Theo Hãng tin AFP ngày 28-4, phát biểu trước báo giới, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh Matxcơva coi việc sớm đưa Mali trở lại trạng thái “hòa bình và ổn định” là ưu tiên cấp bách, khi lực lượng Nga đang hỗ trợ chính quyền quân sự nước này đối phó các nhóm nổi dậy.
Cũng trong cùng ngày, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã thành công trong ngăn chặn âm mưu đảo chính do các tay súng ly khai tiến hành tại Mali.
Bộ này cho biết lực lượng Quân đoàn châu Phi (Africa Corps) – đơn vị bán quân sự của Nga – vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ và sẵn sàng đẩy lùi các cuộc tấn công tiếp theo.
Theo truyền thông Nga, lực lượng này trước đó cũng góp phần cản bước các tay súng nổi dậy chiếm giữ các mục tiêu trọng yếu. Tuy nhiên đơn vị này đã phải rút khỏi thị trấn chiến lược Kidal ở miền bắc, sau các cuộc giao tranh dữ dội cuối tuần qua.
Quân đội Nga cũng thừa nhận tình hình vẫn còn khó khăn, khi các lực lượng nổi dậy và tay súng thánh chiến đang “tái tập hợp lực lượng” sau đợt tấn công vừa rồi.
Các cuộc tấn công bắt đầu từ rạng sáng 25-4, do liên minh nổi dậy người Tuareg thuộc Mặt trận Giải phóng Azawad (FLA) phối hợp với lực lượng vũ trang Hỗ trợ Hồi giáo và Tín đồ Hồi giáo (JNIM) thực hiện, nhắm vào nhiều khu vực trải dài trên lãnh thổ Mali.
Đáng chú ý, lực lượng này đã chiếm được Kidal – nơi từng là thành trì chiến lược của FLA – giáng đòn nặng nề vào chính quyền quân sự.
Giao tranh khiến Bộ trưởng Quốc phòng Mali thiệt mạng trong một vụ đánh bom vào nhà riêng, trong khi nhà lãnh đạo quân sự Assimi Goita đã không xuất hiện công khai kể từ khi xung đột bùng phát, làm dấy lên lo ngại về khả năng kiểm soát tình hình.
Điện Kremlin từ chối bình luận về tung tích của ông Goita, cho rằng thông tin cần được xác nhận từ phía Mali.
Các nhà phân tích nhận định đây là thách thức nghiêm trọng nhất đối với nhà nước Mali kể từ năm 2012, khi lực lượng ly khai từng chiếm nhiều thành phố lớn trước khi bị quân đội Pháp can thiệp đẩy lùi. Sau khi lực lượng Pháp rút đi trong những năm gần đây, khoảng trống an ninh đã tạo điều kiện cho các nhóm vũ trang gia tăng hoạt động.
Dù chính quyền quân sự Mali tuyên bố đã tiêu diệt hơn 200 tay súng và kiểm soát phần nào tình hình, phe đối lập cảnh báo đất nước đang “gặp nguy hiểm” và chưa thể coi là an toàn.
Trong tuyên bố được truyền hình nhà nước phát sóng ngày 18/7, Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei cho biết các cuộc tấn công liên tục vào đất nước ông "một lần nữa chứng minh cho mọi người thấy chữ ký của Tổng thống Mỹ không có giá trị".
"Mỹ tìm cách kích động chiến tranh và phải gánh chịu những hậu quả nghiêm trọng nhất. Họ nên biết rằng Iran và Trục kháng chiến sẵn sàng dành cho họ những bài học khó quên", ông nói, đề cập tới các nhóm vũ trang được Tehran hậu thuẫn trong khu vực.
Thiếu tướng Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự cấp cao của ông Khamenei, cũng cảnh báo rằng Tehran sẽ tái khởi động "hoạt động tấn công toàn diện" nếu Mỹ tiếp tục các cuộc không kích trong những ngày tới.
"Iran sẽ không còn dừng lại ở các phản ứng trả đũa mang tính ăn miếng trả miếng nữa", ông Rezaei nói.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói với đài truyền hình nhà nước rằng Mỹ đã "vi phạm bản ghi nhớ và ngừng tất cả các cam kết của họ", tuyên bố Tehran cũng ngừng tuân thủ thỏa thuận.
Ebrahim Azizi, chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Iran, cùng ngày đưa ra lời cảnh báo trực tiếp tới lực lượng Mỹ, dẫn lại những lời đe dọa của Lãnh tụ Tối cao.
"Nếu quân đội Mỹ thực sự hiểu ý nghĩa của 'những bài học khó quên' mà Lãnh tụ Tối cao của chúng tôi muốn nói, họ sẽ bỏ chạy ngay lập tức", Azizi viết trên mạng xã hội.
Mỹ và Iran ký thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hồi giữa tháng 6, giúp vùng Vịnh trải qua ba tuần bình yên. Tuy nhiên, những căng thẳng xoay quanh eo biển Hormuz đã khiến hai bên nối lại giao tranh trong những ngày qua.
Căng thẳng châm ngòi từ các cuộc tấn công của Iran vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải quan trọng đối với xuất khẩu năng lượng của vùng Vịnh mà Tehran đang tìm cách kiểm soát. Mỹ đã tái áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển Iran và tiến hành các đợt không kích để đáp trả.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị phụ trách hoạt động quân sự của Mỹ ở Trung Đông, cho biết quân đội nước này ngày 18/7 tiến hành đêm không kích thứ 8 liên tiếp vào Iran. Động thái này nhằm làm suy yếu khả năng đe dọa hoạt động vận tải biển ở eo biển Hormuz và trừng phạt Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vì đòn tấn công vào Jordan, khiến 2 lính Mỹ thiệt mạng.
Các hãng thông tấn Fars và Tasnim của Iran đồng loạt đưa tin về các cuộc tấn công của Mỹ vào Sirik, bến cảng nằm bên eo biển Hormuz ở miền nam Iran. Những tiếng nổ lớn cũng vang lên tại các thành phố cảng Bandar Abbas và Bandar Lengeh ở phía nam đất nước.
Bộ Y tế Iran ngày 17/7 cho biết đã có 50 người thiệt mạng và hơn 500 người khác bị thương kể từ khi giao tranh tái diễn.
Theo Hãng tin Reuters, Karex Bhd - nhà sản xuất bao cao su lớn nhất thế giới - hôm 21-4 thông báo kế hoạch tăng giá bán từ 20-30%. Nguyên nhân là cuộc xung đột tại Iran đang khiến chuỗi cung ứng đứt gãy, đẩy chi phí nguyên liệu và vận tải lên mức kỷ lục.
Ông Goh Miah Kiat, Giám đốc điều hành Karex (Malaysia), cho biết doanh nghiệp không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chuyển phần chi phí phát sinh sang người tiêu dùng. Mức tăng 20-30% thậm chí có thể chưa phải con số cuối cùng nếu chiến sự còn tiếp diễn.
"Tình hình hiện rất mong manh, giá cả đắt đỏ… Chúng tôi buộc phải chuyển phần chi phí này sang khách hàng" - ông Goh Miah Kiat nói. Ông cho biết thêm chi phí sản xuất đã tăng trên diện rộng, từ cao su tổng hợp, nitrile đến vật liệu đóng gói và chất bôi trơn.
Ông Goh Miah Kiat cũng cho biết từ khi xung đột Iran bùng phát cuối tháng 2, nhu cầu bao cao su tăng vọt.
Chi phí vận chuyển tăng cao và giao hàng chậm trễ khiến nhiều khách hàng không kịp bổ sung hàng, dẫn đến lượng tồn kho thấp hơn bình thường.
Các lô hàng của Karex tới châu Âu và Mỹ hiện mất gần hai tháng để đến nơi - lâu gấp đôi so với trước.
"Chúng tôi thấy nhiều lô hàng bao cao su vẫn đang nằm trên tàu, chưa tới được điểm đến dù nhu cầu rất lớn", ông Goh Miah Kiat nói. Ông cũng cho biết nhiều quốc gia đang phát triển đang thiếu hụt nguồn cung do thời gian vận chuyển kéo dài.
Karex hiện sản xuất hơn 5 tỉ chiếc bao cao su mỗi năm, cung cấp cho các thương hiệu lớn như Durex, Trojan cũng như các hệ thống y tế công như NHS và các chương trình viện trợ toàn cầu của Liên hợp quốc.
Nhu cầu bao cao su năm nay tăng khoảng 30%, nhưng nguồn cung toàn cầu giảm đáng kể do cắt giảm chi tiêu viện trợ nước ngoài, đặc biệt từ USAID.
Karex cho biết còn đủ nguyên liệu cho vài tháng tới và sẽ tăng sản lượng để đáp ứng thị trường. Tuy nhiên, công ty cảnh báo các quốc gia đang phát triển sẽ chịu ảnh hưởng nặng nhất do độ trễ vận tải.
Không chỉ bao cao su, ngành sản xuất găng tay y tế cũng đối mặt nguy cơ tương tự vì cùng chịu áp lực từ nguồn nguyên liệu hóa dầu.
"Chúng tôi thất vọng. Mỹ đã đánh bại hoàn toàn Iran ngay trong tuần đầu tiên, nhưng sẽ thật tốt nếu họ nói rằng 'muốn giúp một tay'", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong cuộc gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Nhà Trắng ngày 24/6, thêm rằng Washington "hoàn toàn không cần giúp đỡ trong việc này".
Ông Rutte bảo vệ các nước thành viên NATO, lưu ý đã có khoảng 4.000-5.000 chuyến máy bay Mỹ cất cánh từ các căn cứ ở châu Âu trong suốt cuộc chiến.
Sau cuộc gặp, người đứng đầu NATO chia sẻ với các nhà báo rằng Tổng thống Trump "hoàn toàn giữ cam kết với liên minh NATO", đồng thời khẳng định Mỹ "chắc chắn" sẽ bảo vệ châu Âu trong trường hợp bị tấn công.
Những lời chỉ trích của ông Trump đối với NATO được đưa ra chỉ hai tuần trước khi lãnh đạo 32 quốc gia thành viên liên minh chuẩn bị họp thượng đỉnh tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 7-8/7.
Tổng thống Trump đã không tham vấn NATO trước khi Mỹ và Irsael phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2. Các đồng minh chủ chốt ở châu Âu cũng đã nhiều lần bày tỏ hoài nghi về mục đích của cuộc chiến này.
Ngoài xung đột Iran, Mỹ cũng có nhiều căng thẳng với đồng minh NATO, trong đó có vấn đề Greenland, lãnh thổ tự trị của Đan Mạch mà Tổng thống Trump từng đe dọa sẽ sáp nhập trước khi nhượng bộ vào tháng 1.
Washington cũng thẳng thắn bày tỏ rằng các nước thành viên NATO tại châu Âu phải tự gánh vác trách nhiệm chính đối với nỗ lực phòng thủ thông thường. Lầu Năm Góc đã thông báo cắt giảm số lượng khí tài triển khai trên toàn thế giới, trong đó nhiều thiết bị vốn được cung cấp cho hoạt động của NATO.
Động thái làm dấy lên lo ngại rằng châu Âu có thể dễ bị tổn thương trước những mối đe dọa, khi các đồng minh vẫn phụ thuộc vào Mỹ về một số loại vũ khí chủ chốt.
