Định hướng này được Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đưa ra ngày 26/6, khi chủ trì họp triển khai kết quả buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với ngành giáo dục và đào tạo.
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước hiện còn thiếu 110.930 giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức quy định.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Ban Tổ chức Trung ương và các địa phương báo cáo chi tiết số liệu thừa, thiếu giáo viên sau khi các địa phương thực hiện phân bổ biên chế năm 2026. Trên cơ sở đó, Bộ Giáo dục cần đề xuất phương án giải quyết cho năm học 2026-2027 và báo cáo Thủ tướng trước 10/7.
Về lâu dài, theo Phó Thủ tướng, cần nghiên cứu phương án đổi mới cơ chế quản lý biên chế giáo viên, tính toán tổng thể gắn với việc sắp xếp các cơ sở giáo dục, rà soát lại các quy định về chế độ làm việc của giáo viên và định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục công lập.
Yêu cầu các địa phương cam kết và chịu trách nhiệm về việc chuẩn bị năm học mới, Phó Thủ tướng lưu ý cần rà soát kỹ các nội dung về giáo viên, phòng học, sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu, an toàn trường học…
Liên quan vấn đề lạm thu, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục nghiên cứu ban hành mẫu công khai thống nhất trên toàn quốc về các khoản thu đầu năm học, trong đó phân biệt rõ khoản thu bắt buộc, khoản thu dịch vụ và khoản đóng góp tự nguyện. Việc này phải thống nhất trên phạm vi cả nước, theo yêu cầu của lãnh đạo Chính phủ.
Ngoài ra, Phó Thủ tướng chỉ đạo Bộ Giáo dục nghiên cứu lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về lạm thu, ép học thêm, dạy thêm trá hình; đồng thời công khai quy trình và thời hạn xử lý phản ánh.
Để giảm áp lực học tập và thi cử cho học sinh, Phó Thủ tướng cho rằng hướng nghiệp hết sức quan trọng, nhằm định hình lộ trình cuộc đời của người học và cũng là một trong những giải pháp để giảm áp lực thi cử.
Bộ Giáo dục được giao rà soát tổng thể chương trình, nội dung dạy học, kiểm tra, đánh giá theo tinh thần cắt giảm tối đa những yêu cầu, thủ tục, hồ sơ không cần thiết; thậm chí nghiên cứu cắt giảm những môn học không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay, khi trí tuệ nhân tạo đang hỗ trợ rất tích cực cho việc dạy và học.
“Về thi cử, cần chủ động lựa chọn phương án tổ chức, vừa giảm áp lực cho học sinh, vừa bảo đảm chất lượng và sự công bằng”, Phó Thủ tướng chỉ đạo.
Cùng với yêu cầu về an toàn trường học, Phó Thủ tướng đề nghị xử lý nghiêm các hành vi bạo lực học đường; mua bán, sử dụng thuốc lá điện tử trong và xung quanh trường học…
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng thống nhất với đề xuất nghiên cứu phương án quản lý việc sử dụng mạng xã hội theo hướng có kiểm soát.
Về việc xây dựng các trường phổ thông liên cấp nội trú tại các xã biên giới, hiện nay mới có 13/21 địa phương gửi cam kết bằng văn bản. Như vậy, vẫn còn 8 địa phương chưa thực hiện đầy đủ. Phó Thủ tướng phê bình chủ tịch UBND các địa phương này.
Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục chủ trì, phối hợp với Văn phòng Chính phủ nghiên cứu công khai tiến độ thực hiện. Những đợt sau, nếu địa phương nào chậm thì công khai trên cổng thông tin để tăng cường giám sát
Công tác chấm các bài thi của khoảng 151.000 thí sinh tham dự kỳ thi lớp 10 đã hoàn tất. Ngày mai, 15.6, hội đồng chấm thi lớp 10 sẽ tiến hành ghép điểm, in dữ liệu phục vụ cho công tác ráp phách, so dò điểm thi để chuẩn bị cho việc công bố điểm thi dự kiến trước ngày 19.6.
Một số giáo viên chấm thi có chia sẻ về phổ điểm thi lớp 10 của kỳ thi đầu tiên sau khi TP.HCM sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.
Với môn toán, một giáo viên chấm thi của trường THCS tại phường trung tâm cho hay phổ điểm thi của thí sinh phân hóa rõ rệt. Tỷ lệ thí sinh đạt điểm trên trung bình cao hơn năm trước, khoảng 69% đến 71% (tỷ lệ này ở kỳ thi năm 2025 là khoảng 55%). Điều này thể hiện qua việc do năm đầu sáp nhập, mức độ khó được xây dựng phù hợp với học sinh ở 3 khu vực.
Một giáo viên khác chia sẻ, tại phòng chấm có 30 giám khảo với khoảng 8.000 bài thi nhưng chỉ có một điểm 10. Học sinh đạt điểm tối đa thật sự xuất sắc về kiến thức và tư duy. Số lượng bài đạt điểm 9 trở lên cũng rất ít. Phần lớn thí sinh đạt 5-7 điểm, từ 8 trở lên đã ít hẳn. Và số thí sinh đạt điểm dưới 5 cũng giảm so năm ngoái.
Một giáo viên khác cho biết tại phòng chấm của mình, hơn 7.000 bài thì tỷ lệ điểm dưới trung bình chiếm 20% - 30%. Điểm cao nhất là 8,75 vì không em nào giải được bài 6 (bài toán thực tế) và 7c (bài hình học), 2 câu hỏi được cho là độ phân hóa của đề thi lớp 10 môn toán. Ở bài 5, nhiều em quên đổi đơn vị và làm tròn nên mất 0,25 điểm.
Còn giáo viên ngữ văn cho hay, phòng thi của mình chấm phổ điểm tập trung ở mức 6,5 đến 8. Khá nhiều điểm 9 và 2 thí sinh đạt điểm 9,25, bài làm xuất sắc. Giáo viên này dự đoán phòng này là các thí sinh thi trường chuyên.
Còn giáo viên tại phòng thi khác cho biết, điểm cao nhất của phòng thi này ở mức điểm 8,75.
Một giáo viên tiếng Anh cho hay, tại phòng chấm của mình, phổ điểm trung bình từ 6,5 đến 8, số thí sinh đạt trên 8 không nhiều.
Theo ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, sau khi hoàn tất công tác chấm bài để đi đến việc công bố kết quả thi hội đồng chấm thi còn phải thực hiện quy trình với 5 công đoạn. Cụ thể:
Lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết, do 2 kỳ thi quan trọng (thi lớp 10 và thi tốt nghiệp THPT) kề cận nhau nên đòi hỏi sự phối hợp các công việc chấm thi có sự nhịp nhàng, kịp thời đáp ứng mong mỏi của hàng trăm ngàn học sinh, phụ huynh. Đội ngũ cán bộ tham gia công tác chấm thi với hàng ngàn lãnh đạo, giáo viên, nhân viên được phân công làm việc với tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm.
Ông Phong cho biết do số lượng thí sinh dự thi năm học 2026-2027 tăng cao, nhằm đảm bảo công tác ráp phách, soát phách được thực hiện đầy đủ 100% theo đúng chỉ đạo của Chủ tịch Hội đồng chấm thi lớp 10, Sở đề nghị lãnh đạo các phòng, đơn vị có cán bộ, giáo viên tham gia công tác ráp phách, soát phách tạo điều kiện, nhắc nhở cán bộ tham gia đầy đủ, đúng giờ theo lịch đã công bố, đảm bảo tiến độ và chất lượng công việc; tuyệt đối không thay đổi nhân sự khi chưa có sự đồng ý của Sở GD-ĐT.
Ngày 2.6, tại cuộc họp báo định kỳ, ông Nguyễn Xuân Đá, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Đắk Lắk, đã có báo cáo với UBND tỉnh về việc tổ chức xét thăng hạng cho giáo viên trên địa bàn.
Ông Đá cho biết việc chậm tổ chức xét thăng hạng cho đội ngũ giáo viên tại các trường THPT, Trung tâm GDNN-GDTX trên địa bàn tỉnh xuất phát từ những vướng mắc, thay đổi lớn về mặt thể chế, bối cảnh quản lý nhà nước thời gian qua về thẩm quyền tổ chức xét thăng hạng và sự thay đổi về pháp lý…
Cụ thể, trước năm 2023, trách nhiệm và thẩm quyền tổ chức thăng hạng không thuộc về Sở GD-ĐT và UBND tỉnh không thể thực hiện được khi chưa có ý kiến của Bộ Nội vụ. Sau khi Nghị định số 85/2023/NĐ-CP ngày 7.12.2023, UBND cấp tỉnh được phép chủ trì tổ chức hoặc phân cấp, ủy quyền việc xét thăng hạng hạng I trở xuống cho các cơ quan, đơn vị trực thuộc.
Theo ông Đá, không chỉ có tỉnh Đắk Lắk mà nhiều địa phương khác, như: Khánh Hòa, Lâm Đồng, Quảng Ngãi… chưa tổ chức xét thăng hạng cho giáo viên.
Cũng theo ông Đá, sự chậm trễ xét thăng hạng giáo viên không chỉ do yếu tố khách quan mà có yếu tố chủ quan. Ông cho rằng, tháng 3 vừa qua, UBND tỉnh Đắk Lắk có quyết định về việc phân cấp thẩm quyền tổ chức xét thăng hạng lên hạng I và từ hạng II trở xuống cho Sở GD-ĐT và UBND cấp xã.
"Sở cam kết sẽ đẩy nhanh tối đa mọi quy trình để sớm tổ chức xét thăng hạng, nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng và động viên tinh thần cho đội ngũ giáo viên", ông Đá cho biết.
Tại cuộc họp báo, ông Trương Công Thái, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, yêu cầu Sở GD-ĐT cùng các địa phương khẩn trương rà soát, triển khai các nội dung liên quan xét thăng hạng nhằm bảo đảm đầy đủ quyền lợi cho đội ngũ giáo viên, đặc biệt với những chính sách đã được pháp luật cho phép thực hiện.
Với tinh thần đặt vào vị trí của giáo viên, ông Thái cho rằng các đơn vị cần thể hiện sự quan tâm bằng hành động cụ thể, triển khai nhanh và dứt khoát; việc chậm trễ không thể viện dẫn bằng nhiều lý do khác nhau.
Ông Thái nhấn mạnh, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải chủ động rà soát, kịp thời chỉ đạo, không đùn đẩy trách nhiệm, nếu làm chậm trễ phải nhận lỗi và khắc phục.
Cũng theo ông Thái, tỉnh Đắk Lắk đang rất quyết liệt trong thực hiện chính sách đối với người lao động, nguồn lực triển khai đã được bảo đảm. Về năng lực của người đứng đầu phải được đo bằng kết quả cụ thể, không thể lấy lý do công việc quá nhiều để trì hoãn.
Hiệp hội Giáo sư đại học Mỹ (AAUP) cách đây một tuần công bố báo cáo thường niên về thu nhập của giảng viên. Dữ liệu được tổng hợp từ gần 770 đại học và cao đẳng, 360.000 giảng viên cơ hữu, 125.000 giảng viên thỉnh giảng và đội ngũ quản lý cấp cao ở các trường.
Báo cáo nêu một thực trạng đáng lo ngại. Lương trung bình của giảng viên cơ hữu tăng 2,3% trong năm học 2024-2025, nhưng chỉ số giá tiêu dùng trong cùng kỳ lại tăng 2,7%. Do đó, lương thực tế của họ sau khi điều chỉnh theo lạm phát giảm khoảng 0,4%.
Nếu so với giai đoạn trước, bức tranh tổng thể còn ảm đạm hơn. Lương thực tế trung bình của giảng viên cơ hữu hiện thấp hơn năm 2019 khoảng 9,5%, kém năm 2008 gần 6%. Trong hơn 750 trường có dữ liệu đối sánh hai năm học gần nhất, hơn 80% báo cáo mức lương danh nghĩa tăng, nhưng thực chất chỉ khoảng 40% trường trả lương vượt lạm phát.
Trong khi đó, nhóm giảng viên thỉnh giảng (không có biên chế) còn khó khăn hơn. Thu nhập của họ được đánh giá là ở mức thấp, manh mún, thiếu ổn định khi khoảng 70% số trường đặt mức lương sàn cho mỗi học phần (3 tín chỉ) từ 4.000 USD trở xuống. Chỉ khoảng 1/3 trường hỗ trợ đóng quỹ hưu trí cho một phần hoặc toàn bộ nhóm này, và 30% hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế.
Ngược lại, lương trung bình của các hiệu trưởng dao động khoảng 275.000 đến 850.000 USD, tùy trường công hay tư thục, cao gấp 3-5 lần mức của một giáo sư.
Ngoài tiền lương, báo cáo còn cho thấy một làn sóng giảm biên chế ở các trường. Vào học kỳ mùa thu năm 2023, chỉ 32% giảng viên có biên chế chính thức hoặc lộ trình biên chế (tenure-track), giảm mạnh so với mức 53% của năm 1987.
Theo AAUP, điều này có nghĩa là tỷ lệ giảng viên có thể theo đuổi nghiên cứu và đổi mới mà không bị ảnh hưởng bởi áp lực từ doanh nghiệp hay chính trị đã giảm.
Lĩnh vực giáo dục đại học ở Mỹ đang đối mặt nhiều biến động, như lạm phát, can thiệp chính trị, nguồn kinh phí nghiên cứu thất thường, tốc độ phục hồi tuyển sinh sau đại dịch không đồng đều,...
AAUP nhìn nhận thu nhập của giảng viên là vấn đề quản trị cốt lõi. Mô hình chi trả lương cho thấy các trường có đang bảo vệ nhân sự và các hoạt động học thuật, nhằm duy trì giảng dạy, nghiên cứu và quản trị chung không, hay đang ngày càng bị cuốn vào vòng xoáy xử lý khủng hoảng và áp lực từ bên ngoài.
Hồi tháng 3, gần 1.000 giảng viên hợp đồng ở Đại học New York đồng loạt bãi công, do phải gánh vác gần 1/3 khối lượng giảng dạy nhưng chỉ nhận 2% quỹ lương, khiến không kham nổi chi phí đắt đỏ tại Manhattan.
