“Khi ngồi vào bàn cà phê, dù chỉ trong vài phút, tôi gần như có thể tin rằng thế giới vẫn chưa sụp đổ”, Fatemeh, trợ lý nha khoa 27 tuổi, nói hôm 30/3. “Cảm giác như thể tôi được thoát khỏi cuộc chiến này trong chốc lát để sống lại một ngày bình thường. Đó là nơi tôi có thể mơ về một thế giới không còn nỗi ám ảnh về cái chết chực chờ, cũng không còn viễn cảnh đau lòng là mình sống sót nhưng lại mất đi người thân hay tài sản”.
Nếu tần suất ném bom giảm đi và cô được ngủ ngon hơn, Fatemeh sẽ trang điểm và ăn diện để chuyến đi uống cà phê thêm đặc biệt. “Rồi tôi quay về nhà, trở lại với thực tại rằng mình đang sống trong chiến tranh tăm tối nặng nề”.
Dưới lăng kính của những người trong cuộc, Tehran đang cố níu giữ bình yên trước đây. Giữa chiến sự, các quán cà phê vẫn đón khách, hàng quán không thiếu hụt nhu yếu phẩm. Người dân nơi đây đang cố gắng duy trì những thói quen giản đơn nhất để đời sống xã hội không hoàn toàn tan biến.
Nhưng họ biết rằng cuộc sống ấy không hề bình thường khi Mỹ và Israel duy trì tốc độ tấn công dồn dập vào thủ đô từ khi cuộc chiến bắt đầu vào 28/2, với hàng loạt vụ ám sát lãnh đạo cấp cao của Iran như Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei.
Những con phố vốn dĩ yên bình giờ đầy rẫy các chốt kiểm soát. Internet bị cắt hoặc bóp băng thông, chỉ còn truy cập được vài dịch vụ trong nước. Thậm chí người ta phải dán kín băng keo lên cửa sổ để đề phòng kính vỡ vụn khi bom nổ.
Không chỉ sợ cái chết hay mất đi người thân, họ còn lo cho tương lai mịt mờ phía trước. Họ tự hỏi đất nước rồi sẽ về đâu và làm sao để sống sót khi kinh tế vô cùng khó khăn.
“Dạo này, tôi chủ yếu ở nhà và chỉ ra ngoài nếu thực sự bắt buộc. Việc duy nhất còn sót lại từ thói quen sinh hoạt trước chiến tranh giúp tôi giữ vững tinh thần là nấu ăn”, Shahrzad, 39 tuổi, nói. “Đôi khi tôi lại chảy nước mắt giữa lúc đang nấu nướng. Tôi nhớ thương những ngày bình thường, những ngày mà tôi không phải liên tục suy nghĩ về bom đạn, cái chết, hay mất đi những người thân yêu”.
“Tôi cố gắng mạnh mẽ vì con gái. Nhưng khi nghĩ về tương lai, tôi không thể hình dung ra bất kỳ bức tranh rõ ràng nào trong tâm trí để có thể bám lấy làm hy vọng”, cô tâm sự.
Người dân ở Tehran trong tuần qua đã cố gắng tận hưởng tốt nhất có thể kỳ nghỉ lễ truyền thống chính của người Ba Tư là Nowruz, lễ hội mà mọi người thường rời khỏi thành phố đi nghỉ dưỡng hay ăn mừng tại nhà với gia đình.
“Không có cảnh thiếu thốn thực phẩm, mọi thứ đều có sẵn. Các quán cà phê mở cửa, chúng tôi vẫn ra ngoài đi cà phê”, Shayan, 40 tuổi, nhiếp ảnh gia, cho biết về cuộc sống hiện nay ở Tehran. “Có xăng, nước và điện”.
Tuy nhiên, anh cho hay “cảm giác bất lực” nhấn chìm mọi người, khi họ không biết phải làm gì và cũng không thể làm bất kỳ việc gì. “Không có không khí Nowruz, chúng tôi phải cố ép bản thân”, anh nói.
Dù các cửa hàng và nhà hàng mở cửa đến 21h, “nhiều người không ra ngoài sau buổi chiều”, Shayan cho hay.
Bất chấp những quy định khắt khe về trang phục, nhiều phụ nữ Tehran vẫn công khai để đầu trần ra phố, nối tiếp làn sóng đã có từ trước xung đột và đang lan rộng. Truyền hình nhà nước Iran thậm chí cũng phỏng vấn những phụ nữ để đầu trần tại các cuộc tuần hành ủng hộ chính phủ.
Elnaz, 32 tuổi, họa sĩ sống tại Tehran, cho hay khi các cuộc tấn công tạm lắng và có thời gian để suy nghĩ, cô rất nhớ đến những ngày tháng “sống một cuộc đời giản dị”.
“Chúng tôi nhớ những điều giản đơn nhất, đi chơi đêm, hay chỉ đơn giản là có thể đi đến một khu vực khác của thành phố”, cô nói. “Tôi nhớ cảm giác đi dạo, mua sắm, đọc sách trong quán cà phê… những việc bình dị”.
“Khát khao lớn nhất là một giấc ngủ đêm yên bình”, cô nói, cho hay có nhiều đêm, các đợt không kích dữ dội tới mức cô có cảm giác như “cả Tehran đang rung chuyển”.
“Mọi thứ quay trở lại một trạng thái duy nhất là sinh tồn. Chỉ nghĩ về việc sống sót cùng với tất cả những người tôi yêu thương. Bạn bè tôi, gia đình tôi, người dân thành phố tôi, những người xích lại gần nhau hơn bao giờ hết trong thời điểm khó khăn này”, cô nói.
Kaveh, 38 tuổi, nghệ sĩ thị giác, cho biết một mảnh tên lửa đã rơi cách nhà anh khoảng 50 m vài ngày trước.
“Tôi mang nó về nhà. Tôi muốn làm một thứ gì đó từ nó”, anh nói, nhớ lại cảnh tượng hôm ấy, khi bụi mù mịt rơi xuống từ trên trời và nhiều cửa sổ vỡ tan tành.
Kaveh cho hay an ninh trong thành phố thắt chặt với nhiều chốt kiểm soát kiểm tra xe và điện thoại của người dân.
Bầu không khí u ám càng nặng nề hơn bởi thời tiết mưa trái mùa, trái ngược với ánh nắng mùa xuân thường thấy hàng năm vào lễ Nowruz. Chân dung trẻ em thiệt mạng trong các vụ tập kích được trưng bày tại quảng trường, những lá quốc kỳ Iran khổng lồ phủ lên các tòa nhà đã bị biến thành đống đổ nát.
“Cuối cùng, đối với nhiều người, điều họ quan tâm nhất là tương lai của Iran và người dân, làm thế nào để cải thiện tình hình”, Kaveh nói.
Theo Hãng tin Reuters ngày 19-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Iran "vi phạm hoàn toàn" thỏa thuận ngừng bắn khi tấn công các tàu thuyền gần eo biển Hormuz.
"Iran đã nổ súng ngày hôm qua tại eo biển Hormuz - một sự vi phạm hoàn toàn thỏa thuận ngừng bắn!" - ông Trump viết trên Truth Social.
Tổng thống Mỹ cũng cho biết các quan chức nước này sẽ có mặt tại Islamabad (Pakistan) vào ngày 20-4 để tham gia đàm phán với Iran, đồng thời mô tả đề xuất của Mỹ là "rất công bằng và hợp lý" và kỳ vọng Tehran sẽ chấp thuận.
Tuy nhiên ông cảnh báo nếu đàm phán thất bại, Washington sẵn sàng ra lệnh phá hủy cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran:
"Chúng tôi đã đưa ra một thỏa thuận rất công bằng và hợp lý, tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận. Nếu không, Mỹ sẽ đánh sập từng nhà máy điện và từng cây cầu ở Iran. Mỹ sẽ không nhân nhượng!".
Theo Reuters, eo biển Hormuz - tuyến huyết mạch vận chuyển năng lượng chiến lược của thế giới - đã gần như đóng cửa kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hôm 28-2.
Khi Iran lần đầu tuyên bố sẽ mở lại tuyến đường này, giá dầu thế giới lập tức giảm mạnh, còn thị trường chứng khoán bật tăng. Tuy nhiên sau khi ông Trump tuyên bố tiếp tục siết chặt hoạt động vận chuyển của Iran, Tehran hôm 19-4 xác nhận vẫn sẽ duy trì đóng cửa eo biển.
Cùng ngày, hai tàu Jag Arnav và Sanmar Herald treo cờ Ấn Độ báo cáo bị nổ súng khi cố tiếp cận khu vực này. Tuy nhiên theo các phương tiện truyền thông khác, hai tàu nói trên chỉ bị Iran chặn lại khi cố đi qua eo biển, mô tả "có nổ súng" trong vụ việc nhưng không nói các tàu này bị tấn công.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho biết hiện hai bên vẫn còn bất đồng lớn về vấn đề hạt nhân và tình trạng của eo biển Hormuz - hai điểm nghẽn chính trong tiến trình thương lượng.
Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton và thượng nghị sĩ John Cornyn hôm 26/5 bước vào vòng bầu cử thứ hai, sau khi không người nào giành quá 50% phiếu trong cuộc bỏ phiếu sơ bộ hồi tháng 3 để chọn ứng viên đại diện cho đảng Cộng hòa tại bang Texas tranh cử vào Thượng viện Mỹ.
Ông Cornyn và các đồng minh, trong đó có lãnh đạo Cộng hòa tại Thượng viện, suốt nhiều tháng qua đã tìm cách thuyết phục Tổng thống Donald Trump ủng hộ thượng nghị sĩ đương nhiệm này. Họ lập luận rằng ông Paxton sẽ là ứng viên yếu hơn trước đối thủ đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Tuy nhiên, ông Trump hoài nghi về lòng trung thành của Cornyn và cuối cùng chọn đứng về phía ông Paxton, gọi Tổng chưởng lý Texas là "chiến binh MAGA đích thực". Ông Paxton hôm 26/5 nói trên sóng truyền hình rằng sự ủng hộ của ông Trump là "tiêu chuẩn vàng".
Tuyên bố hậu thuẫn của ông Trump được coi là động lực thúc đẩy nhóm cử tri MAGA bỏ phiếu cho Paxton, giúp ông này giành 64% số phiếu, áp đảo hoàn toàn so với 36% của Cornyn.
Cornyn tối 26/5 thừa nhận thất bại và cho biết sẽ ủng hộ Paxton trong cuộc bầu cử tháng 11.
Với kết quả này, Paxton sẽ đối đầu với ứng viên đảng Dân chủ James Talarico trong cuộc bầu cử giữa kỳ, cuộc đua có thể trở thành tâm điểm trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát Thượng viện.
Đây là trường hợp mới nhất một ứng viên được Tổng thống Trump hậu thuẫn hạ bệ một nghị sĩ đương nhiệm. Tổng thống Mỹ đang nỗ lực loại bỏ những nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm mà ông cho là "không đủ trung thành".
Trong tháng này, ông Trump đã ủng hộ các đối thủ đánh bại hạ nghị sĩ Thomas Massie ở Kentucky, thượng nghị sĩ Bill Cassidy ở Louisiana và một số thượng nghị sĩ bang Indiana trong vòng sơ bộ của đảng Cộng hòa.
Ông Paxton và các đồng minh đã bắt đầu chuẩn bị cho cuộc đối đầu với Talarico. Lone Star Liberty PAC, siêu ủy ban hành động chính trị ủng hộ Paxton, đã tung quảng cáo truyền hình trong đó Tổng thống Trump gọi Talarico là "người kỳ quặc" và nhấn mạnh hàng loạt phát ngôn trước đây của ông này về Chúa và chủng tộc.
Ông Talarico, thuộc giáo hội Trưởng Lão, từng gây chú ý khi nói "Chúa là phi nhị nguyên giới". Trong cuộc phỏng vấn với Semafor năm ngoái, ông bảo vệ phát biểu này, cho rằng về mặt thần học, quan điểm Chúa vượt lên trên giới tính không gây tranh cãi.
Talarico nói cách diễn đạt của ông có thể khiến một số người khó chịu, nhưng lập luận này phù hợp với Kinh Thánh, khi Thánh Phaolô viết rằng trong Đấng Christ "không còn nam hay nữ".
Talarico tối 26/5 đã chỉ trích Paxton, gọi Tổng chưởng lý Texas là "chính trị gia tham nhũng nhất nước Mỹ".
"Kiểu tham nhũng đó là sự mục ruỗng ở lõi của hệ thống đổ vỡ này. Đó là lý do chúng ta không đủ tiền chi trả mọi thứ. Đó là lý do chúng ta không thể vươn lên dù làm việc chăm chỉ đến đâu", ông Talarico nói. Ông Paxton chưa phản hồi lời chỉ trích này.
Cuộc bầu cử tại Texas được dự báo sẽ tốn kém, trong bối cảnh một số thượng nghị sĩ Cộng hòa cảnh báo đảng có thể phải chi nhiều tiền hơn để hậu thuẫn Paxton trong cuộc đua với Talarico.
Ứng viên Dân chủ Talarico đã huy động được hơn 40 triệu USD, chi phần lớn số tiền này để thắng một cuộc cạnh tranh gay gắt trong vòng sơ bộ. Báo cáo cho thấy chiến dịch của ông còn gần 10 triệu USD trong tài khoản vào cuối tháng 3. Paxton đã huy động được 7,6 triệu USD, và chiến dịch của ông còn 2,3 triệu USD tính đến ngày 6/5.
Tại họp báo ở Lầu Năm Góc ngày 16.4, có sự tham gia của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine, các lãnh đạo quân đội Mỹ ra những cảnh báo mới với Iran, AP đưa tin.
Ông Hegseth cho biết Mỹ đang kiểm soát việc giao thương qua eo biển Hormuz, do Iran đã mất đi năng lực hải quân. Ông tuyên bố thêm Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa với các cảng của Iran chừng nào còn cần thiết. “Phép toán khá rõ ràng. Chúng tôi sử dụng 10% năng lực hải quân hùng mạnh nhất thế giới, còn các vị (Iran) thì có 0% hải quân”, theo ông Hegseth.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc khẳng định Iran đang tái bố trí khí tài quân sự, tuy nhiên không thể bổ sung. “Các vị có thể di chuyển mọi vật xung quanh, thế nhưng không thể xây dựng lại từ đầu. Chúng tôi đang dõi theo các vị. Chúng tôi đã sẵn sàng tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran, vào các nhà máy phát điện còn lại và vào ngành công nghiệp năng lượng của các vị”, ông Hegseth nói.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ còn cho rằng người Mỹ đang “chứng kiến sự thành công” trong cuộc chiến Iran, trái ngược với thông tin phần lớn mang tính chỉ trích của báo chí.
“Họ thấy thành công. Họ thấy sự thật và họ không yêu cầu sự hoàn hảo. Các vị chỉ tìm những điều tiêu cực”, ông Hegseth nói với các phóng viên.
Cũng trong họp báo trên, ông Dan Caine tuyên bố Mỹ sẽ tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào mang cờ Iran, hoặc tàu hỗ trợ vật chất cho Iran “ở bất cứ đâu trên thế giới”. Ông cũng cảnh báo đến các tàu muốn né phong tỏa của Mỹ tại Hormuz: “Hãy quay đầu hoặc sẵn sàng để bị đột kích. Chúng tôi sẽ dùng vũ lực. Có 13 tàu đã sáng suốt khi quay đầu”.
Theo Al Jazeera ngày 16.4, quân đội Mỹ đã mở rộng lệnh phong tỏa ở Hormuz, theo đó sẽ bao gồm các tàu bị nghi chở hàng lậu. Ngoài ra, tàu nào bị nghi tiếp cận lãnh thổ Iran “sẽ bị kiểm tra và khám xét và tịch thu”.
Bộ trưởng Hegseth cũng kêu gọi Iran nhanh chóng đạt thỏa thuận, đồng thời nói rằng Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei nhiều khả năng đã bị thương.
Tehran chưa bình luận thông tin này, cũng như không lập tức phản hồi thông tin trong buổi họp báo của Lầu Năm Góc.
Hồi đầu ngày 16.4, cố vấn quân sự cho Lãnh tụ tối cao Iran Khamenei, ông Mohsen Rezaei, cảnh báo Tehran sẽ đánh chìm tàu Mỹ ở eo biển Hormuz, nếu Washington quyết định điều tàu kiểm soát tuyến đường này.
Ông Rezaei cũng dọa bắt giữ binh sĩ Mỹ nếu họ đổ bộ lên Iran và “đòi 1 tỉ USD cho mỗi con tin”. “Cá nhân tôi nghĩ gia hạn ngừng bắn không có lợi cho chúng tôi. Một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi các điều khoản và quyền của chúng tôi được đáp ứng. Áp lực phải được tăng cường. Tên lửa của chúng tôi đã sẵn sàng và sẽ đánh chìm tất cả”, The Guardian dẫn lời ông Rezaei.
Trong diễn biến liên quan, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf ngày 16.4 đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Lebanon Nabih Berri. Ông Qalibaf khẳng định lệnh ngừng bắn tại Lebanon cũng quan trọng với Tehran tương tự lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ lãnh đạo Israel và Lebanon sẽ có cuộc thảo luận trong ngày 16.4, tuy nhiên truyền thông đưa tin Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã từ chối điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
