“Áp lực trừng phạt lên các quốc gia có chủ quyền, không thể thay thế ngoại giao, không thể thay thế luật pháp quốc tế và chắc chắn sẽ không bao giờ dẫn đến việc bình thường hóa tình hình”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nêu quan điểm.
Bất chấp các hành động quân sự của Mỹ và Israel, Matxcơva khẳng định “Tehran vẫn tiếp tục tuân thủ các nghĩa vụ theo Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT)”.
Đáng chú ý, người phát ngôn Zakharova lập luận việc chuyển quyền kiểm soát eo biển Hormuz cho các bên thứ ba sẽ không giúp hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực.
“Việc trao quyền kiểm soát tuyến huyết mạch chiến lược này cho bên thứ ba hoặc thiết lập các cơ chế quản trị siêu quốc gia mà không có sự đồng thuận của tất cả các quốc gia vùng Vịnh khó có thể xoa dịu căng thẳng”, bà nói thêm.
Tuyên bố về eo biển Hormuz được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump ngày 1-4 kêu gọi các quốc gia khác cùng tham gia nỗ lực để mở lại eo biển Hormuz, vốn đang bị Iran phong tỏa.
“Họ đáng lẽ phải làm điều đó từ trước, đáng lẽ phải làm cùng với chúng tôi, như chúng tôi đã yêu cầu. Hãy đi tới eo biển này và cứ việc chiếm lấy nó, bảo vệ nó”, nhà lãnh đạo Mỹ kêu gọi.
Bên cạnh đó, bà Zakharova cáo buộc NATO đang chuẩn bị cho một cuộc xung đột quân sự cận kề với Nga, thể hiện qua việc tăng chi tiêu quốc phòng.
“Các con số tự nói lên tất cả. Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang tiếp tục chuẩn bị cho một cuộc đối đầu vũ trang trực tiếp với Nga trong những năm tới”, người phát ngôn Zakharova cho hay.
Theo bà Zakharova, số lượng và quy mô các cuộc tập trận của NATO đang gia tăng. Cụ thể, hơn 120 cuộc diễn tập đã được tiến hành dưới sự bảo trợ của liên minh này trong năm 2025, và hơn 700 hoạt động huấn luyện được tổ chức bởi các quốc gia thành viên riêng lẻ.
“32 quốc gia NATO chiếm khoảng 62% tổng chi tiêu quân sự toàn cầu. Và chúng tôi lại bị coi là mối đe dọa sao?”, bà Zakharova nói thêm.
Sau vài ngày xem xét, Iran đã phản hồi đề xuất chấm dứt xung đột của Mỹ vào tối 10.5. Ngay lập tức, Tổng thống Mỹ Donald Trump phản ứng và phản đối quan điểm của phía Iran.
"Tôi vừa đọc câu trả lời từ những người gọi là 'đại diện' của Iran. Tôi không thích phản hồi đó, hoàn toàn không thể chấp nhận", Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Hôm 8.5, ông Trump nói có thể nhận được phản hồi của Iran "trong đêm nay" nhưng theo CNN, đến sáng 10.5 Iran mới gửi ý kiến của nước này cho các nhà đàm phán Pakistan.
Trong bài đăng trước tuyên bố phản đối, ông Trump cáo buộc Iran đã giở trò trì hoãn với Mỹ và thế giới trong nhiều chục năm. Nhà lãnh đạo chỉ trích người tiền nhiệm Barack Obama vì đã tử tế với Iran trong khi bỏ rơi Israel và các đồng minh khác. "Họ sẽ không cười được nữa đâu", ông Trump cảnh báo. Ông Obama chưa bình luận về tuyên bố này.
Chưa rõ Iran đã đưa ra quan điểm thế nào trong câu trả lời gửi cho Mỹ. Đài IRIB của Iran tiết lộ phản hồi tập trung vào việc chấm dứt chiến sự trên toàn bộ mặt trận, đặc biệt là Lebanon, nơi Israel đang chống lực lượng Hezbollah, cũng như đảm bảo an ninh hàng hải.
Trong khi đó, đề xuất của Mỹ được cho là tập trung vào việc gia hạn ngừng bắn tại vùng Vịnh để tạo điều kiện cho đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột và về chương trình hạt nhân của Iran.
Đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc Mike Waltz nói rằng Washington đã vạch ra lằn ranh đỏ rất rõ ràng trong đề xuất của mình, đó chính là Tehran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân và không thể bắt các nền kinh tế thế giới làm con tin, theo Fox News.
Vế sau của tuyên bố này ám chỉ việc Iran đang đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng cho việc cung cấp năng lượng cho thế giới.
Trong diễn biến liên quan, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố chiến sự với Tehran chưa thể được coi là kết thúc nếu kho uranium được làm giàu của Iran chưa được lấy đi khỏi nước này.
"Vẫn còn những cơ sở làm giàu cần phải được dỡ bỏ. Bạn vào đó và bạn lấy chúng (vật liệu hạt nhân) đi. Tôi sẽ không nói về biện pháp quân sự nhưng Tổng thống Trump đã nói với tôi rằng 'Tôi muốn vào đó'", ông Netanyahu nói trong cuộc phỏng vấn với CBS News được đăng ngày 11.5.
Theo Hãng tin Reuters, kết quả bỏ phiếu tại Thượng viện Mỹ về thủ tục nhằm đưa nghị quyết về quyền hạn chiến tranh ra xem xét nhận được 50 phiếu thuận, 47 phiếu chống.
Trong đó thượng nghị sĩ John Fetterman là thành viên Đảng Dân chủ duy nhất bỏ phiếu chống. Các thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa là Rand Paul, Susan Collins, Bill Cassidy và Lisa Murkowski bỏ phiếu ủng hộ. Ba thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa vắng mặt.
Việc Thượng viện bỏ phiếu thông qua thủ tục nêu trên được xem là một chiến thắng bước đầu dành cho Quốc hội Mỹ, trong bối cảnh nhiều nhà lập pháp nước này cho rằng theo Hiến pháp, chỉ có Quốc hội mới có quyền đưa quân tham chiến chứ không phải tổng thống.
Tuy nhiên, nghị quyết sẽ phải vượt qua nhiều "cửa ải" khác khi còn cần được Thượng viện thông qua và Hạ viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát phê chuẩn, đồng thời phải giành đa số 2/3 ở cả hai viện nhằm tránh bị Tổng thống Donald Trump phủ quyết.
Thượng nghị sĩ Tim Kaine của Đảng Dân chủ - người bảo trợ nghị quyết - cho rằng lệnh ngừng bắn hiện nay là cơ hội thích hợp để ông Trump trình bày với Quốc hội, trong bối cảnh tổng thống Mỹ nói Iran đã đưa ra đề xuất mới nhằm chấm dứt xung đột.
"Đó là thời điểm hoàn hảo để thảo luận trước khi chúng ta lại bắt đầu chiến tranh. Tổng thống đang nhận được các đề xuất hòa bình và ngoại giao mà ông ấy lại vứt vào thùng rác mà không chia sẻ với chúng tôi", thượng nghị sĩ Kaine nói trong cuộc tranh luận trước khi bỏ phiếu.
Theo Đạo luật Quyền hạn chiến tranh năm 1973, tổng thống Mỹ chỉ có thể tiến hành hành động quân sự trong 60 ngày trước khi phải chấm dứt, xin Quốc hội phê chuẩn hoặc yêu cầu gia hạn thêm 30 ngày vì nhu cầu quân sự không thể tránh khỏi liên quan đến an toàn của lực lượng vũ trang Mỹ trong quá trình rút quân.
Hôm 1-5, ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã "chấm dứt" các hành động thù địch chống Iran. Đây là thời điểm tròn 60 ngày sau khi ông Trump chính thức thông báo với Quốc hội rằng chiến sự đã bắt đầu.
Tuy nhiên Mỹ vẫn tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran và tấn công tàu Iran, trong khi Iran tiến hành phong tỏa eo biển Hormuz và tấn công các tàu Mỹ.
Các nhà lập pháp Đảng Dân chủ cùng một số thành viên từ Đảng Cộng hòa đã yêu cầu ông Trump phải xin Quốc hội phê chuẩn việc sử dụng vũ lực quân sự, đồng thời lo ngại nước Mỹ bị cuốn vào một cuộc xung đột kéo dài mà chưa đưa ra chiến lược rõ ràng.
Trong khi đó, phe Cộng hòa và Nhà Trắng cho rằng các hành động của ông Trump là hợp pháp và nằm trong thẩm quyền của tổng tư lệnh nhằm bảo vệ nước Mỹ thông qua các chiến dịch quân sự có giới hạn.
Một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa còn cáo buộc phe Dân chủ đưa ra các nghị quyết về quyền hạn chiến tranh chỉ vì phản đối ông Trump về mặt đảng phái.
“Sáng nay là một ngày trọng đại đối với hòa bình thế giới. Iran muốn điều đó xảy ra. Như vậy là quá đủ với họ rồi. Chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Chiến dịch cuồng nộ) là chiến thắng mang tính lịch sử và áp đảo trên chiến trường”, ông Hegseth phát biểu trong buổi họp báo sáng 8-4 (giờ Mỹ).
Bộ trưởng Hegseth cho hay Washington đã thành công phá hủy “một trong những lực lượng quân sự lớn nhất thế giới”, khi chỉ sử dụng chưa đến 10% năng lực tác chiến trong chưa đầy 40 ngày, theo Đài Al Jazeera.
Phía Mỹ cho rằng Iran đã không thể hiện được năng lực tự vệ. Do đó chiến dịch tấn công phối hợp mà Mỹ và Israel triển khai nhằm vào quốc gia Hồi giáo này “thực hiện đúng tiến độ tất cả các mục tiêu theo kế hoạch”.
Theo ông Hegseth, quân đội Mỹ vẫn “hiện diện” tại Trung Đông để đảm bảo Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, cũng như để giám sát kho uranium của nước này.
“Về uranium, chúng tôi đang theo dõi. Chúng tôi biết họ có gì, họ sẽ phải giao nộp, sau đó chúng tôi sẽ tiếp nhận. Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ thu giữ”, người đứng đầu Lầu Năm Góc phát biểu trong họp báo.
Trong buổi họp báo, ông Hegseth cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel đã “phá hủy hoàn toàn nền tảng công nghiệp quốc phòng của Iran”. Đây cũng là một trong những mục tiêu then chốt của Mỹ.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ cho biết: “Hải quân Iran đã nằm dưới đáy biển… Iran không còn hệ thống phòng không… Chương trình tên lửa của họ về cơ bản đã bị phá hủy”.
“Chế độ mới này không còn lựa chọn và cũng không còn thời gian. Vì vậy họ phải đạt được một thỏa thuận. Họ hiểu rằng thỏa thuận này đồng nghĩa với việc họ sẽ không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông Hegseth nói thêm.
Cũng trong buổi họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine cảnh báo quân đội nước này sẵn sàng chiến đấu tiếp nếu không đạt được thỏa thuận với Iran.
"Chúng tôi hy vọng Iran sẽ lựa chọn một nền hòa bình lâu dài. Lệnh ngừng bắn chỉ là một sự tạm dừng. Lực lượng liên quân vẫn sẵn sàng, nếu được lệnh hoặc được yêu cầu, sẽ nối lại các hoạt động chiến đấu với tốc độ và độ chính xác như chúng tôi đã thực hiện trong 38 ngày qua", ông Caine phát biểu.
