Nghi án nữ tiểu thương bị sát hại trên đường

Vụ việc xảy ra vào năm ngoái. Theo bài đăng trên trang CyberDefender, cảnh sát cho biết cụ bà 81 tuổi ở Hong Kong (Trung Quốc) đã nhận được tin nhắn WhatsApp từ một người đàn ông tự xưng là sĩ quan Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), mời bà đến thăm doanh trại quân đội.

Sau khi nhắn tin qua lại, hai người nhanh chóng nảy sinh "tình cảm", theo South China Morning Post.

Sau đó, đối tượng lừa đảo nói muốn rời quân ngũ để bắt đầu kinh doanh và nhờ bà hỗ trợ tài chính. Tin tưởng người đàn ông này, bà đã làm theo hướng dẫn, nhiều lần chuyển tiền vào tài khoản do đối tượng chỉ định.

Vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn khi một người khác giả làm "cấp trên" của đối tượng này liên lạc với bà, thông báo rằng người đàn ông đã qua đời và để lại cho bà một khoản thừa kế hơn 9 triệu HKD. Tuy nhiên, bà phải nộp nhiều khoản phí để nhận được số tiền đó.

Tin tưởng hoàn toàn, bà tiếp tục chuyển tiền cho đến khi toàn bộ tiền tiết kiệm của bà cạn sạch. Chỉ đến khi tâm sự với con trai, bà mới phát hiện mình đã bị lừa. Tổng cộng, thiệt hại của bà lên tới hơn 5 triệu HKD (hơn 16 tỷ đồng).

"Cô đơn chính là điểm yếu mà kẻ lừa đảo lợi dụng trong các vụ lừa tình qua mạng. Các gia đình nên dành nhiều thời gian hơn cho người thân lớn tuổi để họ không bị mê hoặc bởi lời nói của người lạ", cảnh sát cảnh báo.

Năm ngoái, ở Nhật Bản cũng xảy ra sự việc người cao tuổi bị lừa số tiền lớn. Theo đó, ngày 7/4, Sở Cảnh sát tỉnh Ehime của Nhật Bản cho biết một cụ bà ngoài 80 tuổi đã bị lừa mất khoảng 1,2 tỷ yen (tương đương 7,5 triệu USD) trong vụ án gây thiệt hại lớn nhất từ trước đến nay tại nước này.

Theo TTXVN, kết quả điều tra ban đầu cho thấy các đối tượng đã giả danh cảnh sát và công tố viên yêu cầu cụ bà chuyển tiền "phục vụ công tác điều tra tài sản vì nghi ngờ có dấu biệu bất thường".

Vụ việc bắt đầu vào khoảng ngày 30/10 năm ngoái, khi cụ bà nhận được cuộc gọi từ một người tự xưng là nhân viên hiệu thuốc thông báo rằng thẻ bảo hiểm y tế của bà đã bị sử dụng trái phép.

Cuộc gọi sau đó được chuyển hướng đến một người tự xưng là cảnh sát tỉnh Ishikawa. Đối tượng này yêu cầu cụ bà phải liên lạc 4 lần mỗi ngày qua mạng xã hội. Ngoài ra, cụ bà cũng phải liên lạc với một gã đàn ông khác tự xưng là công tố viên. Những kẻ này gửi cho cụ bà các tin nhắn thúc giục gửi tiền.

Lo sợ bị điều tra, từ 12/2025 - 2/2026, cụ bà đã có tới 8 lần chuyển tiền vào tài khoản do các nghi phạm chỉ định. Lần liên lạc cuối cùng diễn ra ngày 13/2 và sau đó, do cảm thấy bất an nên cụ bà đã đến trình báo cảnh sát.

Hiện vụ việc đang được điều tra theo hướng một vụ "lừa đảo đặc biệt".

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Hai đề án được đưa ra thảo luận gồm Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Minh Dũng - Cục Công nghệ thông tin, Bộ Tư pháp - cho biết hiện nay công tác xây dựng và thực thi pháp luật tại Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn. Dữ liệu pháp luật đang bị phân tán ở nhiều hệ thống khác nhau, thiếu chuẩn hóa và chưa hình thành được tri thức có cấu trúc.

Việc soạn thảo văn bản phần lớn vẫn dựa trên kinh nghiệm và xử lý thủ công, dẫn đến tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn hoặc tồn tại những khoảng trống pháp lý khó phát hiện.

Khi xây dựng đề án cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật, Bộ Tư pháp đặt ra quan điểm là cơ sở lớn về pháp luật được coi là hạ tầng dữ liệu quốc gia, là thành phần cốt lõi của hệ sinh thái pháp luật số. Để áp dụng nguyên tắc "AI First", ưu tiên thiết kế dữ liệu để máy có thể đọc và xử lý.

Cơ sở dữ liệu này không chỉ bao gồm văn bản quy phạm mà còn mở rộng tới 12 nhóm dữ liệu khác như bản án, án lệ, điều ước quốc tế và cả các phản ánh chính sách từ báo chí, mạng xã hội…

Dưới góc độ doanh nghiệp đồng hành, ông Trần Văn Khánh - đại diện FPT - ví cơ sở dữ liệu lớn là nhiên liệu, còn AI pháp lý chính là động cơ. Cả hai phải song hành để giải quyết bài toán một cách trọn vẹn.

Đại diện FPT đề xuất xây dựng "Đồ thị tri thức pháp luật quốc gia" để mô hình hóa các mối quan hệ phức tạp giữa hàng trăm ngàn văn bản, giúp AI có thể suy luận logic, phát hiện mâu thuẫn và truy vết nguồn gốc các điều khoản một cách chính xác.

Điểm đáng chú ý nhất của các đề án này là khả năng cá thể hóa dịch vụ pháp lý, người dân và doanh nghiệp có thể thông qua các trợ lý ảo để tra cứu, giải thích luật một cách dễ hiểu 24/7.

AI sẽ đóng vai trò như một "luật sư" tin cậy cho từng tổ chức, cá nhân, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý trong các giao dịch dân sự và sinh hoạt hằng ngày. Đối với cơ quan nhà nước, AI hỗ trợ soạn thảo, thẩm định và đánh giá tác động chính sách dựa trên dữ liệu thực tiễn, từ đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của nền hành chính.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, các chuyên gia cho rằng cần một nguồn lực đầu tư khổng lồ và dài hạn.

Bà Nguyễn Thị Trúc Vân - Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM - đề xuất đẩy mạnh mô hình hợp tác công tư (PPP). Theo đó, Nhà nước đóng vai trò cung cấp dữ liệu chính thống và ban hành tiêu chuẩn, trong khi doanh nghiệp tư nhân đầu tư về vốn, công nghệ và vận hành.

Bên cạnh đó, việc xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn riêng cho pháp luật Việt Nam được đánh giá là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng để đảm bảo chủ quyền dữ liệu và sự phù hợp với tư duy lập pháp quốc gia.

Các cơ chế như "Sandbox" (thí điểm có kiểm soát) và quỹ phát triển AI quốc gia cũng được kỳ vọng sẽ tạo đà cho các doanh nghiệp công nghệ (LegalTech) cùng tham gia phát triển hệ sinh thái này.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Tôi theo dõi văn bản quy định pháp luật thì chủ hộ hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp thuế kê khai sẽ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Trong tháng 1-2026, tôi có trực tiếp đến cơ quan bảo hiểm xã hội để xin hướng dẫn, thì được hướng dẫn ghi tờ khai xin cấp mã đơn vị cho hộ kinh doanh.

Đến cuối tháng 2-2026, tôi được thông báo tra cứu mã đơn vị trên web dichvucongbaohiemxahoi và có mã 2 chữ đầu là KQ, và cán bộ hướng dẫn mua chữ ký số để đăng nhập vào dichvucongbaohiemxahoi để khai tăng giảm.

Do sự cố về sức khỏe, không thể tiếp tục kinh doanh, tôi có xin giải thể hộ kinh doanh vào ngày 6-3-2026. Tôi quay lại bảo hiểm xã hội để xin đóng mã/chi phí (nếu có) thì được cán bộ giải thích không cần đóng mã và do tôi chưa đăng nhập khai tăng giảm nên không đóng chi phí gì.

Tôi có hỏi có cần giấy xác nhận hay không, vì sợ sau này nếu kinh doanh lại thì bị truy thu. Cán bộ xác nhận lại là: không truy thu vì đã nghỉ kinh doanh, chưa khai báo giảm, nghỉ rồi thì thôi. Và cũng không có thủ tục đóng mã/hoặc giấy tờ xác nhận gì.

Xin hỏi cán bộ hướng dẫn đã đúng quy định chưa và sau này tôi không phải bị truy thu/phạt chi phí nào phải không?

- Luật sư Trần Minh Hùng (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

Trường hợp của anh cần được đánh giá theo quy định hiện hành của Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Theo luật này, đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đã được mở rộng, trong đó có chủ hộ kinh doanh theo lộ trình quản lý; tuy nhiên nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội không phát sinh một cách tự động chỉ vì có đăng ký hộ kinh doanh hoặc được cấp mã đơn vị, mà phải gắn với việc đăng ký tham gia và phát sinh hồ sơ đóng cụ thể trên hệ thống của cơ quan bảo hiểm xã hội.

Về nguyên tắc quản lý, cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện theo các bước: cấp mã đơn vị, sau đó người tham gia thực hiện kê khai tham gia bảo hiểm xã hội (khai tăng), từ đó hệ thống mới ghi nhận và phát sinh nghĩa vụ đóng.

Như vậy việc anh được cấp mã đơn vị (mã KQ) chỉ là bước quản lý ban đầu, chưa làm phát sinh nghĩa vụ tài chính; nghĩa vụ đóng chỉ hình thành khi anh thực hiện kê khai tham gia và được cơ quan bảo hiểm xã hội ghi nhận.

Đối chiếu với trường hợp cụ thể, anh đã được cấp mã đơn vị nhưng chưa đăng nhập hệ thống, chưa thực hiện khai tăng, chưa phát sinh bất kỳ hồ sơ tham gia bảo hiểm xã hội nào, sau đó đã làm thủ tục giải thể hộ kinh doanh vào ngày 6-3-2026.

Với tình trạng này, về bản chất pháp lý có thể xác định là chưa phát sinh quan hệ tham gia bảo hiểm xã hội, đồng nghĩa với việc chưa phát sinh nghĩa vụ đóng.

Vì vậy việc cán bộ bảo hiểm xã hội hướng dẫn rằng anh không cần đóng chi phí và không bị truy thu do chưa khai tăng là phù hợp quy định và đúng với thực tiễn quản lý hiện nay.

Về lo ngại sau này có bị truy thu hoặc xử phạt hay không, cần lưu ý rằng cơ quan bảo hiểm xã hội chỉ có căn cứ truy thu khi có dữ liệu thể hiện đã phát sinh nghĩa vụ tham gia nhưng chưa thực hiện.

Trong khi đó trường hợp của anh không có dữ liệu khai tăng trên hệ thống, không có thông báo đóng tiền từ cơ quan bảo hiểm xã hội, đồng thời đã chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh, nên không có cơ sở pháp lý để truy thu hay xử phạt.

Việc không có thủ tục "đóng mã" hoặc không cấp giấy xác nhận riêng cũng là thực tế phổ biến, vì khi chưa phát sinh tham gia thì không có nghĩa vụ để phải chấm dứt.

Tuy nhiên để đảm bảo an toàn pháp lý về sau, đặc biệt nếu anh có đăng ký kinh doanh lại, anh nên lưu giữ đầy đủ các tài liệu liên quan như giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, thông tin mã đơn vị đã được cấp và giấy tờ giải thể.

Ngoài ra anh có thể chủ động gửi văn bản đề nghị cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận tình trạng "chưa phát sinh nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội" để làm căn cứ lưu trữ, dù pháp luật không bắt buộc phải có xác nhận này.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ