Vấn đề này tạo nên tranh cãi một thời gian dài, và lan sang làng võ thuật với chủ đề rộng hơn nữa: phải chăng kung fu chính là “thầy” của võ thuật Nhật Bản?
Riêng ở bộ phim Karate Kid năm 2010, thật ra đây là phiên bản làm lại từ bản gốc năm 1984. Trong bản gốc, vị sư phụ dạy võ thực sự là người Nhật Bản, và môn võ cũng là karate.
Nhưng ở bản mới, Hollywood dường như muốn đáp ứng thị hiếu nên đã đưa ra thay đổi liên quan đến bản chất võ thuật, tạo nên tranh cãi dữ dội. Không ít người cho rằng tên phim phải là “Kung fu Kid”.
Nhiều fan võ thuật Trung Quốc lại chỉ ra một góc độ khác. Gọi Karate Kid hay Kung fu Kid đều được, vì kung fu chính là cội nguồn của karate, thậm chí là hệ thống võ thuật Nhật Bản.
Điều này đúng hay sai?
Phần lớn các nhà nghiên cứu võ thuật đều đồng ý về tầm ảnh hưởng của kung fu với cá nhân võ phái karate – Không thủ đạo.
Từ thế kỷ 14 – 19, Vương quốc Lưu Cầu, tiền thân của Okinawa ngày nay, duy trì quan hệ thương mại thường xuyên với vùng Phúc Kiến của Trung Quốc.
Các thương nhân, sứ thần và võ sư Trung Quốc mang theo nhiều hệ thống quyền pháp Nam quyền tới hòn đảo này.
Theo Liên đoàn Karate thế giới (WKF), karate phát triển từ sự kết hợp giữa võ thuật bản địa Okinawa, thường được gọi là Te, với các hệ thống quyền pháp Trung Quốc du nhập từ Phúc Kiến.
Dấu vết ấy còn hiện diện khá rõ trong lịch sử karate. Trước thế kỷ 20, karate từng được gọi là tode với nghĩa “Đường thủ” hoặc “Trung Hoa thủ” (China Hand).
Chỉ đến năm 1936, trong bối cảnh chủ nghĩa dân tộc Nhật Bản lên cao và quan hệ Trung – Nhật trở nên căng thẳng, các võ sư Okinawa mới thống nhất chuyển sang cách viết “Không thủ”.
Nhà sáng lập Goju-ryu, Chojun Miyagi, trong bài diễn thuyết nổi tiếng năm 1936 cũng thừa nhận karate có quan hệ lịch sử với quyền pháp Trung Quốc, đồng thời nhấn mạnh rằng môn võ này đã phát triển thành một hệ thống độc lập tại Okinawa.
Một số dòng karate còn cho thấy sự liên hệ trực tiếp với các hệ phái võ thuật Phúc Kiến. Uechi-ryu bắt nguồn từ các bài quyền được người sáng lập Kanbun Uechi học tại Trung Quốc.
Goju-ryu cũng có nhiều nét tương đồng với Bạch Hạc quyền Phúc Kiến, từ phương pháp hô hấp, tư thế chiến đấu cho đến các bài quyền cổ như Sanchin. Chính vì vậy, nhiều học giả mô tả karate như một “đứa con lai” giữa võ thuật Okinawa và quyền pháp Nam quyền Trung Quốc.
Tuy nhiên từ việc karate chịu ảnh hưởng của kung fu đến kết luận rằng võ Nhật Bản nói chung xuất phát từ kung fu là một bước nhảy quá xa. Đây chính là điểm mà nhiều học giả phương Tây và Nhật Bản phản bác.
Nhà nghiên cứu võ thuật Patrick McCarthy, một trong những chuyên gia hàng đầu về lịch sử karate Okinawa, từng nhận định rằng việc truy tìm nguồn gốc karate không nhằm chứng minh nó là võ Trung Quốc hay võ Nhật Bản, mà để hiểu quá trình giao lưu văn hóa đã tạo ra một hệ thống hoàn toàn mới.
Theo ông, karate không phải bản sao của bất kỳ trường phái Trung Quốc nào, mà là kết quả của hàng thế kỷ chọn lọc, biến đổi và bản địa hóa.
Khi nhìn sang các môn võ đại diện cho Nhật Bản hiện đại như judo, kendo, jujutsu hay aikido, ảnh hưởng của kung fu trở nên mờ nhạt hơn rất nhiều.
Judo được Jigoro Kano xây dựng cuối thế kỷ 19 dựa trên các trường phái jujutsu bản địa của Nhật. Kendo phát triển từ kiếm thuật samurai. Aikido hình thành từ Daito-ryu Aiki-jujutsu cùng triết lý hòa hợp của Morihei Ueshiba.
Cho đến nay, giới sử học chưa tìm thấy bằng chứng thuyết phục cho thấy các môn võ này xuất phát từ quyền pháp Trung Quốc.
Stephen Turnbull, nhà sử học quân sự nổi tiếng chuyên nghiên cứu Nhật Bản phong kiến, cho rằng võ thuật Nhật Bản là sản phẩm của môi trường xã hội và quân sự riêng biệt.
Theo ông, dù Nhật Bản chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn hóa Trung Hoa trong nhiều lĩnh vực, các hệ thống chiến đấu của samurai được hình thành chủ yếu từ nhu cầu chiến tranh và cấu trúc xã hội của chính Nhật Bản.
Nếu xét về triết lý, có thể tìm thấy những điểm tương đồng giữa võ Nhật và võ Trung Quốc. Aikido thường được so sánh với Thái Cực quyền vì cùng đề cao việc sử dụng lực của đối phương.
Một số trường phái karate vẫn duy trì các bài quyền có nguồn gốc từ Nam quyền Trung Hoa. Nhưng sự tương đồng không đồng nghĩa với quan hệ thầy trò trực tiếp.
Điều thú vị là trong khi Trung Quốc thường tự hào về ảnh hưởng lịch sử đối với karate, thì thực tế hiện nay lại cho thấy võ thuật Nhật Bản đang có vị thế vượt trội hơn trên phương diện thực chiến và thể thao đối kháng.
Judo là môn võ đầu tiên của châu Á trở thành môn thi đấu Olympic từ năm 1964. Karate từng góp mặt tại Olympic Tokyo 2020.
Các hệ thống huấn luyện của Nhật Bản được chuẩn hóa từ rất sớm với giáo trình, đẳng cấp, luật thi đấu và phương pháp đào tạo thống nhất. Điều này giúp võ Nhật dễ phổ biến trên quy mô toàn cầu.
Ngược lại, kung fu Trung Quốc tồn tại dưới hàng trăm hệ phái khác nhau với mục tiêu không đồng nhất. Một số hệ thống thiên về biểu diễn, dưỡng sinh hoặc bảo tồn văn hóa hơn là đối kháng.
Nhà nghiên cứu David Lowry từng nhận xét rằng thành công của võ đạo Nhật Bản không đến từ việc sở hữu kỹ thuật vượt trội, mà từ khả năng chuyển hóa các kỹ năng chiến đấu truyền thống thành những hệ thống giáo dục và thể thao phù hợp với thời đại mới. Đây là điều mà nhiều hệ phái kung fu vẫn đang loay hoay tìm kiếm.
Nhìn từ góc độ lịch sử, người Trung Quốc có lý khi khẳng định quyền pháp Phúc Kiến từng góp phần quan trọng vào sự ra đời của karate Okinawa.
Nhưng nếu từ đó suy rộng rằng toàn bộ võ thuật Nhật Bản là học trò của kung fu – lại là một cách diễn giải phóng đại.
Và đáng nói ở chỗ, ngày nay judo, ju-jitsu (nhu thuật) hay karate xuất hiện dày đặc ở hệ thống võ đài chuyên nghiệp, còn dấu ấn của kung fu Trung Quốc lại vô cùng mờ nhạt.
Làng võ Trung Quốc cay đắng thừa nhận điều này là “thanh xuất ư lam”, tức màu xanh xuất phát từ màu lam, nhưng lại đẹp hơn.
Trong chiến thắng 4-2 của đội tuyển Anh diễn ra vào rạng sáng 18.6, người hâm mộ Tam sư hạnh phúc khi chứng kiến đội trưởng Harry Kane lập cú đúp để vượt qua kỷ lục của David Beckham, cùng 2 bàn thắng của Bellingham và Rashford.
Tuy nhiên, niềm vui trên sân Dallas đã không hoàn toàn trọn vẹn khi tiền vệ Declan Rice đã ra hiệu bị đau và được thay ra ở phút 72, thế bởi Morgan Roger - cầu thủ đang chơi cho CLB Aston Villa.
Sau trận đấu, HLV Tuchel cập nhật chấn thương của Declan Rice sau trận thắng Croatia: "Tôi hy vọng họ ổn. Thông thường tôi sẽ không bao giờ rút Declan ra khỏi đội hình, nhưng tôi không muốn mạo hiểm.
Tôi thấy Declan Rice chỉ vào phần lưng dưới, gân kheo trên và cảm thấy khó chịu. Tôi không muốn mạo hiểm. Đó là lúc cần bảo vệ cậu ấy. Tôi hy vọng không có gì nghiêm trọng hơn. Cuối cùng Declan đã trấn an tôi rằng mọi chuyện đều ổn. Không có gì đáng lo ngại cả".
Bản thân Rice cũng trấn an người hâm mộ qua phát biểu trên ITV: "Mọi thứ đều ổn. Tôi khỏe như thường. Có lẽ chỉ là vấn đề mà tôi gặp phải trong nửa sau mùa giải ở Arsenal thôi.
Tôi chỉ hơi đau dây thần kinh một chút thôi. Nhưng nhìn chung, tôi vẫn ổn. Mọi thứ đều tốt, chỉ là phòng ngừa thôi. Tôi sẽ trở lại thi đấu gặp Ghana".
Cũng nói thêm sau khi rút Declan Rice ra, HLV Tuchel đã thay anh bằng Morgan Rogers - đối thủ cạnh tranh vị trí số 10 với Jude Bellingham. Sau đó, Bellingham cũng được cho nghỉ, nhường chỗ cho Djed Spence. Hậu vệ phải Reece James chuyển lên chơi ở vị trí tiền vệ.
Marcus Rashford - người vào sân từ băng ghế dự bị và ghi bàn thắng thứ tư - cũng được cho là đã ôm gân kheo sau trận đấu, trong khi đội trưởng Harry Kane sau khi lập cú đúp được phát hiện băng bó quanh bắp chân.
Sau chiến thắng quan trọng ngày mở màn, đội tuyển Anh sẽ tự tin hướng đến trận đấu tiếp theo tại bảng L, gặp Ghana tại Boston vào lúc 3 giờ ngày 24.6. Tam sư sẽ khép lại vòng bảng bằng cuộc chạm trán Panama vào lúc 4 giờ ngày 28.6.
Chặng 11 Cúp truyền hình TP.HCM 2026 có hành trình từ Đà Nẵng đi Quảng Ngãi, dài 130km. Chặng đua này không có đèo, nên cũng là cơ hội cho các tay đua thiên nước rút giành lại các vị trí tốt.
Hai người về đích đầu tiên chính là những VĐV như vậy. Thậm chí, Patrick Patterson (620 Nông Nghiệp Vĩnh Long) và Marchuk Dzianis (Kenda Đồng Nai) gần như cán đích cùng lúc. Rất khó để xác định xem ai là người thắng chặng và cần một góc quay ngang để biết được kết quả cuối cùng.
Và người về nhất chặng này là Patrick Patterson. Đây không chỉ là nỗ lực của riêng tay đua người New Zealand mà còn của tập thể 2 đội 620 Nông Nghiệp Vĩnh Long và 620 Châu Thới Vĩnh Long. Khi còn cách đích khoảng 1,5km, hai đội đua này đã chạy chiến thuật cực kỳ hiệu quả, tạo ra cơ hội cho Patrick Patterson nước rút.
Tuy nhiên, tay đua này chưa thể giành được áo xanh cho người nước rút tốt nhất. Lý do là bởi chủ nhân của nó, Marchuk Dzianis được xác định là cán đích thứ 2 và nhận khá nhiều điểm thưởng.
Sau chặng 11, điểm áo xanh của Marchuk Dzianis đã hơn Patterson 25 điểm. Ở điểm nước rút tính điểm thưởng dọc đường thứ nhất (sprint 1), tay đua Nguyễn Hướng của Võ Đắc Đồng Nai xuất sắc về đầu tiên. Chiến thắng ở sprint 2 thuộc về Võ Thanh An của đội 620 Châu Thới Vĩnh Long.
Trong khi đó, áo vàng tổng sắp vẫn thuộc về tay đua Yarash Uladzislau của TP.HCM New Group.
Áo cam cho tay đua Việt Nam xuất sắc nhất vẫn thuộc về Phạm Lê Xuân Lộc (Quân khu 7). Áo trắng cho cua rơ trẻ xuất sắc thuộc về Trần Trọng Phúc (Võ Đắc Đồng Nai).
Trong chương trình bình luận của LiveMode TV, Quaresma cho rằng Bồ Đào Nha thi đấu thuyết phục từ đầu giải. Họ lần lượt hòa CHDC Congo 1-1, thắng Uzbekistan 5-0, hòa Colombia 0-0 ở vòng bảng, thắng Croatia 2-1 ở vòng 1/16 rồi thua Tây Ban Nha ở vòng 1/8.
"Với tôi, mọi thứ đã diễn ra tệ từ đầu đến giờ. Không có trận nào chúng ta có thể nói rằng Bồ Đào Nha chơi hay, tấn công nhiều nhưng thiếu may mắn", Quaresma bình luận.
Trên sân AT&T ngày 6/7, Bồ Đào Nha lép vế khi kiểm soát bóng 45%, dứt điểm 10 lần với 2 cú trúng đích - so với 15 và 6 của Tây Ban Nha. Đoàn quân dưới trướng Martinez chỉ tạo thông số bàn thắng kỳ vọng (xG) ở mức 0,58 - cũng kém xa Tây Ban Nha với 1,77. Thủ thành Diogo Costa là điểm sáng hiếm hoi khi cứu thua năm lần, giúp Bồ Đào Nha giữ sạch lưới trong thời gian chính thức. Nhưng đến phút bù giờ, anh bị Mikel Merino chọc thủng lưới trong thế đối mặt, khiến Bồ Đào Nha rời giải.
Theo Quaresma, Bồ Đào Nha đã để Tây Ban Nha kiểm soát hoàn toàn trận đấu. "Họ kiểm soát mọi thứ, điều chỉnh nhịp độ theo ý muốn", anh phân tích. "Khi cần tăng tốc, họ tăng tốc; khi muốn giảm nhịp, họ làm được. Còn chúng ta chỉ chạy theo, thiếu khát khao, thiếu niềm vui và chơi quá chậm".
Cựu danh thủ 42 tuổi đặc biệt không hài lòng với những quyết định thay người của HLV Martinez. Ông sử dụng cả năm quyền thay người, khi tung Nelson Semedo, Rafael Leao, Diogo Dalot, Bernardo Silva, Francisco Conceicao, nhưng không sử dụng hai tiền đạo Goncalo Guedes và Goncalo Ramos.
"Tôi đã nói điều này nhiều lần, Martinez chưa bao giờ khiến tôi bị thuyết phục. Dù mọi người có thích hay không, tôi không quan tâm, nhưng đội tuyển cần nhiều niềm vui hơn khi chơi bóng", Quaresma chỉ trích gay gắt nhà cầm quân người Tây Ban Nha.
Cựu cầu thủ từng khoác áo Inter, Chelsea và Besiktas cho rằng Bồ Đào Nha chưa có màn trình diễn lớn nào kể từ khi Martinez dẫn dắt, bất chấp việc từng thắng chính Tây Ban Nha ở chung kết UEFA Nations League 2025. "Từ khi ông ấy đến, tôi chưa thấy đội tuyển có một trận đấu thực sự xuất sắc. Đó là sự thật. Ông ấy đưa ra 50 chiến thuật nhưng không có cái nào hiệu quả", Quaresma nói thêm.
Bồ Đào Nha bước vào World Cup 2026 với kỳ vọng rất lớn, thậm chí được nhiều người gọi là "đội tuyển hay nhất lịch sử". Tuy nhiên, Quaresma đặt câu hỏi về danh xưng này. "Hay nhất lịch sử ở điểm nào? Họ đã giành được gì? Cuối cùng chúng ta phải về nhà trong thất vọng và cúi đầu", anh bày tỏ.
Quaresma cũng cho rằng các cầu thủ Bồ Đào Nha cần thể hiện nhiều cá tính hơn trên sân. Theo anh, họ có đủ đẳng cấp "để tự đưa ra quyết định thay vì quá phụ thuộc và nghe răm rắp chỉ đạo chiến thuật".
"Không ai được phép thiếu tôn trọng HLV, nhưng đội bóng cần cá tính và bản lĩnh", nhà vô địch Euro 2016 nói thêm. "Trước đây, tôi nhiều lần tự làm theo điều mình nghĩ trận đấu yêu cầu, dù có thể khiến HLV không hài lòng và bị thay ra. Đó là lựa chọn của họ, nhưng tôi luôn làm điều mà trận đấu cần. Những cầu thủ hiện tại đủ khả năng để làm điều đó. Nếu mắc sai lầm, cũng sẽ không ai trách móc họ. Vậy họ sợ điều gì? Đội tuyển cần ngồi lại, xem điều gì đúng, điều gì sai và cần một HLV hiểu bóng đá".
Không chỉ Quaresma, cựu tuyển thủ Anh Chris Sutton cũng lên tiếng chỉ trích HLV trưởng của Bồ Đào Nha sau trận đấu. "Martinez thật đáng xấu hổ. Ramos phải ngồi dự bị. Ronaldo lại muốn làm gì thì làm. Bồ Đào Nha là một màn trình diễn kỳ quặc, giống như một gánh xiếc. Martinez quá yếu đuối", cựu tiền đạo Blackburn Rovers và Celtic viết trên mạng xã hội X.
Trong khi đó, Nelson Semedo bảo vệ và gửi lời cảm ơn tới Martinez - người xác nhận sẽ chia tay tuyển Bồ Đào Nha sau World Cup 2026. Theo hậu vệ 32 tuổi, Martinez vẫn để lại dấu ấn với đội tuyển, trong đó có chức vô địch UEFA Nations League. "Chúng tôi muốn cảm ơn ông ấy vì quãng thời gian dẫn dắt đội tuyển. Không chỉ các cầu thủ, mà tất cả người hâm mộ Bồ Đào Nha cũng nên dành sự ghi nhận cho Martinez", anh nói sau trận thua Tây Ban Nha.
