Không phải trò đùa, lời nói dối Cá tháng tư (1-4) nào cũng mang lại tiếng cười. Đôi khi, chỉ một phút “quá tay” cũng có thể khiến người khác khó chịu, thậm chí gây tổn thương.
Từng rơi vào trường hợp bị ghẹo “chẳng vui chút nào”, Ngọc Hoa (26 tuổi, Huế) kể đang stress trong công việc, ngày đêm chạy đôn chạy đáo cho buổi thuyết trình với sếp về dự án quan trọng.
Đang nghỉ phép, Hoa nhận được tin nhắn từ đồng nghiệp như “sét đánh ngang tai” ngay ngày 1-4 với nội dung: “Hoa ơi, sếp vừa họp với phòng nhân sự, nghe nói đang xem xét cho bạn nghỉ việc. Lên công ty đi”.
Hoa tá hỏa, tim đập nhanh vì nghĩ mình đã mắc lỗi lớn. Đang ở nhà, cô vội chạy lên công ty. Nhưng khi vừa đến nơi, mọi người trong phòng bỗng bật cười. Người đồng nghiệp kia bước ra và nói: “Cá tháng tư thôi mà!”. Lúc đó Hoa mới: “Chả thấy vui chút nào”.
Bản chất của ngày Cá tháng tư là tạo tiếng cười bằng những lời nói dối ngọt ngào hay màn troll tinh nghịch nhưng đủ tinh tế, chừng mực. Thế nhưng, một lời nói dối quá đáng cũng khiến đối phương xem đó là đùa giỡn quá trớn.
Tính cách mỗi người mỗi khác. Có những người thoải mái, suy nghĩ cởi mở, hài hước và sẵn sàng tham gia các trò trêu đùa ngày 1-4, khi cả hai đều hiểu chuyện và lời nói dối chỉ mang tính chất vui đùa, tạo tiếng cười.
Ngược lại, với bạn bè khó tính, đồng nghiệp mới, cấp trên hay người lớn tuổi, một lời đùa không đúng chỗ có thể bị hiểu sai, gây khó chịu hoặc dẫn đến mâu thuẫn.
Không chỉ đúng người, đúng thời điểm cũng rất quan trọng trong ngày này khi mà ranh giới giữa đùa vui và thiếu tinh tế rất mong manh.
Một trò đùa, lời nói dối khi người khác đang căng thẳng, bận rộn hoặc gặp chuyện buồn sẽ phản tác dụng ngay. Đơn giản nó không đúng với tâm trạng, khiến đối phương sẽ nghĩ mình thiếu tinh tế, không tôn trọng… mặc dù đây là ngày 1-4.
Trái lại, trong không khí thoải mái, những câu nói vui đúng lúc lại giúp gắn kết mọi người hơn, tạo tiếng cười.
Để cho ngày Cá tháng tư thêm vui vẻ, an toàn và gắn kết hơn, điều quan trọng là phải có “nghệ thuật” nói dối, màn troll một cách đủ tinh tế, có chừng mực.
Trước khi trêu đùa ai đó, hãy tự hỏi bản thân xem họ có thường xuyên vui vẻ với những trò đùa này, có nhạy cảm với những chủ đề bạn sắp nói, và mối quan hệ giữa hai người có đủ thân thiết để chấp nhận trò đùa đó hay không. Nếu không chắc chắn, tốt nhất đừng đùa giỡn tránh gây khó chịu.
Và nếu thấu hiểu rằng người đó tính cách vui vẻ, dễ dàng chấp nhận lời nói dối hay đùa giỡn dịp Cá tháng tư thì bạn cũng có thể chọn những cách troll hài hước, không nhạy cảm hoặc gây tổn thương, tránh về tiền bạc, sức khỏe, tình cảm cá nhân.
Quan trọng sau khi đùa xong nhớ nói “Nay là ngày Cá tháng tư!”, để người bị trêu không hoang mang. Tốt nhất phải thật sự vui vẻ đừng “dở khóc dở cười” sau trò đùa.
Nếu không may người bị trêu tỏ ra khó chịu, bạn có thể an ủi hay kể chuyện cười, bắt trend hoặc giải thích để đối phương thấu hiểu.
Ngày Cá tháng tư là dịp để tạo tiếng cười từ những trò đùa tinh nghịch hay lời nói dối hài hước, nhưng điều quan trọng là phải biết chừng mực và có giới hạn: đùa đúng người, đúng lúc để niềm vui không trở thành tổn thương.
Ý định của cô đã xuất hiện từ mùa hè năm 2022, khi Tổ chức môi trường Copernicus EU xác nhận châu Âu trải qua mùa hè nóng nhất lịch sử. Dù vậy, Leila Mertens nói lo ngại vài năm tới phải nâng cấp máy mạnh hơn, kéo theo hóa đơn điện cao hơn.
Nhu cầu chống chọi nắng nóng đang thúc đẩy thị trường điều hòa tại châu Âu, nơi thiết bị này từng không phổ biến. Theo tổ chức Clean Energy Wire, tỷ lệ hộ gia đình có điều hòa tại Đức tăng từ 13% năm 2023 lên gần 19% năm 2024. Sản lượng điều hòa năm 2024 tăng 75% so với năm 2019. Dù vậy, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với mức 90% ở Mỹ và 91% ở Nhật Bản.
Tại Pháp, điều hòa từng bị xem là lãng phí, không thân thiện với môi trường và không cần thiết. Tuy nhiên, các đợt nắng nóng gần đây đang làm thay đổi quan điểm này.
Ông Ruben Arnold, chủ một công ty giải pháp năng lượng tòa nhà tại Pháp, cho biết ông hiểu rõ tác động môi trường nhưng vẫn phải lắp điều hòa. "Ngay cả khi biết đó là một lựa chọn ích kỷ, sẽ đến lúc mọi lý lẽ phản đối đều bị gạt bỏ", ông nói.
Áp lực nhiệt độ lớn hơn với những người sống ở tầng áp mái. Tại Paris, các tòa nhà cổ thường lợp mái kẽm kiểu Haussmann. Vật liệu này hấp thụ và giữ nhiệt, biến không gian bên dưới thành lò hầm ngột ngạt.
Marion Lafuste, 40 tuổi, kể trong đợt nắng nóng vừa qua, nhiệt độ trong nhà cô lên tới 41 độ C. Việc để đá lạnh trước quạt hay đóng cửa chớp không hiệu quả. Cô cho biết nếu không có nơi tránh nóng ở vùng quê, cô đã phải mua điều hòa dù có ác cảm thiết bị này. Trong khi đó, bà Martine Bontemps, một cư dân sống tại căn hộ áp mái ở Paris, cho biết bà vẫn cố chịu đựng bằng quạt trần thay vì lắp máy lạnh.
Dự báo khí tượng cho thấy Paris có thể thường xuyên hứng chịu các đợt nắng nóng lên tới 50 độ C vào năm 2050. Việc cơ thể không được làm mát dưới 20 độ C vào ban đêm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Nhận thức được điều này, bà Sophie Julini, 53 tuổi, cho biết đã lắp điều hòa để người mẹ 86 tuổi có thể nghỉ ngơi vài giờ mỗi ngày.
Dẫu vậy, các nhà nghiên cứu tại Viện Đô thị Đức đánh giá tác động sức khỏe và kinh tế của nắng nóng đang bị xem nhẹ. Đức đã ghi nhận hơn 8.500 ca tử vong liên quan đến nắng nóng trong giai đoạn 2023 - 2025, tập trung ở người cao tuổi.
Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào điều hòa có thể làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu do tiêu thụ điện lớn và rò rỉ khí nhà kính. Ông Jürgen Resch, giám đốc điều hành tổ chức Môi trường Deutsche Umwelthilfe (Đức), nói: "Khí thải từ môi chất làm lạnh khiến trái đất nóng lên, từ đó nhu cầu làm mát lại tiếp tục tăng".
Bên cạnh đó, Trung tâm Bảo vệ Người tiêu dùng Đức cảnh báo nhiều quảng cáo điều hòa hiện nay chỉ dựa trên điều kiện phòng thí nghiệm, không phản ánh mức tiêu thụ thực tế. Không có công nghệ nào khiến nhiệt biến mất hoàn toàn.
Về lâu dài, điều hòa không thể là công cụ thích nghi trung tâm vì tạo ra sự bất bình đẳng. "Tôi vẫn mong thành phố có những giải pháp để mọi người cùng được làm mát, chứ không riêng gì những ai có tiền mua điều hòa", Leila Mertens cho biết.
Theo Bệnh viện Bạch Mai, mới đây, một nam sinh viên năm cuối đại học đã phải nhập viện trong tình trạng méo miệng, mắt nhắm không kín sau một đêm ngủ dậy.
Theo chia sẻ, trước đó nam sinh có ngâm mình trong bể sục nước nóng khoảng 2-3 giờ. Sau đó trở về phòng nghỉ có bật điều hòa. Sáng hôm sau thức dậy, người bệnh hoảng hốt khi nhận thấy miệng không khép kín, uống nước khó, đánh răng bị chảy nước ra ngoài, không cười được, mắt nhắm không kín, lông mày một bên không cử động.
Ngay sau đó, người bệnh đến khám tại Bệnh viện Bạch Mai và được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên, còn gọi là liệt mặt.
Bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng y học hiện đại sử dụng thuốc kháng viêm kết hợp y học cổ truyền điện châm, xoa bóp bấm huyệt, giác hơi. Sau một thời gian ngắn điều trị, tình trạng cải thiện rõ rệt, vận động cơ mặt phục hồi tốt hơn, ăn uống và sinh hoạt thuận lợi hơn.
Người bệnh cho biết ban đầu rất lo lắng vì khuôn mặt thay đổi đột ngột, nói chuyện khó khăn, mắt không nhắm kín gây bất tiện vô cùng trong quá trình sinh hoạt, ảnh hưởng đến ngoại hình và thẩm mỹ. Tuy nhiên, sau quá trình điều trị, các triệu chứng giảm nhiều nên tinh thần cũng ổn định trở lại.
Theo ThS. BS Hoàng Duy Luân, Khoa Y học cổ truyền - Bệnh viện Bạch Mai, liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là tình trạng khá phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên.
Bác sĩ cho biết, mùa hè là thời điểm nhiều người chủ quan, nghĩ thời tiết nóng nên không thể "trúng lạnh". Thực tế, việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng và lạnh, đang ở ngoài trời nắng nóng vào phòng điều hòa ngay, để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu hoặc gáy có thể khiến mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ và viêm dây thần kinh dẫn tới liệt mặt.
Các dấu hiệu điển hình gồm: Mặt mất cân đối, miệng méo lệch sang bên, mất nếp nhăn trán, mắt bên liệt nhắm không kín, uống nước dễ chảy ra ngoài khóe miệng, nói không tròn tiếng, không huýt sáo, không phồng má được, có thể kèm đau tai, ù tai, giảm vị giác ở phần trước lưỡi…
Theo ThS. BS Luân, bệnh tuy không đe dọa tính mạng nhưng nếu chậm điều trị có thể để lại di chứng kéo dài như co cứng cơ mặt, méo miệng dai dẳng, giảm vị giác, ảnh hưởng ngoại hình và tâm lý.
Liệt mặt ngoại biên nếu được phát hiện sớm trong "giai đoạn vàng", điều trị đúng hướng sẽ có khả năng hồi phục cao. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được điều trị nội khoa, kết hợp y học cổ truyền như châm cứu, giác hơi, xoa bóp bấm huyệt để tối ưu hiệu quả.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi xuất hiện dấu hiệu méo miệng, mắt nhắm không kín, cười lệch mặt… cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám. Không nên tự ý cạo gió, đắp thuốc hoặc trì hoãn điều trị tại nhà.
Trường hợp trên được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Trung Quốc) chia sẻ trên chương trình Sức khỏe tốt, cuộc sống tốt.
Theo đó, người đàn ông trẻ đến khám vì tình trạng mệt mỏi kéo dài và phù hai chân. Kết quả kiểm tra cho thấy mức lọc cầu thận của bệnh nhân chỉ còn 60, tương đương mức thường gặp ở người 80 tuổi.
Đáng nói, bệnh nhân không có tiền sử đái tháo đường - một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy thận - nhưng chức năng thận vẫn suy giảm nhanh chóng.
Theo bác sĩ Hồng, nguyên nhân chính nằm ở chế độ ăn uống thiếu lành mạnh suốt thời gian dài. Bệnh nhân làm nhiều công việc để tăng thu nhập dẫn đến lịch sinh hoạt bận rộn và ăn uống thất thường. Để tiết kiệm chi phí và tiện lợi, buổi tối anh còn thường xuyên ăn mì ăn liền, xúc xích và nước ngọt. Thói quen này lặp lại với tần suất 4-5 ngày mỗi tuần.
Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm siêu chế biến là yếu tố trực tiếp khiến chức năng thận suy giảm. Nhóm thực phẩm này chứa hàm lượng phosphate cao, có thể gây vôi hóa mạch máu, từ đó làm tổn thương nghiêm trọng đến thận. Bên cạnh đó, lượng natri lớn cùng các chất phụ gia như hương liệu, phẩm màu và chất bảo quản tạo ra gánh nặng chuyển hóa đáng kể, khiến thận phải làm việc quá tải trong thời gian dài.
Theo China Times, bác sĩ Hồng khuyến nghị bệnh nhân cần ngừng ngay việc sử dụng thực phẩm siêu chế biến, đồng thời chuyển sang chế độ ăn với thực phẩm tự nhiên và tăng cường uống nước.
Sau khi điều chỉnh chế độ ăn trong 3 tháng, kết quả tái khám cho thấy chức năng thận của người bệnh đã cải thiện rõ rệt, tăng 20 điểm GFR. Không chỉ vậy, huyết áp của anh cũng trở nên ổn định hơn.
Bác sĩ Hồng nhấn mạnh, thực phẩm siêu chế biến thường trải qua nhiều công đoạn sản xuất công nghiệp, có thành phần phức tạp và chứa nhiều chất hóa học. Việc sử dụng lâu dài có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là hệ tim mạch và thận.
Thực tế, nhiều bằng chứng khoa học khẳng định chế độ ăn giàu sản phẩm chế biến sẵn, đậm độ năng lượng cao làm tăng nguy cơ các bệnh chuyển hóa và bệnh không lây nhiễm như thừa cân béo phì, đái tháo đường, tim mạch,...
Đặc biệt, thực phẩm siêu chế biến với những sản phẩm đã bị phá vỡ cấu trúc tự nhiên thông qua tinh luyện sâu, tách xơ, bổ sung đường tinh luyện, chất béo công nghiệp, muối và hàng loạt phụ gia tạo mùi, tạo màu, tạo vị như bánh kẹo, nước ngọt, xúc xích, đồ hộp, mì ăn liền, đồ ăn nhanh… là yếu tố làm tăng nguy cơ ăn quá mức và rối loạn chuyển hóa.
Trong môi trường thực phẩm siêu chế biến, cơ thể nhận ít tín hiệu no thực sự, dẫn đến ăn quá mức một cách vô thức, tác động trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng nói riêng và sức khỏe cộng đồng nói chung.
Do đó, bác sĩ Hồng khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý đến chế độ ăn uống hằng ngày, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và ưu tiên thực phẩm tươi, tự nhiên để bảo vệ chức năng thận cùng sức khỏe lâu dài.