Trong kho tàng ẩm thực Việt Nam, mỗi vùng miền đều sở hữu những đặc sản gắn liền với thiên nhiên, mang theo dấu ấn riêng biệt. Với sông Đà hùng vĩ, nhắc đến đặc sản người ta không thể bỏ qua cá ngần – loại cá nhỏ bé, thân trong suốt, được ví như “ngọc trong nước” và là món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng. Cá ngần không chỉ nổi tiếng bởi hương vị thanh tao, mà còn có giá trị dinh dưỡng vượt trội, được nhiều chuyên gia đánh giá là thực phẩm quý cho sức khỏe.
Cá ngần là loài cá nước ngọt hoặc nước lợ, có thân hình nhỏ nhắn với chiều dài trung bình từ 5–7cm, mềm mại như cọng bún, màu trắng sữa hoặc trong suốt. Hình dáng đặc biệt này khiến loại cá nhỏ bé trở nên khác biệt hoàn toàn so với các loài cá thông thường khác.
Cá ngần còn được biết đến với những cái tên khác là cá sữa, cá nến, cá thủy tinh. Hương vị cá ngọt thanh tao, thơm ngon. Khi vào vụ, ngư dân sông Đà thường thả lưới vào sáng sớm để bắt cá.
Mùa cá ngần chỉ kéo dài từ tháng 4 đến tháng 6 dương lịch hàng năm. Chúng chủ yếu sinh sống tại các con sông lớn ở miền Bắc, trong đó cá ngần sông Đà, tỉnh Hòa Bình cũ (nay là tỉnh Phú Thọ mới) nổi tiếng với chất lượng thơm ngon vượt trội. Chính sự ngắn ngủi trong chu kỳ xuất hiện đã khiến cá ngần trở thành “lộc trời”, khan hiếm và được người dân Hà Nội, cùng nhiều thực khách sành ăn, săn tìm.
Đối với người dân địa phương, cá ngần không chỉ là nguồn thực phẩm mà còn là kế sinh nhai, là một phần ký ức và hồn quê gắn bó qua nhiều thế hệ. Việc đánh bắt và tiêu thụ cá ngần đã góp phần tạo nên nét riêng của vùng đất ven sông Đà.
Điểm đặc biệt của cá ngần là có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau mà vẫn giữ được vị ngọt thanh, hương thơm dịu. Người dân đã sáng tạo nên hàng loạt món ngon từ loài cá không xương này, vừa mang tính dân dã, vừa đủ tinh tế để xuất hiện trong những bữa ăn cầu kỳ.
Chả cá ngần – món ăn nổi tiếng: Cá ngần được băm hoặc xay nhuyễn, trộn cùng thịt nạc, trứng gà, thì là, hành lá, rau răm, lá lốt và bột bắp để tạo độ kết dính. Hỗn hợp này sau đó được nặn thành viên, chiên vàng giòn. Khi ăn, chả cá ngần mang lại cảm giác béo ngậy, thơm nức mùi lá gia vị, giòn ngoài mềm trong, rất dễ ăn và hấp dẫn.
Canh chua cá ngần: Món được nhiều người ưa thích. Cá được nấu cùng cà chua, dứa, hành, thì là để tạo vị chua thanh, kết hợp vị ngọt tự nhiên của cá, mang đến bát canh thanh mát, đặc biệt phù hợp trong những ngày hè oi ả. Ngoài ra, người dân còn chế biến cá ngần thành cá ngần giòn xóc mắm tỏi ớt, tạo nên hương vị đậm đà, quyện mùi thơm của gia vị.
Bún chả cá ngần: Sự kết hợp độc đáo giữa bún tươi, rau sống và cá ngần chiên giòn. Hay như chả cá ngần cuốn lá lốt, vừa dậy mùi thơm, vừa làm giảm cảm giác ngấy, mang lại sự cân bằng cho món ăn. Nhiều gia đình còn nấu cá ngần với dưa chua, hoặc rim chua ngọt để đổi vị trong bữa cơm thường ngày.
Cá ngần kho tiêu: Cá ngần kết hợp với một ít nước mắm, tiêu, đường và dầu ăn. Khi kho không cần thêm nước vì cá sẽ tự ra nước trong quá trình kho. Món này đậm đà, ăn kèm với cơm nóng thì thật tuyệt vời.
Dù nhỏ nhưng cá ngần mang trong mình rất nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe. Cụ thể trong những con cá ngần có khá nhiều đạm, omega3, vitamin B2 và B12, axit folic, sắt, magie…
Là nguồn bổ sung lý tưởng giúp tăng cường sức khỏe xương khớp, đặc biệt hữu ích cho trẻ em đang phát triển và người cao tuổi cần phòng ngừa loãng xương. Omega-3 có khả năng cải thiện trí nhớ, giảm viêm, hỗ trợ chống lại các bệnh lý về tim.
Đặc biệt, lượng vitamin và khoáng chất trong cá ngần giúp tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ duy trì cơ thể khỏe mạnh. Cũng nhờ vậy mà ăn cá ngần chúng ta sẽ nhận được nhiều dưỡng chất tốt cho tim mạch, điều hòa huyết áp, giảm mỡ máu và tốt cho hệ thần kinh.
Trong y học cổ truyền, cá ngần được ghi nhận với nhiều công dụng quý: Nhuận phổi, chữa ho, kiện vị, điều hòa kinh mạch, dưỡng dạ dày và phục hồi thể lực cho người suy nhược. Người cao tuổi ăn cá ngần thường xuyên được cho là có sức khỏe tốt hơn, ít ốm vặt và sống thọ. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm dân gian và bằng chứng khoa học hiện đại càng khẳng định giá trị toàn diện của loài cá nhỏ bé này.
Những lợi ích dinh dưỡng vượt trội cùng hương vị thơm ngon đã đưa cá ngần trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua, đặc biệt là tại các thành phố lớn như Hà Nội. Vào mùa, người tiêu dùng thường tranh thủ mua cá ngần tươi để chế biến hoặc tích trữ. Sự khan hiếm theo mùa khiến loại cá này càng được săn đón, giá trị thương mại cũng nhờ đó mà tăng cao.
Cá ngần tuy nhỏ bé nhưng lại là món quà thiên nhiên quý giá với hương vị thơm ngon đặc trưng. Dù là món chiên giòn hay canh chua thanh mát, cá ngần đều mang đến trải nghiệm ẩm thực tuyệt vời. Nếu có cơ hội, đừng bỏ lỡ dịp thưởng thức loại cá đặc biệt này!
Đây là thông tin được các báo cáo viên đưa ra tại chương trình bồi dưỡng kiến thức an toàn thực phẩm cho cán bộ Công đoàn TP.HCM năm 2026 do Liên đoàn lao động TP.HCM tổ chức ngày 15-7.
Trước thực trạng nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn tiềm ẩn ở bếp ăn tập thể và suất ăn công nghiệp, cũng như suất ăn trên đường phố Liên đoàn Lao động TP.HCM đã tổ chức lớp tập huấn kiến thức an toàn vệ sinh thực phẩm dành cho cán bộ Công đoàn cơ sở.
Chương trình hướng đến nâng cao kỹ năng giám sát, tuyên truyền và góp phần bảo đảm mỗi bữa ăn của người lao động đều an toàn, đủ dinh dưỡng, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
Tại buổi tập huấn, các báo cáo viên cảnh báo nhiều nguy cơ có thể xuất phát từ việc lựa chọn nguyên liệu không rõ nguồn gốc, sử dụng thực phẩm chứa phụ gia ngoài danh mục cho phép hoặc bảo quản, chế biến không đúng quy trình.
Tại đây, cán bộ Công đoàn được khuyến khích chủ động phối hợp với doanh nghiệp giám sát chất lượng bếp ăn tập thể, kịp thời phản ánh những dấu hiệu vi phạm để cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý.
Một nội dung được đặc biệt lưu ý là thói quen sử dụng hộp xốp và túi ni lông để đựng thức ăn nóng.
Theo các chuyên gia, khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, đặc biệt là thực phẩm nhiều dầu mỡ hoặc có tính axit, một số loại bao bì không đạt tiêu chuẩn có thể giải phóng các chất không mong muốn vào thực phẩm, làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên trong thời gian dài.
Do đó, người lao động và các đơn vị cung cấp suất ăn được khuyến nghị ưu tiên sử dụng hộp giấy, hộp bã mía, hộp nhựa đạt tiêu chuẩn dùng cho thực phẩm nóng hoặc hộp inox, thủy tinh khi có điều kiện. Đồng thời, hạn chế tối đa việc đựng canh, nước dùng hay thức ăn vừa nấu chín trong hộp xốp và túi ni lông mỏng không rõ nguồn gốc.
Các báo cáo viên cũng nhấn mạnh nguyên tắc lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, ăn chín uống sôi, không sử dụng thực phẩm ôi thiu, không mua thức ăn chế biến sẵn tại những điểm kinh doanh mất vệ sinh hoặc không bảo đảm điều kiện bảo quản.
Theo Liên đoàn Lao động TP.HCM, cán bộ Công đoàn không chỉ đại diện bảo vệ quyền lợi người lao động, mà còn là lực lượng nòng cốt trong việc tuyên truyền, giám sát an toàn thực phẩm tại doanh nghiệp.
Việc bảo đảm một bữa ăn an toàn không chỉ giúp công nhân duy trì sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật mà còn góp phần nâng cao năng suất lao động, xây dựng môi trường làm việc bền vững.
Nhờ sự phối hợp đa chuyên khoa cùng chiến lược điều trị sát sao, các bác sĩ tại Vinmec Hải Phòng đã kiểm soát thành công ca bệnh phức tạp ở bệnh nhân cao tuổi.
Ca "bệnh chồng bệnh" nguy cơ tử vong cao ở bệnh nhân 93 tuổi
Bà Trịnh Thị Tuệ (93 tuổi, Hải Phòng) được gia đình đưa tới Vinmec Hải Phòng cấp cứu trong tình trạng khó thở tăng nhanh, phù toàn thân, tiểu rất ít và mệt lả.
Theo người nhà bệnh nhân, bà Tuệ có tiền sử đái tháo đường hơn 30 năm. Khoảng 5 năm trở lại đây, sức khỏe giảm sút khi xuất hiện thêm suy thận mạn, tăng huyết áp, gút mạn, rối loạn mỡ máu và thiếu máu kéo dài.
Năm 2022, bệnh nhân được ThS.BS Vũ Thị Duyên - bác sĩ Nội tiết trực tiếp theo dõi, điều trị tại Vinmec Hải Phòng. Nhờ kiểm soát tốt đường huyết và các bệnh lý nền, sức khỏe của bệnh nhân duy trì tương đối ổn định trong nhiều năm. Vì vậy, khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, gia đình tiếp tục đưa bệnh nhân tới Vinmec Hải Phòng để điều trị.
Tuy nhiên, hai ngày trước nhập viện, bệnh nhân xuất hiện tình trạng khó thở tăng nhanh, phù toàn thân và tiểu ít xuất hiện rõ rệt. Khi tiếp nhận người bệnh, các bác sĩ đánh giá đây là tình trạng rất nặng do nhiều cơ quan quan trọng cùng lúc mất bù. Bệnh nhân có biểu hiện suy tim nặng, suy giảm chức năng thận nghiêm trọng, thiếu máu, rối loạn điện giải và viêm phổi tiến triển.
Các xét nghiệm ghi nhận chỉ số chức năng thận tăng cao, tăng kali máu - tình trạng có nguy cơ gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm - cùng chỉ số phản ánh suy tim tăng mạnh. Trong khi đó, chẩn đoán hình ảnh cho thấy, bệnh nhân có tràn dịch màng phổi hai bên, tổn thương viêm lan tỏa tại phổi, xẹp một phần đáy phổi trái và ít dịch quanh tim.
Đáng chú ý, hệ thống siêu âm và chẩn đoán hình ảnh tại giường đã giúp ê-kíp nhanh chóng đánh giá tình trạng tim, phổi và mức độ ứ dịch ngay khi nhập viện mà không cần di chuyển bệnh nhân nhiều. Đây là yếu tố quan trọng với người bệnh lớn tuổi, thể trạng yếu và nguy cơ suy hô hấp tiến triển nhanh.
Theo BSCKII Trần Văn Quý, Trưởng khoa Khám bệnh & Nội khoa, đây là ca bệnh có mức độ điều trị rất phức tạp do nhiều bệnh lý tương tác và làm nặng lẫn nhau.
"Suy tim khiến dịch ứ lại trong phổi gây khó thở và suy hô hấp. Trong khi đó, suy thận làm cơ thể không đào thải được dịch và kali, khiến tình trạng quá tải tuần hoàn nặng hơn. Viêm phổi tiếp tục làm giảm oxy máu. Với bệnh nhân 93 tuổi, khả năng dự trữ chức năng cơ quan rất thấp nên nguy cơ suy đa cơ quan và tử vong rất lớn", bác sĩ phân tích.
Phối hợp đa chuyên khoa để kiểm soát đồng thời tim, thận và hô hấp
Trước nguy cơ suy đa cơ quan tiến triển nhanh, Vinmec Hải Phòng đã kích hoạt hội chẩn đa chuyên khoa giữa Nội tiết, Nội khoa, Tim mạch và Hồi sức cấp cứu để xây dựng chiến lược điều trị tối ưu cho người bệnh.
Ê-kíp điều trị gồm ThS.BS Vũ Thị Duyên (Khoa Nội tiết), BSCKII Trần Văn Quý (Trưởng khoa Khám bệnh & Nội khoa) và ThS.BS Bùi Tiến Đạt (Khoa Hồi sức cấp cứu).
Theo các bác sĩ, điều trị bệnh nhân cao tuổi đa bệnh nền không thể tiếp cận theo từng bệnh lý riêng lẻ mà phải đánh giá tổng thể toàn trạng người bệnh trong từng thời điểm.
Nếu sử dụng thuốc lợi tiểu mạnh để giảm gánh nặng cho tim có thể khiến chức năng thận xấu đi nhanh chóng. Ngược lại, nếu kiểm soát lượng dịch không phù hợp, bệnh nhân có nguy cơ phù phổi cấp và suy hô hấp nặng hơn. Trong khi đó, rối loạn điện giải và đường huyết ở người lớn tuổi luôn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Bệnh nhân được triển khai đồng thời nhiều biện pháp điều trị chuyên sâu như hỗ trợ thở oxy, sử dụng thuốc lợi tiểu kiểm soát tình trạng ứ dịch, điều trị kháng sinh viêm phổi, kiểm soát đường huyết chặt chẽ và theo dõi sát chức năng tim, thận cũng như điện giải.
Trong suốt quá trình điều trị, hệ thống siêu âm và chẩn đoán tại giường tiếp tục hỗ trợ bác sĩ theo dõi diễn biến dịch màng phổi, tình trạng phổi và đáp ứng điều trị theo thời gian thực để điều chỉnh phác đồ phù hợp.
Theo ThS.BS Vũ Thị Duyên, điều trị người bệnh lớn tuổi đa bệnh nền đòi hỏi bác sĩ không chỉ kiểm soát bệnh cấp tính, mà còn phải cân bằng toàn bộ chức năng cơ quan.
"Người bệnh tuổi cao thường không còn nhiều khả năng dự trữ chức năng cơ quan, chỉ cần một bệnh lý mất kiểm soát có thể kéo theo hàng loạt cơ quan khác suy sụp. Vì vậy, điều quan trọng nhất là theo dõi sát diễn biến bệnh, cá thể hóa điều trị và phối hợp đa chuyên khoa để đưa ra quyết định phù hợp trong từng thời điểm", bác sĩ cho biết.
Sau thời gian điều trị tích cực, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt: Hết khó thở, giảm hoàn toàn phù toàn thân, không còn đau ngực, không xuất hiện cơn hạ đường huyết và các chỉ số dần ổn định. Khi xuất viện, bệnh nhân tỉnh táo, sinh hiệu ổn định và có thể sinh hoạt trở lại.
Thành công của ca bệnh cho thấy năng lực điều trị các trường hợp nội khoa phức tạp tại Vinmec Hải Phòng, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân cao tuổi đa bệnh nền - nhóm đối tượng có nguy cơ biến chứng và tử vong rất cao nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời.
Chị Trần Thị Thúy An, 34 tuổi, quê Vĩnh Long, sang Australia định cư 10 năm trước. Sáu năm sau, chị ly hôn, trở thành mẹ đơn thân.
Thúy An thuê một căn phòng tại thành phố Adelaide, làm việc tại trường mầm non vào ban ngày và làm thêm buổi tối để tích lũy tài chính. Dù bận rộn, chị dành thời gian tập yoga, học đầu tư và nghiên cứu tâm lý hôn nhân với mục tiêu không lặp lại sai lầm của lần đổ vỡ trước.
Từ nhân viên, chị trở thành quản lý tại trường mầm non. "Sự tự chủ là điều kiện cần để bước vào một mối quan hệ bình đẳng", An nói.
Giai đoạn này, An dùng ứng dụng hẹn hò để tìm "bến đỗ" mới. Chị thừa nhận ban đầu từng để cảm xúc dẫn dắt và trải qua buổi hẹn dưới cái nắng 40 độ C với một người đàn ông "không mua nổi ly nước" cho bạn gái. Dù thấy không ổn, chị vẫn theo đuổi cho đến khi nhận ra sự quan tâm chỉ đến từ một phía.
An nhận ra một nghịch lý trên các ứng dụng hẹn hò. Chúng được thiết kế để giữ chân người dùng bằng cách mang lại cảm giác có vô số lựa chọn. Điều này khiến nhiều người trở nên hời hợt, thiếu kiên nhẫn vì luôn tin rằng "mối tốt hơn" đang nằm ở lần quẹt tiếp theo. Hiểu được điều này, An quyết định không chạy theo số lượng mà tập trung vào chất lượng sàng lọc.
Rút kinh nghiệm, chị thiết lập hồ sơ với mục tiêu tìm mối quan hệ lâu dài. An đặt tiêu chí rõ ràng về đạo đức, mức độ thấu hiểu và định hướng phát triển. chị trả phí cho ứng dụng để xem trước thông tin đối phương. Những người tìm "tình một đêm" hay mối quan hệ không ràng buộc bị chị loại từ đầu.
Quy trình hẹn hò của người phụ nữ 34 tuổi gồm: nhắn tin một tháng, gọi video xác thực thông tin, sau đó mới gặp mặt. Trước khi đến các buổi hẹn, chị gửi định vị cho bạn thân để đảm bảo an toàn.
Trong ba năm, chị trò chuyện với khoảng 20 người, gặp trực tiếp 5 người. Trong đó, có một người làm trong lực lượng không quân, tử tế nhưng lại quá độc lập, khác biệt với nhu cầu được kết nối (quality time) của chị. Một người khác kém chị 4 tuổi, yêu thương và chiều chuộng nhưng quan điểm sống không phù hợp với một phụ nữ từng trải.
"Tôi nghiệm ra yêu thôi chưa đủ, quan trọng là sự tương thích về giá trị sống", chị nói. Nhiều lần, An tải app rồi xóa vì không tìm được người phù hợp. Tuy nhiên, thay vì chọn bừa để bớt cô đơn, chị tập trung vào phát triển bản thân.
Đầu năm 2025, An kết nối với Alexander Spanton, 32 tuổi, chuyên viên phân tích dữ liệu tại Brisbane.
"Ban đầu, tôi ấn tượng khi cô ấy gửi đoạn tin nhắn dài về những mong muốn ở đối phương", anh Alexander nói. Anh cho biết sự nghiêm túc của An phù hợp với mục tiêu anh tìm kiếm trên mạng.
Buổi gặp đầu tiên của họ kéo dài 6 tiếng. An mang theo danh sách câu hỏi về quan điểm hôn nhân, tài chính và mục tiêu sống. Alexander trả lời đầy đủ, sau đó chủ động xóa ứng dụng hẹn hò để chứng minh mình nghiêm túc.
"Anh giữ khoảng cách và tôn trọng tôi. Đến lần hẹn thứ ba, anh mới nắm tay", An kể.
Mối quan hệ tiến triển nhanh chóng khi Alexander không chỉ yêu mà còn dành sự quan tâm cho con trai riêng của chị. Khi An đề nghị cùng đứng tên vay ngân hàng mua nhà sau một tháng hẹn hò, Alexander đồng ý ngay. "Điều đó chứng tỏ cô ấy tin tưởng, nghiêm túc với mối quan hệ này và tôi cũng tin tưởng cô ấy", Alexander nói.
Chưa đầy một tháng sau đó, họ dọn về ở chung căn nhà ba phòng ngủ rộng 150 m2 tại Brisbane.
Khi biết "ngôn ngữ tình yêu" của bạn gái là sự quan tâm qua hành động, chàng trai vào bếp, gọt trái cây hay làm mọi việc lặt vặt. Anh học tiếng Việt để kết nối với gia đình An. Mong ước của Alexander là phát triển bản thân, chu cấp tài chính để vợ tập trung cho sở thích.
Ngược lại, biết chồng đề cao sự ghi nhận và khích lệ trong mối quan hệ, An thường xuyên dành lời khen, cảm ơn và nói lời ngọt ngào. Cô vợ Việt cũng chinh phục chồng bằng những món ăn quê nhà mỗi tối.
Đầu năm 2026, vợ chồng An về Việt Nam thăm gia đình. Bà Nguyễn Thị Nhẫn, 81 tuổi, bà ngoại chị cho biết rất mừng khi thấy cháu tìm được hạnh phúc sau đổ vỡ và tổn thương nơi xứ người. "Alex dễ thương, nấu cơm, rửa chén đều đòi làm thay ngoại", bà nói.
Nhìn lại hành trình đã qua, Thúy An cho rằng phụ nữ sau đổ vỡ cần thay đổi tư duy. Sai lầm không phải là mẹ đơn thân, mà là chấp nhận một người không xứng đáng. Việc tập trung phát triển bản thân từ ngoại hình, sức khỏe đến chuyên môn và ngoại ngữ sẽ tạo ra giá trị tự thân. "Khi phụ nữ có kiến thức và sự tự tin, người phù hợp sẽ xuất hiện", chị nói.
