Mỹ lên kế hoạch phát triển tên lửa tác chiến ngoài tầm phòng thủ của Trung Quốc

Nga đã gia tăng việc sử dụng tên lửa Zircon trong các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine. Chỉ riêng trong đợt không kích đêm 1/6 và rạng sáng 2/6, Nga đã phóng 8 tên lửa loại này trong một đòn tấn công duy nhất, nhưng lực lượng phòng không Ukraine không thể đánh chặn quả nào.

Điều đó là do không phải mọi hệ thống phòng không đều có khả năng đối phó với loại mục tiêu trên không này và Kiev đang thiếu nghiêm trọng tên lửa cho tổ hợp Patriot để đối phó với mối đe dọa, theo ông Anton Zemlianyi, nhà phân tích thuộc Trung tâm An ninh và Hợp tác Ukraine (UCSC).

"Sát thủ diệt hạm" 3M22 Zircon là tên lửa siêu vượt âm do Nga phát triển. Nga đã nhiều lần sử dụng loại tên lửa này để tấn công các thành phố của Ukraine, dù số lượng trong mỗi đợt tập kích trước đây thường khá hạn chế. Zircon đang trở thành một công cụ bổ sung giúp tăng hiệu quả cho các đòn không kích quy mô lớn của Nga.

Mặc dù ban đầu được thiết kế để tiêu diệt các tàu mặt nước được trang bị hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa hiện đại, Nga đang sử dụng loại tên lửa này theo cách không thông thường, nhằm tấn công các mục tiêu trên bộ tại Ukraine.

Do đây là loại vũ khí tương đối mới trong biên chế quân đội Nga, các đặc tính kỹ chiến thuật chính xác vẫn chưa được công bố. Tuy nhiên, theo các nguồn tin mở và những tuyên bố đã được công khai, Zircon có tầm bắn 600-1.000km, có thể lên tới 1.500km, với độ cao hành trình là 30-40 km. Tốc độ của tên lửa vào khoảng Mach 5,5 ở giai đoạn hành trình và có thể đạt Mach 7,5 ở giai đoạn cuối. Nó mang đầu đạn 300-400kg và chiều dài 8-10m.

Theo các dữ liệu hiện có, Zircon là tên lửa 2 tầng. Tầng đầu sử dụng nhiên liệu rắn, trong khi tầng hai được trang bị động cơ phản lực dòng thẳng (ramjet). Dữ liệu dẫn bắn được cung cấp bởi vệ tinh hoặc máy bay trinh sát.

Trước đây, các vụ phóng Zircon được ghi nhận từ bán đảo Crimea vào các tỉnh Kiev, Kharkov và Vinnytsia. Hiện nay, Nga cũng triển khai chúng từ các trận địa phóng tại tỉnh Kursk.

Theo ông Anton Zemlianyi, Nga đã điều chỉnh loại tên lửa chống hạm này để có thể sử dụng trên các tổ hợp phóng cơ động Bastion, vốn trước đây được dùng để phóng tên lửa Onyx.

Khác với tên lửa Kinzhal, Zircon được đánh giá là vũ khí siêu vượt âm thực sự với tốc độ cực cao, cho phép nó tiếp cận không phận mục tiêu trong thời gian rất ngắn.

Tùy thuộc vào vị trí trận địa phóng tại tỉnh Kursk, thời gian bay tới mục tiêu ở Ukraine chỉ khoảng 3-6 phút. Điều này khiến lực lượng phòng không Ukraine có rất ít thời gian để phản ứng một cách hiệu quả.

Do được thiết kế để hạ các mục tiêu di động trên biển, sai số của Zircon được cho là rất nhỏ. Vì vậy, nó có thể chính xác hơn nhiều loại tên lửa khác trong kho vũ khí của Nga.

Phòng không Ukraine từng tuyên bố bắn hạ thành công loại tên lửa này, đặc biệt trong các cuộc tấn công nhằm vào Kiev trước đó. Để đánh chặn Zircon hiệu quả, các tổ hợp Patriot của Mỹ cùng tên lửa đánh chặn phải được triển khai đúng vị trí và đúng thời điểm.

Tuy nhiên, trong cuộc tấn công rạng sáng ngày 2/6, không một quả Zircon nào trong số 8 tên lửa được Nga phóng ra bị bắn hạ.

Theo ông Zemlianyi, nguyên nhân là tình trạng thiếu nghiêm trọng tên lửa đánh chặn đạn đạo PAC-3 dành cho hệ thống Patriot, do các đối tác chưa thể cung cấp kịp thời. Ông cho rằng vì thiếu đạn cho Patriot, hiện nay một tỷ lệ đáng kể tên lửa Nga, bao gồm toàn bộ số Zircon được phóng trong đợt tập kích vừa qua, đã xuyên thủng lưới phòng không và đánh trúng mục tiêu.

Theo Cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR), tốc độ sản xuất Zircon của Nga đã được duy trì ổn định. Hiện Nga sản xuất khoảng 10 tên lửa Zircon mỗi tháng. Trong vài năm qua, nước này được cho là đã tích lũy hơn 200 tên lửa loại này.

Chuyên gia Ukraine nhận định Nga không sử dụng Zircon ồ ạt như tên lửa hành trình Kh-101 hay Kalibr. Thay vào đó, Moscow dùng chúng để đa dạng hóa kho vũ khí và gia tăng áp lực đối với hệ thống phòng không Ukraine.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo Hãng tin AFP, Bolivia giải thích quốc gia Nam Mỹ này trục xuất đại sứ Colombia vì cáo buộc "can thiệp", sau khi Tổng thống Gustavo Petro của Colombia gọi các cuộc biểu tình ở Bolivia là "cuộc nổi dậy của nhân dân".

Trong nhiều tuần qua, nông dân, công nhân và thợ mỏ ở Bolivia đã xuống đường biểu tình phản đối các chính sách kinh tế của Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz.

Cũng trong ngày 20-5, Bộ Ngoại giao Colombia thông báo đại sứ Bolivia tại Bogota sẽ phải rời khỏi nước này.

"Theo nguyên tắc có đi có lại, chúng tôi thông báo chấm dứt nhiệm kỳ của ông Ariel Percy Molina Pimentel, người đang là đại sứ Bolivia tại Colombia" - Bộ Ngoại giao Colombia ra tuyên bố.

Ông Petro - vốn nổi tiếng với các chỉ trích mạnh mẽ nhằm vào những chính quyền cánh hữu - đã gọi các cuộc biểu tình cuối tuần qua ở Bolivia là cuộc nổi dậy chống lại "sự kiêu ngạo địa chính trị" và đề xuất làm trung gian hòa giải khủng hoảng.

Bộ Ngoại giao Bolivia cho biết việc trục xuất Đại sứ Colombia Elizabeth Garcia xuất phát từ "nhu cầu bảo vệ các nguyên tắc chủ quyền, không can thiệp và tôn trọng lẫn nhau giữa các quốc gia".

Tuy nhiên cơ quan này không nói rõ thời điểm bà Garcia phải rời khỏi Bolivia.

Ông Petro chỉ trích động thái trục xuất, cho rằng điều này cho thấy Bolivia "đang trượt dần sang chủ nghĩa cực đoan".

Phát biểu trên Đài Caracol Radio của Colombia, ông cảnh báo rằng nếu Chính phủ Bolivia không tiến hành "đối thoại quốc gia rộng rãi", nước này có thể đối mặt với "một cuộc thảm sát dân chúng".

Chính quyền của Tổng thống Paz cho rằng các cuộc biểu tình là âm mưu đảo chính do cựu tổng thống cánh tả Evo Morales - người đang đối mặt với cáo buộc buôn người - đứng sau. Washington đã bày tỏ ủng hộ mạnh mẽ đối với ông Paz và cũng đồng tình với cáo buộc "đảo chính" của ông.

Đầu tuần này, lực lượng cảnh sát chống bạo động tại La Paz đã đối đầu nhiều giờ với những người biểu tình yêu cầu Tổng thống Paz từ chức.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Kể từ năm 2022, ít nhất 10 nhà khoa học có liên quan các dự án nhạy cảm của chính phủ Mỹ hay Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đã qua đời hoặc mất tích, gần đây nhất là William Neil McCasland, thiếu tướng không quân 68 tuổi đã nghỉ hưu từ năm 2013.

McCasland rời khỏi nhà tại bang New Mexico vào tháng 2, mang theo súng và ví, đến nay vẫn không thấy bất kỳ dấu vết nào. Ông là kỹ sư hàng không vũ trụ, từng giữ nhiều vị trí nhạy cảm liên quan đến các chương trình công nghệ và không gian của Bộ Quốc phòng Mỹ.

Các trường hợp khác thu hút nhiều chú ý là Monica Jacinton Reza, kỹ sư hàng không vũ trụ chuyên về động cơ tên lửa, mất tích tháng 6/2025 khi leo núi tại Los Angeles, chuyên gia về vật lý nhiệt hạch và plasma Nuno Loureiro của Viện Công nghệ Massachusetts, nhà vật lý thiên văn Carl Grillmair thuộc Viện Công nghệ California đều bị bắn chết tại nhà vào tháng 12/2025 và tháng 2/2026.

Loạt sự việc làm dấy lên ngày càng nhiều đồn đoán trên mạng xã hội rằng một số người có thể đã trở thành mục tiêu trong một nỗ lực che giấu những gì chính phủ biết về các hiện tượng bay chưa xác định (UAP/UFO) hoặc bị kẻ thù của Mỹ nhắm đến.

Theo các chuyên gia, những giả thuyết tương tự vốn luôn tồn tại trên mạng xã hội, nhưng hiếm khi lan rộng đến mức thu hút giới chức Mỹ phải xem xét.

"Một thuyết âm mưu thông thường chỉ xuất hiện rồi nhanh chóng lắng xuống", Joseph Uscinski, giáo sư tại Đại học Miami chuyên nghiên cứu về các thuyết âm mưu, nói. "Lần này, câu chuyện trở nên khác biệt vì có đặc vụ chính phủ trực tiếp vào cuộc điều tra".

Bình luận viên cánh hữu Tim Pool năm 2025 đã dành hẳn một số trên podcast do ông sáng lập để nói về vụ sát hại Loureiro, cho rằng sự việc có thể liên quan đến các nghiên cứu của nhà vật lý này về năng lượng sạch. Giới chức cho biết nghi phạm là Claudio Valente, bạn học cũ cùng ngành kỹ thuật với Loureiro. Trước đó một ngày, Valente đã xả súng tại Đại học Brown, khiến hai sinh viên thiệt mạng.

Sau đó, một số nhà sáng tạo nội dung, trong đó có cây viết bảo thủ Jessica Reed Kraus, đặt giả thuyết cái chết của Loureiro có thể liên quan đến vụ sát hại nhà vật lý thiên văn Grillmair.

"Bài viết bùng nổ ngay sau khi tôi đăng lên Instagram", Kraus nói, thêm rằng đây là nội dung được chia sẻ nhiều nhất trên tài khoản của cô. "Và rồi mọi thứ cứ thế lan rộng".

Những thông tin này thổi bùng các đồn đoán vốn âm ỉ về khả năng tồn tại liên hệ giữa các sự việc. Vụ mất tích của tướng không quân về hưu McCasland càng khiến các giả thuyết lan rộng mạnh hơn, đặc biệt sau khi một văn phòng Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) tại địa phương tham gia tìm kiếm.

"Chuyện gì đang xảy ra với các nhà khoa học không gian của chúng ta vậy?!", một tài khoản chuyên về UFO nổi tiếng trên X viết, kèm ảnh ghép của Loureiro, Grillmair và McCasland.

Vào tháng 3, một bài đăng mang tính suy đoán đã lan truyền rộng rãi trong cộng đồng chuyên về UFO. Nội dung bài đăng liên kết 9 nhà khoa học khác nhau, trong đó có Loureiro, Grillmair, McCasland, Reza và Melissa Casias - nhân viên phòng thí nghiệm Los Alamos ở bang New Mexico đã mất tích từ tháng 6/2025. Los Alamos cũng là cái tên thường xuyên xuất hiện trong các thuyết âm mưu về UFO.

Đến giữa tháng 3, giả thuyết này bắt đầu lan sang truyền thông chính thống, xuất hiện trên NewsNation và New York Post, trước khi được Fox News và Daily Mail tiếp tục khai thác.

"Chúng ta chưa biết các sự việc này có liên quan đến nhau hay không, nhưng việc có quá nhiều nhà khoa học hàng đầu bị sát hại hoặc mất tích chỉ trong chưa đầy một năm rõ ràng là dấu hiệu rất đáng báo động", người dẫn chương trình Fox News Jesse Watters nói. Watters lưu ý vụ McCasland mất tích xảy ra ngay sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ công khai hồ sơ liên quan UFO.

Bình luận viên Pool tiếp tục đặt câu hỏi liệu những nhà khoa học này có tham gia nghiên cứu về UFO hay "dự án vũ khí đặc biệt" nào đó hay không.

Những thuyết âm mưu lan truyền trên Internet này khiến Tổng thống Trump chú ý. Ông chủ Nhà Trắng hồi đầu tháng 4 cho biết ông đã tham gia một cuộc họp có nội dung bàn về vấn đề.

"Tôi hy vọng đây chỉ là những sự việc ngẫu nhiên", ông Trump nói. "Nhưng trong số đó có cả người rất quan trọng, chúng tôi sẽ điều tra làm rõ".

FBI ngày 20/4 thông báo mở cuộc điều tra nhằm tìm kiếm bất kỳ liên hệ nào nếu có giữa các vụ mất tích và tử vong của khoảng 10 nhà khoa học, nhân viên chính phủ trong vài năm vừa qua. FBI sẽ phối hợp với Bộ Quốc phòng Mỹ, Bộ Năng lượng cùng lực lượng hành pháp địa phương để tìm câu trả lời.

Ủy ban Giám sát Hạ viện cùng ngày cho biết sẽ tiến hành cuộc điều tra riêng, đồng thời yêu cầu Bộ Quốc phòng, Bộ Năng lượng, FBI và NASA cung cấp báo cáo tóm tắt về "các vụ mất tích và tử vong của những cá nhân có quyền tiếp cận thông tin khoa học nhạy cảm của Mỹ".

Trong khi đó, một số thành viên gia đình của những nhà khoa học nói trên bác bỏ thuyết âm mưu.

"Công chúng nên hiểu rằng các nhà khoa học cũng qua đời như bất kỳ ai khác, và không nên suy diễn quá mức về điều này", gia đình của Amy Eskridge, nhà nghiên cứu chuyên về điện toán lượng tử và nghiên cứu điều chỉnh trọng lực qua đời năm 2022, nói.

Michael David Hicks, nhà vật lý tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực NASA, chuyên nghiên cứu sao chổi và tiểu hành tinh, qua đời năm 2023. Con gái Hicks nói ông đã phải chống chọi với các vấn đề sức khỏe trong thời gian dài và những suy đoán gần đây trên mạng khiến gia đình cảm thấy bất an.

"Dựa trên những gì tôi biết về cha, không có bất kỳ logic nào cho thấy ông có liên quan tới cuộc điều tra liên bang mà người ta đang đồn đoán", cô nói với CNN. "Tôi không hiểu vì sao cái chết của cha tôi lại bị đem gắn với những vụ mất tích của các nhà khoa học khác".

Tin Gốc: Vnexpress