Đối với các thành phố của Ukraine, tuần qua là một chuỗi trận pháo kích gần như liên tục bằng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, đỉnh điểm là cuộc tấn công tầm xa quy mô lớn nhất và không ngừng nghỉ nhất của Nga kể từ đầu xung đột.
Theo giới chức Ukraine, trong vòng 2 ngày 13/5 và 14/5, Nga đã phóng 1.567 UAV và hàng chục tên lửa vào các khu vực trên khắp Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mô tả cuộc tấn công này là “ồ ạt và hầu như liên tục”.
Cuộc tấn công đánh dấu một sự thay đổi trong tác chiến UAV của Nga trong vài tháng trở lại đây.
Trước đây, Nga chủ yếu dựa vào việc tấn công Ukraine bằng UAV Shahed cánh tam giác vào ban đêm để chúng khó bị phát hiện hơn. Tuy nhiên, giờ đây, họ đang bắt đầu triển khai chúng trong các khung giờ mở rộng kéo dài đến tận ban ngày, buộc người dân Ukraine phải trú ẩn trong nhiều giờ.
Igor Anokhin, một nhà phân tích cấp cao người Ukraine, người chuyên sàng lọc dữ liệu về các cuộc tấn công bằng Shahed của Nga cho Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington), cho biết đây là lần thứ năm Nga sử dụng chiến thuật tấn công kéo dài trong năm nay.
“Tôi chưa gọi đây là một mô hình ổn định, nhưng nó rõ ràng đang trở thành một mô hình vận hành mới”, ông Anokhin nói.
Cuộc tấn công kéo dài đầu tiên là vào cuối tháng 3 khi Nga phóng gần 1.000 UAV vào Ukraine trong vòng 24 giờ. Đến tháng 4, Nga thực hiện các cuộc tấn công liên tục bằng UAV và tên lửa kéo dài suốt 32 giờ. Con số này trái ngược với mức trung bình hàng ngày từ 143 đến 219 UAV trong năm nay.
Theo các nhà quan sát, việc tấn công kéo dài chủ yếu nhằm gây sức ép tâm lý với Ukraine. “Mục đích là khiến cho các thành phố của Ukraine luôn trong tình trạng cảnh báo cao độ suốt nhiều giờ và nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng cũng như các cơ sở hạ tầng quan trọng khác”, một nhà phân tích cho biết.
Chiến thuật này cũng kéo căng lưới phòng không nhiều tầng của Ukraine. Để chống lại các cuộc tấn công từ trên không, các lực lượng Ukraine triển khai một sự kết hợp giữa các đội súng máy cơ động, UAV đánh chặn, tác chiến điện tử và các tên lửa phòng thủ cao cấp.
Sức ép từ các cuộc tấn công đó có nguy cơ buộc Ukraine phải bắn những tên lửa đánh chặn hiếm hoi, đắt tiền để đánh chặn một UAV giá rẻ, tạo khoảng trống cho các tên lửa đạn đạo tìm đến mục tiêu.
Federico Borsari, một nhà nghiên cứu tại Trung tâm Phân tích Chính sách châu Âu chuyên về tác chiến UAV, nói rằng các cuộc tấn công ban ngày cũng có thể phục vụ cho một mục đích khác. Nhiều UAV mồi bẫy của Nga được trang bị các cảm biến quang – điện tử, có khả năng trinh sát chiến trường trong khi tiêu hao đạn dược phòng không của Ukraine.
“Các mục tiêu chính thường là các nhóm hỏa lực cơ động, các bệ phóng phòng không mặt đất và các mục tiêu quân sự có giá trị cao khác”, ông Borsari cho biết thêm. Nói cách khác, các làn sóng tấn công bằng UAV vào ban ngày có thể xác định chính xác các mục tiêu giá trị cao cho cuộc tấn công tiếp theo.
Phân tích của ông Anokhin cho thấy trong tháng 4, 66% số UAV được Nga phóng đi là Shahed, trong khi số còn lại là mồi bẫy hoặc các loại máy bay không người lái tấn công khác.
Nga từng tấn công trong các khung giờ dài hơn trước đây, nhưng không phải ở quy mô này. Theo các nhà phân tích, một thay đổi then chốt là khả năng ngày càng tăng của Nga trong việc triển khai nhiều UAV hơn với tốc độ nhanh hơn, và các làn sóng tập kích bằng UAV kéo dài vào ban ngày sẽ trở thành một đặc điểm lâu dài hơn trong cuộc chiến.
Moscow đang chạy đua với thời gian để tăng tốc sản xuất UAV tại Alabuga, thuộc vùng Tatarstan, nơi đặt nhà máy sản xuất Shahed chính của Nga.
Theo ông Anokhin, việc triển khai Shahed của Nga đã tăng trưởng đều đặn kể từ đầu năm 2025 và hiện chiếm tỷ trọng lớn hơn trong các cuộc tấn công bằng UAV, tăng từ 59% tổng số lượt phóng vào mùa thu năm ngoái lên 64% vào mùa xuân năm nay.
Tuy nhiên, mạng lưới phòng không chắp vá của Ukraine dường như vẫn đang hoạt động hiệu quả. Ông Anokhin chỉ ra, trong khi gần 1/3 số UAV Shahed của Nga đánh trúng mục tiêu vào mùa thu năm ngoái, thì tỷ lệ đó đã giảm mạnh xuống còn khoảng 14% vào tháng 4.
Theo Hãng tin AFP, ngày 25-5, ba chuyên gia cứu hộ từng tham gia chiến dịch giải cứu đội bóng thiếu niên hồi năm 2018 đã có mặt tại Lào để hỗ trợ tìm kiếm, cứu nạn 7 người mắc kẹt nhiều ngày trong một hang động bị ngập nước.
Theo Hãng thông tấn Laophattana News, 7 người dân Lào vào hang ở tỉnh Xaysomboun (cách thủ đô Vientiane khoảng 125km về phía đông bắc) hôm 20-5 để tìm vàng. Tuy nhiên một trận mưa lớn sau đó đã gây lũ quét, chặn lối ra và khiến cả nhóm mắc kẹt bên trong.
Hãng tin này cho biết chính quyền và người dân địa phương đang nỗ lực bơm nước ra khỏi hang, song đến nay các đội cứu hộ vẫn chưa thể tiếp cận được nhóm người gặp nạn.
"Chúng tôi vẫn chưa biết có dấu hiệu sự sống nào hay liệu họ còn sống hay không", ông Bounkham Luanglat, lãnh đạo một hiệp hội cứu hộ tình nguyện của Lào, chia sẻ với AFP.
Hiệp hội này cho biết khoảng 100 người từ cả Lào và Thái Lan đã được điều động đến hiện trường để tham gia chiến dịch cứu hộ.
Sự góp mặt của ba chuyên gia trên, trong đó có hai người Thái Lan và một người Phần Lan, được xem là sự bổ sung quý giá cho nỗ lực cứu hộ.
Đây là những người từng góp công trong cuộc giải cứu đội bóng "Lợn Hoang" (Wild Boars) - đội bóng thiếu niên Thái Lan bị mắc kẹt gần 3 tuần do lũ quét trong hệ thống hang Tham Luang ở miền bắc Thái Lan hồi năm 2018.
Trong lá thư đề ngày 24-5, nhóm cứu hộ Lào cho biết đã kêu gọi các tổ chức từ thiện ở Thái Lan hỗ trợ nhân lực chuyên môn và trang thiết bị, bao gồm máy bơm nước, máy phát điện và máy chụp ảnh nhiệt nhằm phục vụ việc xác định vị trí và đưa 7 người mắc kẹt ra ngoài.
Nhóm này mô tả đây là tình huống nhân đạo khẩn cấp và kêu gọi các đối tác Thái Lan chung tay trong bối cảnh lực lượng cứu hộ đang phải làm việc trong điều kiện ngập lụt rất khó khăn.
"Nhiệm vụ rất gian nan vì trời đổ mưa khi chúng tôi xuống (hang). Chúng tôi đã phải rút lui vì mực nước dâng lên", chuyên gia cứu hộ Thái Lan Chakkit Taengtan chia sẻ trong một video đăng trên Facebook cá nhân hôm 24-5.
Theo nhóm cứu hộ Lào, hệ thống hang này nằm ở khu vực hẻo lánh, ăn sâu xuống lòng đất với nhiều tầng khác nhau, trong đó một số ngách cách cửa hang hơn 100m.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 5.5 khẳng định Mỹ "không tìm kiếm một cuộc chiến" về eo biển Hormuz, và thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn còn hiệu lực, theo AFP.
Tuy nhiên, ông Hegseth nhấn mạnh bất kỳ cuộc tấn công nào vào tàu thương mại sẽ gặp phải phản ứng "tàn khốc".
Ông Hegseth đưa ra cảnh báo trên trong ngày thứ hai quân đội Mỹ triển khai Dự án Tự do nhằm hỗ trợ những tàu mắc kẹt ra khỏi eo biển Hormuz.
Ngoài ra, Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine ngày 5.5 nói rằng lực lượng Mỹ sẵn sàng nối lại các hoạt động chiến đấu quy mô lớn chống lại Iran nếu được lệnh.
Trong ngày đầu tiên triển khai Dự án Tự do, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper hôm 4.5 tuyên bố lực lượng của họ đã đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái do Iran phóng, đồng thời phá hủy 6 tàu nhỏ của Iran đe dọa hoạt động vận chuyển hàng hải ở eo biển Hormuz. Phía Iran đã phủ nhận những tàu nhỏ của mình bị phá hủy.
Lực lượng Mỹ và Israel đã phát động cuộc chiến chống lại Iran vào ngày 28.2, dẫn tới việc Tehran gần như đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường quan trọng cho xuất khẩu dầu khí. Sau đó, lực lượng Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn ban đầu kéo dài hai tuần, từ ngày 8.4, nhưng cuộc xung đột, và những hậu quả kinh tế lan rộng của cuộc chiến này, vẫn chưa được giải quyết.
Tướng Caine cho hay hiện có "22.500 thủy thủ trên hơn 1.550 tàu thương mại đang mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, không thể di chuyển".
Ông Cooper hôm 4.5 nhấn mạnh Mỹ không trực tiếp hộ tống các tàu thương mại mà thay vào đó đã dọn sạch một tuyến đường an toàn qua eo biển Hormuz và sau đó thiết lập các lớp phòng thủ đa tầng bao gồm tàu chiến, máy bay và tác chiến điện tử để đối phó với bất kỳ mối đe dọa nào, theo AFP.
Bộ trưởng Hegseth ngày 5.5 khẳng định Mỹ đã thành công trong việc đảm bảo hành lang an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này, và hàng trăm tàu thương mại đang xếp hàng để đi qua.
Quân đội Mỹ hôm 4.5 tuyên bố 2 tàu buôn treo cờ Mỹ đã vượt qua eo biển Hormuz với sự hỗ trợ của các tàu khu trục Mỹ.
Iran đã phủ nhận tuyên bố trên của Mỹ, dù công ty vận tải biển Maersk thông báo tàu Alliance Fairfax, một tàu mang cờ Mỹ, đã rời vịnh Ba Tư dưới sự hộ tống của quân đội Mỹ hôm 4.5, theo Reuters.
Yael Ben Cnaan chật vật để giữ cho cửa hàng hoa ở Tel Aviv trụ vững trong giai đoạn đáng lẽ là cao điểm, khi người Do Thái đón lễ Vượt Qua, ngày lễ quan trọng ăn mừng sự kiện người Israel thoát khỏi ách nô lệ của Ai Cập. Lễ hội kéo dài một tuần, năm nay diễn ra từ 1/4 đến 9/4. Người Do Thái nghỉ làm trong ngày đầu và ngày cuối của dịp lễ này và giảm khối lượng công việc trong những ngày ở giữa.
Yael Ben Cnaan đã làm việc trong Bishvil Flowers, tiệm hoa ở khu vực thượng lưu của Tel Aviv, nhiều năm trước khi trở thành chủ sở hữu vào ngày 10/3. Nhưng chỉ một ngày đó, một quả đạn chùm của Iran đã rơi xuống con phố bên ngoài cửa hàng.
Sức ép từ vụ nổ khiến cửa sổ cửa hàng vỡ tan tành, tường thủng lỗ chỗ vì mảnh đạn. Hoa bên trong héo úa vì Ben Cnaan không thể tiếp cận cửa hàng do cảnh sát phong tỏa đường phố.
"Trong thời gian đó, cửa hàng không hoạt động. Không có thu nhập, nhưng các chi phí vẫn phải trả: tiền thuê nhà, các khoản thanh toán và những nghĩa vụ tài chính mà tôi đã tiếp nhận khi bắt đầu làm chủ", Ben Cnaan nói.
Cửa hàng đóng cho đến hết tháng 3, thời điểm sắp đến lễ Vượt Qua và là thời điểm kinh doanh quan trọng nhất năm đối với những cửa hàng hoa. "Chúng tôi phụ thuộc vào doanh thu trong những tuần như thế này để duy trì hoạt động", cô nói.
Để vượt qua khó khăn, Ben Cnaan kêu gọi cộng đồng chung tay giúp đỡ và thông báo trên mạng xã hội rằng cửa hàng sẽ sớm mở bán lại với số lượng giới hạn để khách đến lấy hoa trước dịp lễ
"Tôi không còn lựa chọn nào khác. Nếu tôi không xoay xở để bán được hoa, chúng tôi sẽ phải đóng cửa", cô nói.
Đợt gây quỹ trực tuyến đã quyên góp được 45.000 NIS (khoảng 14.000 USD), giúp Ben Cnaan trang trải chi phí sửa chữa trong ngắn hạn. Nhưng việc cửa hàng, nơi đã gắn bó với nhịp sống khu phố suốt 17 năm qua, liệu có tồn tại được hay không, vẫn chưa chắc chắn.
Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran đã kéo dài hơn một tháng và leo thang thành cuộc xung đột mang tính khu vực. Những câu chuyện như của Ben Cnaan trở nên phổ biến. Làn sóng đóng cửa hàng loạt và hư hại do tên lửa Iran đang khiến giới kinh doanh lâm vào cảnh khó khăn. Xung đột đã khiến 16 người thiệt mạng tại Israel và 4 người Palestine tại Bờ Tây. Ở chiều ngược lại, các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã khiến hơn 1.900 người thiệt mạng tại Iran.
Người dân Israel đón lễ Vượt Qua trong bầu không khí u ám khi bóng tối của cuộc chiến bao trùm mọi hoạt động kỷ niệm. Hôm 1/4, Iran đã phóng loạt tên lửa lớn nhất kể từ khi bắt đầu cuộc chiến, trong lúc các gia đình Israel ngồi xuống bàn tiệc.
Tên lửa đã chọc thủng những nỗ lực duy trì trạng thái bình thường trước và trong thời gian nghỉ lễ. Suốt cả ngày, những người đang nấu nướng buộc phải dừng lại giữa chừng và để chạy đến hầm trú ẩn.
Giới chức vẫn cấm tụ tập đông người nơi công cộng. Tình trạng hủy phòng diện rộng diễn ra khi khách du lịch nước ngoài không thể đến Israel và các gia đình thay đổi kế hoạch để nghỉ lễ ở gần nhà.
Cuộc chiến cũng đã thúc đẩy những suy ngẫm mới về ý nghĩa của kỳ nghỉ lễ.
"Người Do Thái đã đón lễ Vượt Qua trong đủ loại hoàn cảnh. Bà tôi từng kể chuyện nghỉ lễ Vượt Qua trong thảm họa diệt chủng", Avital Rosenberger, người đứng đầu đơn vị khẩn cấp tại chi nhánh Israel của Ủy ban Phân phối chung (JDC), cho biết. "Nhiệm vụ của chúng tôi vẫn là ghi nhớ, duy trì thói quen và hỏi xem tự do thực sự có nghĩa là gì".
JDC đã ở tuyến đầu hỗ trợ những người Israel bị ảnh hưởng bởi xung đột, bao gồm các cư dân mất nhà cửa ở Beit Shemesh, Arad và Dimona. Những người tham gia cứu trợ e ngại quy mô của thiệt hại chỉ rõ ràng hơn sau khi xung đột kết thúc.
"Tôi không chắc chúng ta có đang nhìn thấy toàn bộ bức tranh hay không", Rosenberger nói. "Một số thiệt hại, đặc biệt là tổn thất về tinh thần và cảm xúc, sẽ chỉ xuất hiện khi cuộc chiến kết thúc. Chúng tôi hiểu điều gì sắp đến".
Theo ước tính của Bộ Tài chính Israel, nền kinh tế đang thiệt hại ít nhất 4,3 tỷ shekel (1,3 tỷ USD) mỗi tuần do giao tranh. Khi giá xăng tiếp tục tăng vì eo biển Hormuz bị phong tỏa, gánh nặng tiếp tục đè lên vai người dân bình thường.
Đối với Johnny, người đang dành một năm tình nguyện với JDC tại khu định cư Rosh Hanikra ở phía bắc, tổn thất của cuộc chiến đang trở nên ngày càng rõ rệt.
"Mọi người kiệt sức. Họ hoàn toàn kiệt sức. Và ý nghĩ về vài tháng nữa như thế này thực sự có thể bẻ gãy tinh thần của họ", cô nói. "Tuy nhiên, cộng đồng tại đây luôn đùm bọc và khích lệ tinh thần nhau. Tôi tin rằng họ sẽ ổn thôi".
