh chóng thay đổi”, Peter Thorne, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu ICARUS, Đại học Maynooth, Ireland, cho biết.
Tại nhiều quốc gia châu Âu, đặc biệt ở khu vực phía bắc, nhà ở từ lâu được xây dựng với mục tiêu giữ ấm vào mùa đông. Các công trình thường có lớp cách nhiệt dày, cửa sổ kín. Những đặc điểm này giúp tiết kiệm năng lượng sưởi ấm trong mùa lạnh, nhưng lại trở thành bất lợi khi nhiệt độ tăng cao kéo dài.
Vào mùa hè, nhiệt lượng hấp thụ trong ngày có thể bị giữ lại trong nhà nhiều giờ liền. Khi nhiệt độ ban đêm không giảm đáng kể, lượng nhiệt tích tụ ngày càng lớn, khiến môi trường sống trở nên ngột ngạt hơn sau mỗi ngày nắng nóng.
Theo Timur Dogan, phó giáo sư kiến trúc tại Đại học Cornell, Mỹ, yếu tố nguy hiểm nhất không hoàn toàn là nhiệt độ ngoài trời. “Thứ thực sự gây hại là lượng nhiệt bị giữ lại bên trong ngôi nhà”, ông Dogan nói.
Ông cho biết cơ thể con người cần thời gian để phục hồi sau khi tiếp xúc với nhiệt độ cao. Tuy nhiên, khi không gian sống vẫn nóng hầm hập vào ban đêm, khả năng tự điều chỉnh thân nhiệt bị suy giảm, làm tăng nguy cơ kiệt sức và các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt.
Thách thức càng lớn hơn khi điều hòa không khí vẫn chưa phổ biến tại châu Âu. Số liệu cho thấy chỉ khoảng 20% hộ gia đình tại lục địa này có điều hòa. Trong nhiều năm, khí hậu ôn hòa khiến việc lắp đặt hệ thống làm mát không được xem là nhu cầu thiết yếu như tại nhiều khu vực khác trên thế giới.
Khi các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn, hạn chế này ngày càng rõ rệt. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền được đánh giá là nhóm dễ tổn thương nhất. Chính quyền một số thành phố ở Pháp đã mở các trung tâm tránh nóng khẩn cấp nhằm hỗ trợ những người không có điều kiện làm mát tại nhà.
Giáo sư Friederike Otto, chuyên gia tại Đại học Hoàng gia London, nắng nóng cực đoan cần được nhìn nhận là mối đe dọa ngày càng lớn đến sức khỏe cộng đồng. Bà cho rằng những gì đang xảy ra không nằm ngoài dự báo khoa học.
“Đây là biến đổi khí hậu. Đây là hệ quả từ các hoạt động của con người. Đây không phải do El Nino”, bà nói.
Nhiều nhà khoa học nhận định các đợt nắng nóng trong tháng 5 và tháng 6 có thể chỉ là khởi đầu của một mùa hè đặc biệt nóng tại châu Âu. Điều đó đồng nghĩa các quốc gia trong khu vực sẽ phải đẩy nhanh nỗ lực thích ứng với điều kiện khí hậu mới.
Giáo sư Hugh Montgomery thuộc Đại học College London cho rằng những gì đang diễn ra hiện nay chưa phải là mức cực đoan cuối cùng của xu hướng nóng lên của khí hậu.
“Chúng ta mới chỉ đang ở giai đoạn khởi đầu của một cuộc khủng hoảng lớn hơn”, ông Montgomery nói.
Ông Thorne chung quan điểm, thêm rằng châu Âu đang bước vào giai đoạn “gánh chịu hậu quả từ hai thế kỷ phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch”. “Những thách thức phía trước sẽ không hề đơn giản”, ông Thorne cảnh báo.
Hôm qua, truyền thông quốc tế dẫn lời Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran sẵn sàng đảm bảo với thế giới rằng họ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân.
"Chúng tôi không tìm kiếm tình trạng bất ổn trong khu vực", Hãng thông tấn Iran IRNA dẫn lời Tổng thống Pezeshkian. Ông cũng chỉ trích "phía đang tìm cách gây bất ổn trong khu vực" là Israel.
Liên quan thỏa thuận hòa bình với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump rạng sáng 25.5 (theo giờ VN) cho biết đã yêu cầu các đại diện của Mỹ không vội vàng thực hiện bất kỳ thỏa thuận nào với Iran. Viết trên mạng xã hội Truth Social, vị chủ nhân Nhà Trắng nói thêm rằng việc Mỹ phong tỏa các tàu Iran ở eo biển Hormuz sẽ "vẫn có hiệu lực đầy đủ cho đến khi đạt được thỏa thuận, chứng nhận và ký kết".
Đây được xem là một thông điệp về việc Nhà Trắng đang hạ thấp hy vọng về bước đột phá sắp xảy ra trong cuộc chiến Iran kéo dài 3 tháng qua. Bởi trước đó chỉ một ngày, ông Trump thông báo rằng Washington và Tehran đã thỏa thuận phần lớn về biên bản ghi nhớ cho thỏa thuận hòa bình sẽ mở lại eo biển Hormuz.
Không chỉ Washington mà Tehran cũng tỏ ra không vội vàng về thỏa thuận hòa bình. Tại cuộc họp báo do Bộ Ngoại giao Iran tổ chức vào sáng qua về vấn đề này, Phát ngôn viên Esmail Baghaei khẳng định rằng đàm phán giữa hai bên đã tiến triển, nhưng bất kỳ thỏa thuận sắp xảy ra nào đều "phụ thuộc vào người Mỹ". Điều này đồng nghĩa với việc Washington phải đáp ứng yêu cầu của Tehran. Ông Baghaei thừa nhận hai bên đã "đi đến kết luận" về nhiều chủ đề, nhưng "điều đó không có nghĩa là chúng tôi đang tiến gần" đến một thỏa thuận. Ngoài ra, tiếp tục khẳng định quan điểm việc quản lý eo biển Hormuz thuộc về các quốc gia ven biển tại đây, ông Baghaei lặp lại rằng nếu chấm dứt chiến sự thì phải trên tất cả các mặt trận, bao gồm Li Băng cũng phải là một phần của thỏa thuận.
Không những vậy, phía Tehran còn chỉ trích việc Tổng thống Trump chia sẻ thông tin về hòa đàm trên mạng xã hội khi tuyên bố có nhiều việc cần làm hơn là hồi đáp các chia sẻ của phía Mỹ trên mạng xã hội.
Trước mắt, theo AP dẫn một số nguồn tin thì hai bên tạm thời gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày để đàm phán tiếp tục. Trong thời hạn 60 ngày, Mỹ sẽ cho phép Iran bán dầu thông qua việc miễn trừ các lệnh trừng phạt, đồng thời đàm phán nhiều vấn đề như chương trình hạt nhân, hòa bình lâu dài cho Trung Đông, việc giải phóng tài sản trị giá hàng tỉ USD của Iran.
Nhưng những thông tin rò rỉ được cho là liên quan thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều "điểm mờ" khó giải quyết.
Điển hình về vấn đề hạt nhân của Iran, Tehran lâu nay cũng không thừa nhận theo đuổi phát triển vũ khí nguyên tử, mà cho rằng chỉ đáp ứng mục đích dân sự. Nên tuyên bố của Tổng thống Pezeshkian về vấn đề này không phải là mới. Vì thế, để đạt mục tiêu của Mỹ đề ra là loại bỏ chương trình hạt nhân của Iran, thì Tehran phải đồng ý từ bỏ lượng uranium đã làm giàu đến tỷ lệ 60%. Vấn đề đặt ra là Iran từ bỏ lượng uranium làm giàu thế nào sẽ phụ thuộc vào các cuộc đàm phán tiếp theo trong khoảng thời gian 60 ngày, nhất là khi Tehran vẫn bảo lưu quyền phát triển hạt nhân dân sự.
Bên cạnh đó, việc Iran "đính kèm" yêu cầu thỏa thuận hòa bình phải bao gồm các vấn đề như kết thúc xung đột giữa Israel với Li Băng (cụ thể là lực lượng Hezbollah), Mỹ thì lại muốn Iran phải cam kết ngưng hỗ trợ các lực lượng quân sự ở khu vực như Hezbollah, Houthi (ở Yemen), Hamas (ở Dải Gaza)… Đây cũng là một "điểm mờ" khó giải quyết.
Tuy nhiên, phía Mỹ dường như mong muốn sớm đạt thỏa thuận hòa bình, bởi Tổng thống Trump và phe Cộng hòa đang chịu sức ép từ cử tri về việc giá cả tăng cao, nhất là giá nhiên liệu tăng cao do xung đột Iran ở thời điểm cuộc bầu cử giữa kỳ đang tới gần. Phát biểu ngày 24.5, Tổng thống Trump đã phải lên tiếng kêu gọi người dân "kiên nhẫn" về việc giá cả tăng cao và khẳng định đây chỉ là tình trạng ngắn hạn, khó khăn sắp "kết thúc".
Mặc dù còn những thách thức cho hòa bình Mỹ - Iran, nhưng các tín hiệu tích cực vẫn đủ giúp cho thị trường dầu mỏ hạ nhiệt. Đến hôm qua, giá dầu Brent và WTI đều giảm khoảng 6%, lần lượt còn ở mức 97,4 USD/thùng và 90,87 USD/thùng.
Đài Fox News ngày 15.4 đưa tin một cựu bác sĩ phẫu thuật tại bang Florida (Mỹ) vừa bị bồi thẩm đoàn truy tố sau khi cơ quan chức năng cho biết ông đã cắt bỏ lá gan của một bệnh nhân thay vì lá lách.
Văn phòng Công tố viên bang Florida cho biết bác sĩ Thomas Shaknovsky bị cáo buộc tội ngộ sát, sau khi ông cắt bỏ gan của bệnh nhân Bill Bryan (70 tuổi) trong một ca phẫu thuật tại Bệnh viện Ascension Sacred Heart Emerald Coast ở Florida vào năm 2024. Ông Bryan là cư dân thành phố Muscle Shoals (bang Alabama)
Theo các công tố viên, ca phẫu thuật được lên kế hoạch là cắt bỏ lá lách bằng nội soi, một thủ thuật xâm lấn tối thiểu. Tuy nhiên, việc cắt bỏ gan đã dẫn đến "mất máu nghiêm trọng và bệnh nhân tử vong trên bàn mổ".
Một bồi thẩm đoàn tại hạt Walton ở Florida cho biết hành động của bác sĩ phẫu thuật trong phòng mổ "cấu thành hành vi phạm tội theo luật Florida".
Sau cái chết của bệnh nhân Bryan vào năm 2024, Hội đồng Giám định Y khoa bang Alabama đã đệ đơn lên tòa án yêu cầu đình chỉ giấy phép hành nghề y của ông Shaknovsky.
Lệnh của tòa án Florida về việc đình chỉ giấy phép của ông Shaknovsky cho thấy bác sĩ này trước đây đã mắc những sai lầm tương tự và nói dối để che đậy.
Vào tháng 5.2023, bác sĩ này đã cắt bỏ một phần tuyến tụy của bệnh nhân thay vì tuyến thượng thận. Khi được hỏi về sai lầm này, bác sĩ phẫu thuật tuyên bố tuyến thượng thận đã "di trú" đến một bộ phận khác của cơ thể.
"Nước Mỹ về cơ bản đã thay đổi chủ trương về thương mại, nâng thuế quan lên cấp độ chúng ta chỉ thấy ở giai đoạn Đại Suy thoái (cuối thập niên 1930). Nhiều điểm mạnh trước đây của Canada, dựa trên mối quan hệ gần gũi với Mỹ, giờ đã trở thành điểm yếu và chúng ta cần khắc phục những điểm yếu này", Thủ tướng Canada Mark Carney bình luận về quan hệ song phương, trong video được công bố ngày 19/4.
Ông cho rằng Canada không thể kiểm soát những gián đoạn từ nước láng giềng, cũng không thể đặt tương lai vào hy vọng tình hình sẽ sớm ổn định trở lại.
Thủ tướng Canada nhận định đất nước cần đặt mục tiêu không cần phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào, giữa bối cảnh "thế giới đang trở nên nguy hiểm và chia rẽ hơn". Ông cho biết sẽ thường xuyên cập nhật cho người dân về nỗ lực của chính phủ trong củng cố nền kinh tế và bảo vệ chủ quyền.
Trong video, ông Carney còn cầm mô hình tướng Isaac Brock, người từng dẫn dắt cuộc chiến chống quân Mỹ năm 1812 và đưa ra thông điệp "Trong lịch sử, Canada từng đối mặt những mối đe dọa tương tự hiện nay". Ông cũng nhắc đến thủ lĩnh thổ dân Tecumseh, người đã liên kết các cộng đồng bản địa chống lại sự mở rộng của Mỹ vào thế kỷ 19.
Thủ tướng Canada nhận định việc hy vọng "Mỹ trở lại bình thường" không thể được xem là chiến lược khả thi, thay vào đó Canada cần xây dựng một đất nước đủ mạnh mẽ để chống chọi với những biến động ngoại cảnh.
"Hy vọng không phải là kế hoạch và hoài niệm không phải là chiến lược. Nước Mỹ đã thay đổi và chúng ta cần phản ứng. Chúng ta cần giành lại kiểm soát an ninh, biên giới và tương lai của chính mình", ông nói.
Ông Carney, người nhậm chức năm 2025 sau chiến dịch tranh cử dựa trên cam kết cứng rắn hơn với Washington, cho biết Ottawa đang thúc đẩy đa dạng hóa quan hệ kinh tế, bao gồm tăng cường hợp tác với các đối tác như Trung Quốc nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Chính phủ Canada cũng đặt mục tiêu thu hút đầu tư mới, mở rộng năng lực năng lượng sạch, giảm rào cản thương mại nội địa, tăng chi tiêu quốc phòng và cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân.
Quan hệ Mỹ - Canada đang trải qua nhiều biến động sau hàng thập kỷ hội nhập kinh tế sâu rộng, sau khi Tổng thống Donald Trump áp dụng nhiều biện pháp thuế quan với cả đối thủ lẫn đồng minh, làm xáo trộn thương mại toàn cầu.
Các mức thuế này đã ảnh hưởng đến người lao động trong ngành ôtô và thép của Canada, đồng thời khiến doanh nghiệp trì hoãn đầu tư do bất ổn gia tăng. Bên cạnh đó, những phát biểu của ông Trump về khả năng Canada trở thành bang thứ 51 của Mỹ cũng vấp phải nhiều phản đối trong dư luận Canada.
Đảng Tự do của ông Carney gần đây giành được đa số ghế trong quốc hội sau các cuộc bầu cử đặc biệt vào tuần trước, tạo thêm lợi thế về số phiếu để điều chỉnh chính sách, đặc biệt trong quan hệ thương mại với Mỹ. Một cuộc rà soát hiệp định thương mại ba bên giữa Mỹ, Canada và Mexico dự kiến diễn ra vào tháng 7.
