Người Iran đổ ra đường sau lệnh ngừng bắn

Theo Hãng tin Bloomberg ngày 26-4, nghi phạm nổ súng tại tiệc tối của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng có sự xuất hiện của Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân Mỹ và hàng loạt khách mời cấp cao khác được xác định là Cole Tomas Allen (31 tuổi).

Nghi phạm có nền tảng học vấn đáng chú ý khi tốt nghiệp ngành kỹ thuật cơ khí tại Viện Công nghệ California (Caltech) năm 2017, và hoàn thành bằng thạc sĩ khoa học máy tính vào năm 2025.

Theo hồ sơ điều tra, sau giai đoạn này, nghi phạm bắt đầu di chuyển xuyên nước Mỹ, đi tàu Amtrak từ Los Angeles đến Chicago rồi tới Washington, trước khi lưu trú nhiều ngày tại tầng 10 khách sạn Washington Hilton - nơi xảy ra vụ việc.

Allen đã mua một khẩu súng shotgun bơm nòng Maverick cỡ 12 tại cửa hàng súng Turner's Outdoorsman ở Torrance (California) vào tháng 8-2025, và một khẩu súng ngắn bán tự động Armscor tại CAP Tactical Firearms ở Lawndale (California) vào tháng 10-2023.

Tuy nhiên cách thức nghi phạm mang theo vũ khí khi di chuyển giữa các bang vẫn chưa được làm rõ. Khác với hàng không, hành khách đi tàu Amtrak không bắt buộc phải khai báo súng, điều được cho là có thể tạo ra lỗ hổng an ninh.

Theo tài liệu do Đài CBS News thu thập, Allen đã viết một "tuyên ngôn" qua email thể hiện rõ sự giận dữ và ý định nhắm vào các quan chức trong chính quyền Mỹ, "ưu tiên từ cấp cao nhất đến thấp nhất".

Cụ thể, trong email gửi cho người thân trước khi gây án, hắn thừa nhận hành động, công kích Tổng thống Trump là "kẻ phản bội" và viết: "Tôi không mong được tha thứ".

Allen cho biết lực lượng thực thi pháp luật, nhân viên khách sạn và khách mời không phải mục tiêu trực tiếp, nhưng vẫn sẵn sàng tấn công họ nếu cần thiết để tiếp cận các quan chức.

"Tôi thực sự hy vọng mọi chuyện không đi đến mức đó", Allen ghi trong email.

Các nhà điều tra cũng tìm thấy thêm nhiều tài liệu tại nhà riêng của Allen ở California và trong phòng khách sạn của hắn.

Trong các nội dung này, nghi phạm thể hiện giọng điệu thản nhiên, đôi lúc mỉa mai, thậm chí xin lỗi gia đình vì "đã gây bất ngờ".

Hắn cho biết sẽ sử dụng đạn ghém nhằm "giảm thiểu thương vong" và ký tên "Sát thủ Liên bang Thân thiện". Anh trai của Allen đã báo cảnh sát về bản thú nhận này trước khi vụ việc xảy ra.

Theo Nhà Trắng, chị gái của Allen cho biết với cơ quan thực thi pháp luật rằng hắn có xu hướng đưa ra những phát ngôn cực đoan khi tham gia các hoạt động cánh tả tại Los Angeles, đồng thời sở hữu súng và thường xuyên luyện tập tại trường bắn trong thời gian gần đây.

Phát biểu với Đài Fox News, ông Trump nhận định nghi phạm "đã nuôi dưỡng lòng thù hận từ lâu", cho rằng động cơ có yếu tố tôn giáo và mang tính chống Cơ đốc giáo. Allen hiện không hợp tác với cơ quan điều tra.

Nghi phạm đang đối mặt với hai cáo buộc liên bang, gồm sử dụng súng thực hiện hành vi bạo lực và tấn công nhân viên liên bang bằng vũ khí nguy hiểm. Các công tố viên cho biết có thể sẽ bổ sung thêm tội danh. Allen dự kiến ra hầu tòa lần đầu tại Washington vào ngày 27-4.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trong chưa đầy 24 giờ, eo biển Hormuz, "yết hầu" năng lượng của thế giới, rơi vào trạng thái biến động chưa từng có kể từ khi Mỹ và Iran bắt đầu ngừng bắn hôm 7/4. Những tuyên bố trái chiều mà giới chức hai nước đưa ra, cùng một số vụ tấn công tàu thương mại, đã khiến khu vực trở thành tâm điểm lo ngại toàn cầu.

Sự hỗn loạn bắt đầu từ những tín hiệu tưởng như tích cực. Sau gần 7 tuần Iran phong tỏa Hormuz để đáp trả Mỹ và Israel, Ngoại trưởng Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo trên tài khoản X rằng Tehran "mở hoàn toàn" eo biển để hưởng ứng lệnh ngừng bắn 10 ngày ở Lebanon, chấm dứt giao tranh giữa Israel và nhóm Hezbollah.

Tổng thống Mỹ Donald Trump lập tức đăng bài trên mạng xã hội Truth Social hoan nghênh động thái của Iran, thêm rằng Tehran đã đồng ý sẽ không bao giờ đóng cửa eo biển Hormuz nữa.

Động thái đánh dấu bước hạ nhiệt đáng kể trong xung đột Mỹ - Iran. Các hãng vận tải biển lập tức điều chỉnh kế hoạch, sẵn sàng đưa tàu qua eo biển Hormuz nếu điều kiện an toàn được xác nhận. Hàng trăm tàu đã bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư từ đầu tháng 3 do ảnh hưởng từ xung đột.

Chỉ trong vài giờ sau đó, giá dầu thô thế giới giảm 10%, phản ánh kỳ vọng rằng rủi ro gián đoạn nguồn cung qua Hormuz đang giảm xuống. Tuy nhiên, sự lạc quan này nhanh chóng suy giảm, khi các công ty hàng hải bắt đầu tỏ ra thận trọng, cho rằng eo biển này vẫn còn nhiều thủy lôi, không đảm bảo an toàn.

Công ty dữ liệu hàng hóa Kpler cho rằng Hormuz "thực chất vẫn bị đóng" đối với hoạt động thương mại thông thường. Ngay cả khi Iran thực sự mở cửa Hormuz, chỉ khoảng 25% giá trị xuất khẩu của vùng Vịnh có thể phục hồi trong vòng một đến hai tháng tới, theo Kpler.

Sự hỗn loạn bắt đầu chỉ vài giờ sau bài đăng của Ngoại trưởng Araghchi. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người từng dẫn đầu phái đoàn đàm phán của Iran tại Pakistan, tuyên bố rằng eo biển Hormuz "sẽ không được mở nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra".

Ông Ghalibaf còn nói rằng eo biển Hormuz mở hay đóng, cũng như các quy định liên quan, sẽ "được quyết định trên thực địa chứ không phải mạng xã hội", dường như ám chỉ phát biểu của ông Araghchi.

Tasnim, hãng thông tấn bán chính thức có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đăng bài viết cho rằng thông báo trên X của Ngoại trưởng Araghchi là "tệ và không đầy đủ", thêm rằng hoạt động qua lại Hormuz của tàu thuyền sẽ bị xem là "không phù hợp" nếu Mỹ vẫn phong tỏa cảng biển Iran.

Các kênh truyền thông khác có liên hệ với IRGC cũng đồng loạt chỉ trích phát biểu của Ngoại trưởng Araghchi, cho rằng thông tin của ông tạo ra "nhiều mơ hồ" về điều kiện, cơ chế và quy trình đi lại qua eo biển. Những phản ứng này cho thấy nội bộ Iran chưa thống nhất về vấn đề Hormuz.

IRGC sau đó ra tuyên bố rằng các tàu thương mại chỉ được phép đi qua Hormuz nếu có sự chấp thuận của hải quân trực thuộc lực lượng này. Điều đó đồng nghĩa với việc eo biển không "mở cửa hoàn toàn", mà gắn với cơ chế kiểm soát quân sự trực tiếp của IRGC.

"IRGC đang bác bỏ bất kể thứ gì Ngoại trưởng Iran làm. Ý tôi là quan điểm của họ không rõ ràng", Yoruk Isik, đứng đầu công ty tư vấn hàng hải Bosphorus Observer, bình luận.

Những tín hiệu từ thực địa cho thấy sự kiểm soát quân sự với Hormuz vẫn được Iran duy trì chặt chẽ. Một số tàu chở dầu và tàu hàng đã thử rời vịnh Ba Tư theo lộ trình do Iran chỉ định là vòng qua đảo Larak, nhưng rồi họ bất ngờ quay đầu.

"Họ rõ ràng chưa được phép đi qua", Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, nói với CNBC.

Hãng tin Tasnim dẫn nguồn tin thân cận với Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết các tàu thương mại không được phép qua Hormuz nếu họ có liên hệ với các quốc gia thù địch.

"Vẫn chưa rõ tình hình có thay đổi nào đáng kể hay không", Tomer Raanan, nhà phân tích rủi ro hàng hải tại nền tảng dữ liệu Lloyd's List Intelligence, cho biết. "Iran vẫn muốn các tàu phải đi qua lãnh hải của họ".

Trong bài đăng sau đó, ông Trump cho hay lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran vẫn còn hiệu lực "ở mức tối đa" cho đến khi thỏa thuận giữa Mỹ với Iran "hoàn thành 100%". "Quá trình này sẽ diễn ra rất nhanh chóng vì hầu hết các điểm đã được đàm phán", ông viết.

Chưa đầy 24 giờ sau, quân đội Iran ngày 18/4 tuyên bố đảo ngược quyết định mở eo biển Hormuz, do Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển của nước này.

Eo biển Hormuz "quay về tình trạng như trước, nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ" của lực lượng vũ trang Iran, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố. "Tình trạng này sẽ được duy trì cho đến khi Mỹ khôi phục hoàn toàn quyền tự do hàng hải cho các tàu đến và đi từ Iran".

IRGC cảnh báo mọi tàu thuyền, bất kể loại nào, không nên rời vị trí neo đậu tại vịnh Ba Tư và biển Oman.

"Mọi nỗ lực tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành động hợp tác với kẻ thù, và tàu vi phạm sẽ bị tấn công", IRGC cho biết, thêm rằng các tàu chỉ nên theo dõi thông báo từ lực lượng này qua liên lạc vô tuyến. "Các tuyên bố của Tổng thống Mỹ về eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư không có bất kỳ độ tin cậy nào".

Để nhấn mạnh thông điệp này, xuồng của IRGC đã nổ súng vào một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz. Một tàu hàng cũng ghi nhận bị "vật thể lạ" đánh trúng và gây hư hại cho một số container. Hai tàu bị tấn công ở vùng biển cách Oman vài chục km.

Liên lạc vô tuyến giữa tàu Bhagya Laxmi của Ấn Độ với hải quân Iran cho thấy lực lượng này vẫn phong tỏa eo biển Hormuz và yêu cầu các tàu thương mại quay lại nơi neo đậu "cho đến khi được cấp phép".

Trong bài đăng trên tài khoản Telegram, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cảnh báo "hải quân dũng cảm của Iran sẵn sàng khiến kẻ thù nếm trải vị đắng của những thất bại mới".

Trong khi đó, ông Trump ngày 18/4 một lần nữa khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang tiến triển rất thuận lợi, nhưng Mỹ sẽ không chấp nhận bị "tống tiền". Ông cảnh báo Mỹ có thể không gia hạn lệnh ngừng bắn và tiếp tục chiến dịch ném bom, nếu không đạt thỏa thuận lâu dài với Tehran.

Tehran cũng tỏ ra không nhượng bộ. Một quan chức quân đội Iran tuyên bố rằng "nếu chiến tranh nổ ra trở lại, chúng tôi sẽ sử dụng những tên lửa có ngày sản xuất là tháng 5/2026".

Tất cả điều này có nghĩa là sau một ngày hỗn loạn, eo biển Hormuz trên thực tế vẫn đang bị đóng, theo Matthew Wright, chuyên gia phân tích vận tải cấp cao tại Kpler. "Đây chỉ là một tín hiệu lạc quan giả".

Các bên trung gian đang thúc đẩy Mỹ - Iran gia hạn lệnh ngừng bắn và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này chưa có tiến triển rõ rệt. Hai bên đàm phán lần đầu hôm 11/4 tại Islamabad, Pakistan nhưng không đạt đồng thuận về các vấn đề then chốt.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói hai bên chưa ấn định thời điểm đàm phán lần hai, thêm rằng cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung trước. Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cho biết Tehran đang xem xét các "đề xuất mới" từ phía Mỹ, song chưa đưa ra phản hồi chính thức.

Al Jazeera dẫn hai nguồn tin an ninh Pakistan ngày 19/4 nói Mỹ và Iran có thể đàm phán trong tuần tới. Họ cho biết hai vận tải cơ C-17 của Mỹ đã hạ cánh xuống căn cứ không quân Noor Khan gần Islamabad, an ninh được siết chặt ở thủ đô và khách sạn Serena, nơi tổ chức vòng đàm phán đầu tiên. Khách sạn này đang yêu cầu khách rời đi, không nhận đặt phòng cho đến ngày 24/4.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin Reuters, thông tin ban đầu từ nhà chức trách xác định nghi phạm Cole Allen mang theo súng ngắn và dao đã xuất hiện tại khách sạn nơi tổ chức tiệc tối chiêu đãi các phóng viên Nhà Trắng với sự tham dự của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Dù hàng trăm đặc vụ từ nhiều cơ quan thực thi pháp luật đã được triển khai, nghi phạm vẫn tiếp cận được khu vực chỉ cách phòng tiệc một tầng.

Đối tượng bị khống chế sau khi bắn bị thương một đặc vụ.

Video giám sát được công bố cho thấy nghi phạm chạy qua một chốt an ninh trước khi nổ súng.

Vụ việc xảy ra khi khoảng 2.300 - 2.600 khách mời đang dùng tiệc trong khán phòng dưới tầng hầm.

Ông Trump đăng tải video camera an ninh ghi lại cảnh nghi phạm chạy qua khu vực kiểm tra an ninh. Trong video, các đặc vụ rút súng và dường như đã nổ súng - Video: TRUTH SOCIAL

Sau khi có tiếng súng, các đặc vụ nhanh chóng đưa ông Trump và Phó tổng thống JD Vance rời khỏi khu vực bàn danh dự.

Tuy nhiên, phản ứng của các đội bảo vệ với các quan chức khác không đồng đều.

Một số đặc vụ trèo qua ghế, lật bàn để tiếp cận người được bảo vệ, trong khi nhiều khách mời hoảng loạn chui xuống gầm bàn.

Các bộ trưởng như Marco Rubio, Scott Bessent và Doug Burgum được đội an ninh đẩy xuống sàn và tạo "lá chắn người".

Thời điểm sơ tán giữa các quan chức cũng có sự chênh lệch đáng kể.

Cảnh sát Washington cho biết nghi phạm được cho đã lưu trú tại khách sạn, qua đó vượt qua lớp an ninh bên ngoài.

Khách sạn đã hạn chế người ra vào từ 14h cùng ngày, chỉ cho phép khách lưu trú, người có vé hoặc giấy mời liên quan sự kiện.

Để vào phòng tiệc, khách phải qua nhiều lớp kiểm tra, bao gồm máy dò kim loại do Mật vụ Mỹ và Cơ quan An ninh vận tải giám sát.

Theo báo Independent, an ninh tại sự kiện được thiết kế theo nhiều lớp.

Bên trong phòng tiệc, Mật vụ Mỹ thiết lập thêm một vành đai bảo vệ quanh Tổng thống, bố trí lực lượng vũ trang sẵn sàng phản ứng. Các tấm chắn bọc thép được đặt dưới bàn nơi Tổng thống ngồi.

Hình ảnh camera cho thấy nghi phạm chạy qua khu vực kiểm soát vào thời điểm lực lượng an ninh đang tháo dỡ thiết bị kiểm tra sau khi Tổng thống đã vào vị trí và không cho phép thêm khách vào khu vực này.

Giám đốc Mật vụ Mỹ Sean Curran cho biết hệ thống bảo vệ "đa lớp" đã hoạt động đúng theo phương án. Cảnh sát Washington cũng nhận định kế hoạch an ninh "đã hoạt động trong tối hôm đó".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ