Để xử lý, các chuyên gia NASA đã tạo lệnh yêu cầu Robot Curiosity, vẫy cánh tay gắn mũi khoan, đồng thời vận hành mũi khoan vài lần, cuối cùng đã gỡ bỏ được tảng đá. Toàn bộ quá trình được các camera tránh nguy hiểm phía trước khung gầm và camera điều hướng trên cột của robot ghi lại.
Trước đó, ngày 25/4, Curiosity khoan lấy mẫu tảng đá mang tên Atacama, ước tính có đường kính đáy khoảng 46 cm, dày 15 cm và nặng 13 kg. Khi robot thu cánh tay lại, toàn bộ tảng đá bị nhấc theo khỏi mặt đất, treo lơ lửng trên mũi khoan. NASA cho biết, hoạt động khoan từng làm nứt hoặc tách các lớp trên của đá, nhưng đây là lần đầu tiên đá dính chặt vào mũi khoan như vậy.
Theo IFL Science, Sao Hỏa cách Trái Đất khoảng 334 triệu km. Từ khoảng cách này, nhóm chuyên gia thử điều khiển Curiosity rung mũi khoan để làm Atacama rơi xuống nhưng không thành công. Ngày 29/4, họ thử định hướng lại cánh tay robot và rung mũi khoan lần nữa. Hình ảnh từ camera cho thấy cát rơi ra trong khi tảng đá vẫn dính lại.
Cuối cùng, ngày 1/5, nhóm chuyên gia thử lại, nghiêng mũi khoan nhiều hơn, kết hợp với xoay và rung. Họ dự định thực hiện loạt thao tác này nhiều lần, nhưng tảng đá đã rơi ngay lần thử đầu tiên và vỡ khi chạm đất.
Theo Space, Curiosity lớn tương đương một chiếc ôtô, hạ cánh xuống hố trũng Gale trên Sao Hỏa vào tháng 8/2012 với nhiệm vụ xác định xem khu vực này có từng hỗ trợ sự sống của vi sinh vật hay không. Robot sau đó phát hiện, vào thời cổ đại, Gale chứa một hệ thống sông hồ có tiềm năng phù hợp cho sự sống. Robot sau đó tiếp tục nghiên cứu các lớp đá trong quá trình di chuyển, tìm kiếm manh mối về sự chuyển đổi của Sao Hỏa thời xa xưa, từ một hành tinh tương đối ấm và ẩm thành nơi cằn cỗi lạnh giá như ngày nay.
Tháng 8 năm ngoái, khi cán mốc 13 năm hoạt động trên hành tinh đỏ, robot đã di chuyển tổng cộng 35 km, nhiều km trong đó là đoạn đường gồ ghề, sỏi đá. Đây là thành tựu đáng chú ý vì ban đầu, nhiệm vụ dự kiến chỉ kéo dài khoảng hai năm.
Science Alert cho biết, trong suốt thời gian hoạt động, robot đã vượt qua nhiều sự cố như cơ chế khoan va đập gặp hiện tượng đoản mạch, phanh bị cản trở do vướng mảnh vỡ, khoan bị kẹt, bánh xe thủng. Sử dụng Scarecrow, bản sao của Curiosity trên Trái Đất, các chuyên gia phát hiện robot có thể tiếp tục chạy trên Sao Hỏa “vô thời hạn” với phần bánh xe còn lại nếu có thể loại bỏ những gờ bám bị hỏng.
Theo Hãng tin Reuters ngày 27-6, Công ty Anthropic cho biết Chính phủ Mỹ đã cho phép công ty triển khai trở lại mô hình AI Claude Mythos 5 cho một số tổ chức được Mỹ tin cậy.
Theo một nguồn thạo tin của Reuters, hơn 100 doanh nghiệp và tổ chức sẽ được tiếp cận Mythos 5, trong đó có nhiều công ty thuộc danh sách Fortune 500 (500 doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất tại Mỹ).
Mối quan hệ giữa Anthropic và Chính phủ Mỹ thời gian qua trải qua nhiều sóng gió. Công ty từng từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng các mô hình AI của mình cho hoạt động giám sát trong nước và các hệ thống vũ khí tự động, sau đó bị đưa vào danh sách đen về an ninh quốc gia.
Lo ngại các hệ thống AI mạnh có thể bị các cơ quan tình báo hoặc quân sự của Trung Quốc, Nga và các quốc gia khác mà Mỹ coi là đáng quan ngại lợi dụng đã khiến chính quyền Tổng thống Donald Trump áp dụng cách tiếp cận cứng rắn trong việc giám sát phát hành các mô hình AI tiên tiến của Anthropic và đối thủ OpenAI.
Cùng ngày, OpenAI cũng cho biết đang hoãn việc phát hành rộng rãi GPT-5.6 theo đề nghị của Chính phủ Mỹ, chỉ cho phép một nhóm nhỏ đối tác đã được thẩm định sử dụng và danh sách này đã được chia sẻ với nhà chức trách.
Anthropic trước đó đã vô hiệu hóa hai mô hình AI tiên tiến nhất của mình là Mythos 5 và Fable 5 đối với toàn bộ người dùng sau khi Chính phủ Mỹ ban hành lệnh kiểm soát xuất khẩu ngày 12-6.
Trong tuyên bố ngày 26-6, Anthropic cho biết: "Hôm nay, Chính phủ Mỹ đã thông báo cho chúng tôi rằng Mythos 5, mô hình an ninh mạng mạnh nhất của chúng tôi, có thể được triển khai trở lại cho một số tổ chức của Mỹ đang vận hành và bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu".
Công ty cho biết sẽ nhanh chóng khôi phục quyền truy cập cho các tổ chức này, đồng thời tiếp tục làm việc với Chính phủ Mỹ để mở rộng quyền tiếp cận Mythos 5 và đưa Fable 5 trở lại phục vụ công chúng.
Mythos 5 và Fable 5 sử dụng cùng một mô hình AI nền tảng. Trong đó, Fable 5 hướng đến người dùng phổ thông, còn Mythos 5 được gỡ bỏ một số cơ chế bảo vệ để phục vụ các mục đích chuyên biệt.
Việc Chính phủ Mỹ quyết định doanh nghiệp nào được phép sử dụng Mythos 5 đã vấp phải nhiều chỉ trích.
Ông John Coleman, cố vấn lập pháp của Tổ chức bảo vệ quyền tự do ngôn luận Foundation for Individual Rights and Expression (FIRE) có trụ sở tại thành phố Philadelphia (bang Pennsylvania, Mỹ), cho rằng không ai biết các công ty được lựa chọn theo tiêu chí nào và vì sao những đơn vị khác lại bị loại.
Ông nói điều này trao quá nhiều quyền lực cho chính phủ, thiếu minh bạch và đặt ra câu hỏi về tính thượng tôn pháp luật.
Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman cũng bày tỏ quan ngại trên mạng xã hội X. Ông cho rằng việc kiểm tra an toàn kỹ lưỡng không phải là ý tưởng tồi, nhưng ông không đồng tình với việc chính phủ quyết định ai được quyền sử dụng các mô hình AI tiên tiến.
Các chuyên gia nhận định nếu rơi vào tay kẻ xấu, các mô hình Mythos có thể đẩy nhanh những cuộc tấn công mạng tinh vi, đặc biệt nhằm vào các lĩnh vực như ngân hàng vốn phụ thuộc vào các hệ thống công nghệ phức tạp và đã tồn tại nhiều thập niên.
Trong thư gửi Anthropic, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cho biết đã có "tiến triển đáng kể" trong quá trình công ty phối hợp với chính phủ nhằm xử lý các rủi ro liên quan đến các mô hình AI thuộc diện kiểm soát.
Tuy nhiên, hiện chưa rõ các biện pháp bảo vệ cụ thể đã được áp dụng là gì.
Trong nhiệm vụ, tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) sẽ đưa tàu Orion cùng phi hành đoàn cất cánh từ bệ phóng của Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida. Phi hành đoàn gồm Reid Wiseman (NASA), Victor Glover (NASA), Christina Koch (NASA) và Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Bốn phi hành gia này đã đến Trung tâm Vũ trụ Kennedy hôm 27/3 và đang cách ly, sẵn sàng cho vụ phóng.
NASA hôm qua thông báo, nhiệm vụ Artemis 2 vẫn theo đúng tiến độ. Cơ quan này nhấn mạnh, cả phương tiện phóng và đội ngũ đều sẵn sàng cho chuyến bay, các điều kiện hiện tại không cho thấy bất kỳ mối lo ngại kỹ thuật lớn nào. NASA cũng phân tích hai yếu tố có thể gây cản trở nhiều nhất đến vụ phóng sáng mai: thời tiết ngoài không gian và trên mặt đất.
Hôm 30/3, Mặt Trời tạo ra lóa mạnh cấp X1.4 kèm theo phun trào vành nhật hoa, khiến Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đưa ra cảnh báo bão địa từ cấp G2 cho ngày 31/3, cấp G1 cho ngày 1/4 và 2/4.
Những hiện tượng như lóa Mặt Trời có thể gây nhiễu liên lạc vô tuyến, hệ thống định vị và hoạt động của tàu vũ trụ, đồng thời khiến phi hành gia tiếp xúc với bức xạ có hại. Nhưng theo Mark Berger, chuyên gia phụ trách thời tiết phóng cho Artemis 2, lóa Mặt Trời dự kiến không ảnh hưởng đến chuyến bay.
Điều này khiến thời tiết Trái Đất trở thành mối lo ngại cấp bách hơn. Dự báo mới nhất của NASA cho thấy có 80% khả năng thời tiết thuận lợi. Burger cho biết, trời có thể mưa vào ngày phóng nhưng không gây ảnh hưởng đáng kể. "Mọi chuyện có vẻ khá ổn", ông nói.
Chuyến bay Artemis 2 kéo dài khoảng 10 ngày, được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis, giúp lần đầu tiên thử nghiệm hệ thống hỗ trợ sự sống của tàu Orion với phi hành gia ngoài không gian. Phi hành đoàn sẽ không hạ cánh mà bay vòng quanh phía xa của Mặt Trăng theo quỹ đạo trở về tự do. Quỹ đạo này giúp họ dễ dàng trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ tàu nhiều lần.
Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis 2, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trong nhiệm vụ Artemis 3 trên quỹ đạo Trái Đất vào năm tới. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên của chương trình vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis 4. Đến những năm 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
"Tôi thường xuyên nhìn lên Mặt Trăng, suy nghĩ về Artemis 2 và những nhiệm vụ sắp tới. Tôi rất hào hứng với việc bay đến Mặt Trăng", Jeff Spaulding, Giám đốc thử nghiệm cấp cao trong chương trình Artemis 2 chia sẻ. Ông nói thêm: "Một phần lý do tôi vẫn còn ở đây là để tiếp tục đưa con người vào không gian, đưa chúng ta trở lại 'chế độ phóng' nhằm tiếp tục khám phá, thiết lập căn cứ trên Mặt Trăng, sau đó hướng tới Sao Hỏa".
Trung tâm CERT Coordination của Mỹ vừa phát hiện một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trên 5 mẫu router Wi-Fi của hãng Tenda. Theo đó, phần mềm hệ thống của các thiết bị này chứa một 'cửa hậu' (backdoor) ẩn, cho phép kẻ tấn công chiếm toàn quyền kiểm soát quản trị. Đáng ngại hơn, một vài mẫu trong số này đã bị ngừng sản xuất, đồng nghĩa với việc chúng sẽ khó nhận được bất kỳ bản cập nhật vá lỗi nào từ nhà sản xuất.
Cụ thể, danh sách bị ảnh hưởng gồm các dòng router FH1201, W15E v2.0, AC10 v1.0, AC5 v1.0 và AC6 v1.0. Về bản chất, nhà sản xuất đã bỏ quên một mật khẩu dự phòng là "rzadmin" trong phần cài đặt nội bộ của thiết bị. Tin tặc chỉ cần truy cập vào trang quản trị của router, nhập mật khẩu này mà không cần tên đăng nhập để vượt qua lớp bảo mật và chiếm quyền kiểm soát hệ thống một cách dễ dàng.
Sự tồn tại của cửa hậu này mở đường cho tin tặc đánh chặn lưu lượng mạng để lấy cắp thông tin cá nhân hoặc điều hướng đến các trang web độc hại. Chúng cũng có thể biến router thành mạng máy tính 'ma' (botnet) hoặc dùng nó làm bàn đạp kiểm soát các thiết bị thông minh khác trong nhà. Đối với Smart TV hay camera an ninh vốn không thể cài ứng dụng bảo mật, mối đe dọa này lại càng trở nên nguy hiểm và trực diện hơn.
Do cửa hậu này nằm ẩn sâu trong hệ thống, người dùng không thể tự thay đổi hay xóa bỏ thông qua các cài đặt thông thường. CERT cho biết họ đã cố gắng liên hệ với nhà sản xuất để xử lý nhưng chưa nhận được phản hồi về một bản vá lỗi. Vì vậy, giải pháp triệt để và an toàn nhất được khuyến nghị lúc này là người dùng nên chủ động thay thế bằng một bộ định tuyến mới chất lượng hơn.
Trong trường hợp chưa thể mua mới, người dùng cần tắt ngay tính năng quản lý web từ xa để ngăn chặn tin tặc xâm nhập từ Internet. Đồng thời, bạn cũng nên thay đổi địa chỉ IP mạng nội bộ (LAN) mặc định của router để ẩn thiết bị trước các đợt quét tự động của kẻ tấn công. Những biện pháp giảm thiểu tạm thời này sẽ phần nào giúp bảo vệ hệ thống mạng gia đình an toàn hơn trước các nguy cơ tấn công mạng.
