Sinh năm 1986, năm gần nhất Mexico đăng cai World Cup, Eduardo Marin thường đùa anh đo đếm cuộc đời không bằng năm tháng mà bằng những kỳ World Cup đã qua.
Năm 1994, khi còn là cậu bé, anh cùng gia đình hồi hộp theo dõi loạt sút luân lưu giữa Mexico và Bulgaria. Năm 2006, khi là sinh viên đại học, anh chứng kiến cú vô-lê của Maxi Rodriguez giúp Argentina loại Mexico khỏi vòng knock-out.
Đến World Cup 2018, ở tuổi ngoài 30, Marin cùng tám người bạn sơn một chiếc xe buýt màu xanh, trắng, đỏ rồi lái từ Đức sang Nga để cổ vũ đội tuyển quê hương. Hình ảnh chiếc xe xuất hiện trên nhiều kênh truyền hình quốc tế, giúp cả nhóm bất ngờ nổi tiếng trên mạng xã hội.
Nhưng khi World Cup trở lại Mexico, Marin lại không có mặt trên khán đài. Anh không mua vé xem bất kỳ trận đấu nào. Chiếc xe buýt từng đồng hành trong chuyến đi Nga giờ phủ bụi trong gara.
“Ngày trước World Cup là của người dân”, Marin nói. “Còn ngày nay nó là sân chơi cho những người có tiền giống như giải đua xe Công thức 1”.
Marin cho biết toàn bộ chuyến đi Nga năm 2018, bao gồm vé xem ba trận đấu, tiêu tốn khoảng 5.000 USD. Ở giải năm nay, mức tiền này chỉ đủ mua một vé xem trận khai mạc của Mexico ngay tại sân nhà.
Cảm giác bị bỏ rơi không chỉ của riêng Marin.
Nhiều người Mexico cho rằng họ không còn đủ khả năng để trực tiếp tận hưởng ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Tại sân vận động Azteca ở thủ đô Mexico City, một số cổ động viên cho biết họ phải trả từ 3.000 đến 5.000 USD cho vé trận khai mạc. Mức giá này bằng 10 tháng lương của một lao động trung bình tại Mexico. Trong khi đó, Mexico chỉ tổ chức 13 trong tổng số 104 trận đấu của World Cup 2026, phần lớn các trận còn lại diễn ra tại Mỹ.
Chi phí theo dõi giải đấu qua truyền hình cũng tăng. Các kỳ World Cup trước được phát sóng rộng rãi trên các kênh miễn phí, nhiều trận đấu năm nay chỉ có thể xem thông qua các gói thuê bao trả tiền. Tại Salon Casino, quán bar ở khu Doctores của Mexico City, quản lý Luis Bernot cho biết nhân viên phải chỉnh sửa nội dung quảng bá để tránh vi phạm quy định bản quyền. Bên ngoài quán, họ treo một tấm băng rôn ghi: “Bóng đá là cuộc sống”, kèm hình quả bóng phủ cờ các quốc gia thay vì dùng các hình ảnh chính thức của FIFA.
Theo TelevisaUnivision, phí bản quyền phát sóng World Cup tại các quán bar và nhà hàng dao động từ 233 USD đối với cơ sở nhỏ, đến hơn 1.200 USD với các địa điểm lớn. Cơ sở dùng gói truyền hình cá nhân để phát sóng công khai sẽ bị phạt.
Tại Las Delicias de la Obrera, quán ăn nằm trong khu Obrera của Mexico City, quản lý Julio Mendoza cho biết việc mua gói phát sóng thương mại nằm ngoài khả năng. Quán chỉ chiếu một số trận đấu được phát miễn phí. Tối cuối tuần qua, TV trong quán phát một bộ phim truyền hình trong khi Haiti gặp Scotland. Mendoza từng hy vọng World Cup sẽ mang lại nhiều khách hàng hơn, đặc biệt là khách du lịch nhưng thực tế không như kỳ vọng.
FIFA cho biết mức giá vé hiện tại tương đương các sự kiện thể thao lớn khác trên thế giới. Chính phủ Mexico cho biết đã tổ chức các điểm xem bóng đá miễn phí tại nhiều địa phương.
Với Marin, người từng đi hàng nghìn km để theo chân đội tuyển quốc gia, việc không thể đến sân xem World Cup trên quê hương là một sự thay đổi lớn.
“World Cup không còn nguồn năng lượng như trước nữa. Nó không còn giống ngày xưa”, anh nói.
Anh Nguyễn Thế Tuyền, 34 tuổi, trú xã Hồng Xuân, tỉnh Ninh Bình, bắt đầu công việc phục dựng mô hình nhà cổ từ năm 2021. Thời điểm đó, căn nhà 5 gian của ông bà ngoại sắp bị tháo dỡ. Thấy tiếc nuối không gian gắn bó suốt tuổi thơ, anh tự mày mò dựng bản thu nhỏ ngôi nhà nhằm giữ lại kỷ niệm.
Ông ngoại anh, một kiến trúc sư hơn 80 tuổi đã nghỉ hưu, là người hướng dẫn trực tiếp về tỷ lệ, không gian và kết cấu. Từng học Đại học Xây dựng nhưng sau đó chuyển hướng sang lĩnh vực làm đẹp và nghệ thuật, anh Tuyền tận dụng kiến thức kết cấu và thẩm mỹ để tính toán chi tiết. "Thời gian đầu, tôi liên tục làm hỏng và phải đập đi xây lại. Việc đúc từng viên gạch, viên ngói mini và lắp ghép đòi hỏi độ chính xác cao", anh Tuyền kể.
Sau 6 tháng, phiên bản nhà 5 gian đầu tiên hoàn thiện. "Nhìn ngôi nhà quen thuộc hiện ra trong hình hài thu nhỏ, cả bầu trời ký ức tuổi thơ ùa về khiến tôi vô cùng xúc động", chủ nhân tác phẩm kể.
Anh tiếp tục lấy ý tưởng từ các kiến trúc trong làng, sáng tác thêm nhiều tác phẩm và nhận nhiều lời khen khi đăng tải lên mạng xã hội. Nhiều khách hàng từ khắp mọi miền tìm đến, kể về cơ ngơi cũ của ông bà và đặt hàng phục dựng. "Lượng đơn đặt hàng tăng dần giúp tôi gắn bó với nghề đến tận hôm nay trong sự ủng hộ nhiệt tình của gia đình", chàng trai 34 tuổi nói.
Quá trình chế tác một mô hình trải qua nhiều công đoạn. Người thợ phải đến tận nơi khảo sát hoặc nghiên cứu qua hình ảnh, video của khách hàng để chọn vật liệu. Với những công trình không còn dấu tích, anh dựng bản vẽ 3D dựa trên lời kể của gia chủ, thống nhất phương án trước khi thi công.
Khâu thực hành bắt đầu bằng việc hàn khung sắt, đổ móng, xây tường bằng gạch mini. Tiếp đó là hoàn thiện hệ thống cửa gỗ, nội thất và các tiểu cảnh sân vườn. Những chi tiết như chum nước, xe đạp, bó lúa... được bổ sung để tăng tính sinh động. Theo anh Tuyền, khâu tính toán tỷ lệ gặp nhiều khó khăn nhất, bởi một sai lệch nhỏ sẽ làm mất độ chân thực của công trình. Để tái tạo dấu vết thời gian, anh thường xuyên đi quan sát thực tế các mảng tường rêu phong nhằm pha chế màu sơn sát với thực tế.
Vượt lên trên yếu tố kỹ thuật, người thợ phải thổi được "cái hồn" vào tác phẩm. Nhiều công trình đã bị phá bỏ từ lâu đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ của người thiết kế, khiến gia chủ khi nhìn vào phải ngỡ ngàng nhận ra cơ ngơi xưa.
Sau 5 năm, xưởng của anh đã cho ra đời vài trăm mô hình, chủ yếu là nhà 5 gian miền Bắc với tỷ lệ thu nhỏ 1/20. Giá thành dao động 10 - 100 triệu đồng tùy kích thước. Khách hàng đa phần là người cao tuổi muốn mô phỏng lại nhà cũ, hoặc người trẻ mua làm quà tặng bố mẹ.
Nhiều năm theo nghề nhưng theo anh Tuyền, khoảnh khắc bàn giao sản phẩm luôn mang lại nhiều cảm xúc, chứng kiến nhiều gia chủ rơi nước mắt khi ký ức ùa về.
Tháng 5/2025, ông Nguyễn Văn Hảo (55 tuổi, tỉnh Thái Bình) nhận bàn giao phiên bản nhà 5 gian 3 trái sau ba tháng đặt hàng với chi phí 20 triệu đồng. Căn nhà gốc xây năm 1982 của gia đình ông đã phải dỡ bỏ từ 5 năm trước do xuống cấp. Muốn con cháu nhớ về cội nguồn, ông bàn bạc cùng người thân và chốt phương án phục dựng, sau khi được bạn bè giới thiệu xưởng chế tác của anh Tuyền.
"Mô hình giúp tôi dễ dàng kể lại cho con cháu về không gian sống ngày xưa", ông Hảo nói.
Hiện xưởng chế tác của anh Tuyền có 10 nhân sự làm việc. Trong thời gian tới, người thợ 34 tuổi cho biết có kế hoạch thực hiện các tác phẩm mô phỏng những công trình di tích lịch sử và kiến trúc văn hóa tiêu biểu của Việt Nam.
"Tôi mong muốn dùng chính đôi tay này để lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa truyền thống đến mai sau", chàng trai Ninh Bình nói.
Một số mô hình nhà cổ của anh Tuyền chế tác từ năm 2021 đến nay.
Chiều 7/5, Bộ Y tế vừa có công văn gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc bảo vệ trẻ em, phòng chống bạo lực, xâm hại trẻ em.
Công văn nêu rõ, những ngày qua, một số vụ việc bạo lực trẻ em do chính cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em gây ra với hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Nhằm bảo đảm quyền trẻ em, tăng cường công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em, giảm tối đa các tổn hại cho trẻ em, Bộ Y tế đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tổ chức quán triệt và triển khai đồng bộ các chỉ thị, nghị quyết, kết luận và văn bản chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ liên quan đến phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em.
Đẩy mạnh công tác phòng ngừa với các giải pháp đồng bộ, trong đó chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ bảo vệ, chăm sóc trẻ em; tăng cường truyền thông để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân, các cấp, ngành trong phát hiện, báo cáo và xử lý các hành vi vi phạm quyền trẻ em.
Cùng với đó, các địa phương cần phổ biến kiến thức, kĩ năng bảo vệ trẻ em cho cha mẹ, người chăm sóc và các thành viên trong gia đình nhằm giảm nguy cơ trẻ bị bạo hành, xâm hại ngay từ môi trường sống gần gũi nhất.
Bộ Y tế cũng đề nghị thực hiện kịp thời việc tiếp nhận, xử lý thông tin, tố giác nguy cơ và hành vi xâm hại trẻ em; đồng thời triển khai các biện pháp can thiệp, hỗ trợ để hạn chế tối đa tổn thương cho trẻ.
Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi che giấu, không tố giác hoặc thiếu trách nhiệm trong xử lý vụ việc bạo lực, xâm hại trẻ em sẽ bị xử lý nghiêm.
Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ trẻ em tại địa phương; rà soát những tồn tại, bất cập, khó khăn trong quá trình triển khai để xây dựng giải pháp khắc phục phù hợp. Trường hợp cần thiết, các địa phương chủ động đề xuất sửa đổi quy định nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ trẻ em.
Tân thủ lĩnh sinh viên TP.HCM Hà Đức Cường hiện là sinh viên năm nhất Trường ĐH Luật TP.HCM.
Chia sẻ cùng Tuổi Trẻ sau khoảnh khắc giành quán quân hội thi lần thứ 8 này, Cường nói:
- Mỗi sinh viên đều có giá trị riêng. Người thủ lĩnh không làm thay mà tạo môi trường để giá trị ấy được phát huy và tỏa sáng, góp vào hình ảnh chung của sinh viên TP mang tên Bác ngoài hăng say học tập còn luôn dấn thân và sống có trách nhiệm.
* Nếu phải chọn những từ ngắn gọn để nói về hành trình chinh phục danh hiệu "Thủ lĩnh sinh viên" TP.HCM, với bạn là gì?
- Đó là biết ơn, trân trọng và nỗ lực. Biết ơn gia đình, thầy cô, nhà trường, Đoàn - Hội và bạn bè đã luôn đồng hành, động viên tôi. Trân trọng mọi khoảnh khắc từ sự ghi nhận đến áp lực, hoài nghi hay thiếu kinh nghiệm để nhắc mình sống xứng đáng với niềm tin của mọi người.
Còn nỗ lực chính là điều tôi luôn tự nhắc bản thân mình. Từ một học sinh rụt rè tôi trưởng thành trong công tác Đoàn, làm bí thư Đoàn Trường THPT Trần Khai Nguyên, trở thành á quân Thủ lĩnh học sinh THPT và được kết nạp Đảng ở tuổi 18. Hành trình nối dài đến với danh hiệu thủ lĩnh sinh viên toàn thành đều là kết quả của sự dìu dắt, tin yêu và nỗ lực không ngừng.
* Từ á quân thủ lĩnh học sinh đến quán quân thủ lĩnh sinh viên khi mới là sinh viên năm nhất là trải nghiệm khá đặc biệt...
- Tôi nhận ra thủ lĩnh không chỉ cần tự tin, khả năng tổ chức hay đứng trước đám đông mà quan trọng hơn là trách nhiệm, bản lĩnh trước áp lực, tử tế khi làm việc và cần không ngừng học hỏi. Danh hiệu qua mỗi cấp học cũng là trách nhiệm ngày càng lớn hơn.
Nếu trước đây tôi cố gắng khẳng định bản thân thì hôm nay nỗ lực tạo giá trị cho người khác. Bởi một hoạt động không chỉ cần quy mô mà liệu rằng sinh viên đã được lắng nghe, kết nối và truyền cảm hứng hay không.
* Đâu là phiên bản thủ lĩnh bạn hướng tới?
- Tôi muốn là một thủ lĩnh biết kết nối, thấu hiểu và đi cùng sinh viên. Công tác Hội và phong trào sinh viên phải xuất phát từ chính sinh viên, đáp ứng điều các bạn đang cần và mong muốn.
Tôi muốn thật gần với tập thể, hiện diện từ những việc nhỏ nhất như lắng nghe, ghi nhận, kết nối và động viên sinh viên. Có khi điều một người trẻ cần không phải là bài học lớn mà là cảm giác mình có giá trị, có thể đóng góp và trở thành phiên bản tốt hơn.
* Với bạn, thủ lĩnh là người dẫn dắt, đi trước mở đường hay người kết nối và thắp lửa?
- Có thể là người dẫn dắt, mở đường nhưng cũng là người thắp lửa và truyền cảm hứng. Nhưng nếu phải chọn điều cốt lõi nhất, tôi sẽ chọn sự kết nối. Sẽ không thể dẫn dắt nếu không có sinh viên đồng hành, cũng không thể truyền cảm hứng nếu không hiểu các bạn đang nghĩ gì, cần gì, mong muốn điều gì.
Thủ lĩnh không nhất thiết lúc nào cũng ở vị trí nổi bật, có lúc đi đầu mở đường, có lúc đi giữa cùng làm và cũng có lúc đi sau để quan sát, hỗ trợ, không để ai bị bỏ lại phía sau. Tôi muốn là một thủ lĩnh vì sinh viên vì các bạn là trung tâm, chủ thể và nguồn cảm hứng của mọi hoạt động.
* Còn với phong trào sinh viên thành phố, tân thủ lĩnh kỳ vọng điều gì?
- Tôi mong được cùng Hội Sinh viên lắng nghe, thiết kế hoạt động có chiều sâu, đo lường được tác động và kết nối hiệu quả nguồn lực xã hội. Mỗi chương trình không chỉ dừng ở tổng kết mà cần tạo ra thay đổi như kỹ năng, nhận thức, trách nhiệm hoặc cảm hứng bước ra khỏi vùng an toàn, sao cho giúp sinh viên phát triển toàn diện.
Với tôi, phong trào sinh viên chỉ có ý nghĩa khi sinh viên tham gia và trưởng thành từ đó. Tôi muốn góp sức để hoạt động Hội trở thành một điểm chạm phát triển, nơi sinh viên được tỏa sáng bằng tri thức, vững vàng kỹ năng và tự tin hội nhập.
