NASA công bố hơn 12.000 bức ảnh từ nhiệm vụ Artemis II

Tại một công ty truyền thông game ở tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc, các nhân viên đang giao tiếp với bản sao AI được đào tạo dựa trên thói quen làm việc và trò chuyện của một đồng nghiệp cũ. Ngươi này đã nghỉ việc, nhưng bản sao vẫn ở lại công ty.

"Xin chào, tôi là đại diện kỹ thuật số của cựu nhân viên XX. Bạn có thể đặt câu hỏi cho tôi bất cứ lúc nào", bản sao giới thiệu.

Nguồn tin nội bộ chia sẻ với China Daily, bản sao được tạo ra với sự đồng ý của cựu nhân viên. Nó có thể trả lời câu hỏi thường ngày, sắp xếp bảng tính, chuẩn bị bài thuyết trình PowerPoint và gửi lời mời theo lịch.

Tại một doanh nghiệp khác, giọng nói của Li Yao, biên tập viên video từng thực hiện nhiều dự án lồng tiếng, vẫn vang lên gần một năm sau khi cô từ chức. Đồng nghiệp cũ nói với Li, các đoạn quảng cáo phát trong cuộc họp đánh giá nội bộ vẫn có giọng cô. Li lập tức nhận ra giọng mình đã được AI nhân bản và đưa vào sản phẩm mới.

Làn sóng tạo bản sao nhân viên lan rộng nhờ dự án mã nguồn mở colleague.skill, ra mắt ngày 30/3 trên nền tảng dành cho lập trình viên GitHub. Theo Chosun Daily, sau khoảng ba tuần, dự án nhận tới 13.400 "sao", tương đương 13.400 "lượt thích". Việc vượt mốc 10.000 sao, thành tích chỉ 0,1% dự án trên GitHub đạt được, trong thời gian ngắn như vậy tạo ra tác động đặc biệt lớn.

Xiao Bo, quản lý sản phẩm AI tại một công ty Internet, giải thích trong dự án này, kỹ năng (skill) là quy trình làm việc được tóm tắt để tác nhân AI hiểu. Ví dụ, việc tích hợp kỹ năng biên tập sẽ cho phép tác nhân mở tệp tài liệu, cấu trúc lại bài báo, viết tiêu đề và kiểm tra chính tả, ngữ pháp. Nó có thể thực hiện lặp đi lặp lại những bước này mà không mệt mỏi.

Theo Xiao, một tác nhân có thể sử dụng nhiều kỹ năng khác nhau. OpenClaw, hệ sinh thái tác nhân nổi tiếng, đang lưu trữ hơn 13.700 kỹ năng do cộng đồng xây dựng trong kho lưu trữ ClawHub.

Chúng là sản phẩm của "chưng cất" - quá trình nén mô hình AI lớn thành những đơn vị nhỏ, dễ triển khai và chuyển giao hơn. Tuy nhiên, colleague.skill âm thầm biến đổi quá trình này, vì bên được "chưng cất" giờ không phải máy móc mà là con người.

Dự án colleague.skill do Zhou Tianyi, nhà nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm AI Thượng Hải, tạo ra với mục tiêu bảo tồn kiến thức nội bộ tích lũy qua nhiều năm, giữ lại kiến thức thường biến mất khi một nhân viên rời đi. Công cụ mã nguồn mở mà anh phát triển chỉ trong bốn giờ hiện cho phép người dùng tải lên tài liệu như nhật ký trò chuyện, báo cáo hàng tuần, bài thuyết trình, tài liệu về quy trình công việc, từ đó tạo tác nhân AI mô phỏng cách làm việc và giao tiếp của đồng nghiệp.

"Hãy cung cấp tin nhắn công việc, email và mô tả chủ quan về một người, bạn sẽ thu được bản sao AI hành xử giống người đó. Chào mừng đến với thế giới bất tử trên mạng", Zhou viết.

Tuy nhiên, công nghệ "chưng cất" con người làm dấy lên nỗi lo mất việc. Nhiều công ty trên thế giới đang xếp hạng nhân viên dựa trên số lượng kỹ năng họ sở hữu. Một số công ty thậm chí yêu cầu nhân viên phải "nộp kỹ năng" như một phần công việc. Như vậy, người càng tâm huyết, giỏi tổng kết kinh nghiệm và viết báo cáo chi tiết, càng dễ bị bản sao AI thay thế.

Xu Kejia, sinh viên Đại học Stanford từng thực tập tại một tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc trong vai trò viết kịch bản hoạt hình, nhận thấy đây không phải nhiệm vụ thực của mình. Thay vào đó, cô phải dạy AI cách viết sao cho giống con người hơn.

Xu cho biết, cô tự viết kịch bản nhanh hơn, nhưng công ty không cần người sáng tạo mà cần người chuyển đổi sự sáng tạo đó thành quy trình mà mô hình AI áp dụng được. "Khi mô hình ngày càng hoàn thiện, có lẽ nhóm đầu tiên trở nên lỗi thời chính là những người đã huấn luyện nó", Xu chia sẻ trên Caixin Global.

"Thật bất công", Deng Xiaoxian, một quản lý sản phẩm AI, nói với China Daily. "Mục đích của việc phát triển trí tuệ nhân tạo là giúp con người có nhiều thời gian rảnh hơn chứ không phải biến họ thành file kỹ năng, tước đoạt việc làm rồi bắt họ làm việc cho một công ty mãi mãi mà không trả công", cô nói.

Chỉ vài ngày sau khi colleague.skill phổ biến, Deng phát triển công cụ đối nghịch "chống chưng cất". Trước khi nộp file kỹ năng cho công ty, nhân viên có thể đưa file vào công cụ của Deng để tạo bản chỉnh sửa trông hoàn chỉnh và chuyên nghiệp, nhưng thực chất đã loại bỏ yếu tố cốt lõi. Điều này giúp nhân viên hoàn thành yêu cầu của công ty trong khi vẫn giữ được kiến thức hoặc kinh nghiệm riêng.

Ví dụ, trong file kỹ năng biên tập có đoạn: "Với bài phóng sự, có thể bắt đầu bằng câu chuyện của một nhân vật điển hình. Thay vì mô tả vấn đề, hãy đặt nhân vật vào bối cảnh cụ thể, tập trung vào hành động. Hãy để lời thoại, cử chỉ hoặc một quyết định quan trọng của nhân vật hé lộ chủ đề rộng hơn". Công cụ chống chưng cất sửa thành: "Với bài phóng sự, phần mở đầu có thể triển khai theo nhiều hình thức khác nhau. Việc lựa chọn hình thức nào phụ thuộc vào tác động mà bạn muốn mang đến cho độc giả".

Là người tốt nghiệp ngành luật, Deng đặt ra câu hỏi lớn: "Ai sở hữu kỹ năng được chưng cất, nhân viên với chuyên môn được mã hóa hay công ty lưu trữ dữ liệu gốc?". Theo các luật sư và chuyên gia, quy định hiện hành chưa được thiết kế cho bản sao AI của người thật.

Zhang Linghan, giáo sư Đại học Luật và Khoa học Chính trị Trung Quốc, cho rằng cần phân biệt giữa dữ liệu công việc mà công ty có thể sở hữu hợp pháp với những kỹ năng rộng hơn mà nhân viên tích lũy qua nhiều năm làm việc.

Trong khi đó, Chen Tianhao, học giả tại Viện Quản trị Quốc tế AI thuộc Đại học Thanh Hoa, nhận định: "Các công ty và nhân viên cần dùng hợp đồng để xác định quyền sở hữu với kỹ năng AI và những dạng chuyên môn tương tự. Đồng thời, các nhà nghiên cứu pháp lý cũng cần chú ý đến vấn đề này, theo dõi và kịp thời cải tiến luật cũng như quy định liên quan".

Trong khi công nghệ "chưng cất" con người còn gây nhiều tranh cãi, Xiao nhận xét, tác nhân AI chỉ giống diễn viên đang nhập vai thay vì người thật. Chúng có thể tái tạo những gì được ghi lại thông qua tài liệu, nhưng không thể sao chép trực giác tích lũy từ kinh nghiệm sống.

"Giống như cảm nhận tinh tế của một thợ thủ công bậc thầy, dạng chuyên môn này rất khó chuẩn hóa vì xuất phát từ trải nghiệm, đánh giá cảm tính và phản hồi từ thế giới thực qua nhiều năm", anh nói.

Một hạn chế khác là con người thay đổi và tiến hóa, trong khi bản sao AI bị "đóng băng" ở thời điểm hình thành. Theo Zheng Jianan, một quản lý sản phẩm AI, con người sẽ liên tục học hỏi, thích nghi, ứng biến, không ngừng tiến bộ và vượt qua bản sao đứng yên này.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong bối cảnh giá RAM đang tăng cao, nhiều người dùng không khỏi lo lắng, đặc biệt đối với những ai có ý định nâng cấp máy tính. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này đến từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), khiến các công ty lớn như Samsung, SK Hynix và Micron chuyển hướng sản xuất sang bộ nhớ băng thông cao (HBM) để phục vụ cho các chip AI đang được ưa chuộng.

Sự bùng nổ của AI đã dẫn đến tình trạng khan hiếm bộ nhớ cho máy tính cá nhân và kéo theo giá cả tăng vọt trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, theo báo cáo từ Wccftech, có khả năng giá RAM sẽ giảm vào nửa cuối năm tới nhờ sự mở rộng sản xuất của các công ty Trung Quốc.

Kye-hyun Kyung, cựu giám đốc bộ phận chip và màn hình của Samsung, cho biết tại một diễn đàn kỹ thuật ở Hàn Quốc rằng nếu các khoản đầu tư vào sản xuất bộ nhớ của Trung Quốc mang lại hiệu quả, nguồn cung tăng lên có thể giúp hạ giá RAM.

Một trong những công ty Trung Quốc nổi bật trong lĩnh vực này là ChangXin Memory Technologies (CXMT), với khả năng cung cấp tốc độ DDR5 lên đến 8.000 MT/giây và đang mở rộng quy mô sản xuất. Ngoài ra, các nhà sản xuất khác như Jiahe Jinwei cũng đang gia tăng sản xuất bộ nhớ cho trung tâm dữ liệu.

Đáng chú ý, một thương hiệu nổi tiếng trong lĩnh vực linh kiện máy tính là Corsair được cho là đã bắt đầu sử dụng chip nhớ do CXMT sản xuất trên các mô-đun Vengeance DDR5 của hãng.

Nếu Trung Quốc có thể tận dụng cơ hội này để cung cấp dồi dào chip nhớ ra thị trường, giá RAM có thể sẽ giảm trong năm tới và mang lại hy vọng cho những ai đang có kế hoạch lắp ráp PC nhưng còn chần chừ vì giá cả. Bộ nhớ RAM của Trung Quốc đang dần trở thành đối thủ cạnh tranh với các thương hiệu toàn cầu và sự gia tăng nguồn cung thường dẫn đến giá cả tốt hơn. Tuy nhiên, người dùng có thể phải chờ đến nửa cuối năm 2027 để thấy sự giảm giá thực sự.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hiệp phụ trận đấu trên sân Atlanta ngày 29/6 trong khuôn khổ vòng 1/16 World Cup 2026, trung vệ Jonathan Tah đánh đầu tung lưới Paraguay, giúp Đức dẫn 2-1. Nhưng sau khi tham khảo công nghệ Trợ lý trọng tài video (VAR), bàn thắng không được công nhận vì xác định Waldemar Anton đã phạm lỗi với thủ môn Orlando Gill trước đó.

Pha quay chậm cho thấy Anton có tác động từ phía sau khiến Gill ngã xuống đúng lúc Tah bật cao đánh đầu. Mức độ va chạm không lớn, khiến nhiều người cho rằng quyết định của trọng tài quá nghiêm khắc. Trận đấu sau đó phân định bằng loạt luân lưu và Đức thua.

Ngày 2/7, trong trận giữa Bỉ và Senegal, Bỉ được hưởng một quả phạt đền trong thời gian bù sau khi VAR xem xét lại và lội ngược dòng thành công. Cũng ngày, ở trận Mỹ và Bosnia & Herzegovina, tiền đạo Folarin Balogun của Mỹ phạm lỗi nhận thẻ đỏ sau khi VAR can thiệp và được đánh giá đầy tranh cãi.

Tuy nhiên, tranh cãi lớn nhất đến lúc này tại World Cup 2026, theo Eurosport, là tình huống ghi bàn bị từ chối của Croatia trước Bồ Đào Nha ngày 3/7. Khi đồng hồ điểm qua phút thứ 103 của trận đấu, từ quả tạt ở biên trái của Ivan Perisic vào vòng cấm, bóng bay qua các cầu thủ Igor Matanovic, Renato Veiga, Mario Pasalic trước khi Ruben Neves phản lưới nhà.

Tuy nhiên, VAR vào cuộc nhằm xác định tình huống Matanovic chạm bóng hay chưa. Nếu chưa, bàn thắng hợp lệ. Ngược lại, Pasalic việt vị và bàn thắng bị hủy. Thông qua cảm biến siêu nhạy trong quả bóng Trionda, trọng tài xác định cầu thủ Croatia đã chạm bóng, nghĩa là bàn thắng không được công nhận.

Theo CNN, điều đáng tiếc cho Croatia là cú chạm bóng rất nhỏ của Matanovic hầu như không thể nhận ra bằng mắt thường. Ở các kỳ World Cup trước, có lẽ bàn thắng đã được công nhận. Nhưng năm nay, FIFA đã áp dụng công nghệ mới và ban tổ chức có thể coi đây là chiến thắng lớn.

"Nó giết chết cảm xúc, giết chết mọi thứ bên trong bạn, những gì bạn trải nghiệm và đưa mọi thứ trở về điểm xuất phát. Tất cả những quyết định này đều làm mất đi niềm vui của bóng đá", Zlatko Dalić, HLV trưởng đội tuyển Croatia, nói với TNT Sports. "Việc giải quyết tất cả vấn đề không dễ dàng. Tôi đồng ý bóng đá cần công bằng, và các quyết định cũng cần công bằng, nhưng chúng ta đã đi quá xa về VAR rồi".

Forbes đánh giá, bóng đá là môn thể thao luôn đón nhận sự đổi mới, đôi khi có phần miễn cưỡng. Năm 1992, FIFA áp dụng luật chuyền về phía sau, quy định thủ môn không được dùng tay bắt bóng khi đồng đội cố ý dùng chân chuyền về nhằm ngăn chặn tình trạng các đội bóng câu giờ và làm giảm nhịp độ trận đấu. Một thập kỷ trước, công nghệ vạch vôi Goal-line được áp dụng, tự động xác định bóng đã hoàn toàn vượt qua vạch vôi khung thành hay chưa.

Ngày nay, sự phát triển của công nghệ giúp trọng tài đưa ra quyết định tốt hơn. Tuy nhiên, World Cup 2026 trở thành sân khấu cho những đổi mới theo hướng bị chi phối nhiều hơn, gồm cả việc áp dụng AI ở mức độ chưa từng có.

Các trận đấu vòng loại trực tiếp cho thấy, công nghệ không còn là yếu tố phụ, thậm chí trở thành "nhân vật chính" của trận đấu. Như trường hợp trận Bồ Đào Nha - Croatia, quyết định không chỉ tập trung vào các góc quay lại, mà còn dựa trên dữ liệu được thu thập bởi chip trong quả bóng, phát hiện ra cú chạm nhẹ làm thay đổi trình tự tấn công và xác nhận lỗi việt vị.

Thực tế, việc áp dụng công nghệ giúp khắc phục những sai lầm từng tồn tại trong các giải đấu trước: công nghệ vạch vôi loại bỏ sự "không chắc chắn" về việc bàn thắng có được công nhận hay không; công nghệ việt vị bán tự động rút ngắn thời gian chờ đợi đồng thời cải thiện tính nhất quán; VAR lật ngược các trường hợp nhầm lẫn danh tính, bỏ lỡ phạt đền và các pha phạm lỗi nguy hiểm mà trọng tài không thể nhìn thấy từ góc độ trên sân.

"Về mặt kỹ thuật, hệ thống hoạt động tốt. Công nghệ cung cấp thông tin mà mắt thường không thể nhìn thấy và cho phép trọng tài áp dụng luật với độ chính xác đáng kinh ngạc", Forbes bình luận. "Tuy nhiên, sự khác biệt giữa bàn thắng hợp lệ và không hợp lệ lại nằm ở pha chạm bóng mà hầu như không ai nhìn thấy, một sự can thiệp cơ bản vào trận đấu".

Theo các chuyên gia, công nghệ đang mang đến những điều tích cực cả trong và ngoài sân cỏ. GS Casper Harteveld của Đại học Northeastern (Mỹ) cho rằng một trong những mối liên hệ là giúp khán giả hiểu rõ hơn về luật việt vị. Luật cấm cầu thủ tấn công đang hoạt động ở vị trí xa nhất không được đứng gần vạch khung thành hơn bóng, và cầu thủ phòng ngự áp chót cũng không được đứng gần vạch khung thành hơn cầu thủ đầu tiên nhận bóng. Tại World Cup lần này, hình ảnh 3D của các cầu thủ tạo ra một phần bằng AI, giúp người hâm mộ hiểu lý do trọng tài ra quyết định.

Brennan Klein, giảng viên của Viện Khoa học Mạng thuộc Đại học Northeastern, đánh giá việc ứng dụng AI vào bóng đá "không thể tránh khỏi", khi nhu cầu thu thập dữ liệu từ trận đấu, tập luyện và nhiều hoạt động khác được ưu tiên ngày càng nhiều nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phân tích. "Nhưng nếu bạn đến xem một trận đấu và quyết định của VAR kéo dài quá lâu, sự tức giận rõ rệt sẽ bắt đầu dâng lên, thậm chí la ó phản đối nếu mọi thứ phức tạp", Klein nói.

Stephen Warren, hiện giảng dạy tại Khoa nghiên cứu truyền thông của Đại học Northeastern, cho biết việc sử dụng công nghệ cần có sự cân bằng. "Điều mọi người yêu thích ở thể thao là yếu tố con người trong đó", Warren nói. "Chúng ta thích chờ đợi những điều bất ngờ, bởi nó do con người chơi, không phải máy".

Kuda Muhlauri, một HLV bóng đá tự do ở Boston (Mỹ) cũng cho rằng công nghệ chỉ nên phân tích ở mức vừa phải thay vì chú ý đến từng tiểu tiết. Theo ông, nó có thể làm mất đi sự hứng khởi của trận đấu và khiến cầu thủ ngần ngại ăn mừng bàn thắng trước khi được công nghệ xác nhận.

Cũng theo HLV này, công nghệ chỉ nên sử dụng để hỗ trợ ra quyết định khách quan như việt vị hay ăn vạ. "Khi cố gắng kiểm soát đến từng chi tiết của mỗi pha bóng, bạn đánh mất điều khiến bóng đá được gọi là 'môn thể thao đẹp'. Chính sự ngẫu hứng và những thứ không hoàn hảo mới tạo nên vẻ đẹp của môn thể thao này", Muhlauri nói thêm.

Tin Gốc: Vnexpress