Một khách hàng tại New York vừa chuyển 80.000 USD tiết kiệm sang ngân hàng khác. Một tổ chức tôn giáo tuyên bố rút ngay 1 triệu USD. Trong khi đó, công đoàn nghiên cứu sinh của Đại học Brown cũng chuẩn bị chuyển 500.000 USD tiền gửi khỏi Citizens Bank.
Điểm chung của những dòng tiền tháo chạy này là chúng không xuất phát từ lo ngại lãi suất, thanh khoản hay chất lượng dịch vụ. Nguyên nhân nằm ở các khoản tài trợ mà Citizens Bank cấp cho những doanh nghiệp vận hành nhà tù tư nhân liên quan đến hệ thống giam giữ người nhập cư tại Mỹ.
Dòng tiền gửi trở thành “lá phiếu” phản đối ngân hàng
Theo TheStreet và Banking Dive, Citizens Bank đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ khách hàng, cổ đông và các tổ chức xã hội do mối quan hệ tín dụng với CoreCivic và GEO Group. Hai doanh nghiệp này sở hữu và vận hành các trung tâm giam giữ thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE).
Liên minh De-ICE Citizens Bank Coalition cáo buộc Citizens đã cung cấp tổng cộng 2,5 tỷ USD tài trợ cho 2 doanh nghiệp này. Nhóm hoạt động cho biết hơn 20 người đã thiệt mạng trong các cơ sở do ICE quản lý thông qua CoreCivic và GEO Group.
Sự phản đối nhanh chóng chuyển thành hành động tài chính thực tế. Tổ chức Greater Boston Interfaith Organization (GBIO) cho biết đang gửi khoảng 14 triệu USD tại Citizens Bank. Tuy nhiên, tổ chức này đã quyết định rút trước mắt 1 triệu USD và cảnh báo sẽ tiếp tục tháo vốn nếu ban lãnh đạo ngân hàng không thay đổi lập trường.
“Chúng tôi thực sự lo ngại về cách họ đang sử dụng tiền của chúng tôi”, mục sư John Edgerton phát biểu trong một cuộc biểu tình tại Boston. Theo ông, tiền đóng góp của cộng đồng đang bị sử dụng để hỗ trợ các nhà tù tư nhân và “cỗ máy trục xuất” người nhập cư. Làn sóng phản đối cũng lan sang các trường đại học.
Tổ chức công đoàn nghiên cứu sinh của Đại học Brown tuyên bố sẽ rút 500.000 USD khỏi Citizens vì không chấp nhận việc tiền đóng góp của các thành viên lại trở thành nguồn tài trợ cho các cơ sở có nguy cơ giam giữ chính sinh viên quốc tế.
Chủ tịch công đoàn Michael Ziegler cho biết khoảng một nửa trong số 2.000 thành viên là du học sinh và họ đặc biệt nhạy cảm với các vấn đề liên quan đến ICE trong bối cảnh nhiều sinh viên quốc tế tại Mỹ gần đây bị bắt giữ.
Khủng hoảng danh tiếng giữa thời đại ESG
Citizens Bank, với lịch sử gần 2 thế kỷ, là một trong những ngân hàng lớn nhất nước Mỹ. Tuy nhiên, vụ việc đang cho thấy một xu hướng mới trong ngành tài chính khi khách hàng ngày càng sử dụng tiền gửi như một công cụ gây áp lực về đạo đức và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp.
Trong nhiều năm qua, các chiến dịch tẩy chay doanh nghiệp đã trở thành “vũ khí mềm” có sức ảnh hưởng lớn tới các tập đoàn tài chính.
Không chỉ lợi nhuận, các ngân hàng giờ đây còn phải đối mặt với bài toán ESG, quản trị rủi ro danh tiếng và áp lực từ cộng đồng. Chỉ một quyết định cấp tín dụng cho lĩnh vực gây tranh cãi cũng có thể kéo theo làn sóng tháo vốn diện rộng.
Đáng chú ý, nhiều ngân hàng lớn tại Mỹ đã cắt đứt quan hệ với các công ty nhà tù tư nhân từ năm 2019 sau áp lực dư luận. Tuy nhiên, Citizens lại đi theo hướng ngược lại.
Theo hồ sơ gửi cơ quan quản lý chứng khoán Mỹ, ngân hàng này thậm chí còn mở rộng hạn mức vay cho GEO Group thêm 100 triệu USD hồi tháng 1 năm nay.
Động thái đó nhanh chóng thổi bùng phản ứng từ khách hàng và các nhóm hoạt động xã hội. Hàng trăm người đã tập trung biểu tình bên ngoài trụ sở Citizens đúng ngày diễn ra đại hội cổ đông thường niên để phản đối chiến lược cho vay của ngân hàng.
Citizens Bank nói gì?
Trước làn sóng chỉ trích, Citizens Bank giữ lập trường cứng rắn. Đại diện ngân hàng cho biết Citizens luôn đồng hành cùng khách hàng trong cả giai đoạn thuận lợi lẫn khó khăn, miễn là họ đáp ứng tiêu chuẩn của ngân hàng và hoạt động hợp pháp.
Ngân hàng cũng nhấn mạnh mọi mối quan hệ tín dụng đều phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt và được giám sát liên tục.
Bên cạnh đó, Citizens cho rằng sẽ “không công bằng” nếu đánh giá toàn bộ ngân hàng chỉ dựa trên một vấn đề đơn lẻ. Nhà băng này dẫn chứng việc đã cam kết 2 tỷ USD trong năm ngoái để tài trợ hơn 8.000 căn nhà ở giá phải chăng tại Mỹ. Tuy nhiên, những lập luận đó dường như chưa đủ để xoa dịu làn sóng phản đối đang gia tăng.
Carole Okun, một khách hàng tại bang New York, cho biết bà từng gửi khoảng 90.000 USD tại Citizens trước khi biết tới mối liên hệ giữa ngân hàng với các công ty nhà tù tư nhân.
Sau khi xác minh thông tin với nhân viên ngân hàng, bà quyết định chuyển 80.000 USD sang Ally Bank vì cho rằng ngân hàng này “không hỗ trợ nhà tù tư nhân”. “Tôi ghi nhận những đóng góp của họ cho cộng đồng, nhưng không thể bỏ qua mặt còn lại của vấn đề”, bà nói.
Giới quan sát cho rằng vụ việc của Citizens Bank phản ánh sự thay đổi lớn trong hành vi người tiêu dùng tài chính. Khi yếu tố đạo đức ngày càng tác động mạnh đến quyết định gửi tiền và đầu tư, các ngân hàng không chỉ cạnh tranh bằng lãi suất hay dịch vụ mà còn bằng chính các giá trị xã hội mà họ lựa chọn đứng về phía nào.
Theo dữ liệu hải quan, Trung Quốc đã nhập khẩu khoảng 163 tấn vàng trong tháng 5 năm nay - mức cao nhất kể từ tháng 3/2024. Tính chung 5 tháng qua, quốc gia này đã nhập 692 tấn vàng, tăng tới 76% so với cùng kỳ năm ngoái.
Thông thường, phần lớn lượng vàng nhập khẩu sẽ được đưa vào lưu thông thông qua Sàn giao dịch vàng Thượng Hải (SGE) - chỉ báo phản ánh nhu cầu vàng bán buôn tại Trung Quốc. Tuy nhiên, diễn biến thực tế lại hoàn toàn trái ngược.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), lượng vàng rút khỏi SGE trong tháng 5 chỉ đạt 64 tấn, giảm 38% so với tháng trước và giảm 36% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây cũng là mức thấp nhất ghi nhận trong tháng 5 kể từ năm 2010.
Trong khi đó, các quỹ ETF tại Trung Quốc cũng chứng kiến dòng vốn đảo chiều khi bị rút ròng khoảng 1,2 tỷ USD trong tháng 5, chấm dứt chuỗi 8 tháng liên tiếp thu hút dòng tiền.
Khoảng cách gần 100 tấn giữa lượng vàng nhập khẩu và lượng vàng được rút khỏi SGE khiến nhiều ý kiến cho rằng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đang âm thầm gom vàng.
Tuy nhiên, số liệu chính thức cho thấy PBOC chỉ mua thêm khoảng 10 tấn vàng trong tháng 5, thấp hơn rất nhiều so với tổng lượng vàng nhập khẩu.
Theo các chuyên gia của WGC và Investing.com, phần chênh lệch này không hề biến mất mà đang được hấp thụ thông qua nhiều kênh khác ngoài hệ thống giao dịch truyền thống.
3 "điểm đến" của lượng vàng khổng lồ
Kênh đầu tiên là hệ thống ngân hàng thương mại. Các ngân hàng được cho là đang gia tăng dự trữ vàng nhằm phục vụ nhu cầu khách hàng trong tương lai, đồng thời sử dụng vàng làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay và giao dịch tài chính.
Kênh thứ hai là tích lũy hàng tồn kho chiến lược. Theo phân tích của Investing.com, nhiều ngân hàng và doanh nghiệp đã chủ động tăng nhập khẩu vàng trước thời điểm Trung Quốc áp dụng cơ chế cấp phép nhập khẩu mới từ đầu tháng 6. Việc đẩy mạnh nhập hàng giúp họ tận dụng hạn ngạch cũ trước khi các quy định mới có hiệu lực.
Kênh thứ ba đến từ các sản phẩm tích lũy vàng dành cho nhà đầu tư cá nhân. Thay vì mua vàng miếng để cất giữ, ngày càng nhiều người Trung Quốc lựa chọn hình thức mua vàng định kỳ thông qua ứng dụng ngân hàng. Số vàng này vẫn do ngân hàng lưu ký nên không được ghi nhận là lượng vàng rút khỏi SGE.
Trong bối cảnh Trung Quốc đã 19 tháng liên tiếp gia tăng dự trữ vàng, việc tích trữ kim loại quý không còn đơn thuần nhằm phòng ngừa rủi ro mà đang phục vụ những mục tiêu chiến lược dài hạn.
Điều đáng chú ý là hiện tượng nhập khẩu vàng kỷ lục không chỉ phản ánh cung - cầu trong nước mà còn có thể là một phần trong chiến lược tài chính lớn hơn của Trung Quốc.
Theo Investing.com, Hong Kong (Trung Quốc) và Singapore đang từng bước xây dựng hệ thống thanh toán, lưu ký và bù trừ vàng nhằm trở thành những trung tâm giao dịch vàng quốc tế, giảm dần sự phụ thuộc vào các thị trường phương Tây.
Đáng chú ý, Hong Kong (Trung Quốc) dự kiến đưa vào vận hành hệ thống thanh toán bù trừ vàng tập trung mới từ tháng 7. Nhiều chuyên gia đánh giá đây là mô hình tương tự thị trường vàng London (LBMA), nhưng được xây dựng trong hệ sinh thái của đồng nhân dân tệ.
Thay vì chỉ là tài sản trú ẩn của nhà đầu tư cá nhân, vàng đang dần trở thành công cụ chiến lược phục vụ dự trữ, thanh toán và tái định hình hạ tầng tài chính của khu vực châu Á.
Nếu trước đây giá vàng thế giới chủ yếu biến động theo đồng USD và chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), thì trong tương lai, những dòng chảy vàng âm thầm tại châu Á có thể trở thành yếu tố ngày càng có sức ảnh hưởng đối với thị trường toàn cầu.
Tại buổi họp báo ngày 19/6 về Hội nghị công bố Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Hội nghị xúc tiến đầu tư, lãnh đạo tỉnh cho biết địa phương sẽ công bố danh mục 259 dự án kêu gọi đầu tư với tổng vốn dự kiến vượt 1 triệu tỷ đồng.
Ông Trương Công Thái, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, cho biết hội nghị không chỉ công bố định hướng phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới mà còn thể hiện quyết tâm xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển chính quyền kiến tạo, phục vụ doanh nghiệp.
Theo ông Thái, quy hoạch tỉnh đóng vai trò là nền tảng pháp lý và định hướng chiến lược để Đắk Lắk khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, huy động các nguồn lực xã hội và tạo động lực tăng trưởng mới trong dài hạn.
Điểm nhấn của hội nghị là việc giới thiệu danh mục 259 dự án kêu gọi đầu tư trên nhiều lĩnh vực. Bên cạnh đó, tỉnh sẽ trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quyết định thành lập cụm công nghiệp, chủ trương khảo sát và các biên bản ghi nhớ hợp tác với nhà đầu tư.
Trong số này, 16 dự án đã được chấp thuận đầu tư với tổng vốn hơn 21.572 tỷ đồng sẽ được trao quyết định tại hội nghị.
Đáng chú ý, Đắk Lắk sẽ trao chủ trương khảo sát cho 3 dự án năng lượng quy mô lớn với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 70.000 tỷ đồng. Đồng thời, UBND tỉnh dự kiến ký kết nhiều biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư với tổng vốn cam kết hơn 356.000 tỷ đồng.
Trong khuôn khổ sự kiện, địa phương cũng tổ chức khởi công 4 dự án mới với tổng vốn đầu tư hơn 3.000 tỷ đồng và khánh thành 4 dự án khác có tổng vốn gần 1.744 tỷ đồng.
Ngoài hoạt động xúc tiến đầu tư, tỉnh sẽ tổ chức các diễn đàn và hội thảo chuyên đề về công nghiệp chế biến sâu, logistics liên vùng, chuyển đổi số, phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp bền vững và nông nghiệp công nghệ cao. Các chương trình đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo tỉnh với doanh nghiệp và nhà đầu tư cũng được kỳ vọng góp phần thúc đẩy dòng vốn vào địa phương.
Lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk khẳng định sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, bảo đảm tính công khai, minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tìm hiểu, hợp tác và đầu tư lâu dài.
"Chúng tôi mong muốn thông qua các cơ quan báo chí, những thông điệp về tầm nhìn phát triển, khát vọng vươn lên và các cơ hội hợp tác, đầu tư của tỉnh Đắk Lắk sẽ được lan tỏa mạnh mẽ đến cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư, bạn bè trong nước, quốc tế", ông Thái nhấn mạnh.
Hội nghị công bố quy hoạch và xúc tiến đầu tư tỉnh Đắk Lắk dự kiến quy tụ khoảng 1.000 đại biểu, gồm lãnh đạo Chính phủ, các bộ ngành, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, hiệp hội doanh nghiệp cùng các nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Thông tin được đưa ra tại Hội thảo "VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới", diễn ra ngày 30/6 tại TP Đà Nẵng. Trong bối cảnh các kênh huy động truyền thống gặp khó, ngành quản lý gia sản được kỳ vọng tạo đột phá.
TS Bùi Văn Huy, Phó chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, cho biết nền kinh tế đang đối mặt với bài toán thiếu hụt vốn nghiêm trọng. Nhu cầu vốn đầu tư trong 5 năm tới lên tới 38 triệu tỷ đồng, tương đương mức thiếu hụt khoảng 50 tỷ USD mỗi năm. Trong khi đó, kênh tín dụng bị khống chế trần tăng trưởng, trái phiếu chính phủ không đạt kế hoạch và trái phiếu doanh nghiệp chưa phục hồi sau cú sốc năm 2022.
"Phát triển ngành quản lý gia sản là câu chuyện nhiều tỷ đô có thể làm ngay để khơi thông dòng vốn khổng lồ, giải quyết bài toán thiếu vốn trước mắt cho nền kinh tế", ông Huy nói.
Dữ liệu dự phóng cho thấy đến năm 2030, Việt Nam sẽ lọt top 4 thế giới về tốc độ tăng trưởng số lượng người siêu giàu (tài sản trên 30 triệu USD), đồng thời sở hữu khoảng 50 triệu người thuộc tầng lớp trung lưu. Cho thấy nhu cầu cần quản lý tài sản là rất lớn. Tuy nhiên, thị trường nội địa đang vấp phải ba điểm nghẽn cốt lõi.
Đầu tiên là sự thiếu hụt hành lang pháp lý chuyên biệt. Việt Nam hiện chỉ có các chứng chỉ hành nghề riêng lẻ như môi giới chứng khoán, bất động sản hoặc bảo hiểm, nhưng hoàn toàn vắng bóng chứng chỉ chuyên ngành quản lý gia sản. Nhiều khái niệm vẫn chưa được quy định cụ thể.
Thứ hai, hệ sinh thái sản phẩm còn nghèo nàn. Để cung cấp dịch vụ quản lý gia sản toàn diện, một khách hàng cần danh mục từ 60 đến 70 sản phẩm trải dài từ ngân hàng, bất động sản, đầu tư, chứng khoán, bảo hiểm đến tư vấn luật thừa kế. Tuy nhiên, thị trường nội địa hiện thiếu hụt nghiêm trọng các dòng sản phẩm chuyên sâu như quỹ tín thác hay quỹ đầu tư xuyên biên giới. Việc hoàn thiện hệ sinh thái sản phẩm không chỉ giúp thu hút thêm dòng vốn mới, mà quan trọng hơn là giữ chân dòng tiền lớn của người giàu không bị chảy ra nước ngoài.
Điểm nghẽn cuối cùng là khoảng trống lớn về nhân sự đạt chuẩn. Nhất là khi so sánh với các trung tâm tài chính quốc tế như Thượng Hải, nơi đang sở hữu khoảng 500.000 nhân sự chuyên nghiệp. Trong khi đó, các trung tâm tài chính tương lai tại Đà Nẵng và TP HCM hiện chưa định hình rõ quy mô nhân sự đạt chuẩn chuyên môn. Do đó, Việt Nam cần xây dựng một chứng chỉ quốc gia về quản lý gia sản, kết hợp giữa chuẩn quốc tế và trong nước để tạo một chứng chỉ hành nghề thống nhất.
Bên cạnh các nút thắt kỹ thuật, tâm lý văn hóa của người Việt cũng là rào cản lớn. Ông Huy cho rằng giới siêu giàu thường có tâm lý "giấu giàu" và e ngại chia sẻ thông tin tài sản. Do đó, việc thiết lập cơ chế pháp lý giúp bảo mật thông tin tuyệt đối và bảo vệ tài sản hợp pháp là điều kiện tiên quyết để thu hút tệp khách hàng này.
Đồng quan điểm, TS Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), đánh giá bên cạnh các nguồn lực truyền thống, nền kinh tế cần tính đến dòng vốn từ quản lý tài sản. Thực tế, Việt Nam đã có 6 tỷ phú USD, hàng nghìn người có tài sản trên 30 triệu USD và tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm nhanh nhất thế giới.
"Bài toán đặt ra là làm thế nào để thu hút dòng tiền của người giàu thế giới và giữ chân dòng tiền của giới siêu giàu Việt Nam chảy vào trung tâm tài chính, không để khối tài sản khổng lồ này dịch chuyển sang các quốc gia khác như Mỹ hay Thụy Sĩ", ông Nghĩa phân tích.
Để tối ưu hóa dòng vốn này, Chủ tịch VFCA đề xuất cơ quan quản lý cần cho phép thành lập các quỹ tư nhân để giới siêu giàu rót tiền. Đồng thời, ban hành các chính sách ưu đãi chuẩn mực, điển hình như miễn thuế thu nhập cá nhân đối với dòng tiền khi đưa vào các quỹ này.
Hội thảo do Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance phối hợp với Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Đà Nẵng và Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) tổ chức. Diễn đàn quy tụ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và định chế tài chính để thảo luận về việc thu hút dòng vốn chất lượng cao, phát triển thị trường carbon cũng như xây dựng hệ sinh thái sản phẩm tài chính thế hệ mới.
