Bộ Khoa học và Công nghệ vừa có Quyết định Ban hành hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

Hướng dẫn này là tài liệu khung, bao gồm các nội dung cơ bản có tính chất định hướng làm cơ sở để các cơ quan tài trợ kinh phí cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, các tổ chức khoa học và công nghệ cụ thể hóa thành quy tắc nội bộ và triển khai áp dụng trong phạm vi cơ quan, tổ chức.

Những quy tắc được xây dựng dựa vào quy định về liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của này.

Theo đó, hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ nêu rõ, các hành vi vi phạm liêm chính khoa gồm có ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu; giả mạo dữ liệu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự; cản trở, đe doạ, ép buộc, can thiệp vào quá trình đánh giá, phản biện, xét duyệt bản thảo công bố khoa học và các hành vi vi phạm khác do cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ bổ sung phù hợp với quy định của Đảng, Nhà nước.

Các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp gồm có che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng; truyền bá thông tin sai sự thật, xuyên tạc kết quả nghiên cứu; không được sự đồng ý tự nguyện bằng văn bản hoặc các hình thức khác tương tự của đối tượng nghiên cứu khi nghiên cứu trên người; tiết lộ dữ liệu nhạy cảm thu thập trong nghiên cứu mà không có sự cho phép.

Cùng với đó là hành vi sử dụng thiết bị, kinh phí, vật tư phục vụ mục đích cá nhân; không công khai mối quan hệ tài chính, nguồn tài trợ nghiên cứu, các xung đột lợi ích có thể ảnh hưởng đến tính khách quan, độc lập, kết quả nghiên cứu; thực hiện nghiên cứu xâm phạm nhân phẩm, danh dự, quyền riêng tư của cá nhân, cộng đồng…

Bộ này yêu cầu trong văn bản ban hành quy tắc liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp cần quy định mọi cá nhân tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ phải tuân thủ các nguyên tắc liêm chính khoa học sau: Trung thực trong việc đề xuất, thực hiện, công bố và ứng dụng kết quả nghiên cứu; khách quan và minh bạch trong quá trình thiết kế nghiên cứu, thu thập, phân tích, xử lý và đánh giá kết quả nghiên cứu.

Bên cạnh đó, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và ghi nhận đầy đủ, chính xác sự đóng góp của các cá nhân, tổ chức liên quan; chịu trách nhiệm giải trình đối với kết quả nghiên cứu trước tổ chức chủ trì, cơ quan tài trợ, cộng đồng khoa học và xã hội khi được yêu cầu.

Văn bản về quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp mà Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các đơn vị soạn thảo, có nội dung về việc tiếp nhận thông tin, tổ chức xác minh, kết luận và xử lý các hành vi vi phạm.

Cụ thể, lưu ý trong quá trình xem xét, xác minh dấu hiệu vi phạm và kết luận, xử lý hành vi vi phạm, cần bảo đảm bí mật thông tin và bảo vệ người cung cấp thông tin về dấu hiệu vi phạm; thông tin về người bị cáo buộc vi phạm và thông tin về vụ việc khi chưa có kết luận chính thức.

Trong quá trình xem xét, xác minh vi phạm, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ phải bảo đảm quyền được xem xét sự việc một cách khách quan, công bằng; quyền được biết, quyền giải trình, quyền khiếu nại của cá nhân bị cáo buộc vi phạm.

Cá nhân bị xem xét và bị kết luận có hành vi vi phạm có quyền khiếu nại, phản ánh, kiến nghị đối với việc xem xét và kết luận. Đồng thời, không coi người có dấu hiệu vi phạm là người vi phạm nếu chưa có bằng chứng rõ ràng và kết luận của người đứng đầu cơ quan, tổ chức.

Vì sao đề thi đánh giá năng lực không dễ lấy điểm?

Hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp có nhiều mức độ khác nhau và có thể do lỗi vô ý hoặc lỗi cố ý của người vi phạm. Do vậy, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ có thể căn cứ vào vi phạm do vô ý hay cố ý, tính chất, mức độ, hậu quả của vi phạm để quy định biện pháp xử lý phù hợp.

Ví dụ như: nhắc nhở, phê bình; cảnh cáo bằng văn bản; yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai; dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang thực hiện; không cho phép chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ vô thời hạn hoặc trong thời gian nhất định; yêu cầu rút bài báo/ấn phẩm khoa học có liên quan đến hành vi vi phạm.

Hoặc yêu cầu hoàn trả kinh phí đã nhận khi bài báo/ấn phẩm bị rút hoặc bị kết luận vi phạm; thu hồi kinh phí và các danh hiệu, khen thưởng liên quan đến kết quả vi phạm; sửa đổi, hủy bỏ kết quả đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Tin Gốc: Thanh Niên

Giáo Dục

Xét tuyển ĐH 2026: Trọng số môn toán hoặc ngữ văn tối thiểu 1/3 nghĩa là gì?

Posted on 07-05-2026 by Tin Tức

Theo Quy chế tuyển sinh ĐH áp dụng từ năm 2026, tổ hợp xét tuyển ĐH của phương thức tuyển sinh dựa trên kết quả các môn thi tốt nghiệp THPT và phương thức dựa trên học tập các môn học cấp THPT (học bạ) bắt buộc phải có môn toán hoặc ngữ văn, với trọng số điểm xét của môn toán hoặc môn ngữ văn tối thiểu 1/3.

Không chỉ thí sinh mà nhiều phụ huynh và bạn đọc chưa hiểu đúng về quy định này. Đa số cho rằng "trọng số điểm xét của toán hoặc ngữ văn tối thiểu 1/3" nghĩa là điểm số một trong 2 môn này phải đạt tối thiểu 1/3 tổng điểm của điểm chuẩn. Ví dụ điểm chuẩn một ngành có tổ hợp môn toán, lý, hóa là 18 thì điểm môn toán phải đạt 1/3 là 6 điểm.

Tiến sĩ Trần Hữu Duy, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Đà Lạt, khẳng định cách hiểu trên là sai. "Quy định này nhằm đảm bảo 2 môn học cốt lõi là toán và ngữ văn luôn có vai trò trong tổ hợp xét tuyển, không bị lép vế so với các môn khác. Cụ thể, tổ hợp gồm 3 môn thì bắt buộc phải có toán hoặc ngữ văn, mỗi môn đều có trọng số 1/3. Tuy nhiên những năm qua khi tính toán điểm chuẩn, nhiều trường nhân đôi hệ số môn khác với môn toán và ngữ văn (chẳng hạn môn tiếng Anh hệ số 2) nên lúc này trọng số môn toán (hoặc ngữ văn) thấp hơn 1/3. Năm nay Bộ yêu cầu các trường không để môn toán hoặc ngữ văn có trọng số thấp hơn 1/3".

Bộ GD-ĐT cũng giải thích rõ trong quy chế tuyển sinh: Trọng số tính điểm xét của 1 môn trong 1 tổ hợp xét tuyển là phần đóng góp của môn đó trong tổ hợp xét tuyển. Tổ hợp có 3 môn (không nhân hệ số) thì trọng số tính điểm xét của 1 môn bất kỳ trong tổ hợp xét tuyển là 1/3.

Chẳng hạn tổ hợp A01 là toán, lý, tiếng Anh, nếu trường nào xây dựng điểm chuẩn trên thang điểm 30 thì môn toán đạt tiêu chí trọng số 1/3 theo quy chế của Bộ GD-ĐT. Nhưng nếu trường nào xây dựng điểm chuẩn tổ hợp này trên thang điểm 40 (môn Anh hệ số 2), hoặc tổ hợp có thêm một môn khác là thành 4 môn, thì lúc này môn toán không phải có trọng số 1/3 mà là 1/4, không đúng với quy chế của Bộ GD-ĐT.

Tuy nhiên trong trường hợp tổ hợp 3 môn là toán, lý, tiếng Anh mà trường ĐH quy định môn toán có hệ số 2, thì vẫn đảm bảo quy chế, vì lúc này trọng số của toán lớn hơn 1/3.

Theo tiến sĩ Duy, điều đó có nghĩa năm nay trường ĐH không được xây dựng điểm chuẩn của tổ hợp 3 môn trong đó môn không phải toán và ngữ văn nhân hệ số 2, vì nếu như vậy trọng số môn toán hoặc ngữ văn sẽ không đạt 1/3 mà chỉ đạt 1/4, sai với quy chế.

Gần 1.000 sinh viên sôi nổi tham gia Đại hội thể thao Đại học Đà Nẵng

Tiến sĩ Trần Hữu Duy nhấn mạnh thêm: "Trọng số không phải là mức điểm thí sinh bắt buộc phải đạt mà chỉ quyết định môn đó có thể chiếm tối đa bao nhiêu trong tổng điểm. Chẳng hạn điểm chuẩn tổ hợp môn A01 của một ngành là 18 ở thang điểm 30, thì thí sinh có môn toán đạt 5 hay 6 hay 7 đều được, miễn không bị điểm liệt".

Tin Gốc: Thanh Niên

Giáo Dục

Bạo lực học đường 'phi truyền thống'

Posted on 03-06-2026 by Tin Tức

Hình thức gây tổn hại trong môi trường học đường, không nhất thiết là đánh nhau trực tiếp hay hành hung bằng thể chất (tay đôi) như kiểu "bạo lực truyền thống" đã chuyển sang "đám đông, hội nhóm". Bạo lực không chỉ học sinh nam mà lan sang cả học sinh nữ.

Đặc điểm, bạo lực của nữ còn nặng nề, dai dẳng và trích sâu vào tinh thần đối phương. Nam học sinh liên quan nhiều hơn đến bạo lực thể chất: đánh nhau, đe dọa trực tiếp, gây thương tích.

Nữ sinh thường gặp hoặc sử dụng nhiều hơn các dạng bạo lực gián tiếp: cô lập, nói xấu, thao túng quan hệ bạn bè, đặc biệt là hình thức bắt nạt trên không gian mạng xã hội.

Các chuyên gia cho rằng, tâm lý học sinh muốn được công nhận "hơn người", cách thể hiện bản thân trong nhóm bạn nên dễ tham gia cổ vũ hoặc trực tiếp lao vào đánh nhau.

Ngoài ra, đi theo đám đông khiến các em cảm thấy "an toàn" hơn, ít sợ hậu quả hơn so với hành hung một mình. Trong đó, việc chia phe trên mạng xã hội là gốc rễ, biến xung đột cá nhân thành xung đột tập thể.

Một thông tin có thể lan truyền đến hàng triệu người chỉ trong vài giờ hoặc vài phút. Điều này khiến mạng xã hội trở thành một trong những công cụ có sức ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử truyền thông của nhân loại.

Từ đó tạo ra mặt trái của của mạng xã hội hay công nghệ, đồng nghĩa bạo lực học đường phi truyền thống có điều kiện phát triển mạnh mẽ. Cá nhân bình thường cũng có thể tạo ra nội dung có sức ảnh hưởng lớn mà trước đây chỉ các cơ quan truyền thông mới làm được. Thông thường mạng xã hội có ảnh hưởng bạo lực học đường phi truyền thống ở cả hai mặt, tích cực và tiêu cực.

Hiện nay, xu hướng bạo lực học đường tiêu cực được xã hội quan tâm nhiều hơn vì tốc độ lan truyền và mức độ ảnh hưởng hưởng tới tâm lý học sinh âm ỉ và rất lâu. Các chuyên gia đồng thuận về những biểu hiện bạo lực học đường phi truyền thông, như:

Khác với bạo lực học đường truyền thống, học sinh đa phần là tìm cách chế giễu, xúc phạm nhau qua bình luận hoặc tin nhắn thông qua các ứng dụng... Phát tán tranh ảnh, video nói xấu, xuyên tạc hay làm nhục đối phương. Dùng nhiều biện pháp khác nhau để cố tình cô lập trong nhóm chat hoặc nhóm bạn trong cộng đồng mạng.

Thực tế, dẫn đến nạn nhân bị ảnh hưởng tinh thần, stress, lo âu, trầm cảm hoặc có những hành vi cực đoan, tự hành hạ thể xác, cao nhất là tự sát. Từ đó, học sinh sợ tới trường, tự xa lánh bạn bè, mất tự tin và chất lượng học tập sa sút. Nói chung, mạng xã hội không trực tiếp tạo ra bạo lực học đường nhưng nó lại là sự khởi đầu, gián tiếp tạo ra bạo lực học đường phi truyền thống.

Chia sẻ và sưu tầm trên mạng ở trong nước và nước ngoài về các video bạo lực, đánh nhau, nội dung mang tính "giang hồ", các thử thách mạo hiểm, phim hành động hay văn hóa mang tính công kích, chửi bới. Lúc đầu, chỉ có thể là tò mò, chia sẻ, muốn "nổi tiếng" bằng hành vi bạo lực, sau đó vô tình làm bạo lực trở thành "nội dung giải trí".

Coi bạo lực là cách thể hiện bản thân, rồi tập làm theo, bắt chước hành vi tiêu cực. Qua năm tháng, học sinh sẽ thay đổi cá tính, dễ phản ứng, nóng nảy khi gặp phải những tình huống thật ngoài đời.

Vụ phụ huynh đánh học sinh 10 roi: Kiểm điểm hiệu trưởng, giáo viên

Mạng xã hội khơi mào cho bạo lực học đường phi truyền thống, khiến nhiều học sinh có tâm lý hay so sánh bản thân với người khác, luôn luôn muốn được nổi tiếng hoặc được bạn bè và mọi người chú ý. Các hành động chế giễu, cô lập, lan tin đồn, tẩy chay, đe dọa, xúc phạm về ngoại hình, về thành tích học tập hay rèn luyện và về giới tính… xảy ra ở trường, ngoài nhà trường và rộng hơn trong xã hội.

Bạo lực trên không gian mạng có thể diễn ra 24/7 qua internet. Bạo lực mang tính tập thể, tổ chức ghi hình và tung lên mạng xã hội để dằn mặt đối phương và phát tán clip trong phạm vi rộng hơn, vượt khỏi môi trường học đường, nhưng vẫn kín đáo, nên nhà trường rất khó phát hiện.

Ngày 23.3 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030". Đây có thể coi là biện pháp mạnh, với 5 trụ cột để bảo vệ trẻ em, đồng thời thúc đẩy trẻ em phát triển lành mạnh, tích cực, nâng cao năng lực số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.

Đặc biệt, Thủ tướng giao Bộ Công an là cơ quan chủ trì, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá kết quả và đôn đốc thực hiện chương trình, đảm bảo thống nhất và hiệu quả thực chất. Điều này khẳng định bản chất, tính nhiều mặt của bạo lực học đường phi truyền thống.

Dù thế nào, tôi vẫn muốn nhấn mạnh tới vai trò đặc biệt của gia đình trong việc đồng hành cùng trẻ em, để chống lại bạo lực trong môi trường xã hội và môi trường số hóa phi truyền thống.

Một mô hình ngăn ngừa bạo lực, được sinh ra từ mặt trái của công nghệ hay một giải pháp khả thi bất kỳ nào, đều không thể thay thế bằng sự quan tâm của cha mẹ và không một "lá chắn" nào vững chắc hơn, bằng sự đồng hành sâu sắc của gia đình đối với trẻ em.

Tin Gốc: Thanh Niên