Tại Iran, cuộc sống thường nhật của người dân bị đảo lộn khi họ vừa phải đối mặt với bom đạn, vừa lo ngại hệ thống hạ tầng thiết yếu có thể sụp đổ bất cứ lúc nào, theo tờ Wall Street Journal ngày 7-4.
Trong nhiều khu dân cư, các gia đình dán kín cửa sổ, tránh ngủ gần kính và tụ lại trong những căn phòng an toàn hơn.
Động thái này nhằm đối phó với các vụ nổ xảy ra gần như mỗi đêm, trong bối cảnh Tehran hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội nhất kể từ sau cuộc chiến Iran – Iraq.
Nỗi lo không chỉ dừng lại ở an toàn tính mạng, mà còn lan sang nguy cơ mất điện, nước và các dịch vụ thiết yếu, khiến nhiều người đổ xô mua máy phát điện và tích trữ nhu yếu phẩm.
“Ông Trump từng nói sự giúp đỡ đang đến với người dân Iran, nhưng việc chiến tranh kéo dài và các cơ sở hạ tầng, trường đại học, công ty dược bị phá hủy khiến chúng tôi rất lo lắng”, một phụ nữ 43 tuổi đang điều trị ung thư vú tại Tehran chia sẻ. Với bà, nguy cơ gián đoạn điều trị đáng sợ không kém tiếng bom mỗi đêm.
Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với báo Wall Street Journal hôm 5-4, ông Trump cảnh báo Iran có thể mất tới 20 năm để phục hồi sau chiến tranh, đồng thời đe dọa phá hủy toàn bộ nhà máy điện và cầu đường nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz.
Tại cuộc họp báo ngày 6-4 ở Nhà Trắng, ông cũng cho rằng người dân Iran “sẵn sàng chịu đựng để có được tự do”.
Tuy nhiên thực tế lại cho thấy tâm lý hoàn toàn khác. “Chúng tôi đã bị trừng phạt quá đủ rồi”, nữ bệnh nhân ung thư nói thẳng.
Một người đàn ông 38 tuổi ở Tehran cho biết anh đã chuẩn bị sẵn bộ đồ sinh tồn gồm thực phẩm đóng hộp, nước, pin dự phòng và đèn khẩn cấp.
“Nếu cơ sở hạ tầng bị phá hủy, chúng tôi có thể cầm cự được bao lâu?”, anh băn khoăn, đồng thời cho biết đang cân nhắc rời khỏi nơi mình sinh sống.
Chiến sự diễn ra trong bối cảnh Iran vốn đã đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Đồng nội tệ mất giá, lạm phát tăng cao và các lệnh trừng phạt kéo dài đã bào mòn đời sống lẫn tinh thần người dân. Giờ đây, họ lại phải đối mặt với bom đạn và một tương lai mờ mịt khi không biết cuộc chiến sẽ đi về đâu.
Chính quyền Mỹ và Israel vẫn khẳng định các cuộc không kích chủ yếu nhắm vào mục tiêu quân sự và cơ quan nhà nước. Song rủi ro với dân thường vẫn rất lớn, do không ai biết chính xác vị trí các mục tiêu này.
Một phụ nữ sống gần khu phức hợp của lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kể lại khoảnh khắc bị đánh thức bởi tiếng nổ lúc rạng sáng. Cô cho biết đã tận mắt chứng kiến một tòa nhà dân cư sụp đổ sau không kích.
“Hình ảnh trên Internet không thể truyền tải hết những gì chúng tôi phải chứng kiến. Những người ở bên ngoài không thể hiểu được thực tế chúng tôi đang sống – âm thanh, mùi, không khí, tất cả đều rất khác”, cô nói.
Trong thông báo trên mạng xã hội vào ngày 5/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận lực lượng CENTCOM đã “bắn hạ 4 máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran phóng về phía eo biển Hormuz”.
CENTCOM cáo buộc các máy bay không người lái Iran đã “gây ra mối đe dọa trực tiếp đối với giao thông hàng hải trong khu vực”.
CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã “tấn công các địa điểm đặt radar giám sát ven biển của Iran ở Goruk và trên đảo Qeshm để phòng vệ trước các cuộc tấn công tiếp theo”.
“Lực lượng Mỹ vẫn luôn cảnh giác và sẵn sàng đáp trả hành động gây hấn phi lý của Iran để phòng vệ”, CENTCOM nhấn mạnh.
Qeshm là hòn đảo lớn nhất trong Vùng Vịnh, án ngữ phần hẹp nhất của eo biển Hormuz. Hòn đảo là nơi đặt một mạng lưới các cơ sở quân sự dày đặc và được gọi là “tàu sân bay không thể đánh chìm” của Iran.
Qeshm được xem là pháo đài tiền tuyến của Iran ở Hormuz. Hòn đảo này có thể khống chế lối vào eo biển từ phía Vùng Vịnh, hoạt động như một “nút chặn” trong tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Trước thông báo của CENTCOM, hãng tin Mehr của Iran cho biết lực lượng Iran đã bắn một số phát súng “cảnh cáo”. Mehr cho biết các phát súng “có thể liên quan” đến việc điều chuyển vị trí của các tàu hải quân Mỹ trong khu vực.
Thông tin này xuất hiện giữa lúc một quan chức Mỹ tiết lộ Iran đã phóng nhiều máy bay không người lái về phía eo biển. Quan chức này nói rằng lực lượng Mỹ đã bắn hạ ít nhất 4 máy bay không người lái của Iran.
Theo Mehr, mục tiêu Iran nhắm đến khi nổ súng nằm ở ngoài khơi, bên ngoài đảo Larak - hòn đảo nhỏ ngoài khơi thành phố cảng chiến lược Bandar Abbas của Iran.
Theo quan chức Mỹ, các máy bay không người lái của Iran thường nhắm mục tiêu vào các tàu thương mại đi qua vùng biển trong khu vực hoặc lực lượng Mỹ đang hoạt động trong vùng lân cận.
Theo một tuyên bố của quân đội Iran hôm 5/6, hải quân nước này đã phóng tên lửa và máy bay không người lái cảnh cáo các tàu khu trục của Mỹ đang hoạt động ở biển Oman, buộc các tàu này phải rút khỏi khu vực.
Quân đội Iran cho biết động thái này là một phần của các hoạt động đang diễn ra nhằm đáp trả hành động quấy rối trên biển của lực lượng Mỹ cũng như việc bắt giữ các tàu chở dầu và tàu thương mại của Iran.
Tuy nhiên, phía Mỹ bác bỏ thông tin trên.
Các vụ nổ súng diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang xung quanh Iran, khi Washington thực thi lệnh trừng phạt đối với các tàu chở dầu của Iran và Tehran liên tục đe dọa hoạt động vận chuyển hàng hải trong và xung quanh eo biển Hormuz.
Quân đội Mỹ tuần trước cho biết họ đã không kích các trận địa tên lửa và tàu cao tốc của Iran dọc eo biển này vì mục đích “phòng vệ”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuần này tuyên bố tiến hành các cuộc "tấn công tự vệ" vào đảo Qeshm của Iran, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo cho biết nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại một số nước trong khu vực để đáp trả.
Iran đã bắn tên lửa vào Kuwait và Bahrain vào rạng sáng 3/6, sau khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công vào lãnh thổ Iran. Tehran cáo buộc các nước láng giềng Vùng Vịnh cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ của họ để thực hiện các cuộc tấn công.
Hai máy bay không người lái (UAV) của Ukraine hồi tuần trước trong khi tiến hành đợt tập kích vào lãnh thổ Nga đã bay lạc sang biên giới vào Latvia, rơi trúng các bể chứa dầu của nước này, gây ra hỏa hoạn.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga ngày 10/5 thừa nhận hai UAV trên là của nước này đang tiến hành cuộc tập kích vào mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga, giải thích rằng chúng bay lạc vào Latvia do "tác chiến điện tử của Nga".
Đám cháy tại các bể dầu không gây thiệt hại về người và nhanh chóng được khống chế, nhưng gây ra phẫn nộ ở Latvia, khi lực lượng phòng không nước này không thể phát hiện và ứng phó với UAV xâm nhập lãnh thổ.
Thủ tướng Latvia Evika Silina tuyên bố rằng Bộ trưởng Quốc phòng Adris Spruds đã đánh mất niềm tin của bà và công chúng.
Theo bà Silina, các hệ thống chống UAV đã không được triển khai đủ nhanh để đối phó. "Sự việc đã chứng minh rõ ràng rằng giới lãnh đạo quốc phòng không giữ được lời hứa về bầu trời an toàn cho đất nước. Đó là trách nhiệm to lớn, cần phải có kết quả rõ ràng", Thủ tướng Silina cho biết.
Người đứng đầu chính phủ Latvia nói thêm nước này là một trong những quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho quốc phòng trong NATO. Latvia dành gần 5% GDP cho quốc phòng.
Sau lời chỉ trích của Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Spruds hôm 10/5 đã từ chức. Ukraine cũng cam kết sẽ triển khai các chuyên gia chống UAV tới hỗ trợ các quốc gia vùng Baltic để tăng cường năng lực phòng không.
Một số UAV của Nga và Ukraine đã bị rơi tại ba nước vùng Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva, kể từ khi cuộc xung đột Moskva - Kiev bắt đầu hồi tháng 2/2022.
