Sau ba tháng giao tranh làm rung chuyển Trung Đông, Mỹ và Iran đang tiến gần hơn đến một thỏa thuận hòa bình. Các nguồn tin từ Mỹ, Iran và khu vực ngày 28/5 cho biết hai bên đã thảo luận về một bản ghi nhớ nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn, mở cửa eo biển Hormuz và nối lại đàm phán.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance tối cùng ngày nói hai bên đã đạt được một khuôn khổ sơ bộ và quyền quyết định đang nằm ở Tổng thống Donald Trump, trong khi giới chức Iran chưa xác nhận các thông tin trên truyền thông.
Các diễn biến cho thấy cấu trúc của một thỏa thuận tiềm năng giữa Washington và Tehran đang dần hiện rõ sau ba tháng xung đột và có thể quyết định thành bại của tiến trình hòa bình trong những tuần tới, theo AFP.
Gia hạn ngừng bắn
Theo các nguồn tin được nhiều hãng truyền thông lớn như AP, Reuters, CNN dẫn lời, phái đoàn Mỹ và Iran đã nhất trí gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày. Khoảng thời gian này được xem là giai đoạn chuyển tiếp để hai bên tiếp tục thương lượng về các vấn đề khó giải quyết hơn.
Mỹ và Iran đã ngừng bắn từ đầu tháng 4 nhưng chưa chấm dứt xung đột hoàn toàn, khi hai bên gần đây tiếp tục tấn công mục tiêu của nhau. Nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu, ngay cả khi các cuộc đàm phán có tiến triển.
Giới chức khu vực cho biết dự thảo thỏa thuận còn bao gồm chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah, cùng cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước trong khu vực.
Một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài được kỳ vọng sẽ giúp khôi phục hoạt động vận tải quốc tế qua eo biển Hormuz và tạo điều kiện tái thiết cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh.
Eo biển Hormuz
Trong thời bình, eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu từ vùng Vịnh ra thế giới. Ngay khi chiến sự bùng phát, Hormuz đã bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn, chỉ cho phép tàu của một số quốc gia “thân thiện” đi qua, một số phải trả phí để được đảm bảo an toàn.
Các nguồn tin nói dự thảo thỏa thuận hiện bao gồm việc khôi phục lưu thông thương mại quốc tế qua Hormuz. Axios cho biết Iran sẽ phải gỡ bỏ toàn bộ thủy lôi trong vòng 30 ngày và không tiếp tục áp đặt các khoản phí hoặc hạn chế đối với tàu hàng quốc tế. Đổi lại, Mỹ sẽ dần chấm dứt phong tỏa các cảng Iran, biện pháp Washington triển khai từ ngày 13/4 nhằm gây áp lực lên nền kinh tế Tehran.
Tuy nhiên, truyền thông Iran cho thấy nước này chưa hoàn toàn đồng tình với cách diễn giải từ Mỹ. Fars News và Tasnim đưa tin nếu thỏa thuận được ký, Iran vẫn sẽ duy trì vai trò quản lý nhất định đối với eo biển Hormuz.
Nới lỏng trừng phạt
Iran yêu cầu được tiếp cận khối tài sản trị giá 100-123 tỷ USD đang bị đóng băng ở nước ngoài do các biện pháp trừng phạt của Mỹ, nhằm giảm bớt sức ép lên nền kinh tế.
Tasnim cho biết Tehran muốn được tiếp cận khoảng 24 tỷ USD trong số đó sau khi ký thỏa thuận. Trong số này, 12 tỷ USD “cần được giải ngân ngay khi biên bản ghi nhớ được công bố”. Fars News nhấn mạnh Tehran “sẽ không chuyển sang giai đoạn đàm phán tiếp theo cho đến khi được giải ngân ít nhất 12 tỷ USD”.
“Mỹ cam kết sẽ cho Iran toàn quyền tiếp cận 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa trong vòng 60 ngày, để số tiền này có thể được chuyển đến và sử dụng tại các ngân hàng được Iran chỉ định mà không chịu bất kỳ hạn chế nào”, đài truyền hình nhà nước Iran ngày 30/5 cho biết.
Trong khi đó, Tổng thống Trump tuyên bố “sẽ không có khoản tiền nào được trao đổi, cho đến khi có thông báo tiếp theo”.
Các nguồn tin khu vực nói Washington đang xem xét cấp miễn trừ để Iran nối lại hoạt động xuất khẩu dầu trong thời gian đàm phán. Những vấn đề liên quan tới dỡ bỏ trừng phạt và giải ngân tài sản nhiều khả năng sẽ tiếp tục được thương lượng trong 60 ngày, nếu bản ghi nhớ được thông qua.
Chương trình hạt nhân của Iran
Chương trình hạt nhân Iran là chủ đề hai bên còn nhiều bất đồng. Theo các nguồn tin Mỹ, một trong những nội dung cốt lõi của thỏa thuận là Iran sẽ từ bỏ kho uranium làm giàu ở mức cao.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế cho biết Iran hiện sở hữu khoảng 440 kg uranium làm giàu tới 60%, thấp hơn ngưỡng 90% dùng cho vũ khí hạt nhân nhưng cao hơn nhiều so với nhu cầu của chương trình điện hạt nhân dân sự.
Một số nguồn tin tham gia đàm phán nói các phương án đang được thảo luận gồm pha loãng lượng uranium này hoặc chuyển một phần sang nước thứ ba.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố trọng tâm hiện nay là chấm dứt chiến tranh và “ở giai đoạn này Tehran không thảo luận chi tiết vấn đề hạt nhân”. Fars News và Tasnim cũng khẳng định Iran chưa cam kết bàn giao kho uranium hay từ bỏ quyền phát triển công nghệ hạt nhân.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Iran sẵn sàng “bảo đảm với thế giới rằng chúng tôi không theo đuổi vũ khí hạt nhân”.
Hiện chưa rõ khuôn khổ của bản ghi nhớ sẽ đề cập vấn đề này thế nào.
Lebanon và đồng minh
Dự thảo thỏa thuận sẽ hướng tới chấm dứt giao tranh tại Lebanon, nơi Israel vẫn phát động các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Hezbollah, đồng minh của Iran. Tehran từ đầu đã nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm toàn bộ các mặt trận liên quan tới cuộc chiến, trong đó có Lebanon.
Một số nguồn tin cho biết Mỹ muốn bảo đảm Israel có quyền tự vệ trước những mối đe dọa mà Tel Aviv cho là cận kề. Trong khi đó, Iran phản đối việc Israel duy trì quyền tấn công sau khi một thỏa thuận ngừng chiến được ký kết.
Ngoài Hezbollah, các cuộc thảo luận cũng được cho là liên quan tới những lực lượng thân Iran khác trong khu vực như Houthi ở Yemen và các nhóm vũ trang Hồi giáo dòng Shiite tại Iraq.
Hiện chưa có thông tin cho thấy hai bên đã đạt đồng thuận về nội dung này.
Những đảm bảo khác
Dù các cuộc đàm phán được mô tả là có tiến triển, nhiều câu hỏi quan trọng vẫn chưa được trả lời. Hiện chưa rõ Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không và nếu có thì giới hạn sẽ là bao nhiêu. Số phận chương trình tên lửa của Iran cũng chưa được đề cập rõ ràng.
Một trong những yêu cầu then chốt của Iran là Mỹ phải đưa ra các bảo đảm rằng sẽ tôn trọng bất kỳ thỏa thuận nào đạt được. Iran và nhóm các cường quốc P5+1, trong đó có Mỹ, từng đạt thỏa thuận hạt nhân hồi năm 2015, nhưng ông Trump năm 2018 đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này.
Đại diện đàm phán của Iran cho rằng Tehran chỉ có thể đặt niềm tin vào hành động cụ thể của Washington, không phải những tuyên bố suông. Nếu hai bên đạt được thỏa thuận, văn bản cuối cùng sẽ được trình lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để phê chuẩn, cấp độ bảo đảm cao nhất trong luật pháp quốc tế.
Một quan chức Nhà Trắng ngày 29/5 cho biết Tổng thống Trump sẽ chỉ ký thỏa thuận hòa bình với Iran nếu nó có lợi cho Mỹ và thỏa mãn các điều kiện đề ra.
“Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân”, người này nói thêm.
Sau hàng loạt cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào sâu trong lãnh thổ Nga và những chuyển biến gần đây được cho là nghiêng về phía Kiev trên chiến trường, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 4/6 đã công bố một bức thư ngỏ gửi Tổng thống Nga Vladimir Putin. Đây là bức thư hiếm hoi của ông Zelensky được gửi trực tiếp cho ông Putin.
Bức thư, được đăng trên trang web của Tổng thống Ukraine, đề nghị nối lại các cuộc đàm phán hòa bình, nhưng đồng thời gửi thông điệp cho nhà lãnh đạo Nga về những tổn thất trong cuộc xung đột, tình trạng lạm phát và sự phụ thuộc của Nga vào các nước bên ngoài. Ông Zelensky cũng nhắc đến vấn đề tuổi tác của ông Putin.
Trong nhiều giai đoạn của cuộc xung đột, ông Zelensky đã ghi hình các thông điệp gửi tới ông Putin hoặc người dân Nga, trong đó có bài phát biểu vào ngày đầu tiên Moscow phát động chiến dịch quân sự tại nước láng giềng vào năm 2022. Tuy nhiên, bức thư lần này được xem là một trong những thông điệp trực diện nhất mà ông Zelensky từng gửi tới nhà lãnh đạo Nga.
Tổng thống Zelensky tuyên bố sẵn sàng ngừng bắn nếu Tổng thống Putin cũng mong muốn điều đó.
Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông sẵn sàng gặp trực tiếp Tổng thống Putin để đàm phán. Cuộc gặp này nằm ngoài khuôn khổ đàm phán do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dẫn dắt.
Các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian, với sự tham gia của Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, một nhà đầu tư bất động sản, và doanh nhân Jared Kushner, con rể của Tổng thống Trump, đã bị đình trệ sau khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran bùng nổ vào tháng 2.
Ông Zelensky đề xuất đưa các quốc gia châu Âu tham gia tiến trình đàm phán và tổ chức hội nghị thượng đỉnh cấp lãnh đạo tại Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ hoặc một quốc gia Ả rập. Trước đây ông Zelensky cũng từng nhiều lần đề nghị gặp trực tiếp ông Putin, nhưng không đạt được kết quả như kỳ vọng.
Dù được gửi cho Tổng thống Putin, nhưng bức thư lần này của Tổng thống Zelensky dường như cũng nhằm thu hút sự chú ý của Tổng thống Trump. Đồng thời, hiện chưa rõ liệu lời kêu gọi của ông Zelensky có nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán hay để làm suy yếu tiếng nói của Nga trên bàn thương lượng.
Xen lẫn trong đề xuất hòa đàm là những cảnh báo ngầm về việc Nga không thể bảo vệ được chính thủ đô Moscow hay thành phố lớn thứ hai là St. Petersburg trước các cuộc tập kích của Ukraine.
Bức thư được công bố một ngày sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào một kho dầu ở St. Petersburg và một ngày trước khi Tổng thống Putin dự kiến phát biểu tại một hội nghị kinh tế được tổ chức gần thành phố này. Cuộc tấn công đã tạo ra cột khói đen khổng lồ bao phủ tuyến đường cao tốc dẫn từ thành phố đến địa điểm diễn ra hội nghị.
Bức thư dường như cũng là một động thái tuyên truyền, nhằm nhấn mạnh bước tiến của Ukraine trong cuộc tập kích tầm xa vào St. Petersburg, vốn gây ảnh hưởng cả về kinh tế lẫn tâm lý đối với Nga.
Trong lời kêu gọi đàm phán trực tiếp nhằm chấm dứt xung đột, ông Zelensky đề xuất một tiến trình riêng biệt, khác với khuôn khổ do chính quyền Tổng thống Trump dẫn dắt. Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump từng hứa sẽ chấm dứt cuộc chiến chỉ trong một ngày, nhưng các cuộc đàm phán hiện đã kéo dài hơn một năm.
Ông Zelensky cho rằng Mỹ đã không thực hiện được điều mà ông mô tả là một thỏa thuận ngầm giữa ông Trump và ông Putin.
“Chúng tôi đã nghe thông tin rằng tại Alaska, ông đã được hứa hẹn giải quyết một số vấn đề liên quan đến Ukraine và châu Âu”, ông Zelensky viết gửi ông Putin, nhắc đến hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Nga - Mỹ tại Anchorage, Alaska vào mùa hè năm ngoái. Nga từng tuyên bố ông Trump đã đồng ý để Ukraine nhượng lãnh thổ đổi lấy hòa bình, nhưng Kiev không chấp nhận điều này.
“Chính ông cũng có thể thấy rằng các vấn đề của Ukraine và châu Âu không được quyết định ở Anchorage”, ông Zelensky viết trong thư gửi ông Putin.
Hiện chưa rõ ông Zelensky có thể đạt được điều gì từ chiến thuật vừa gửi thông điệp cứng rắn tới đối thủ vừa kêu gọi hòa bình.
Các trợ lý cho biết trong giai đoạn đầu của nhiệm kỳ tổng thống, ông Zelensky từng theo đuổi chính sách tránh đối đầu với ông Putin. Tuy nhiên, cách tiếp cận này hiện đã thay đổi.
Bức thư cùng với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào lãnh thổ Nga có thể giúp vực dậy tinh thần trong nước Ukraine. Bức thư cũng có thể gửi tới một nhân vật đặc biệt - Tổng thống Donald Trump - thông điệp về vị thế hiện nay của Nga, đồng thời tác động tới công chúng Nga.
Trong cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 1/6, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. khẳng định Việt Nam là nước duy nhất trong Đông Nam Á mà Philippines có quan hệ ở tầm mức Đối tác Chiến lược, cho thấy sự coi trọng của Philippines đối với mối quan hệ này, theo Bộ Ngoại giao.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn làm sâu sắc hơn nữa quan hệ láng giềng hữu nghị với Philippines trên tất cả lĩnh vực trên cơ sở cam kết chung đối với hòa bình, ổn định, thượng tôn luật pháp quốc tế.
Hai bên nhất trí ra Tuyên bố chung nâng tầm quan hệ Việt Nam - Philippines lên Đối tác Chiến lược Tăng cường, mở ra kỷ nguyên phát triển mới cho hợp tác song phương.
Hai bên nhất trí phối hợp cùng xây dựng chương trình hành động triển khai khuôn khổ quan hệ mới trong thời gian tới; nhất trí tăng cường tin cậy chính trị, củng cố nền tảng chiến lược vững chắc cho quan hệ hai nước thông qua tăng cường tiếp xúc, trao đổi đoàn cấp cao, phát huy các cơ chế hợp tác, tăng cường quan hệ trên các kênh và giữa các cấp, các ngành và địa phương của hai nước.
Hai bên nhất trí củng cố, thúc đẩy hợp tác thực chất về an ninh - quốc phòng, hợp tác biển, đại dương; bảo đảm tự do hàng hải và hàng không, duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực thông qua các cơ chế phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm trong chống đánh bắt cá bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), bảo vệ môi trường biển và phát triển bền vững nghề cá.
Về thương mại, hai bên nhất trí các định hướng lớn để tạo đột phá trong hợp tác kinh tế nhằm mang lại lợi ích thực chất cho người dân và sự phát triển của mỗi nước; nhấn mạnh mục tiêu sớm đạt kim ngạch thương mại 10 tỷ USD, giảm rào cản thương mại, đa dạng hóa xuất khẩu sang các mặt hàng tiềm năng, mở cửa thị trường cho sản phẩm nông nghiệp, trong đó có trái cây tươi của mỗi nước.
Hai lãnh đạo cũng nhất trí mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế biển, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo; đẩy mạnh hợp tác thương mại nông lâm thủy sản.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. nhất trí thúc đẩy các cơ quan liên quan của hai nước tiếp tục tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp của nước này tham gia đầu tư, tổ chức hoạt động xúc tiến thương mại tại nước kia.
Khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng của Philippines trong cung cấp phân bón, gạo để bảo đảm an ninh lương thực, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đề nghị hai bên sớm tổ chức kỳ họp thứ 3 của Ủy ban hỗn hợp thương mại Philippines - Việt Nam; thúc đẩy triển khai các thỏa thuận đã đạt được trong khuôn khổ, quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. khẳng định Philippines hoan nghênh các nhà đầu tư Việt Nam đến tìm hiểu, mở rộng đầu tư trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, y tế, chuyển đổi số. Ông cho biết Philippines sẽ dành nhiều chính sách ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư Việt Nam.
Về hợp tác giáo dục - đào tạo, văn hóa và giao lưu nhân dân, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. mong muốn có thêm ngày càng nhiều du khách Việt Nam đến Philippines và ngược lại; mong muốn hai bên tăng cường trao đổi về giáo dục, hợp tác học thuật giữa các trường đại học hai nước nhất là trong các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo.
Hai nhà lãnh đạo chia sẻ quan điểm chung thúc đẩy hợp tác thực chất trong một số lĩnh vực ưu tiên, trọng tâm là phát triển nông nghiệp bền vững, nông nghiệp tái sinh, kết nối hạ tầng cứng, mở thêm các đường bay thẳng, tăng cường hợp tác giữa một số cặp cảng tiêu biểu; chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số, xây dựng chính phủ số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển đô thị thông minh.
Sau cuộc hội đàm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã chứng kiến lễ ký kết và trao nhiều văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, đào tạo và du lịch.
Sư Thích Vĩnh Tín, thế danh là Lưu Ứng Thành, đã phạm một số tội danh, trong đó có biển thủ công quỹ và nhận hối lộ khi không phải là công chức nhà nước, cũng như đưa hối lộ, theo Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Tân Hương thuộc tỉnh Hà Nam của Trung Quốc.
Theo tòa án, khi còn là trụ trì Thiếu Lâm tự và chủ tịch một quỹ từ thiện trực thuộc chùa này, ông Lưu đã sử dụng một cách bất hợp pháp hơn 131 triệu nhân dân tệ (hơn 506 tỉ đồng) và tài sản thuộc chùa và quỹ từ thiện từ năm 2003-2025, hành động một mình hoặc cấu kết với người khác.
Từ năm 2012-2022, ông Lưu cũng đã biển thủ hơn 151 triệu nhân dân tệ tiền của chùa và quỹ từ thiện để sử dụng cho các mục đích cá nhân và không trả lại tiền trong hơn 3 tháng.
Theo phán quyết, kể từ tháng 7.2006, ông Lưu đã lợi dụng chức vụ của mình để hỗ trợ người khác giành được các dự án xây dựng chùa và các cơ hội kinh doanh liên quan, nhận lại tiền mặt và tài sản trị giá tổng cộng hơn 11,63 triệu nhân dân tệ.
Ngoài ra, từ năm 1995-2022, ông Lưu đã hối lộ các quan chức với tổng số tiền và tài sản trị giá hơn 5,67 triệu nhân dân tệ để thu lợi bất chính.
Cũng theo tòa án, bị cáo đã thành thật thú nhận các hành vi phạm tội của mình, chủ động khai một số tình tiết phạm tội mà các nhà điều tra chưa phát hiện, và thể hiện sự hối hận bằng cách nhận tội.
Sau khi bị tuyên án, ông Lưu nói trước tòa rằng ông sẽ không kháng cáo bản án. Ông ra tòa vào ngày 25.5, nhận tội và bày tỏ sự hối hận trong lời khai cuối cùng của mình, theo Tân Hoa xã.
Ông Thích Vĩnh Tín đã bị cách chức trụ trì Thiếu Lâm tự vào tháng 7.2025 vì hành vi "cực kỳ" xấu. Hiệp hội Phật giáo Trung Quốc khi đó thông báo đã hủy bỏ giấy chứng nhận xuất gia của sư Thích Vĩnh Tín sau những khiếu nại mới. "Hành vi của sư Vĩnh Tín mang tính chất cực kỳ xấu xa, làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của cộng đồng Phật giáo, làm tổn hại đến hình ảnh của các nhà sư", Hiệp hội Phật giáo Trung Quốc thông báo.
