Trong ngày làm việc đầu tiên của Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026-2031, hôm 7/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký quyết định về đặc xá năm 2026.
Theo quyết định của Chủ tịch nước, việc đặc xá tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân được thực hiện nhân dịp 51 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/2026), chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Diện đặc xá là người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn hoặc đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Thời gian xét đặc xá tính đến ngày 31/5.
Sau khi có quyết định của Chủ tịch nước, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc – Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá, đã ký hướng dẫn về việc triển khai.
Cụ thể, người được đề nghị xét đặc xá phải đáp ứng nhiều điều kiện như: có nhiều tiến bộ, ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt. Ngoài ra, phạm nhân phải chấp hành án phạt tù ít nhất 1/3 thời gian với tù có thời hạn hoặc ít nhất 14 năm với tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.
Phạm nhân còn phải chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền; đã thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác với các tội phạm tham nhũng.
Ai xem xét đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt
Chủ tịch nước, Chính phủ chủ trì, phối hợp với TAND Tối cao, VKSND Tối cao và các cơ quan, tổ chức có liên quan lập hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt để trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
Mới đây, TAND Tối cao đã có hướng dẫn triển khai, trong đó nêu về những trường hợp đặc biệt với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước.
TAND Tối cao đề nghị, để được xem xét đề nghị đặc xá thuộc trường hợp như trên, người được xem xét phải đáp ứng một trong 3 điều kiện. Đó là, có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá; có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế; có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt giống với trường hợp đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.
Thời gian chấp hành án phạt tù được hiểu là thế nào?
Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá lý giải, thời gian đã chấp hành án phạt tù là thời gian bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù. Trong đó không kể thời gian được tại ngoại, hoãn, tạm đình chỉ và giảm thời hạn chấp hành án phạt tù.
Thời gian bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án cũng được tính vào thời gian đã chấp hành án phạt tù. Thời gian được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù được tính để trừ vào phần thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại.
Ví dụ, Nguyễn Văn A bị kết án 12 năm tù, bị bắt ngày 31/5/2017, thì tính đến ngày 31/5/2026, A đã thực sự chấp hành được 9 năm, đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù 3 lần, tổng cộng là 2 năm. Như vậy, thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại là một năm.
Hướng dẫn cũng quy định cụ thể về thực hiện hình phạt bổ sung là phạt tiền, nộp án phí, thi hành nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác. Theo đó, một số trường hợp cũng được coi là đã thi hành xong bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác.
Các trường hợp không được đề nghị đặc xá
Theo quyết định, 15 trường hợp sẽ không được đề nghị đặc xá. Đó là, người bị kết án phạt tù về tội Phản bội Tổ quốc, Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân, Gián điệp, Bạo loạn, Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân…
Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác, trước đó đã được đặc xá, có từ hai tiền án trở lên, phạm tội giết hai người trở lên hoặc giết người có tổ chức; có căn cứ khẳng định từng sử dụng trái phép chất ma túy; ba lần bị kết án phạt tù trở lên về cùng một tội do cố ý cũng không được đề nghị đặc xá.
=>> Xem chi tiết về 15 trường hợp không được đề nghị đặc xá
Trang trại của Công ty TNHH Dịch vụ và Chăn nuôi NewHope Thanh Hóa tại xã Thạch Quảng có quy mô khoảng 109 ha, trong đó khu chăn nuôi rộng hơn 20 ha, mỗi ngày phát sinh lượng lớn nước thải và chất thải chăn nuôi.
Ngày 24/4, kiểm tra khu xử lý nước thải khu D của trang trại, lực lượng chức năng phát hiện đường dẫn nước thải và phân lợn chưa qua xử lý chảy trực tiếp ra bãi đất rộng hơn 7.300 m2 phía sau hệ thống xử lý.
Kết quả xác minh cho thấy khu vực này chứa khoảng 8.544 m3 chất thải, tương đương gần 5,9 triệu kg.
Ngày 10/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết đã khởi tố, tạm giam giám đốc của NewHope Thanh Hóa là Huang Qi Lei (tức Hoàng Khởi Lôi), 43 tuổi, quê tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc cùng Lê Văn Quốc, 37 tuổi, trú xã Ngọc Liên, về tội Gây ô nhiễm môi trường, theo Điều 235 Bộ luật Hình sự.
Bị khởi tố cùng tội danh, Hà Thị Thục Huyền, 31 tuổi, trú xã Cẩm Thủy, được cho tại ngoại, cấm đi khỏi nơi cư trú do đang nuôi con nhỏ.
Cơ quan điều tra cáo buộc các bị can đã lợi dụng khu đồi và ao trũng xa khu dân cư để bơm, tập kết chất thải trái quy định nhằm giảm tải cho hệ thống xử lý môi trường của trang trại.
Huang Qi Lei khai gần đây hệ thống xử lý nước thải xuống cấp, không đáp ứng công suất nên chỉ đạo nhân viên bơm nước phân chưa qua xử lý từ ao sự cố và hệ thống xử lý ra môi trường.
Theo hồ sơ vụ án, giai đoạn 2023-2024, Huang Qi Lei giao Hà Thị Thục Huyền, quản lý bộ phận xử lý nước thải khu D và H, thực hiện việc bơm xả chất thải. Đến năm 2025, khi Huyền nghỉ sinh, công việc được giao cho Lê Văn Quốc.
Công an đang mở rộng điều tra, làm rõ trách nhiệm các tổ chức, cá nhân liên quan.
Trưa 12/5, lãnh đạo UBND xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị cho biết lực lượng chức năng vẫn đang truy lùng nghi phạm liên quan đến vụ một phụ nữ địa phương tử vong bất thường.
Hơn 100 người gồm các lực lượng công an, biên phòng, dân quân và người dân đã được huy động để triển khai truy lùng theo nhiều hướng ở xã Kim Phú. Tuy nhiên đến 12h cùng ngày vẫn chưa rõ tung tích nghi phạm.
Kim Phú là địa bàn xã miền núi, địa hình hiểm trở nên việc truy tìm nghi phạm gặp nhiều khó khăn. Chó nghiệp vụ và flycam (thiết bị bay không người lái) cũng đã được huy động.
Như Dân trí đã thông tin, khoảng 22h10 ngày 11/5, chị C.T.S. (SN 1995, trú tại bản Yên Hợp, xã Kim Phú) được phát hiện tử vong tại nhà riêng với nhiều vết thương trên cơ thể, nghi bị sát hại.
Nghi phạm là chồng cũ của nạn nhân tên Đ.X.T. (SN 1997, trú cùng xã). Từ thời điểm chị S. được phát hiện tử vong, người đàn ông này không có mặt tại địa phương.
Sáng 15/4, TAND TP HCM xét kháng cáo kêu oan của bà Lan (49 tuổi, chủ kênh YouTube Lan Đinh) đối với bản án 1 năm 9 tháng tù về tội Lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, theo khoản 1 Điều 331 Bộ luật Hình sự.
Trong phần thủ tục, bị cáo đề nghị hoãn phiên tòa để mời luật sư nhưng HĐXX không chấp nhận. Lý do là từ sau khi tòa xử sơ thẩm đến nay, bị cáo có đủ thời gian nhưng không mời luật sư; tính chất vụ án này không thuộc bắt buộc phải có luật sư.
Trình bày kháng cáo sau đó, bà Lan cho rằng bản án sơ thẩm chưa phản ánh đúng hành vi của mình. Bị cáo thừa nhận 6 video liên quan đời sống riêng tư của vợ chồng bà Hằng do chính mình dùng điện thoại quay tại nhà ở Gò Vấp, lưu trong máy, nhưng khẳng định không phải người phát tán lên mạng.
Theo lời Lan, trước thời điểm các video xuất hiện, bà bị mất điện thoại; hai ngày sau, thành phố ban hành lệnh phong tỏa vì dịch Covid-19 nên không thể trình báo. Vài hôm sau, các nội dung này bị đăng tải liên tục trong 8 ngày.
Giải thích việc video được đăng từ tài khoản mang tên mình, bị cáo cho rằng do trong điện thoại có sẵn tài khoản cá nhân.
Trả lời HĐXX về nguồn gốc nội dung trong 6 video, Lan nói không lấy từ đâu mà do tự nghĩ ra, "không cần biết đúng hay sai", rồi tự quay và trình bày. Từ đó, bị cáo đề nghị HĐXX trả hồ sơ để điều tra lại toàn bộ vụ án.
Nêu quan điểm tại tòa, đại diện VKS xác định tài liệu trong hồ sơ, lời khai trước đó của bị cáo, cùng kết quả thẩm vấn tại tòa có đủ cơ sở xác định việc truy tố, xét xử là đúng pháp luật, không oan sai; đề nghị HĐXX giữ nguyên bản án sơ thẩm.
* Tiếp tục cập nhật.
Theo bản án sơ thẩm, năm 2021, bị cáo Lan tự ghi hình 6 video và phát tán trên tài khoản YouTube "Lan Đinh", đề cập đến đời tư của bà Hằng trong quá khứ và những thông tin không có thật, chưa kiểm chứng về gia đình bà Hằng... Trong đó, video phát ngày 13/7/2021 với hơn 53.000 lượt xem có tựa đề "bà Nguyễn Phương Hằng không sợ ai chỉ sợ Đinh Lan" có nội dung không đúng sự thật rằng "ông Dũng bị quản thúc nên không xuất hiện trong livestream của vợ".
Các video này bị xác định "chứa nội dung bịa đặt, sai sự thật, xúc phạm nghiêm trọng uy tín, danh dự, nhân phẩm của bà Nguyễn Phương Hằng và ông Huỳnh Uy Dũng; đồng thời đưa lên không gian mạng các thông tin thuộc bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư, trái quy định pháp luật".
Hành vi của bà Lan vi phạm điểm a, b khoản 3 Điều 16; điểm d khoản 1 Điều 17 Luật An ninh mạng 2018 và điểm d khoản 1 Điều 5 Nghị định 72/2013/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
Nhà chức trách đánh giá hành vi của Lan xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Hồi tháng 1, TAND Khu vực 7 - TP HCM xử sơ thẩm, phạt bà Lan 1 năm 9 tháng tù.
