Ngay giữa Chợ Lớn có một không gian cổ kính của người Hoa là quần thể kiến trúc ngôi Nghĩa Từ Triều Châu, Quan Âm Các nằm bên trong khuôn viên Bệnh viện An Bình (phường An Đông, TP.HCM). Nơi đây, vẫn lưu giữ một công trình gắn với lịch sử cộng đồng người Triều Châu 150 năm trước.
Theo Ban quản trị Hội quán Nghĩa An, Tượng Nghĩa Từ (hay Nghĩa Từ Triều Châu) được khởi dựng vào khoảng năm 1881. Đến năm 1892, trong phần đất của Tượng Nghĩa Từ một bệnh viện có tên Lục Ấp Triều Châu (ngày nay là Bệnh viện An Bình) được thành lập và trở thành một trong 6 bệnh viện lớn của cộng đồng Chợ Lớn.
Không chỉ là nơi khám chữa bệnh cho người dân nghèo, bệnh viện còn phản ánh tinh thần tương trợ và lòng nhân ái của cộng đồng bang hội người Hoa tại Nam bộ. Qua nhiều thế hệ, nơi đây trở thành chốn phụng thờ linh thiêng, lưu giữ hàng ngàn bài vị tiền nhân cùng câu chuyện của hơn 2.700 cuộc đời khai hoang mở cõi ký ức về hành trình khai phá, lập nghiệp của người Triều Châu trên vùng đất phương Nam.
Trải qua 150 năm tồn tại và nhiều đợt đại tu vào các năm 1896, 1968 và 1994, công trình thờ tự này đã hằn sâu dấu vết tàn phá của thời gian. Dưới nắng mưa khắc nghiệt, di tích bị xuống cấp nghiêm trọng như: mái ngói rêu phong xiêu vẹo, hoa văn tinh xảo rụng rơi từng mảng, và một phần mái của hai dãy Đông – Tây sụp đổ. Trước thực trạng đó, Ban quản trị Hội quán Nghĩa An đã khởi động dự án đại trùng tu nhằm hồi sinh toàn bộ quần thể di sản.
Ngày 2.12.2024, lễ động thổ chính thức diễn ra. Đến năm 2025, sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý và nhận được sự chấp thuận từ cơ quan chức năng, dự án được triển khai đồng bộ với mục tiêu giữ gìn tối đa những giá trị nguyên bản của kiến trúc Triều Châu.
Ban đầu, đơn vị quản lý từng có ý định tìm kiếm đội ngũ phục dựng từ Trung Quốc nhằm đảm bảo tính nguyên gốc của công trình. Tuy nhiên, sau nhiều lần trao đổi với các cơ quan chuyên môn, quyết định cuối cùng là lựa chọn đội ngũ nghệ nhân và đơn vị trùng tu trong nước có kinh nghiệm phục dựng nhiều công trình cổ tại Huế – được “chọn mặt gửi vàng” cho dự án đặc biệt này.
Hành trình hồi sinh di sản không chỉ là việc sửa chữa một công trình cũ, mà còn là quá trình tìm lại tinh thần và vẻ đẹp của kiến trúc truyền thống Triều Châu. Từng bức hoành phi, câu đối, từng họa tiết rồng phượng trên mái ngói đều được nghiên cứu, phục dựng cẩn trọng. Những nét chạm khắc tinh xảo tưởng chừng đã phai mờ theo năm tháng nay dần hiện rõ trở lại.
Sau 8 tháng thi công, đến tháng 5.2026 diện mạo mới của Nghĩa Từ Triều Châu dần thành hình. Điểm nhấn nổi bật là phần mái với các chi tiết gốm sứ trang trí rực rỡ mang đậm phong cách nghệ thuật Triều Châu. Hồ nước phong cảnh phía trước cũng được cải tạo, kết hợp cùng hàng cây cổ thụ tạo nên không gian thanh tịnh giữa lòng đô thị đông đúc.
Theo Ban quản trị Hội quán, Nghĩa Từ Triều Châu không chỉ mang giá trị kiến trúc, công trình còn là biểu tượng của tinh thần hiếu kính và tình đồng hương của cộng đồng người Triều Châu tại TP.HCM. Mỗi hạng mục được phục dựng đều chứa đựng tâm huyết của các nghệ nhân, sự đóng góp của các mạnh thường quân cùng nỗ lực gìn giữ di sản của nhiều thế hệ.
Nghệ nhân Trần Thanh Tùng, Công ty Minh Thiện Tâm cho biết, việc trùng tu, phục dựng ngôi Nghĩa Từ Triều Châu cổ này đều do tay nghề của thợ người Việt đảm trách. Đây cũng là lần đầu tiên một đơn vị của Việt Nam được tin tưởng lựa chọn để thi công một công trình mang đậm nét văn hóa đặc trưng của người Hoa .
Theo nghệ nhân Thanh Tùng, trước đây, những công trình của người Hoa thường do các hiệp hội đưa chuyên gia từ Trung Quốc sang thực hiện. Để nhận được cái gật đầu từ chủ đầu tư, đội ngũ thực hiện đã phải trải qua nhiều quá trình chứng minh năng lực trong suốt thời gian dài.
Trước thời điểm đại trùng tu, Nghĩa Từ Triều Châu trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, mái ngói bị sập và nhiều cấu kiện gỗ bị mối mọt, hư hỏng nặng.
Nghệ nhân Thanh Tùng chia sẻ: “Gần như kết cấu công trình được thay mới, nhưng tất cả hoa văn chạm khắc, họa sĩ vẽ lại đều dựa trên nguyên bản gốc từ thuở sơ khai của công trình này” .
Bên cạnh đó, toàn bộ hệ thống kèo, cột gỗ cũ được thay thế tất cả bằng gỗ lim xanh để đảm bảo độ bền vĩnh cửu. Mười cột đá cổ có tuổi đời gần 2 thế kỷ vẫn được giữ lại làm “linh hồn” cho ngôi miếu. Tuy nhiên, để tiện dụng hơn cho việc thờ tự, các câu đối được khắc âm trực tiếp vào cột thay vì dán giấy đỏ như trước đây. Còn các phù điêu trên mái vốn đã hư hại hoàn toàn được phục dựng mới bằng chất liệu gốm sứ xanh với chi phí lên đến hàng tỷ đồng .
Cũng theo nghệ nhân Thanh Tùng việc trùng tu Nghĩa Từ Triều Châu đều do đội ngũ thợ lành nghề đến từ Huế. Các nghệ nhân Việt vẫn giữ được những kỹ năng thủ công truyền thống ở trình độ cao. Với sự tỉ mỉ, các chi tiết nhỏ nhất từ con ốc sên, nhái, bướm cho đến bộ Bát Tiên đều được chạm trổ, sơn, vẽ tái hiện sống động và tinh xảo theo đúng nguyên bản.
Theo kết quả xổ số miền Nam ngày 14 tháng 5, dãy số trúng độc đắc đài Bình Thuận là 859600. Mạng xã hội xuất hiện tờ vé số có dãy số 559600 cũng thuộc đài này trúng an ủi trị giá 50 triệu đồng (chưa trừ thuế). Tuy nhiên, chủ nhân của tờ vé số này đã để tờ vé rách do dính nước nên đại lý tạm từ chối đổi thưởng. Dân mạng thắc mắc với hình dạng của tờ vé số rách hiện tại không biết chủ nhân có lãnh thưởng được từ Công ty XSKT Bình Thuận không.
Tài khoản Nguyễn Ngọc bình luận: "Chắc chủ nhân để quên không dò nên mới bị rách như vậy, 50 triệu đồng không phải là số tiền nhỏ". Nickname Văn Hùng viết: "Theo quy định vé số phải còn nguyên vẹn mới lãnh được tiền, nếu không được thì tiếc cho chủ nhân quá".
Chia sẻ với Thanh Niên, anh Phú Vinh, chủ đại lý vé số Phú Vinh tại phường Trà Vinh, Vĩnh Long cho biết chủ nhân tờ vé số trúng thưởng bị rách là một người đàn ông khoảng 60 tuổi, cùng địa phương.
Theo anh Vinh, người này mua ủng hộ một tờ vé số từ người bán dạo rồi bỏ vào túi quần và xuống ruộng làm việc. Trong lúc lao động, ông không để ý nên tờ vé số bị dính nước và rách nát.
Đến khi có kết quả xổ số miền Nam ngày 14 tháng 5, người bán vé số dạo báo tin trúng thưởng nên ông mới lấy vé ra dò. Lúc này, tờ vé số đã bị rách làm đôi, không còn nguyên vẹn. Người đàn ông sau đó mang tờ vé đến đại lý để đổi thưởng nhưng do vé bị hư hỏng nên anh Phú Vinh chưa thể giải quyết ngay.
"Tờ vé số vẫn còn đầy đủ dãy số và có dấu mộc của công ty. Tôi đang hướng dẫn chủ nhân làm đơn gửi Công ty XSKT Bình Thuận để được xem xét giải quyết. Hiện tôi chưa thể khẳng định có được đổi thưởng hay không, khả năng khoảng 50%. Sau khi người này hoàn tất đơn từ, tôi sẽ hỗ trợ gửi lên công ty để truy xét", anh Phú Vinh nói.
Những ngày qua, mặt tiền chợ Tân Định ở trung tâm TP.HCM khoác lên mình diện mạo mới khi được chỉnh trang, vẽ bích họa đầy màu sắc. Những mảng tường cũ kỹ, bạc màu dần được thay thế bằng các hình ảnh sinh động mang hơi thở đời sống đô thị, văn hóa Sài Gòn - Gia Định xưa và nét đặc trưng của ngôi chợ 100 năm tuổi.
Các bức tranh không chỉ tạo điểm nhấn mỹ quan cho tuyến đường nhộn nhịp mà còn góp phần làm sạch đẹp không gian công cộng giữ trung tâm TP.HCM. Nhiều tiểu thương và người dân thích thú khi khu vực quanh chợ trở nên sáng sủa, trẻ trung hơn nhưng vẫn giữ được nét thân quen vốn có góp phần biến một trong những ngôi chợ lâu đời ở TP.HCM thành điểm check-in thu hút người dân và du khách.
Ông Thu, một người dân TP.HCM có 40 năm gắn bó với chợ Tân Định nhận thấy sau khi các bức tranh được vẽ nên đã tạo cho chợ một sinh khí mới và rất đẹp mắt. Ông Thu cho biết đã có mặt ở chợ từ những năm 1988 khi phụ giúp gia đình buôn bán tại đây. Suốt thời gian 40 năm qua, ông chứng kiến nhiều lần thay đổi diện mạo. Đó là những lần trùng tu, thay mái ngói, nâng nền…
"Tuy vậy, với tôi lần này là đợt thay đổi đẹp hơn hẳn, xứng đáng là chợ có tên tuổi ở TP.HCM", ông Thu chia sẻ.
Cũng theo phương án từ UBND phường Tân Định, công trình tranh bích họa ở chợ Tân Định có tên "Chợ Tân Định - Di sản phố thị". Công trình vẽ bích họa này dài 45 m, tái hiện các cột mốc hình thành và phát triển của chợ Tân Định từ xưa đến nay.
Đây là hoạt động nằm trong kế hoạch của UBND phường Tân Định chào mừng dịp kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 – 2.7.2026) và kỷ niệm 1 năm ngày thành lập phường (1.7.2025 – 1.7.2026).
Các hình vẽ cũng nói lên nét đặc trưng của chợ, những mặt hàng bày bán từ nhiều năm như: vải, thực phẩm...
ẢNH: PHẠM HỮU
Nội dung các bức bích họa được xây dựng theo trình tự thời gian, phản ánh sự hình thành của vùng đất, quá trình phát triển thương mại và giá trị văn hóa của khu chợ trong đời sống đô thị. Công trình được kỳ vọng tạo diện mạo mới cho chợ Tân Định khi đóng cửa (ngoài giờ hoạt động), góp phần nâng cao ý thức bảo tồn giá trị văn hóa - lịch sử địa phương, trở thành điểm nhấn mỹ thuật, phục vụ cộng đồng và khách tham quan khi đến TP.HCM.
Chợ Tân Định được xây dựng năm 1926, khánh thành năm 1927 do Công ty SIDEC (Pháp) thiết kế, với diện tích khoảng 3.000 m2. Ngôi chợ gồm nhà lồng lớn theo trục Nam - Bắc, hành lang bao quanh và hệ mái 3 tầng có lam gió giúp lấy sáng và thông khí tự nhiên. Chợ Tân Định đã được công nhận Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố.
Hiện tại có khoảng 400 gian hàng bán sỉ, lẻ với đa dạng ngành hàng từ thực phẩm tươi sống, đồ khô, trái cây đến quần áo, giày dép. Trong đó nổi tiếng nhất phải kể đến là vải và ẩm thực.
Không khí mừng đại lễ Phật đản 2026 (P.2570) đang tràn ngập khắp nơi từ những ngôi chùa lớn đến từng con phố nhỏ. Nhiều ngôi chùa lớn tại TP.HCM như chùa Pháp Hoa, chùa Vạn Thọ (phường Nhiêu Lộc), Quan Âm Tu Viện, chùa Hải Đức (phường Cầu Kiệu)… đã cơ bản hoàn tất việc trang hoàng. Cờ hoa, đèn lồng và hoa sen được treo rực rỡ khắp khuôn viên chùa cùng nhiều tuyến đường lân cận.
