Lịch làm việc bất ổn kết hợp với lối sống sai lầm sau khi thức khuya là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các biến cố tim mạch cấp tính.
Một trường hợp điển hình vừa xảy ra gần đây và cướp đi sinh mạng của ông Trương, 50 tuổi, nhân viên văn phòng tại Sơn Đông (Trung Quốc).
Suốt nhiều năm, ông Trương có thói quen thức đến sau 2h sáng rồi ngủ bù đến tận trưa vì nghĩ rằng ngủ bù đủ số tiếng là cơ thể đã được hồi phục. Cho đến tháng trước, ông đột nhiên cảm thấy cơ thể luôn mệt mỏi dù đã ngủ bù. Thế là ông quyết tâm xây dựng lối sống lành mạnh hơn sau tuổi 50.
Thay vì ngủ qua 11h trưa, ông ép mình dậy sớm dù mới ngủ được chưa đầy 3 – 4 tiếng. Ông cũng học cách từ bỏ thói quen nằm dài trên giường sau khi thức dậy. Chỉ cần chuông báo thức rung lên là mệt đến đâu ông cũng bật dậy rồi tranh thủ chạy bộ, rèn luyện sức khỏe.
Thế nhưng, chính lối sống lành mạnh muộn màng và sai cách này đã đưa ông Trương đến cửa tử.
Một buổi sáng, sau khi hoàn thành xong công việc, ông Trương mới ngủ được hơn 2 tiếng nhưng vẫn dậy sớm để tập thể dục.
Sau khi dậy, vừa định vươn vai để chuẩn bị tinh thần đi tập thể dục thì ông bỗng lên cơn đau tim. Ông chỉ kịp hét lên gọi vợ rồi gục xuống sàn. Dù lập tức được đưa đi cấp cứu, ông Trương vẫn không qua khỏi do tổn thương hệ tim mạch quá nặng.
Các chuyên gia y tế khẳng định, việc ngủ bù vào ban ngày chỉ giúp giảm bớt cảm giác mệt mỏi tạm thời chứ không thể đảo ngược những tổn thương mà mạch máu phải gánh chịu suốt đêm. Thế nhưng, thà nằm ngủ bù còn ít hại hơn nếu bạn làm 5 việc dưới đây sau khi mất ngủ:
Ngồi dậy quá nhanh sau khi thức giấc
Sau một đêm mất ngủ hoặc ngủ muộn, cơ thể khi vừa tỉnh giấc sẽ ở trong trạng thái chuyển hóa rất chậm, sức căng của mạch máu tương đối yếu. Việc lập tức đứng dậy để đi tắm rửa hoặc ăn uống sẽ khiến huyết áp biến động cực kỳ dữ dội.
Sự thay đổi tư thế đột ngột này làm cho lượng máu cung cấp cho não và tim bị thiếu hụt nghiêm trọng, dẫn đến hạ huyết áp tư thế và rối loạn nhịp tim. Ở mức độ nhẹ, bạn sẽ cảm thấy chóng mặt, hoa mắt, đánh trống ngực. Ở mức độ nặng, thói quen tai hại này có thể kích hoạt ngay một cơn nhồi máu cơ tim hoặc nhồi máu não cấp tính, dẫn đến hiện tượng tử vong đột ngột ngay bên giường ngủ.
Nhịn tiểu và nhịn đại tiện dù đã thức dậy
Sau một đêm mệt mỏi, nhiều người có tâm lý ngại di chuyển nên thường cố nhịn tiểu hoặc nhịn đại tiện để nằm trên giường xem điện thoại. Việc tích tụ nước tiểu trong bàng quang quá lâu sẽ kích thích mạnh mẽ hệ thần kinh giao cảm phản xạ.
Hệ quả là huyết áp tăng vọt, nhịp tim đập nhanh hơn và gánh nặng co bóp của tim bị đẩy lên đỉnh điểm. Đối với những người có nền mạch máu kém bền vững, việc áp lực nội tạng tăng cao đột ngột khi đi vệ sinh sau đó rất dễ dẫn đến tình trạng vỡ mạch máu hoặc ngừng tim.
Tập thể dục cường độ cao khi bụng đói
Sau một đêm thiếu ngủ, cơ tim đã rơi vào tình trạng thiếu máu cục bộ và thiếu oxy nghiêm trọng, trong khi độ nhớt của máu vào buổi sáng tự nhiên luôn tăng cao. Việc bắt cơ thể vận động mạnh ngay lúc này sẽ khiến nhịp tim tăng vọt một cách thụ động. Nhu cầu oxy của cơ tim ngay lập tức vượt ngưỡng chịu đựng của hệ thống mạch máu đang tổn thương, dễ dẫn đến co thắt mạch vành và kích hoạt tình trạng ngừng tim đột ngột ngay trong lúc tập luyện.
Nhịn ăn kéo dài hoặc ăn quá nhiều đồ dầu mỡ vào bữa trưa
Tình trạng thiếu ngủ có tác động tiêu cực rất lớn đến quá trình chuyển hóa đường trong máu. Việc nhịn ăn và cố chịu đựng cơn đói vào buổi sáng sau một đêm trắng khiến lượng đường huyết sụt giảm nghiêm trọng, làm trầm trọng thêm tình trạng co thắt mạch máu ngoại vi để bảo vệ các cơ quan đích, gây ra chứng hồi hộp và tức ngực.
Ngược lại, khi ăn bù vào bữa trưa, nếu bạn nạp một lượng lớn thức ăn nhiều dầu mỡ và muối sẽ bắt hệ tiêu hóa lẫn hệ tuần hoàn phải làm việc kiệt sức cùng một lúc. Huyết áp tăng vọt bất ngờ trong bối cảnh các mạch máu đang tổn thương sẽ tạo ra áp lực khổng lồ lên thành mạch, rất dễ gây ra các biến cố tim mạch nguy hiểm.
Để đối phó với cơn lờ đờ, uể oải vào ban ngày do thiếu ngủ, nhiều người chọn cách uống cà phê hoặc trà đặc. Việc lạm dụng một lượng lớn caffeine vào thời điểm này rất có hại đối với hệ tim mạch.
Các chất kích thích này bắt ép hệ thần kinh giao cảm và một trái tim vốn đã kiệt quệ sau đêm trắng phải tiếp tục co bóp, làm việc quá sức mà không có cơ hội thư giãn. Khi các tế bào cơ tim bị kích thích quá mức trong trạng thái thiếu oxy, nguy cơ xảy ra các cơn rung thất hoặc rối loạn nhịp tim cấp tính là rất cao, dẫn đến nguy cơ tử vong đột ngột nhanh chóng.
Những điều nên làm sau khi thức dậy
-Giãn cơ nhẹ nhàng, hít thở sâu
Khi chúng ta trong trạng thái ngủ khó tránh khỏi các tư thế không đúng dẫn đến hôm sau thức dậy, thân thể không thoải mái. Lúc này nên duỗi thắt lưng, vươn vai, cử động tay chân, cách này sẽ đẩy nhanh quá trình lưu thông máu, để các khớp, cơ và các bộ phận khác được thư giãn nhất định. Không chỉ như vậy, trong quá trình co duỗi kết hợp với phương pháp hít thở sâu, có thể đả thông kinh mạch, kích hoạt nội tạng, thúc đẩy quá trình trao đổi chất.
-Uống một cốc nước ấm
Trong quá trình ngủ, hoạt động và hô hấp theo thói quen của cơ thể sẽ tiêu hao nước khiến máu đặc lại, nếu không được bổ sung nước thì buổi sáng khi thức dậy huyết áp sẽ dễ dàng tăng cao, không có lợi cho sức khỏe.
Ngoài ra, một số nam giới còn có thói quen hút thuốc, dễ làm tổn thương mạch máu. Vì vậy, chúng ta nên uống một cốc nước ấm sau khi thức dậy sớm, một mặt có thể thúc đẩy nhu động đường tiêu hóa, đẩy nhanh quá trình trao đổi chất, đồng thời pha loãng máu để duy trì lưu thông máu bình thường.
-Nằm trong vài phút
Một số người còn có thói quen thức khuya, buổi sáng sau khi thức dậy thời gian càng vội vã nên có hành vi ngồi dậy ngay. Tuy nhiên, việc ra khỏi giường ngay sau khi thức dậy có tác động rất lớn đến cơ thể.
Bởi vì cơ thể con người đang ở trạng thái ngủ, khi cơ thể nằm thẳng sẽ có một lượng lớn máu chảy lên đầu, nếu não trực tiếp dựng lên, máu không thể về kịp sẽ làm tăng áp lực lên mạch máu của não, làm tăng huyết áp và thậm chí gây chóng mặt, đau đầu. Do đó, sau khi thức dậy vào buổi sáng, chúng ta nên nằm trên giường trong vài phút, sau đó từ từ ngồi dậy, để ngăn ngừa các tình trạng trên xảy ra.
Sau một đêm ngủ dậy, thức ăn đã tiêu hết, nếu chúng ta không ăn sẽ khiến tích tụ axit dịch vị bài tiết có thể làm hỏng niêm mạc dạ dày, từ đó gây viêm dạ dày, loét dạ dày và các bệnh khác. Một bữa ăn cân bằng vào buổi sáng không chỉ giúp no bụng mà còn bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể con người, giúp tăng cường sức đề kháng.
-Tập thể dục vừa phải
Buổi sáng sau khi thức dậy, bạn cũng có thể thực hiện một số bài tập nhẹ nhàng như yoga, đi bộ… Một mặt có tác dụng tiêu hao lượng đường và calo dư thừa, ổn định lượng đường trong máu, đồng thời giúp giảm cân. Chúng ta tốt nhất nên tập thể dục sau bữa ăn sáng để tránh hạ đường huyết.
Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Becky Kennedy (Mỹ) cho biết, kết quả của việc nuôi dạy con tốt không nằm ở sự tuân thủ tuyệt đối từ trẻ, mà thường thể hiện qua 5 tình huống dưới đây.
Trẻ nói: "Con ghét bố mẹ!"
Khi quá tải cảm xúc, trẻ thường dùng lời lẽ mạnh để bộc lộ sự thất vọng. Việc trẻ nói ra câu này thay vì kìm nén cho thấy trẻ tin gia đình là nơi an toàn để bộc lộ những góc khuất tâm lý. Ngược lại, một đứa trẻ sợ hãi phản ứng của phụ huynh sẽ thường chọn cách im lặng và thu mình.
Trẻ phản kháng khi bị đặt giới hạn
Khi bị yêu cầu tắt tivi hoặc ngừng chơi game, việc trẻ thể hiện sự bất bình mang lại giá trị tích cực hơn là việc lẳng lặng tuân lệnh vì sợ hãi. Sự tức giận lúc này cho thấy trẻ tin tưởng vào mối quan hệ với cha mẹ đủ để đối mặt với những thời điểm mâu thuẫn. Qua đó, trẻ học cách bảo vệ ý kiến cá nhân và chịu đựng sự thất vọng.
Dù lỗi lầm là làm vỡ bình hoa hay những vi phạm lớn hơn, việc trẻ tự nguyện thú nhận là một thành công của gia đình. Điều này cho thấy cha mẹ đã xây dựng được niềm tin, giúp con hiểu việc mắc lỗi là bình thường và có thể sửa chữa. Thay vì tạo ra một đứa trẻ hoàn hảo, phụ huynh đang nuôi dạy một người trung thực.
Trẻ nói: "Bố mẹ chẳng hiểu gì cả!"
Bà Becky Kennedy cho biết đây không phải sự thiếu tôn trọng mà là cách giao tiếp khi trẻ cảm thấy cô độc trong suy nghĩ. Câu nói chứa đựng hy vọng cha mẹ sẽ nỗ lực để hiểu chúng hơn. Khi phụ huynh lắng nghe, thái độ gay gắt của trẻ sẽ biến mất do nhu cầu được thấu hiểu đã được đáp ứng.
Trẻ chê bai món quà
Nhiều người lớn khó chịu khi con chê món quà mình chuẩn bị. Tuy nhiên, ở góc độ tâm lý, điều này cho thấy trẻ thoải mái thể hiện sự thành thật, không cần giả tạo để làm hài lòng người khác. Đây là cơ hội để cha mẹ dạy con cách trung thực nhưng vẫn giữ thái độ lịch sự, thay vì ép trẻ giả vờ biết ơn.
Để duy trì kết nối khi trẻ có những hành vi trên, phụ huynh có thể áp dụng 4 nguyên tắc:
Chấp nhận cảm xúc, ngăn chặn hành vi: Phụ huynh có thể nói "Mẹ biết con đang buồn, nhưng mẹ không cho phép con ném đồ vật".
Đưa ra lựa chọn thay thế: Hướng dẫn trẻ cách giải tỏa cơn giận như đấm vào gối, về phòng riêng hoặc hít thở sâu.
Không bài trừ cảm xúc: Thay vì ép trẻ nín khóc, cha mẹ nói: "Bố thấy con đang giận, đây là cách chúng ta xử lý việc này".
Làm gương về sự bình tĩnh: Cha mẹ nói cho trẻ biết khi mình bực bội và thể hiện cách kiểm soát cảm xúc trước khi bắt đầu cuộc đối thoại.
Mục tiêu của giáo dục là xây dựng một môi trường nơi trẻ thấy cảm xúc của mình được tôn trọng và an toàn khi là chính mình.
Đây là hoạt động trong khuôn khổ nội dung của hội thi Thủ lĩnh sinh viên TP.HCM năm 2026.
Mọi nẻo xóm, bà con cùng học sinh hân hoan đến trạm y tế xã để tham dự ngày hội "Kiến tạo sức khỏe, nâng cao chất lượng đời sống". Đội ngũ y bác sĩ và sinh viên hỗ trợ đo huyết áp, tính chỉ số BMI, tư vấn dinh dưỡng như giảm muối, phòng bệnh gout, đồng thời tập huấn kỹ năng chăm sóc sức khỏe và sơ cứu cơ bản cho người dân.
Ông Đỗ Thanh Hòa (50 tuổi, xã Thạnh An) từng lam lũ nghề thợ hồ, mấy năm nay cơn đau thần kinh tọa đeo bám dai dẳng. Khi không còn đủ sức lao động nặng, ông chuyển sang phụ giúp gia đình buôn bán đồ ăn vặt để trang trải.
Cuộc sống ở đảo vốn khó khăn, 5-7 năm qua ông đều dành dụm tiền về TP khám y học cổ truyền. Nay được nhóm sinh viên đến thăm khám, tư vấn sức khỏe, ông có mặt từ sớm. Ông Hòa nói các bạn sinh viên đầy ấm áp, chân tình, không ngại quãng đường xa về với xã đảo giúp đỡ bà con.
"Tôi hạnh phúc khi thấy hình ảnh sinh viên thành ph ố đi tình nguyện đầy nghĩa tình bằng kiến thức chuyên môn, ngành học để tư vấn cho bà con rất kỹ càng và tâm huyết", ông Hòa bày tỏ.
Trực tiếp thăm khám, bạn Phạm Duy Thanh (ủy viên BCH Hội Sinh viên Việt Nam Trường ĐH Y Dược TP.HCM) nhớ hình ảnh một phụ nữ lớn tuổi đến điểm khám từ rất sớm. Bà nói chỉ nghĩ "đi khám cho biết" nhưng sau khi được tầm soát, tư vấn về huyết áp và hướng dẫn theo dõi sức khỏe đã xúc động nói lâu rồi mới có dịp được bác sĩ, sinh viên y khoa hỏi han kỹ như vậy. Trước khi về bà còn nắm tay các bạn nói cảm ơn vì "không chỉ khám bệnh mà còn đem sự quan tâm ra đảo".
Khoảnh khắc đó khiến Thanh nhận ra đôi khi giá trị lớn nhất mình mang đến không chỉ là chuyên môn mà còn là sự sẻ chia và niềm tin. Hành trình là sự kết nối giữa tri thức y khoa, tinh thần phục vụ cộng đồng và trách nhiệm của một cán bộ hội sinh viên.
"Hành trình là cơ hội để vận dụng kiến thức chuyên môn của sinh viên y vào thực tiễn, hơn hết là được học từ chính cuộc sống và người dân. Qua từng lượt khám, từng câu chuyện mình cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của y học dự phòng và tinh thần lấy người dân làm trung tâm", Thanh nói.
Tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Thạnh An, chương trình "Kiến tạo công dân số - Mang tri thức số đến xã đảo" diễn ra với nhiều hoạt động, trong đó đặc biệt là thử thách "Sáng tạo cùng trí tuệ nhân tạo (AI)". Các học sinh xã đảo háo hức tạo video/poster về chủ đề bảo vệ môi trường biển và quảng bá du lịch xã đảo Thạnh An.
Em Nguyễn Phan Khánh Như (lớp 10, Trường THCS-THPT Thạnh An) kể đã được hướng dẫn sử dụng các công cụ AI tạo ảnh bằng cách nhập câu lệnh mô tả chi tiết khung cảnh xã đảo Thạnh An vào buổi sáng, thiên nhiên xanh mát, rừng ngập mặn cùng hình ảnh các bạn học sinh đang nhặt rác trên bãi biển.
"Lần đầu tiên được trải nghiệm ứng dụng AI vào học tập và cuộc sống, em đã học được cách sử dụng công cụ này để phát huy trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của mình. Em sẽ mày mò thêm để có thể tự thiết kế nhiều poster đẹp về du lịch xã đảo Thạnh An để quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên và con người nơi đây", Như bày tỏ.
Theo Phạm Ngọc Quỳnh Giang (liên chi hội phó Liên chi hội Sinh viên khoa du lịch - ĐH Kinh tế TP.HCM), điều đọng lại không phải là những khái niệm phức tạp mà là sự tò mò, là ánh mắt chăm chú khi từng bước khám phá một điều mới.
"Khi công nghệ được mang đến một cách gần gũi, AI không còn xa lạ mà trở thành một công cụ mở ra những cách học khác, những suy nghĩ khác và cả những ước mơ khác. Những nụ cười, ánh mắt trầm trồ đến tâm thế thuyết trình ấn tượng của học sinh khi hiểu được một điều mới từ ứng dụng công nghệ là sứ mệnh của hành trình này", Giang nói.
Phó chủ tịch Hội Sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật TP.HCM Nguyễn Thị Hải Linh chia sẻ khi tri thức được lan tỏa và sức khỏe được quan tâm đúng mức, đó chính là nền tảng vững chắc để mỗi cá nhân phát triển toàn diện và mỗi cộng đồng ngày càng vững mạnh.
"Với tên gọi "kiến tạo" ở đây không phải là những điều lớn lao mà bắt đầu từ chính việc mỗi người hiểu thêm một điều mới, biết thêm một kỹ năng cần thiết và có thêm động lực để phát triển bản thân", Linh nói.
Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa có công văn gửi Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa yêu cầu điều tra, xử lý vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm trên địa bàn tỉnh.
Công văn nêu rõ, Cục An toàn thực phẩm nhận được thông tin ngày 2/7 trên địa bàn phường Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa về các trường hợp nhập viện nghi do ngộ độc thực phẩm liên quan đến quán cơm gà Quỳnh Nga trên địa bàn.
Sau khi ăn, nhiều người xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy và lần lượt được đưa đến Bệnh viện Đa khoa khu vực Cam Ranh để điều trị.
Trước tình hình trên, Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa khẩn trương chỉ đạo bệnh viện có bệnh nhân đang điều trị, tập trung nguồn lực tích cực điều trị cho bệnh nhân ngộ độc thực phẩm không để ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.
Tổ chức điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm để xác định rõ nguồn cung cấp nguyên liệu, thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc; lấy mẫu thực phẩm, bệnh phẩm để xét nghiệm tìm nguyên nhân; điều tra và xử lý nghiêm các vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (nếu có), công khai kết quả để kịp thời cảnh báo cho cộng đồng.
Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống phải đảm bảo điều kiện an toàn thực phẩm, thực hiện nghiêm việc kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ nguyên liệu thực phẩm, đảm bảo vệ sinh trong suốt quá trình sơ chế, chế biến, vận chuyển thực phẩm, kiểm thực ba bước, lưu mẫu thực phẩm.
Tuyên truyền cho người dân trong việc lựa chọn thực phẩm cũng như các cơ sở dịch vụ chế biến thực phẩm phục vụ các sự kiện đông người.
Cục An toàn thực phẩm yêu cầu thực hiện nghiêm các nội dung tại Chỉ thị số 38 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm; công văn số 656 của Bộ Y tế về việc tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm...
