“Không được quên rằng hơn 220.000 công dân Nga đang sinh sống tại Transnistria. Lợi ích và an toàn của họ đang bị đe dọa do những hành động thiếu cân nhắc, vô trách nhiệm của Ukraine và Moldova”, Thư ký Hội đồng An ninh Nga Sergey Shoigu trả lời phỏng vấn ngày 21/4.
Theo ông Shoigu, người từng giữ chức bộ trưởng quốc phòng, Moskva sẽ thực hiện mọi bước đi và sử dụng tất cả phương thức sẵn có nếu cần thiết để bảo vệ người Nga ở Moldova theo hiến pháp.
“Không thể loại trừ bất cứ khả năng nào. Chúng tôi đang xem xét mọi kịch bản, kể cả những kịch bản ít có khả năng xảy ra nhất. Hy vọng tình hình không diễn tiến theo hướng tiêu cực nhất”, ông Shoigu nói thêm.
Nga từng viện dẫn lý do bảo vệ người dân ở các vùng ly khai tại miền đông Ukraine để tiến hành chiến dịch tấn công nước này hồi tháng 2/2022.
Transnistria nằm kẹp giữa bờ đông sông Dniester ở Moldova và biên giới Ukraine, với hơn 465.000 người sinh sống, phần lớn nói tiếng Nga. Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, Transnistria tuyên bố ly khai khỏi Moldova, châm ngòi cho cuộc xung đột với quân đội nước này vào tháng 3/1992 và kết thúc bằng thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 7 năm đó. Nga triển khai 1.500 lính gìn giữ hòa bình tới Transnistria từ năm 1993.
Ông Shoigu cáo buộc chính phủ Moldova đang sử dụng “đòn bẩy khí đốt” đối với Transnistria nhằm “buộc khu vực này phải khuất phục”. Ông cho hay Nga đang phải tiến hành cung cấp khí đốt cho Transnistria để đáp ứng các nhu cầu cơ bản của người dân trên cơ sở nhân đạo.
“Giới lãnh đạo tại Chisinau dường như không từ bỏ yêu sách tái thống nhất với Transnistria, nhưng chỉ cho phép lượng khí đốt tối thiểu sang vùng lãnh thổ này để phục vụ nhu cầu công cộng. Đối với phần khí đốt còn lại, họ tìm cách áp mức giá cao đến mức không thể chấp nhận”, ông Shoigu cho hay.
Ông đồng thời cho rằng chính sách của chính quyền Tổng thống Moldova Maia Sandu trên thực tế đã khiến nhà máy điện Moldova ở Transnistria gần như phải ngừng hoạt động.
“Hiện Chisinau đang nhập khẩu điện từ Romania với mức giá cao gấp nhiều lần. Có thể thấy Chisinau đang hy sinh phúc lợi của chính người dân để gây tổn hại cho Transnistria”, ông nói thêm.
Gần đây, chính quyền Moldova theo đường lối thân châu Âu đã gia tăng sức ép đối với vùng ly khai này. Các nhà đàm phán từ Moldova và Transnistria không đạt được tiến triển nào trong cuộc gặp tuần trước, vốn nhằm tìm kiếm giải pháp cho vấn đề ly khai.
Chính quyền Transnistria phản đối việc Moldova tuần trước áp lệnh cấm nhập cảnh đối với các chỉ huy lực lượng gìn giữ hòa bình Nga. Transnistria cũng bác bỏ kế hoạch của chính phủ Moldova nhằm áp dụng thuế hải quan và thuế giá trị gia tăng đối với vùng ly khai này.
Tổng thống Moldova muốn đưa đất nước, một trong những quốc gia nghèo nhất châu Âu, gia nhập Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2030, và cho rằng điều này có thể thực hiện ngay cả khi chưa giải quyết được tranh chấp Transnistria.
Trong cuộc phỏng vấn, ông Shoigu cáo buộc Moldova cản trở các cuộc đàm phán giải quyết xung đột, đồng thời gây khó khăn cho người dân khu vực này trong việc tham gia bầu cử cũng như cuộc trưng cầu dân ý năm 2024, trong đó cử tri ủng hộ gia nhập EU với tỷ lệ sít sao.
Tuy nhiên, ông cũng cho rằng thỏa thuận giải quyết vấn đề ly khai có thể đạt được nếu các bên “thể hiện thiện chí và có điều kiện phù hợp”. Ông cáo buộc Moldova không tạo điều kiện cho việc tái thống nhất với Transnistria.
“Đó hiện tại không phải là kế hoạch của chúng tôi. Đó chưa bao giờ là kế hoạch của chúng tôi. Tôi đã thấy một số báo cáo về điều đó. Tôi không biết nó đến từ đâu”, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo ở Nhà Trắng hôm 19/5.
Ông Vance cho rằng một sự sắp xếp như vậy có khả năng sẽ phải đối mặt với sự phản kháng từ cả Mỹ và Iran.
“Vì vậy, đó hiện tại không phải là kế hoạch của chính phủ Mỹ. Iran cũng chưa hề đề xuất điều đó. Cảm nhận của tôi là đó không phải là điều mà Iran muốn, và tôi biết Tổng thống Donald Trump cũng đặc biệt không hào hứng với điều đó”, ông nói thêm.
Tuy nhiên, Phó Tổng thống Mỹ cho biết ông sẽ không đưa ra các cam kết trước trong một cuộc đàm phán “về bất kỳ chủ đề cụ thể nào”.
Trước đó, kênh truyền hình Al Hadath của Ả rập Xê út dẫn một tài liệu rò rỉ mà kênh này tiếp cận được cho biết, Iran được cho là sẵn sàng chuyển giao kho uranium làm giàu cao của nước này cho Nga. Ý tưởng này được đưa ra như một phần của đề xuất hòa bình mới nhất mà Iran đã gửi cho Mỹ thông qua Pakistan.
Theo nguồn tin, Iran được cho là sẵn sàng đóng băng chương trình hạt nhân của nước này trong một thời gian dài nhưng chỉ với điều kiện là uranium làm giàu cao sẽ được chuyển giao cho Nga, thay vì Mỹ. Tehran vẫn loại trừ việc xóa bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân, Al Hadath đưa tin.
Giới chức Nga nhiều lần cho biết nước này sẵn sàng tiếp quản uranium đã làm giàu của Iran nhằm hỗ trợ giải quyết xung đột Mỹ - Iran. Tuy nhiên, cả Washington và Tehran dường như chưa tính đến phương án này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, các bên đàm phán đang thảo luận về nhiều phương án khác nhau nhằm giải quyết tình hình xung quanh chương trình hạt nhân của Iran, nhưng Tehran hiện vẫn chưa sẵn sàng xem xét khả năng chuyển giao uranium đã làm giàu cho Nga.
Vấn đề chương trình hạt nhân của Tehran từ lâu đã là một điểm nghẽn trong các cuộc đàm phán với Washington. Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Iran phải tháo dỡ hoàn toàn cơ sở hạ tầng hạt nhân và bàn giao kho dự trữ uranium đã làm giàu của mình. Ông Trump thậm chí một số lần tuyên bố lực lượng của Mỹ có thể tiến vào Iran để thu giữ số uranium làm giàu ước tính khoảng 450kg của Iran.
Nói về tình hình đàm phán hiện nay, Phó Tổng thống Vance cho biết ông tiếp tục nhận thấy những rạn nứt trong ban lãnh đạo của Iran và lập trường đàm phán của Tehran hiện vẫn chưa rõ ràng.
Ông nói, đàm phán tuy có tiến triển nhưng Mỹ vẫn để ngỏ khả năng tái khởi động một chiến dịch quân sự tại Iran nếu quốc gia này không đồng ý với điều kiện không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.
Bộ Quốc phòng Romania hôm nay cho biết radar phòng không của họ phát hiện một máy bay không người lái (UAV) xâm nhập không phận nước này khi Nga tiến hành cuộc tập kích vào Ukraine trong đêm 28/5, rạng sáng 29/5.
Quân đội Romania đã triển khai hai tiêm kích F-16 và một trực thăng để giám sát, phi công cũng được phép bắn hạ mục tiêu, nhưng không ngăn được UAV rơi xuống mái một tòa nhà chung cư ở phía nam thành phố biên giới Galati. Sự cố khiến hai người bị thương và 70 người phải sơ tán.
"Chúng tôi chỉ có 4 phút. Khoảng thời gian này cực kỳ ngắn", tướng Gheorghe Maxim thuộc Bộ Tư lệnh Liên quân Romania giải thích trong cuộc họp báo hôm nay, khi được hỏi vì sao tiêm kích không khai hỏa để bắn hạ UAV.
Tổng thống Romania Nicusor Dan nói rằng quyết định không cho tiêm kích F-16 khai hỏa được đưa ra "vì không đủ điều kiện cần thiết để phá hủy UAV mà không gây nguy hiểm đáng kể cho dân thường".
Romania đã triệu đại sứ Nga để phản đối, trong khi Tổng thống Nicusor Dan triệu tập cuộc họp Hội đồng Quốc phòng để thảo luận về "sự cố nghiêm trọng nhất ảnh hưởng đến lãnh thổ quốc gia" kể từ khi Nga mở chiến dịch ở Ukraine tháng 2/2022. Romania từng nhiều lần phát hiện UAV xâm nhập không phận, nhưng đây là lần đầu tiên một tòa chung cư bị đánh trúng.
Bộ Quốc phòng Romania nhận định sự cố này là "bước leo thang nghiêm trọng và vô trách nhiệm từ phía Nga". Romania đồng thời cho biết đã yêu cầu các đồng minh phương Tây đẩy nhanh việc chuyển giao các hệ thống chống UAV cho đất nước họ.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nói rằng sự việc cho thấy "cuộc chiến của Nga đã vượt thêm một lằn ranh", đồng thời bày tỏ đoàn kết của Liên minh châu Âu (EU) với Romania và người dân nước này. Bà cũng cam kết tăng cường năng lực răn đe ở sườn đông của EU và tiếp tục gia tăng sức ép lên Nga.
NATO lên án "sự liều lĩnh" của Nga và tuyên bố "đoàn kết tuyệt đối" với Romania, trong khi Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot nói rằng việc UAV rơi xuống lãnh thổ một nước thành viên NATO là "hành động vô trách nhiệm".
Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker lên án sự việc, khẳng định "sẽ bảo vệ từng tấc đất lãnh thổ NATO".
Nga hiện vẫn chưa lên tiếng về sự việc này.
Ngoài Romania, các nước thành viên NATO khác giáp biên giới với Nga hoặc Ukraine, trong đó có Latvia, Estonia và Ba Lan, cũng ngày càng chứng kiến nhiều hơn các vụ UAV của Kiev hoặc Moskva xâm nhập không phận.
Một tiêm kích F-16 NATO hôm 19/5 bắn hạ UAV Ukraine trên không phận Estonia. Bộ Ngoại giao Ukraine đã xin lỗi Estonia, cáo buộc biện pháp tác chiến điện tử của Nga đã khiến UAV Ukraine bị chuyển hướng về phía các quốc gia vùng Baltic.
Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện Mỹ hôm 21/5 thông qua Dự luật Bảo vệ Ánh dương với 48 phiếu thuận và một phiếu chống, nhằm áp dụng quy ước "giờ mùa hè" quanh năm, chấm dứt việc người Mỹ phải đổi giờ hai lần mỗi năm.
Quy ước giờ mùa hè, hay còn gọi là Giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày (DST), là cách chỉnh giờ theo khoảng thời gian thực tế mà trời sáng trong ngày, được áp dụng ở Mỹ và nhiều nước châu Âu.
Theo quy ước này, từ khoảng giữa mùa xuân (cuối tháng 3) tới đầu mùa đông (cuối tháng 10, đầu tháng 11), khi ban ngày dài hơn, đồng hồ sẽ được chỉnh nhanh hơn một tiếng. Vào mùa đông, đồng hồ sẽ được chỉnh về như cũ.
DST được áp dụng tại hầu hết bang ở Mỹ từ thập niên 1960. Mỹ từng áp dụng giờ mùa hè quanh năm trong Thế chiến II và tái áp dụng năm 1974 nhằm giảm sử dụng năng lượng. Tuy nhiên, chính sách này vấp phản đối mạnh và bị hủy cuối năm đó.
Những người ủng hộ duy trì "giờ mùa hè" quanh năm cho biết việc đổi giờ gây ra rối loạn giấc ngủ, gia tăng sự cố lao động và tai nạn giao thông. Họ cho rằng buổi tối có nhiều "giờ sáng" hơn cũng sẽ thúc đẩy hoạt động kinh tế vào mùa đông.
Tỷ phú Elon Musk trong thời gian lãnh đạo Ban Hiệu suất Chính phủ tuyên bố muốn bỏ DST vì cho rằng cách tính giờ này "lỗi thời" và gây phiền toái.
Tổng thống Donald Trump hoan nghênh kết quả bỏ phiếu của Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện Mỹ, cho rằng đã đến lúc người dân "ngừng lo lắng về đồng hồ" và không phải tốn công sức, tiền bạc cho việc đổi giờ hai lần mỗi năm. Kể từ khi tái đắc cử năm 2024, ông nhiều lần ủng hộ bỏ việc chỉnh đồng hồ hai lần mỗi năm, song thừa nhận người Mỹ còn chia rẽ về vấn đề này.
Từ năm 2015, gần như mọi bang ở Mỹ đều xem xét các dự luật liên quan đến quy định giờ giấc. Tuy nhiên, đến năm 2018, Florida mới trở thành bang đầu tiên thông qua luật áp dụng giờ mùa hè quanh năm. Hawaii và Arizona không áp dụng quy ước giờ mùa hè và giữ một cách tính giờ chuẩn quanh năm.
Một số nghiên cứu chỉ ra lợi ích tiềm năng của việc bỏ hệ thống hiện tại, song chưa chứng minh được tác động tích cực trên mọi phương diện. Theo Matt VanHyfte, giám đốc truyền thông của Ủy ban Năng lượng và Thương mại, chủ đề này "đã là ưu tiên của một số thành viên trong một thời gian dài".
Hạ nghị sĩ Vern Buchanan đã liên tục đề xuất ý tưởng này kể từ năm 2018 và tiếp tục thúc đẩy dự luật trong năm nay. Đề xuất được ủng hộ tại Florida, quê nhà của ông Buchanan, với lập luận cách này sẽ kéo dài thời gian chơi golf và thể thao ngoài trời vào buổi tối.
Hạ nghị sĩ Frank Pallone, thành viên đảng Dân chủ đại diện bang New Jersey, cũng kêu gọi chấm dứt việc chỉnh đồng hồ hai lần mỗi năm. Ông nói việc duy trì giờ mùa hè quanh năm "sẽ tốt hơn về tính an toàn và thúc đẩy ngành du lịch New Jersey".
Dự luật Bảo vệ Ánh dương vẫn cần được toàn thể Hạ viện thông qua, trước khi Thượng viện xem xét. Hiện dự luật có 32 người đồng bảo trợ, bao gồm 29 đảng viên Cộng hòa và ba đảng viên Dân chủ.
Ý tưởng này hiện vấp phải sự phản đối từ thượng nghị sĩ Cộng hòa Tom Cotton và một số nghị sĩ khác. Ông cho rằng duy trì giờ mùa hè quanh năm sẽ buộc trẻ em ở nhiều khu vực tại Mỹ đến trường khi trời còn tối vì mặt trời mọc quá muộn vào mùa đông. Dự luật cũng cho phép mỗi bang chọn không tham gia thay đổi này.
Khảo sát năm 2025 của Trung tâm Nghiên cứu Các vấn đề Công cộng (NORC) cho thấy 47% số người được hỏi "phản đối hệ thống giờ hiện hành", trong khi 12% ủng hộ việc áp dụng hệ thống này.
