“Khi ngồi vào bàn cà phê, dù chỉ trong vài phút, tôi gần như có thể tin rằng thế giới vẫn chưa sụp đổ”, Fatemeh, trợ lý nha khoa 27 tuổi, nói hôm 30/3. “Cảm giác như thể tôi được thoát khỏi cuộc chiến này trong chốc lát để sống lại một ngày bình thường. Đó là nơi tôi có thể mơ về một thế giới không còn nỗi ám ảnh về cái chết chực chờ, cũng không còn viễn cảnh đau lòng là mình sống sót nhưng lại mất đi người thân hay tài sản”.
Nếu tần suất ném bom giảm đi và cô được ngủ ngon hơn, Fatemeh sẽ trang điểm và ăn diện để chuyến đi uống cà phê thêm đặc biệt. “Rồi tôi quay về nhà, trở lại với thực tại rằng mình đang sống trong chiến tranh tăm tối nặng nề”.
Dưới lăng kính của những người trong cuộc, Tehran đang cố níu giữ bình yên trước đây. Giữa chiến sự, các quán cà phê vẫn đón khách, hàng quán không thiếu hụt nhu yếu phẩm. Người dân nơi đây đang cố gắng duy trì những thói quen giản đơn nhất để đời sống xã hội không hoàn toàn tan biến.
Nhưng họ biết rằng cuộc sống ấy không hề bình thường khi Mỹ và Israel duy trì tốc độ tấn công dồn dập vào thủ đô từ khi cuộc chiến bắt đầu vào 28/2, với hàng loạt vụ ám sát lãnh đạo cấp cao của Iran như Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei.
Những con phố vốn dĩ yên bình giờ đầy rẫy các chốt kiểm soát. Internet bị cắt hoặc bóp băng thông, chỉ còn truy cập được vài dịch vụ trong nước. Thậm chí người ta phải dán kín băng keo lên cửa sổ để đề phòng kính vỡ vụn khi bom nổ.
Không chỉ sợ cái chết hay mất đi người thân, họ còn lo cho tương lai mịt mờ phía trước. Họ tự hỏi đất nước rồi sẽ về đâu và làm sao để sống sót khi kinh tế vô cùng khó khăn.
“Dạo này, tôi chủ yếu ở nhà và chỉ ra ngoài nếu thực sự bắt buộc. Việc duy nhất còn sót lại từ thói quen sinh hoạt trước chiến tranh giúp tôi giữ vững tinh thần là nấu ăn”, Shahrzad, 39 tuổi, nói. “Đôi khi tôi lại chảy nước mắt giữa lúc đang nấu nướng. Tôi nhớ thương những ngày bình thường, những ngày mà tôi không phải liên tục suy nghĩ về bom đạn, cái chết, hay mất đi những người thân yêu”.
“Tôi cố gắng mạnh mẽ vì con gái. Nhưng khi nghĩ về tương lai, tôi không thể hình dung ra bất kỳ bức tranh rõ ràng nào trong tâm trí để có thể bám lấy làm hy vọng”, cô tâm sự.
Người dân ở Tehran trong tuần qua đã cố gắng tận hưởng tốt nhất có thể kỳ nghỉ lễ truyền thống chính của người Ba Tư là Nowruz, lễ hội mà mọi người thường rời khỏi thành phố đi nghỉ dưỡng hay ăn mừng tại nhà với gia đình.
“Không có cảnh thiếu thốn thực phẩm, mọi thứ đều có sẵn. Các quán cà phê mở cửa, chúng tôi vẫn ra ngoài đi cà phê”, Shayan, 40 tuổi, nhiếp ảnh gia, cho biết về cuộc sống hiện nay ở Tehran. “Có xăng, nước và điện”.
Tuy nhiên, anh cho hay “cảm giác bất lực” nhấn chìm mọi người, khi họ không biết phải làm gì và cũng không thể làm bất kỳ việc gì. “Không có không khí Nowruz, chúng tôi phải cố ép bản thân”, anh nói.
Dù các cửa hàng và nhà hàng mở cửa đến 21h, “nhiều người không ra ngoài sau buổi chiều”, Shayan cho hay.
Bất chấp những quy định khắt khe về trang phục, nhiều phụ nữ Tehran vẫn công khai để đầu trần ra phố, nối tiếp làn sóng đã có từ trước xung đột và đang lan rộng. Truyền hình nhà nước Iran thậm chí cũng phỏng vấn những phụ nữ để đầu trần tại các cuộc tuần hành ủng hộ chính phủ.
Elnaz, 32 tuổi, họa sĩ sống tại Tehran, cho hay khi các cuộc tấn công tạm lắng và có thời gian để suy nghĩ, cô rất nhớ đến những ngày tháng “sống một cuộc đời giản dị”.
“Chúng tôi nhớ những điều giản đơn nhất, đi chơi đêm, hay chỉ đơn giản là có thể đi đến một khu vực khác của thành phố”, cô nói. “Tôi nhớ cảm giác đi dạo, mua sắm, đọc sách trong quán cà phê… những việc bình dị”.
“Khát khao lớn nhất là một giấc ngủ đêm yên bình”, cô nói, cho hay có nhiều đêm, các đợt không kích dữ dội tới mức cô có cảm giác như “cả Tehran đang rung chuyển”.
“Mọi thứ quay trở lại một trạng thái duy nhất là sinh tồn. Chỉ nghĩ về việc sống sót cùng với tất cả những người tôi yêu thương. Bạn bè tôi, gia đình tôi, người dân thành phố tôi, những người xích lại gần nhau hơn bao giờ hết trong thời điểm khó khăn này”, cô nói.
Kaveh, 38 tuổi, nghệ sĩ thị giác, cho biết một mảnh tên lửa đã rơi cách nhà anh khoảng 50 m vài ngày trước.
“Tôi mang nó về nhà. Tôi muốn làm một thứ gì đó từ nó”, anh nói, nhớ lại cảnh tượng hôm ấy, khi bụi mù mịt rơi xuống từ trên trời và nhiều cửa sổ vỡ tan tành.
Kaveh cho hay an ninh trong thành phố thắt chặt với nhiều chốt kiểm soát kiểm tra xe và điện thoại của người dân.
Bầu không khí u ám càng nặng nề hơn bởi thời tiết mưa trái mùa, trái ngược với ánh nắng mùa xuân thường thấy hàng năm vào lễ Nowruz. Chân dung trẻ em thiệt mạng trong các vụ tập kích được trưng bày tại quảng trường, những lá quốc kỳ Iran khổng lồ phủ lên các tòa nhà đã bị biến thành đống đổ nát.
“Cuối cùng, đối với nhiều người, điều họ quan tâm nhất là tương lai của Iran và người dân, làm thế nào để cải thiện tình hình”, Kaveh nói.
Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman ngày 28/4 chủ trì cuộc họp tham vấn của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) tại Jeddah. Đây là lần đầu tiên lãnh đạo các quốc gia trong khu vực gặp nhau trực tiếp kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát hồi cuối tháng 2.
"Hội nghị thảo luận về các vấn đề liên quan diễn biến khu vực và quốc tế, cũng như sự phối hợp trong nỗ lực liên quan đến chúng", cơ quan thông tấn nhà nước Saudi Press Agency đưa tin.
Một quan chức vùng Vịnh giấu tên nói với Reuters rằng cuộc họp "nhằm mục đích xây dựng phương án đối phó trước các vụ tập kích tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran". AFP dẫn lời một nguồn tin cho biết lãnh đạo các nước trong khu vực "thảo luận về tình hình chính trị và an ninh hiện tại ở vùng Vịnh".
Quốc vương Qatar và Bahrain, Thái tử Kuwait, Ngoại trưởng Các Tiểu vương quốc Arab (UAE) tham gia hội nghị. Chưa rõ ai đại diện cho Oman. UAE đã chỉ trích GCC "không phản ứng thỏa đáng với xung đột".
"Các nước GCC đã hỗ trợ lẫn nhau về mặt hậu cần. Tuy nhiên, vị thế chính trị và quân sự của nhóm đang ở mức thấp nhất lịch sử", cố vấn cao cấp của Tổng thống UAE Anwar Gargash ngày 27/4 nói. "Tôi đã dự đoán được lập trường yếu như vậy từ Liên đoàn Arab, song không ngờ và thấy ngạc nhiên khi GCC cũng vậy".
Sau khi chiến sự nổ ra, Iran phóng nhiều tên lửa và UAV vào Israel cùng loạt quốc gia vùng Vịnh nơi Mỹ đặt căn cứ để trả đũa. Ngoài loạt căn cứ quân sự, các cuộc tập kích gây thiệt hại cho hạ tầng năng lượng ở 6 quốc gia thành viên GCC, văn phòng các công ty liên kết với Mỹ và một số cơ sở dân sự khác.
Iran ngừng tấn công sau khi đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào ngày 8/4. Tuy nhiên, các quốc gia vùng Vịnh vẫn lo ngại nguy cơ xung đột tiếp tục khi đàm phán giữa Mỹ và Iran tới nay chưa có kết quả. Iran cũng nhiều lần cảnh báo khả năng tấn công các nước vùng Vịnh nếu chiến sự tái diễn.
Phát ngôn viên cảnh sát bang Kentucky Scottie Pennington ngày 30/4 cho biết một người đàn ông mặc hoodie màu xám trắng, đeo găng tay và bịt mặt đã xông vào chi nhánh của ngân hàng U.S. Bank ở Berea. Nghi phạm sau đó nổ súng, giết chết một nhân viên nam và một nhân viên nữ.
"Họ là những người lao động trong cộng đồng chúng ta và giờ họ không còn ở bên chúng ta nữa", Pennington nói, thêm rằng cảnh sát đã có một số manh mối và đang truy bắt nghi phạm.
Cảnh sát bang Kentucky công bố ảnh của nghi phạm trên mạng xã hội. Nghi phạm được cho là cao khoảng 1m90 và đã bỏ trốn khỏi hiện trường theo hướng đường East Chestnut.
Giới chức cho biết vẫn chưa rõ nghi phạm đã tẩu thoát bằng phương tiện gì và liệu có đồng bọn giúp sức hay không. Phát ngôn viên Pennington từ chối cung cấp thông tin ngân hàng chịu thiệt hại tài sản thế nào.
Các cơ quan thực thi pháp luật, gồm cảnh sát địa phương, cảnh sát bang và FBI, đang truy tìm nghi phạm, sử dụng trực thăng, máy bay không người lái và chó nghiệp vụ.
"Nếu bạn thấy điều gì đó kỳ lạ và cảm thấy không ổn, ví dụ như chó của bạn có những hành vi bất thường, hãy gọi cho chúng tôi", Pennington nói.
Ngân hàng U.S. Bank cho biết đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan hành pháp và hỗ trợ những người bị ảnh hưởng.
"Chúng tôi vô cùng đau buồn trước sự việc bi thảm đã cướp đi sinh mạng của hai nhân viên. Chúng tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình các nạn nhân, các đồng nghiệp và toàn thể cộng đồng Berea", U.S. Bank ra tuyên bố.
Đoạn video về cuộc tập trận nói trên cho thấy lực lượng hạt nhân Nga di chuyển theo đoàn qua một khu vực rừng rậm, ngụy trang phương tiện và nâng ống phóng lên vị trí sẵn sàng khai hỏa. Bộ Quốc phòng Nga không cho biết địa điểm diễn ra cuộc tập trận, theo Reuters.
Trong thông báo gửi cho báo chí, Bộ Quốc phòng Nga cho hay lực lượng nước này đã thực hành đưa các đơn vị lên "mức độ sẵn sàng chiến đấu cao nhất để sử dụng vũ khí hạt nhân".
Trước đó, Bộ Quốc phòng Nga thông báo tiến hành cuộc tập trận hạt nhân từ ngày 19-21.5, với sự tham gia của 64.000 quân nhân, hơn 200 bệ phóng tên lửa, 140 máy bay, 73 tàu nổi và 13 tàu ngầm. Cuộc tập trận sẽ bao gồm diễn tập quy trình triển khai các vũ khí hạt nhân chiến thuật của Nga được triển khai tại Belarus.
Hệ thống tên lửa dẫn đường Iskander-M có tầm bắn lên đến 500 km và có thể mang đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân. Theo truyền thông Nga, quân đội nước này đã sử dụng Iskander-M chống lại lực lượng Ukraine.
Moscow cũng đã triển khai Iskander-M ở vùng Kaliningrad và nước láng giềng Belarus, khiến Ukraine và một số thành viên NATO nằm trong tầm bắn của tên lửa này.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn với Hãng tin TASS hôm 19.5, Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov nói rằng Nga sẽ đáp trả những nỗ lực của các quốc gia thành viên NATO ở châu Âu nhằm tăng cường năng lực chiến tranh hạt nhân.
Ông Ryabkov đưa ra tuyên bố như trên khi đề cập "chiến lược răn đe hạt nhân tiên tiến" mới được Tổng thống Pháp Emmanuel Macron công bố hồi tháng 3. Theo chiến lược này, Pháp đặt mục tiêu mở rộng kho vũ khí hạt nhân và chuyển giao vũ khí hạt nhân cho các quốc gia NATO khác ở châu Âu như một phần của "việc triển khai theo tình huống".
Ông Ryabkov nói: "Những khẩu hiệu sai sự thật của Paris về việc tăng cường an ninh cho các đồng minh đang dẫn đến kết quả hoàn toàn ngược lại".
Ông nhấn mạnh những quốc gia cho phép Pháp đặt vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của họ sẽ bị "lực lượng răn đe chiến lược của Nga giám sát chặt chẽ hơn", trong khi "mức độ an ninh chung của những quốc gia đó sẽ… không tăng lên".
Ông Ryabkov còn nhấn mạnh Moscow "không thể phớt lờ sự gia tăng rõ ràng về thành phần hạt nhân trong tiềm lực chung của NATO".
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Pháp hay NATO đối với phát ngôn của ông Ryabkov.
