Gần đây, tôi đọc nhiều bài viết so sánh việc bỏ ra hàng trăm triệu đồng để học đại học nhưng ra trường chỉ nhận mức lương khiêm tốn, trong khi có những người không học đại học vẫn thành công và giàu có. Theo tôi, đó là một sự so sánh khập khiễng. Mỗi người có hoàn cảnh, sức khỏe, năng lực và lựa chọn khác nhau. Có người phù hợp với kinh doanh, có người phù hợp với môi trường công sở. Việc một người không học đại học nhưng buôn bán thành công không có nghĩa ai đi theo con đường đó cũng sẽ thành công. Tương tự, có người đi xuất khẩu lao động tích lũy được vốn, nhưng không phải ai cũng sẵn sàng rời gia đình, sang xứ người chịu khó, chắt bóp từng đồng.
Không có con đường nào dẫn đến thành công mà không phải trả giá bằng mồ hôi, công sức và trí tuệ. Điều quan trọng là mỗi người đã thực sự cố gắng hết sức trên con đường mình chọn hay chưa. Nhiều người cho rằng học đại học tốn 600-700 triệu đồng, nhưng đó là số tiền trải đều trong 4-6 năm, có thể đến từ học bổng, làm thêm, vay sinh viên, không phải lúc nào cũng hoàn toàn dựa vào cha mẹ. Nếu không học đại học, bạn vẫn phải đầu tư cho tương lai bằng cách khác. Học nghề cần học phí, mở cửa hàng cần vốn, xuất khẩu lao động cần chi phí ban đầu. Thành công hay không còn phụ thuộc vào năng lực cá nhân và cơ hội thị trường.
Học đại học cũng không đồng nghĩa với thu nhập thấp. Có người ra trường chỉ nhận mức lương 10-15 triệu đồng, nhưng cũng có người đạt thu nhập hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng nhờ không ngừng học hỏi và hoàn thiện bản thân. Tôi có một người bạn mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống với bà ngoại già yếu. Những năm học phổ thông, bạn vừa đi học vừa phụ hồ, có những ngày bà ngoại phải đi xin ăn. Vượt qua hoàn cảnh khó khăn, bạn thi đỗ vào một trường kỹ thuật ở khu vực Cổ Nhuế. Dù xuất phát điểm không nổi bật, bạn quyết tâm theo học chương trình chất lượng cao bằng tiếng Anh. Thời gian đầu, bạn gần như không hiểu bài, phải mượn vở bạn bè về học lại từng chút một.
Để trang trải cuộc sống, bạn vừa học vừa chạy xe ôm, dạy thêm và chăm sóc bà ngoại. Nhờ nỗ lực không ngừng, bạn tốt nghiệp đúng hạn, có vốn tiếng Anh tốt và được nhận vào một công ty đa quốc gia. Hiện tại, bạn trở thành quản lý với mức thu nhập hơn 2.000 USD mỗi tháng, chuẩn bị mua nhà. Điều khiến tôi ngưỡng mộ không chỉ là thu nhập mà là sự trưởng thành, tự tin và bản lĩnh mà bạn có được sau hành trình đầy gian nan. Nếu ngày ấy bạn không học đại học, có thể cuộc sống vẫn ổn, nhưng chưa chắc bạn có được công việc phù hợp với đam mê, môi trường chuyên nghiệp và cơ hội nhìn ra thế giới rộng lớn hơn.
Tôi cũng sinh ra trong một gia đình nghèo ở vùng quê. Nhờ sự quyết tâm của mẹ, tôi theo học đại học, rồi trở thành bác sĩ nội trú. Sau bốn năm đi làm, tôi đã lập gia đình, có thu nhập ổn định khoảng 4x triệu đồng mỗi tháng và cùng chồng mua căn nhà đầu tiên. Tôi có nhiều người thân không học đại học nhưng vẫn thành công trong kinh doanh và có tài sản đáng kể. Tôi luôn tôn trọng con đường của họ, nhưng cũng hiểu rằng nếu đi theo con đường ấy, chưa chắc tôi đã đạt được kết quả tương tự.
Mỗi con đường đều có khó khăn riêng. Người học hành phải đầu tư nhiều năm cho tri thức. Người kinh doanh phải chấp nhận rủi ro. Người lao động xa quê phải đánh đổi tuổi trẻ và sức khỏe. Điều quan trọng không phải là so sánh ai chọn con đường đúng hơn mà là mỗi người có đủ quyết tâm để đi đến cùng với lựa chọn của mình hay không. Tôi tin rằng xã hội ngày nay vẫn luôn cần những người có năng lực thật sự. Nếu bạn không ngừng học hỏi, trở thành người giỏi trong lĩnh vực của mình, bạn sẽ luôn có chỗ đứng. Thành công không dành riêng cho một con đường nào. Nó thuộc về những người bền bỉ, nỗ lực và không ngừng hoàn thiện bản thân.
Tôi xin chia sẻ một góc nhìn cá nhân về câu chuyện du học Mỹ. Đọc bài viết về việc bố mẹ băn khoăn có nên cho con gái 1,5 tỷ đồng đi du học Mỹ trong khi gia đình còn con trai bệnh và khoản nợ 500 triệu đồng, tôi rất hiểu sự lo lắng đó. Vì thực tế, du học không chỉ là ước mơ của một người mà còn là bài toán của cả gia đình. Tôi đang làm hồ sơ du học Mỹ, với mục tiêu dài hạn là học PhD. Tuy nhiên, tôi lựa chọn đi lại từ bậc thạc sĩ, dù trước đó đã học thạc sĩ tại Hàn Quốc, vì ngành của tôi khá đặc thù và tôi muốn xây lại nền tảng tốt hơn trước khi đi xa hơn. Con đường tôi đi không phải là một đường thẳng. Tôi từng từ bỏ cơ hội thăng tiến, rời công việc ổn định để đi Hàn Quốc, rồi lại từ bỏ cơ hội ở lại để về Việt Nam, bây giờ tiếp tục rời Việt Nam để đi tiếp.
Với nhiều người, điều đó có thể là thiếu ổn định. Với tôi, mỗi quyết định đều có tính toán và phục vụ cho mục tiêu dài hạn. Tôi nghĩ điều quan trọng không phải là "có nên đi du học hay không", mà là người đi có hiểu rõ mình đang đánh đổi điều gì không, có kế hoạch tài chính và lộ trình rõ ràng không? Nếu mọi thứ không như kỳ vọng, có phương án quay về và vẫn phát triển được không? Vì vậy, thay vì chỉ hỏi "có nên cho con đi không", có lẽ câu hỏi phù hợp hơn là: "Con đã chuẩn bị đủ để đi chưa"? "Đủ" ở đây, theo tôi không chỉ là tài chính mà còn là kỹ năng, sự quyết tâm và một lộ trình tương lai đủ rõ để biến việc đi học thành một khoản đầu tư, không phải một canh bạc.
Du học không phải là con đường duy nhất dẫn đến thành công. Nhưng nếu được chuẩn bị kỹ, nó có thể là một khoản đầu tư dài hạn cho sự nghiệp. Không có quyết định nào là chắc chắn đúng, chỉ có quyết định được chuẩn bị đủ tốt.
Tôi và bạn trai đều 28 tuổi, quen nhau được hơn hai năm. Trong thời gian quen nhau, chủ yếu chúng tôi gặp nhau ở thành phố vì cả hai đều đi học và đi làm ở đây. Nhà tôi ở ngoại thành Hà Nội, nhà anh ở tỉnh khác, cách nhà tôi khoảng 300 km. Trước đây anh cũng vài lần nhắc tới chuyện đưa tôi về chơi nhưng vì đường xa và công việc bận nên tôi cứ lần lữa. Gần đây anh nói sắp tới muốn tôi về nhà chơi một lần cho bố mẹ biết mặt. Anh bảo đã nói với gia đình về tôi từ lâu, bố mẹ cũng muốn gặp.
Tôi cũng muốn về nhà anh chơi cho biết nhà cửa nhưng lại băn khoăn vì khoảng cách khá xa, đi về trong ngày hơi gấp, thời gian ở lại chơi không được nhiều. Còn nếu ở lại qua đêm thì tôi hơi ngại. Tôi là con gái, ngủ lại nhà người yêu khi chưa cưới khiến tôi thấy không thoải mái. Gia đình tôi khá truyền thống, từ trước đến giờ luôn dặn dò phải giữ ý tứ trong những chuyện như vậy. Tôi sợ người nhà anh có cái nhìn không hay về tôi.
Tôi có nói với anh là thấy ngại, muốn sắp xếp đi về trong ngày hoặc đi cùng bạn bè cho đỡ ngại, nhưng anh nói đã nói hết với bố mẹ rồi, bố mẹ anh bảo cả đi cả về mất 8-9 tiếng rồi, chưa kể khá mệt. Anh bảo tôi về thì ngủ cùng với em gái anh, gia đình anh đều dễ tính và hiểu chuyện nên tôi không phải lo đâu. Hiện tại tôi vẫn còn phân vân. Mong mọi người cho tôi xin lời khuyên
Tôi và chồng cưới nhau được gần ba năm, có một con nhỏ. Hai vợ chồng đều đi làm, tôi về sớm hơn chồng nên thường lo cơm nước, dọn dẹp nhà cửa, đón con, chăm con. Những hôm con ốm hoặc việc nhiều, nhà cửa không được gọn như mọi ngày. Chồng tôi rất hay để ý chuyện này. Đi làm về, anh nhìn quanh rồi nói: "Nhà cửa gì mà bừa bộn thế này", hoặc "Nhìn nhà như bãi rác",... Có hôm tôi vừa tắm cho con xong, đồ trong nhà tắm chưa kịp dọn, anh đã nói tôi làm đâu thì bày bừa ra đó, không gọn gàng.
Trong khi đó, anh gần như không đụng tay vào việc gì. Quần áo thay ra để ngay ghế, bát ăn xong để trên bàn, có hôm tôi bận chưa kịp rửa, anh cũng không rửa. Tôi bảo anh quét nhà, anh bảo anh quét không sạch, đằng nào tôi cũng phải quét lại. Bảo phơi quần áo thì anh nói ngại... Nhắc nhiều chút, có hôm anh cáu lên bảo "Anh đi làm cả ngày đã mệt rồi, nghỉ ngơi chút cũng không xong", thậm chí còn nói "việc nhà là của phụ nữ". Công việc của anh bận hơn tôi, về muộn hơn, lương của anh cũng gấp đôi lương tôi.
Gần đây, tôi thấy mình bắt đầu mệt. Đi làm cả ngày ở cơ quan, về nhà lại lo cho con, lo bếp núc, dọn dẹp. Không phải tôi không muốn nhà cửa gọn gàng, mà có những lúc không thể làm kịp hết nhưng thay vì chia sẻ, chồng tôi chỉ nhìn vào kết quả rồi chê. Nhiều lúc tôi cảm thấy mệt mỏi, xuất hiện suy nghĩ không biết lấy anh làm chồng có phải là lựa chọn sai lầm? Liệu những người chồng khác có như chồng tôi không? Tôi chần chừ không muốn sinh con thứ hai phần lớn là vì chồng như vậy. Tôi mong được nghe ý kiến của các độc giả.
