Những ngày nghỉ lễ hay mùa hè, nhiều gia đình đưa trẻ đi du lịch xa. Không ít phụ huynh mua miếng dán chống say tàu xe chứa scopolamine với suy nghĩ “dán cho khỏe, khỏi ói”.
Tuy nhiên, đây không phải sản phẩm vô hại. Với trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 8 tuổi, việc dùng sai, quá liều có thể dẫn đến những phản ứng nguy hiểm.
Scopolamine là hoạt chất có nguồn gốc từ nhóm cây cà độc dược. Thuốc tác động lên hệ thần kinh bằng cách ức chế chất dẫn truyền acetylcholine – một chất tham gia điều khiển nhiều hoạt động của não bộ và hệ tiền đình.
Thuốc scopolamine chặn bớt hoạt động dẫn truyền thần kinh, giảm triệu chứng say xe. Ở người lớn, thuốc có thể có hiệu quả nếu dùng đúng chỉ định.
Nhưng ở trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ, hệ thần kinh còn non nớt nên phản ứng với thuốc rất khó lường.
Điều nguy hiểm là scopolamine không chỉ tác động lên vùng chống say xe mà còn ảnh hưởng nhiều cơ quan khác. Khi chất dẫn truyền thần kinh này bị ức chế quá mức, trẻ có thể khô miệng, bí tiểu, táo bón, tim đập nhanh, sốt cao hoặc rối loạn thần kinh.
Nhiều phụ huynh lầm tưởng trẻ “ngủ ngon” sau khi dán thuốc. Thực ra, buồn ngủ quá mức, lừ đừ hay kích thích bất thường có thể là dấu hiệu thuốc đang ảnh hưởng lên não.
Ngoài ra, bé còn dễ bị quá liều vì da mỏng, cân nặng thấp và khả năng chuyển hóa thuốc chưa hoàn chỉnh. Chỉ cần dùng miếng dán không phù hợp hoặc vô tình chạm tay vào thuốc rồi dụi mắt, trẻ đã có thể bị giãn đồng tử, nhìn mờ hoặc kích động.
Đáng lo hơn, một số trường hợp trẻ xuất hiện ảo giác, la hét, nói nhảm khiến gia đình tưởng “trúng gió” hay “sốt cao co giật”. Thực chất đó có thể là phản ứng không mong muốn của hệ thần kinh do scopolamine.
Vì vậy phụ huynh không nên tự ý mua miếng dán chống say xe cho trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 8 tuổi, nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Phòng ngừa say tàu xe cho trẻ thế nào là an toàn nhất?
1. Trước khi lên xe khoảng 1-2 giờ nên cho trẻ ăn nhẹ, tránh quá no nhưng cũng không để bụng đói.
2. Khi đi xe nên cho trẻ ngồi vị trí ít rung lắc như giữa xe, gần cánh máy bay hoặc khoang giữa tàu.
3. Không nên để trẻ nhìn điện thoại, đọc sách hoặc chơi game liên tục vì mắt phải tập trung gần sẽ làm não dễ rối loạn cảm giác hơn.
4. Nếu trẻ có tiền sử say xe nặng, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để bác sĩ tư vấn loại thuốc phù hợp theo tuổi và cân nặng thay vì tự mua theo truyền miệng.
Ngày 30-5, nguồn tin từ UBND xã vùng cao Phú Xuân, tỉnh Thanh Hóa cho biết tại địa phương vừa có 6 người bị ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bọ xít. Hiện 6 bệnh nhân đang được điều trị tại bệnh viện.
Theo UBND xã Phú Xuân, chiều 29-5 lãnh đạo xã nhận được thông tin từ trạm y tế xã này về việc có 6 người nghi bị ngộ độc thực phẩm.
Qua xác minh của Trạm Y tế xã Phú Xuân, ngày 27-5, một nhóm người ở bản Sa Lắng, xã Phú Xuân bắt được khoảng 0,3kg bọ xít trên cây cà dại ven sông Mã.
Tối cùng ngày, nhóm này đem bọ xít về chế biến cùng ăn bữa tối có 6 người gồm ông P.B.Th., 60 tuổi; anh H.Đ.T., 42 tuổi; H.V.N., 43 tuổi; P.Đ.T., 43 tuổi; chị H.T.Q., 36 tuổi và C.T.L., 37 tuổi.
Trong bữa ăn, ngoài món bọ xít còn có thịt lợn rang, canh cá suối nấu cà chua bi, canh rau bí (tự trồng) và rượu (rượu mua, có 3 người uống rượu là anh H.Đ.T., H.V.N., P.Đ.T.).
Đến sáng 28-5, ông P.B.Th. có các triệu chứng đau bụng, buồn nôn, đau đầu, đau vai gáy, đau lưng. Trưa cùng ngày, người thân đưa ông Th. xuống Bệnh viện Đa khoa Quan Hóa cấp cứu.
Từ sáng đến chiều 29-5, số người ăn bọ xít gồm: H.Đ.T., H.V.N., P.Đ.T., H.T.Q., C.T.L. đều có triệu chứng đau bụng, buồn nôn, đau đầu, đau vai gáy, đau lưng như ông P.B.Th., nên người thân đưa xuống Bệnh viện Đa khoa Quan Hóa để cấp cứu.
Tại Bệnh viện Đa khoa Quan Hóa, các bệnh nhân nêu trên được chẩn đoán bị ngộ độc thực phẩm, được theo dõi, điều trị tại bệnh viện.
UBND xã Phú Xuân đã chỉ đạo trạm y tế xã phối hợp với các đơn vị liên quan xác minh vụ việc nêu trên. Tăng cường tuyên truyền, khuyến cáo người dân không săn bắt, chế biến và sử dụng các loại côn trùng như bọ xít, sâu lạ, động vật không rõ nguồn gốc làm thực phẩm.
Ngành y tế khuyến cáo, nhiều loại côn trùng ngoài tự nhiên có thể chứa độc tố hoặc mang mầm bệnh nguy hiểm.
Khi có các biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, chóng mặt, đi ngoài hoặc khó thở sau ăn uống, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online trưa 30-5, ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó bí thư thường trực Đảng ủy xã Phú Xuân - cho biết sáng cùng ngày, các bệnh nhân bị ngộ độc thực phẩm nghi do ăn bọ xít đã được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa để tiếp tục điều trị, theo dõi sức khỏe.
Đến nay, sức khỏe các bệnh nhân đã tạm ổn định. Cơ quan chức năng đang điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ ngộ độc thực phẩm.
Ngày 20/4, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị cho biết vừa phẫu thuật thành công một ca bệnh hiếm gặp, khi bệnh nhân có hai khối ung thư nguyên phát ở hai cơ quan khác nhau.
Trước đó, bệnh nhân vào viện do đau bụng kéo dài. Qua thăm khám và tầm soát, bác sĩ phát hiện ung thư đại tràng sigma. Kết quả giải phẫu bệnh xác định đây là ung thư biểu mô tuyến biệt hóa vừa, ở giai đoạn tiến triển.
Trong quá trình đánh giá toàn thân, các bác sĩ phát hiện thêm một tổn thương khoảng 2 cm ở phổi trái, ban đầu nghi ngờ di căn. Tuy nhiên, kết quả sinh thiết cho thấy đây cũng là ung thư biểu mô tuyến. Xét nghiệm hóa mô miễn dịch sau đó xác nhận hai khối u có nguồn gốc độc lập, không phải ung thư đại tràng di căn lên phổi.
Bệnh nhân được chẩn đoán mắc hai ung thư nguyên phát riêng biệt, trong đó ung thư phổi ở giai đoạn sớm (T1N0M0).
Theo bác sĩ, khó khăn lớn nhất là phân biệt ung thư nguyên phát với di căn, yếu tố quyết định chiến lược điều trị. Nếu chẩn đoán sai, người bệnh có thể mất cơ hội phẫu thuật triệt căn.
Ngoài ra, việc hai bệnh lý ở hai giai đoạn khác nhau cũng đặt ra bài toán lựa chọn phương án điều trị, phẫu thuật từng giai đoạn hay can thiệp đồng thời để tận dụng "thời điểm vàng", đặc biệt với ung thư phổi giai đoạn sớm.
Sau hội chẩn đa chuyên khoa, ê-kíp quyết định phẫu thuật nội soi đồng thời. Ca mổ kéo dài khoảng 4,5 giờ, gồm cắt đại tràng sigma và cắt thùy trên phổi trái. Sau 6 ngày sau phẫu thuật, bệnh nhân tỉnh táo, tự thở, ăn uống và đại tiện bình thường, các ống dẫn lưu đã được rút.
Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ cho thấy tại phổi là ung thư biểu mô tuyến giai đoạn T1N0, chưa ghi nhận di căn hạch; tại đại tràng, khối u xâm lấn T3N0, chưa phát hiện di căn hạch.
Các bác sĩ đánh giá đây là trường hợp hiếm khi một bệnh nhân đồng thời mắc hai ung thư nguyên phát ở hai cơ quan khác nhau. Việc thực hiện thành công phẫu thuật nội soi triệt căn cùng lúc cho cả hai bệnh lý là thách thức lớn, đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa.
Những đêm oi bức không chỉ gây khó chịu mà còn làm rối loạn cơ chế sinh học của giấc ngủ. Từ thân nhiệt, hormone đến hoạt động thần kinh, cơ thể con người phản ứng với nhiệt độ theo cách khiến việc ngủ sâu trở nên khó khăn hơn. Hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp bạn cải thiện chất lượng giấc ngủ trong mùa nóng.
Nguyên nhân thứ nhất đến từ thân nhiệt. Cơ thể con người vận hành theo một đồng hồ sinh học tự nhiên. Vào buổi tối, thân nhiệt trung tâm có xu hướng giảm khoảng 0,5-1°C để tạo điều kiện cho cơ thể đi vào giấc ngủ. Quá trình này liên quan chặt chẽ đến việc tiết hormone melatonin, yếu tố quan trọng giúp gây buồn ngủ.
Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường quá cao, cơ thể gặp khó khăn trong việc hạ nhiệt. Điều này khiến quá trình tiết melatonin bị gián đoạn, làm não bộ không nhận được tín hiệu "đã đến giờ ngủ". Kết quả là bạn cảm thấy khó ngủ hoặc ngủ không sâu.
Các nghiên cứu cho thấy nhiệt độ phòng lý tưởng để ngủ dao động khoảng 16-18°C. Khi nhiệt độ vượt quá 22°C, chất lượng giấc ngủ có thể bị ảnh hưởng rõ rệt.
Nguyên nhân thứ hai là "công tắc não bộ": Trong điều kiện nóng bức, cơ thể phải liên tục kích hoạt các cơ chế làm mát như giãn mạch máu, tăng tiết mồ hôi và tăng nhịp tim. Những phản ứng này thuộc về hệ thần kinh tự chủ, hệ thống vốn hoạt động mạnh khi cơ thể ở trạng thái căng thẳng hoặc cảnh giác.
Chính sự "kích hoạt liên tục" này khiến não bộ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi. Người ngủ có thể rơi vào vòng luẩn quẩn: càng cố ngủ lại càng tỉnh táo, dẫn đến mất ngủ kéo dài hoặc giấc ngủ chập chờn.
Một trong những nguyên nhân trực tiếp khiến giấc ngủ bị phá vỡ là tình trạng đổ mồ hôi ban đêm. Khi cơ thể tiết mồ hôi, cảm giác ẩm ướt gây khó chịu khiến bạn phải thay đổi tư thế liên tục dẫn đến tần suất thức giấc tăng lên. Mồ hôi cũng khiến da có thể bị kích ứng nhẹ hoặc ngứa khiến ta khó ngủ sâu giấc hơn.
Những "vi gián đoạn" này tuy nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần trong đêm sẽ làm giảm chất lượng giấc ngủ sâu, giai đoạn quan trọng giúp cơ thể phục hồi năng lượng.
Để cải thiện giấc ngủ trong điều kiện nhiệt độ cao, các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên những giải pháp tự nhiên, hỗ trợ cơ thể điều hòa thân nhiệt hiệu quả hơn.
Trước hết, cần tối ưu môi trường ngủ. Phòng ngủ nên được thông thoáng, hạn chế tích nhiệt. Việc sử dụng chăn ga gối làm từ chất liệu tự nhiên như cotton giúp tăng khả năng thoát nhiệt và hút ẩm.
Bên cạnh đó, một số phương pháp làm mát cơ thể trước khi ngủ cũng được quan tâm. Trong đó, liệu pháp làm mát nhẹ vùng đáy chậu, khu vực tập trung nhiều mạch máu và đầu mút thần kinh, được cho là có thể hỗ trợ giảm thân nhiệt và tạo cảm giác thư giãn.
Theo nguyên lý sinh lý học, việc tác động nhiệt độ lên khu vực này có thể giúp cơ thể phân tán nhiệt nhanh hơn, đồng thời kích hoạt phản ứng thư giãn của hệ thần kinh. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý cần áp dụng ở mức độ nhẹ, tránh gây sốc nhiệt hoặc khó chịu.
Nóng bức không chỉ là yếu tố gây khó chịu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sinh lý giấc ngủ. Từ việc cản trở quá trình hạ thân nhiệt, làm rối loạn hormone đến kích thích hệ thần kinh, nhiệt độ cao có thể khiến giấc ngủ trở nên nông và kém phục hồi.
Việc cải thiện giấc ngủ trong mùa nóng không đòi hỏi những biện pháp phức tạp, mà bắt đầu từ việc hiểu cơ thể và điều chỉnh môi trường sống phù hợp. Khi thân nhiệt được kiểm soát tốt, giấc ngủ sẽ đến một cách tự nhiên và ổn định hơn.
