Những ngày qua, nhiều đám mía cháy trên diện rộng ở tỉnh Phú Yên trước đây (nay là vùng phía đông tỉnh Đắk Lắk). Chỉ riêng trong ngày 7-4, đã xảy ra 2 vụ cháy mía tại 2 xã Sơn Hòa và xã Tây Sơn. Trước đó hôm 5-4, vụ cháy mía ở thôn Tây Hòa, xã Sơn Hòa đã thiêu rụi khoảng 50ha mía.
Ngọn lửa bao trùm lên những cánh đồng mía xanh tốt giữa những ngày đầu mùa khô, nắng nóng như thiêu đốt, để lại màu đen xám xịt của khói và tro cùng những đôi mắt thất thần của nông dân.
Ông Nguyễn Văn Lực, trú xã Sơn Hòa, cho hay mới đầu mùa nắng nhưng các vụ cháy mía xảy ra liên tục, làm thiệt hại diện tích mía lớn.
“Mùa này nắng nóng quá dữ, lại có gió nên khi lửa bùng phát là cháy lan rất nhanh. Không kịp dập hay tạo ranh lửa là cháy sạch cả đồng mía. Mía một khi cháy thì nhà máy đường mua giá thấp, người dân cầm chắc lỗ”, ông Lực nói.
Bà Lê Xuân Ái, trú xã Sơn Hòa, cho hay với chi phí đầu tư và chăm sóc khoảng 67 triệu đồng/ha, mía bị cháy đồng nghĩa với việc người dân đứng trước nguy cơ trắng tay, nợ nần.
“Người dân mong địa phương sớm có giải pháp hạn chế tình trạng mía cháy liên tục và hỗ trợ thu mua mía cháy cho bà con”, bà Ái nói.
Theo đại diện Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam, nếu mía bị cháy, công ty sẽ điều tra và chấp nhận mía đó dựa vào tình hình thực tế. Căn cứ vào độ tuổi của mía, thời gian nhập mía, công ty sẽ lập biên bản với nông dân để trừ giá mía. Hiện công ty đã thực hiện chính sách ưu tiên thu mua sớm đối với những diện tích mía bị cháy, nhằm giúp nông dân thu hồi một phần vốn.
Ông Trần Minh Thân, Chủ tịch UBND xã Tây Sơn, cho hay khoảng 12h30 ngày 7-4, tại thôn Tân Thuận, xã Tây Sơn xảy ra vụ cháy mía. Ngay sau đó lực lượng chức năng xã phối hợp cùng người dân khẩn trương dập lửa, kịp thời khống chế đám cháy.
“Diện tích thiệt hại ước tính khoảng 4ha, bà con đã chặt mía cháy và chuyển vào nhà máy đường ngay trong chiều 7-4”, ông Thân nói.
Theo ông Thân, khí hậu khắc nghiệt, nắng nóng kéo dài tại các xã miền núi khiến lá mía khô, rất dễ bắt lửa. Chỉ một sơ suất nhỏ như tàn thuốc hay bất cẩn khi dùng lửa cũng có thể làm cháy lan diện rộng. Trong khi đó địa hình đồi dốc, xa nguồn nước, giao thông khó khăn và gió mạnh cũng khiến công tác chữa cháy gặp rất nhiều trở ngại.
“Người dân cần nâng cao ý thức phòng cháy bằng cách không đốt thực bì, rác thải, đồng ruộng khi chưa có biện pháp an toàn; chủ động phát dọn, tạo đường băng cản lửa tại khu vực sản xuất; theo dõi sát diễn biến thời tiết, nhất là trong những ngày nắng nóng kéo dài, và kịp thời báo cho chính quyền địa phương khi phát hiện nguy cơ cháy”, ông Thân khuyến cáo.
Ông Sô Minh Chiến, Chủ tịch UBND xã Sơn Hòa, cho biết ngày 7-4 tại thôn Suối Bạc, khoảng 5ha mía bị cháy. Từ đầu mùa khô đến nay, riêng xã này đã có hơn 124ha mía bị cháy.
“Tổng diện tích mía trên địa bàn là 8.050ha và được Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam ký hợp đồng bao tiêu thu mua. Xã đã làm việc với nhà máy đường để ưu tiên thu hoạch nhanh diện tích mía bị cháy, hạn chế thiệt hại cho bà con.
Song song đó, công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức phòng cháy chữa cháy trong cộng đồng cũng được đẩy mạnh. Xã triển khai phương án “4 tại chỗ” đối với lực lượng quân sự, công an nhằm ứng phó kịp thời, phát hiện sớm để ngăn ngừa thiệt hại diện rộng”, ông Chiến nói.
Ngày 6-4, Cục Hải quan cho biết tình hình buôn lậu, gian lận thương mại trong mấy tháng qua tiếp tục diễn biến phức tạp trên nhiều tuyến, địa bàn và cả không gian mạng.
Đáng chú ý, các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử và mạng xã hội như Shopee, Lazada, Sendo, Facebook, TikTok, Zalo, YouTube cùng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh để kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.
Từ giữa tháng 10-2025 đến 15-3 vừa qua, lực lượng hải quan đã phát hiện, xử lý 8.879 vụ vi phạm, trị giá khoảng 8.041 tỉ đồng, trong đó có 83 vụ có dấu hiệu hình sự. Cơ quan chức năng đã khởi tố 10 vụ, kiến nghị khởi tố 55 vụ.
Vi phạm chủ yếu liên quan buôn bán, vận chuyển hàng cấm, hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ. Tuyến biển chiếm nhiều nhất với 4.956 vụ, tiếp đến là đường bộ 2.569 vụ, hàng không 423 vụ, chuyển phát nhanh 703 vụ. Tang vật vi phạm chủ yếu là ngoại tệ, thuốc lá, điện thoại, thực phẩm, vàng.
Trước tình hình trên, Cục Hải quan cho biết từ nay đến hết năm sẽ tăng cường kiểm soát các loại hình rủi ro cao như gia công, tạm nhập tái xuất, quá cảnh; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ như máy soi container, camera giám sát, để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Ngân hàng Nhà nước công bố tỉ giá trung tâm ở mức 25.106 đồng/USD. Với biên độ giao dịch ±5%, tỉ giá USD tại các ngân hàng thương mại trong phiên đầu tuần dao động trong khoảng 23.850,7 - 26.361,3 đồng/USD.
Trên thị trường tự do, tỉ giá VND/USD phổ biến ở mức 27.300 - 27.350 đồng/USD, giảm mạnh 130 đồng ở chiều mua vào và 120 đồng ở chiều bán ra so với cuối tuần trước.
Trước đó, trong tháng 3, tỉ giá tự do lập đỉnh lịch sử mới ở mức 28.055 VND/USD (tương ứng tăng 4,2% so với đầu năm).
Tại báo cáo phân tích mới công bố, Chứng khoán MB (MBS) cho rằng vẫn còn các áp lực lên tỉ giá trong thời gian tới, bao gồm việc giá dầu thế giới tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông dự kiến sẽ tiếp tục là yếu tố thúc đẩy đà tăng của đồng USD và tạo áp lực đáng kể lên tỉ giá USD/VND.
Thêm vào đó, đồng USD cũng được hỗ trợ bởi kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục trì hoãn việc giảm lãi suất, thậm chí một số quan chức Fed đã bày tỏ sự ủng hộ đối với việc tăng lãi suất nếu lạm phát chưa hạ nhiệt như kỳ vọng.
Ngoài ra, thặng dư thương mại thu hẹp khi mức tăng trưởng nhập khẩu vẫn cao hơn đáng kể so với xuất khẩu nhằm phục vụ cho hoạt động sản xuất. Theo đó, MBS cho rằng tỉ giá USD/VND trên thị trường chính thức sẽ dao động quanh mức 26.350 - 26.700 đồng trong quý 2 này.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM cảnh báo rằng tình trạng nắng nóng cực đoan đang trở thành mối nguy đáng kể đối với những người thường xuyên làm việc hoặc vận động ngoài trời.
Đặc biệt, sốc nhiệt do gắng sức không chỉ xảy ra ở người có thể trạng yếu mà còn có thể xuất hiện ở cả những người trẻ khỏe nếu cơ thể chưa kịp thích nghi với điều kiện thời tiết khắc nghiệt và cường độ hoạt động lớn.
Khi thời tiết chuyển sang nắng nóng, việc đột ngột tham gia các hoạt động nặng có thể khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị quá tải. Trên thực tế, cơ thể cần khoảng 10-14 ngày để thích nghi, tăng khả năng tản nhiệt và ổn định nhịp tim.
Vì vậy quá trình này nên được thực hiện từ từ, bắt đầu bằng các hoạt động nhẹ trong thời gian ngắn, sau đó tăng dần cường độ theo từng ngày.
Ngoài ra, việc sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý đóng vai trò rất quan trọng. Làm việc liên tục dưới nắng gắt dễ khiến cơ thể tích tụ nhiệt, gây suy kiệt. Do đó cần có những khoảng nghỉ xen kẽ tại nơi thoáng mát, có bóng râm để cơ thể hạ nhiệt hiệu quả.
Bên cạnh đó, lựa chọn trang phục phù hợp và bổ sung đủ nước cũng là yếu tố thiết yếu. Quần áo rộng, thoáng và thấm hút mồ hôi tốt sẽ hỗ trợ tản nhiệt. Đồng thời nên uống nước thường xuyên, từng ngụm nhỏ và có thể bổ sung điện giải khi ra nhiều mồ hôi. Chủ động thích nghi sẽ giúp bảo vệ sức khỏe và duy trì hiệu suất làm việc trong điều kiện nắng nóng.
Ngày 13/5, Thượng viện Mỹ bỏ phiếu chấp thuận Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed, thay thế Jerome Powell sau khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào 15/5. Warsh là người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử cho vị trí này. Nhiệm kỳ của ông sẽ kéo dài 4 năm.
Warsh không phải là người xa lạ với Fed. Ông từng là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed giai đoạn 2006-2011. Đây là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Fed, gồm 7 thành viên chịu trách nhiệm thiết lập chính sách tiền tệ, giám sát ngân hàng và ổn định tài chính quốc gia.
Giai đoạn 2008-2009, Warsh làm việc chặt chẽ với nguyên Chủ tịch Fed Ben Bernanke để đối phó khủng hoảng tài chính. Trong hồi ký, ông Bernanke đánh giá Warsh là "một trong những cố vấn và người thân cận nhất". Khả năng am hiểu chính trị và thị trường, cùng mạng lưới quan hệ rộng rãi ở Phố Wall của Warsh được cho là "vô cùng quý giá". Sau đó, ông rời Fed khi không đồng tình với chương trình mua lại trái phiếu chính phủ quy mô lớn nhằm hạ lãi suất dài hạn.
Nhiều năm qua, ông cũng thường xuyên chỉ trích các chính sách của Fed, từ cách cơ quan này theo dõi lạm phát, mức độ sẵn sàng hỗ trợ thị trường đến chiến lược truyền thông.
Tân Chủ tịch Kevin Warsh muốn cải tổ cách Fed phân tích kinh tế và giao tiếp với công chúng. Tuy nhiên, đây đều là những vấn đề gây tranh luận và được coi khó can thiệp trong thời gian ngắn.
Thách thức trước mắt của Warsh là xử lý yêu cầu hạ lãi suất từ ông Trump khi dữ liệu kinh tế không tạo nhiều dư địa cho việc này. Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện tương đối thấp, ở mức 4,3%. Trong khi đó, lạm phát - mục tiêu khác của Fed - cao hơn đáng kể mức 2% mà cơ quan này muốn duy trì.
Trong cuộc họp chính sách đầu tiên vào tháng 6, Warsh sẽ được coi là giành chiến thắng nếu ngăn được các quan chức Fed tuyên bố họ có thể cần nâng lãi suất. Trong cuộc họp cuối tháng trước, ba quan chức Fed đồng ý giữ nguyên lãi suất, nhưng "không ủng hộ việc đưa vào tuyên bố chung quan điểm nghiêng về nới lỏng ở thời điểm này". Xu hướng này có thể mạnh lên khi lạm phát tăng tốc thời gian tới.
Năm 2018, sau khi nhậm chức Chủ tịch Fed, ông Jerome Powell có 6 tháng hòa bình với ông Trump. Sau đó, Tổng thống Mỹ bắt đầu công kích ông vì chính sách lãi suất.
Một năm qua, ông Trump tiếp tục nhiều lần xung đột với Powell. Ban đầu, ông liên tục yêu cầu Fed hạ lãi suất, sau đó mở rộng sức ép bằng nỗ lực sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook và cuộc điều tra hình sự nhằm vào Powell. Nhiều người coi đây là một thách thức lớn với tính độc lập của Fed. Vụ việc liên quan tới bà Cook đang được Tòa án Tối cao Mỹ xem xét, còn Bộ Tư pháp Mỹ đã hủy cuộc điều tra với ông Powell.
Nhiệm kỳ Chủ tịch của Powell sẽ kết thúc vào 15/5, nhưng ông vẫn giữ vị trí trong Hội đồng Thống đốc Fed khi cuộc điều tra chưa hoàn toàn khép lại. Powell muốn hỗ trợ Fed chống lại các đòn tấn công pháp lý sau này từ chính phủ.
Hiện tại, nhà đầu tư không kỳ vọng Fed giảm lãi suất trước năm 2028. Tuy nhiên, trong các bài phát biểu, phỏng vấn và điều trần công khai suốt năm qua, Warsh đã đưa ra nhiều lập luận để giải thích vì sao lãi suất có thể giảm bất chấp số liệu hiện tại.
Theo ông, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) giúp tăng năng suất và khiến hàng hóa rẻ hơn. Việc Fed thu hẹp quy mô nắm giữ trái phiếu dài hạn có thể giúp hạ lãi suất ngắn hạn. Tuy nhiên, ông sẽ cần nhiều thời gian để thực hiện các nghiên cứu thực tế nhằm thuyết phục các nhà hoạch định chính sách khác.
"Ông ấy có thể đúng về tác động lên nhu cầu và nguồn cung. Tôi nghĩ đây là điều đáng suy nghĩ. Nhưng tôi hy vọng mọi thứ sẽ được kết luận dựa trên nghiên cứu kinh tế học nghiêm túc", Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee tuần trước kết luận.
Các cựu nhân viên và quan chức Fed dự báo tân Chủ tịch sẽ tiến hành hàng loạt cuộc rà soát nội bộ. Sau đó, ông có thể có các cuộc tranh luận trong Ủy ban Thị trường Mở liên bang (FOMC), rồi mới tới khả năng thay đổi các quy định về dự trữ ngân hàng hoặc đưa thêm dữ liệu lạm phát khác vào thảo luận chính sách.
Warsh cũng cho biết ông muốn thay đổi phong cách điều hành của Fed bằng cách giảm bớt các cuộc họp báo và Báo cáo Dự báo kinh tế quý (SEP), trong đó có biểu đồ "dot plot" thể hiện dự báo lãi suất của các quan chức Fed. Điều này sẽ đưa Fed trở lại phong cách điều hành kín tiếng như trước khủng hoảng 2007-2009.
Tuy nhiên, Randall Kroszner, Giáo sư kinh tế học tại Đại học Chicago, cho biết tân Chủ tịch cũng "không muốn gây xáo trộn thị trường".
"Ông ấy muốn làm rất nhiều thứ, nhưng chúng đều cần thời gian. Ví dụ, bảng cân đối kế toán của Fed sẽ không giảm từ 6.600 tỷ USD về 4.000 tỷ USD ngay ngày mai", Kroszner nói. Ông từng làm việc cùng Warsh tại Fed giai đoạn 2006-2009.
Đó còn là một lát cắt văn hóa, khi một món ăn tưởng chừng bình dân lại trở thành điểm hẹn của nhiều quốc tịch, nhiều câu chuyện, nhiều cảm xúc.
Trong dòng người đó, nhiều du khách đã không ngớt lời khen rằng mặc dù đã ăn qua rất nhiều món ngon trên thế giới, nhưng bánh mì vẫn là món ăn số 1 đối với họ.
Có lẽ chúng ta đã quen với bánh mì đến mức quên mất rằng đó là một "kỳ tích văn hóa" rất riêng của Việt Nam. Nếu nhìn ở góc độ nguyên liệu, bánh mì không có gì quá đặc biệt: một ổ bánh giòn, vài lát thịt, chút rau, ít nước xốt.
Nhưng điều làm nên sức sống của nó không nằm ở từng thành phần mà ở sự hòa trộn. Đó là câu chuyện của một nền ẩm thực biết tiếp nhận, biến đổi và làm mới.
Từ chiếc baguette của Pháp, qua thời gian, người Việt đã biến nó thành bánh mì Việt - nhỏ hơn, giòn hơn, đậm đà hơn và quan trọng nhất là "Việt Nam hơn".
Trong mỗi ổ bánh mì là sự giao thoa của lịch sử, của khẩu vị, của đời sống đô thị và cả nhịp sống nhanh.
Chính vì vậy bánh mì không chỉ là món ăn mà đã trở thành một biểu tượng của sự thích nghi, của sáng tạo. Và cũng là biểu tượng của một nền văn hóa biết "làm của mình" từ những gì tưởng như không thuộc về mình.
Điều đáng nói là trong khi người Việt ăn bánh mì mỗi ngày, nhiều khi chỉ như một lựa chọn tiện lợi, thì du khách quốc tế lại nhìn thấy trong đó một trải nghiệm đặc biệt. Họ sẵn sàng xếp hàng dưới nắng như tại lễ hội này, sẵn sàng thử nhiều loại khác nhau và thậm chí mang về khách sạn để ăn tiếp.
Tại sao lại có sự khác biệt đó? Có lẽ vì người ngoài nhìn vào bằng sự tò mò, còn người trong cuộc đôi khi lại nhìn bằng thói quen. Chúng ta quen nên không còn thấy lạ, quen nên không còn thấy quý.
Thực ra lễ hội bánh mì không chỉ là nơi ăn uống mà là một dịp để kể lại câu chuyện của bánh mì Việt Nam một cách có ý thức.
Khi một món ăn được đưa lên thành lễ hội, được tổ chức bài bản, được truyền thông, được trải nghiệm, nó không còn chỉ là "đồ ăn" mà trở thành "giá trị" - nếu được gìn giữ và phát triển đúng hướng có thể đi rất xa, như chủ đề của lễ hội năm nay: "Bánh mì Việt Nam: Giá trị ẩm thực thế giới - Lan tỏa năm châu".
Câu chuyện bánh mì cũng là câu chuyện của văn hóa Việt trong bối cảnh hội nhập. Làm sao để những gì bình dị nhất có thể trở thành điểm nhấn? Làm sao để một món ăn đường phố có thể đứng ngang hàng với những thương hiệu ẩm thực toàn cầu?
Câu trả lời nằm ở việc hiểu và giữ được bản sắc. Một ổ bánh mì ngon không cần phải cầu kỳ. Nó cần đúng vị. Đúng cái giòn của vỏ, cái mềm của ruột, cái đậm đà của nhân. Và hơn hết, nó cần giữ được cái "hồn" - thứ không thể đo bằng công thức.
Cũng giống như văn hóa, khi đánh mất "hồn" thì dù có hiện đại đến đâu cũng chỉ là vỏ ngoài. Và điều quan trọng nữa là phải có những kế hoạch thúc đẩy cụ thể, thường xuyên để bánh mì "lan tỏa năm châu" chứ không dừng ở lễ hội mỗi năm một lần.
Điều đáng mừng là qua những lễ hội như thế này, người trẻ bắt đầu quan tâm hơn đến những giá trị tưởng như rất quen thuộc.
Không chỉ là ăn, mà là hiểu. Không chỉ là thưởng thức, mà là tự hào. Một bạn trẻ có thể check-in với ổ bánh mì nhưng nếu từ đó họ hiểu thêm về lịch sử, về cách làm, về câu chuyện phía sau thì đó đã là một bước tiến.
Văn hóa không tự nhiên tồn tại mà cần được kể lại, được làm mới và được truyền đi. Sự yêu thích của du khách quốc tế cũng là một lời nhắc nhở rằng những gì chúng ta đang có không hề nhỏ bé.
Một món ăn có thể trở thành cầu nối. Một trải nghiệm ẩm thực có thể trở thành lý do để người ta quay lại một đất nước.
Khi một người Mỹ, một người Slovakia hay bất kỳ ai tìm đến bánh mì như một "món ăn số 1", thì đó không chỉ là câu chuyện khẩu vị. Đó là câu chuyện của cảm xúc. Và khi đã chạm đến cảm xúc, văn hóa đã thực sự "đi ra thế giới".
