Trao đổi với VnExpress, TS Lê Quang Đạm, Tổng giám đốc Marvell Việt Nam, bày tỏ sự lạc quan về chủ trương phát triển ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam. Ông đặt nền móng cho Marvell tại Việt Nam năm 2013 khi năng lực thiết kế vi mạch của Việt Nam chưa được thế giới đánh giá cao. Đến nay, doanh nghiệp hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch trong nước với hơn 600 nhân sự, tham gia nghiên cứu những chip tiên tiến nhất với công nghệ 2-3 nm sử dụng trong các trung tâm dữ liệu AI.
– Ông nói Việt Nam có thể làm được mọi công đoạn trong thiết kế vi mạch, với những chip 2-3 nm tiên tiến nhất. Nhưng còn việc tự chế tạo một chip trong nước thì sao?
– Ngành công nghệ vi mạch bán dẫn chia làm ba công đoạn chính: thiết kế, sản xuất, đóng gói và kiểm thử. Với việc Viettel khởi công nhà máy sản xuất, FPT khởi công nhà máy đóng gói, kiểm thử, trong vài năm tới, Việt Nam sẽ có đầy đủ cả ba công đoạn để phát triển ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn hoàn chỉnh. Tuy nhiên, năng lực và tiềm năng thực tế của mỗi công đoạn khác nhau.
Về thiết kế, sự hiện diện của Việt Nam trên toàn cầu ngày càng rõ nét. So với Singapore, Malaysia, Indonesia, Philippines và Thái Lan, Việt Nam đóng góp vai trò quan trọng hơn nhiều trong lĩnh vực thiết kế vi mạch. Chúng ta có cơ hội để phát triển hơn nữa cả về chất lượng, số lượng nhân sự để trở thành mắt xích quan trọng trong lĩnh vực thiết kế vi mạch của thế giới.
Về sản xuất, có thể nói, cả năng lực và tiềm năng đều “nhỏ” hơn. Theo tôi, mục tiêu trước mắt không phải sản xuất chip với những công nghệ mới nhất hay cạnh tranh trực tiếp với nhà sản xuất hàng đầu, mà là đảm bảo chủ quyền công nghệ và phục vụ cho thị trường trong nước. Như Viettel đề cập tại lễ khởi công, chúng ta đáp ứng các nhu cầu quốc phòng, nhu cầu của doanh nghiệp trong nước sản xuất chip với công nghệ 28-32 nm cho thiết bị điện tử tiêu dùng. Ngoài ra, nhà máy cũng sẽ được sử dụng cho mục đích nghiên cứu, đào tạo.
Về công đoạn đóng gói và kiểm thử, Việt Nam có thể có thị trường rộng hơn với những khách hàng trong và ngoài nước khi nhu cầu ngày càng cao. Với sự phát triển của AI, rất nhiều công ty thiết kế chip nhưng không thể tìm được đối tác sản xuất, đóng gói và kiểm thử, vì các tập đoàn lớn đã chiếm gần hết năng lực sản xuất của TSMC, Intel, Samsung… Do đó, đầu ra của các doanh nghiệp đóng gói kiểm thử Việt Nam, đặc biệt khi chúng ta có thể làm chủ công nghệ đóng gói tiên tiến, khá rộng mở.
– Trong vài năm tới, khi xây dựng được một chuỗi bán dẫn hoàn chỉnh, ông dự đoán vị trí trong ngành của Việt Nam trên toàn cầu sẽ ra sao?
– Vị trí, vai trò của Việt Nam trong bức tranh tổng thể ngành vi mạch bán dẫn thế giới chắc chắn tốt hơn nhiều hiện nay. Không nhiều nước có công đoạn sản xuất chip, đóng gói và kiểm thử. Đa số tập trung vào một lĩnh vực như thiết kế hoặc cung ứng vật liệu hiếm cho ngành, còn Việt Nam sẽ có đầy đủ công đoạn.
Khi các nhà máy đi vào hoạt động hiệu quả, Việt Nam sẽ có sự hiện hữu khá rõ ràng trong ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn toàn cầu. Cụ thể, Việt Nam có năng lực thiết kế, sản xuất đáp ứng một số nhu cầu nội địa về quốc phòng, điện tử và thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu phát triển, đóng gói và kiểm thử phục vụ các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Tuy vậy, để trở thành một mắt xích lớn, quan trọng và cạnh tranh toàn cầu sẽ cần có thời gian để kiểm chứng xem chúng ta có khả năng mở rộng quy mô, nâng cấp công nghệ sản xuất đóng gói và kiểm thử đến mức độ nào.
– Với những bước đầu như hiện nay, chúng ta cần chủ động chế tạo chip trong nước như thế nào để tránh kỳ vọng thiếu thực tế?
– Đó là việc sản xuất những chip với công nghệ 28-32 nm ở quy mô phục vụ thị trường điện tử tiêu dùng trong nước, sản phẩm quốc phòng, mục tiêu đào tạo và nghiên cứu.
Chip bán dẫn có nhiều phân khúc khác nhau. Trước mắt, năng lực sản xuất của Việt Nam chưa thể đáp ứng nhu cầu chế tạo những con chip công nghệ mới nhất, nhưng có thể tạo ra những chip sử dụng trong thiết bị điện tử tiêu dùng như thiết bị IoT, đồ gia dụng.
Thực tế, chip đơn vẫn đang chiếm 50% hoặc hơn về số lượng trên thị trường và có thể được sản xuất bằng công nghệ 28-32 nm của nhà máy mà Viettel đang xây dựng. Hiện đây vẫn là công nghệ phổ biến và đáp ứng rất tốt cho ngành hàng điện tử.
– Việt Nam có những điểm mạnh, lợi thế nào để phát triển ngành vi mạch bán dẫn?
– Việt Nam có hai lợi thế lớn.
Thứ nhất, là nước đi sau, chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm và tránh những thất bại mà các nước khác đã vấp phải. Cụ thể là về việc xây dựng quy trình sản xuất, quy trình đóng gói và kiểm thử, lên kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng về điện, nước, nguyên liệu hiếm một cách hiệu quả. Thời gian từ khi khởi công cho đến khi đưa nhà máy sản xuất chip vào vận hành của chúng ta có thể ngắn hơn so với các nước trước đây, rút ngắn thời gian thu hồi vốn và nhanh chóng đưa sản phẩm ra thị trường.
Thứ hai, về nhân lực, Việt Nam có nguồn sinh viên trong các chuyên ngành vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, cũng như các ngành khoa học kỹ thuật lân cận, ngày càng mở rộng. Đây là định hướng rất đúng đắn của Chính phủ, tạo ra nguồn cung kỹ sư chất lượng cao cho ngành bán dẫn trong tương lai. Trong khi đó, ở các nước Đông Nam Á hay trên thế giới nói chung, nguồn nhân lực này có xu hướng giảm đi.
– Nhưng có ý kiến cho rằng Việt Nam thiếu vốn đầu tư?
– Với một nhà máy sản xuất chip công nghệ 28-32 nm như Viettel triển khai, tôi ước tính số vốn cần đầu tư có thể khoảng 2 tỷ USD. Ngoài ra, chi phí duy trì, vận hành nhà máy mỗi năm có thể khoảng 300 triệu USD. Đây đúng là những con số lớn, nhưng không vượt ngoài khả năng của Việt Nam cho một công nghệ chiến lược.
Nói khó khăn về công nghệ hay thiết bị bán dẫn, tôi cũng không cho đó là điểm then chốt, vì thế hệ công nghệ này chúng ta có thể mua và nhận chuyển giao.
– Vậy đâu mới là điểm yếu, nút thắt cần tháo gỡ của bán dẫn Việt Nam?
– Tất nhiên bức tranh không hoàn toàn màu hồng. Trong chính lợi thế về nhân lực, có những điểm có thể làm tốt hơn. 10 năm qua, Marvell đã xây dựng đội ngũ kỹ sư từ sinh viên học ở những trường đại học tại Việt Nam với nền tảng khoa học cơ bản (toán, lý, hóa, điện tử, máy tính) vững chắc, tư duy phản biện tốt, tinh thần cầu tiến, ham học hỏi. Nhưng cũng phải nhìn nhận thực tế, chất lượng sinh viên của Việt Nam chưa thể bằng các trường hàng đầu của thế giới về chuyên môn, kinh nghiệm làm dự án, kỹ năng mềm.
Theo quan điểm của tôi, ưu tiên hàng đầu để phát triển ngành bán dẫn nên là phát triển nguồn nhân lực số lượng lớn, chất lượng cao đồng đều, đủ năng lực để sẵn sàng làm việc ngay khi tốt nghiệp mà không cần trải qua một quá trình đào tạo thêm lâu dài ở doanh nghiệp.
Cơ sở hạ tầng cũng là điểm cần cải thiện để đảm bảo cho việc sản xuất chip nội địa. Nguồn cung điện, nước của Việt Nam chưa được đầy đủ, ổn định khi so sánh với một số nước lân cận như Malaysia, Indonesia hay Thái Lan. Hệ thống mạng cáp quang biển cũng chưa sánh ngang được với những nước lân cận.
Hạ tầng là yếu tố cần sự đầu tư lớn, đồng bộ từ Chính phủ và các doanh nghiệp năng lượng, viễn thông để đáp ứng được nhu cầu phát triển của ngành bán dẫn.
– Sau khi đã có sản phẩm, Việt Nam còn cần những mắt xích nào để tạo thành một hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn hoàn chỉnh?
– Khi phát triển công nghiệp vi mạch bán dẫn hay các ngành công nghệ cao nói chung, đôi lúc chúng ta tập trung quá nhiều vào những gì mình có thể làm được nhưng mình quên một điều rất quan trọng là đầu ra, sản phẩm đáp ứng được nhu cầu nào của khách hàng và thị trường. Ở đây sẽ cần vai trò điều phối và hỗ trợ của nhà nước. Thiếu thị trường, cho dù chúng ta có sản phẩm và công nghệ, ngành công nghiệp sẽ không phát triển được.
Thứ nhất, ngành công nghiệp điện tử ở Việt Nam phải sẵn sàng mở cửa để dùng chip nội địa. Hiện nay, do nhiều yếu tố, đa số hàng điện tử Việt Nam sử dụng những con chip Trung Quốc hoặc Đài Loan. Chúng ta cần có một chính sách thống nhất từ nhà nước làm sao để khuyến khích sử dụng hoặc bảo hộ chip Việt.
Thứ hai, các doanh nghiệp thiết kế vi mạch trong nước, với những dòng thiết kế mà năng lực sản xuất trong nước có thể đáp ứng, cần hợp tác với Viettel, FPT để sản xuất ra những chip với giá hợp lý hoặc cạnh tranh hơn so với các sản phẩm nước ngoài sẵn có trên thị trường. Điều này có thể thực hiện thông qua chương trình hỗ trợ, trợ giá sản xuất của Chính phủ để thúc đẩy sự phát triển của chip nội địa.
Với những yếu tố đó, chúng ta sẽ tạo ra sự phối hợp từ thiết kế đến sản xuất, đưa chip vào sử dụng cho ngành điện tử trong nước. Đây là cách chúng ta có thể tận dụng việc có cả ba công đoạn để tạo thành một chuỗi hoàn chỉnh, tạo đà cho ngành bán dẫn Việt Nam tiếp tục phát triển.
Ngày 17/5, China Telecom công bố gói cước mới, nhưng thay vì theo megabyte hay gigabyte, nhà mạng này dựa trên token, hướng đến những khách hàng đang sử dụng mô hình AI, từ người dùng thông thường đến nhà phát triển và doanh nghiệp.
Trong đó, gói dành cho người tiêu dùng được thiết kế cho tác vụ hàng ngày, bắt đầu từ 9,9 nhân dân tệ (1,45 USD) mỗi tháng với 10 triệu token, tăng dần về giá và dung lượng, cao nhất đến 49,9 nhân dân tệ (7,3 USD) mỗi tháng với 80 triệu token. Các gói dành cho doanh nghiệp, hỗ trợ lập trình và triển khai tác nhân AI, có giá từ 39,9 nhân dân tệ (5,85 USD) đến 299,9 nhân dân tệ (44 USD), với hạn mức token 15-250 triệu.
Token là đơn vị cơ bản của AI, gồm văn bản, mã hoặc dữ liệu mà một mô hình trí tuệ nhân tạo xử lý hoặc tạo ra. Giống như việc phát video trực tuyến tiêu tốn megabyte, việc yêu cầu chatbot AI viết bài luận, gỡ lỗi mã hoặc tạo hình ảnh cũng tiêu tốn token. Một token tương đương với khoảng bốn ký tự, hoặc xấp xỉ ba phần tư của một từ, trong khi một triệu token tương đương với độ dài của toàn bộ bộ sách Harry Potter. Theo Global Times, trong các ngôn ngữ như tiếng Trung Quốc, một ký tự có thể được chia thành 2-3 token. Xử lý một hình ảnh độ phân giải cao có thể tiêu tốn của mô hình AI từ 200 đến hơn 1.000 token.
China Telecom đang kết hợp các gói cước token của mình với mô hình trí tuệ nhân tạo độc quyền có tên TeleChat, cùng một số hệ thống bên thứ ba như Zhipu AI GLM-5 và DeepSeek-V3.2, với nhiều tùy chọn bổ sung tăng cường khả năng kết nối và an ninh mạng. "Chúng tôi đang lấy hoạt động kinh doanh token làm trọng tâm chiến lược, thúc đẩy sự chuyển dịch từ kết nối dữ liệu sang các dịch vụ thông minh", Chủ tịch China Telecom Ke Ruiwen cho biết trên website công ty.
Hai nhà mạng lớn khác của Trung Quốc là China Unicom và China Mobile cũng tìm cách chuyển đổi token thành đơn vị tính phí để bán cho khách hàng, tương tự cách từng làm với dữ liệu di động. Dù vậy, thay vì triển khai ở quy mô toàn quốc, cả hai thử nghiệm ở một số khu vực. Chẳng hạn, chi nhánh China Unicom Thượng Hải cuối tuần trước giới thiệu gói cước token mới kèm quà tặng. Từ tháng 4, China Mobile triển khai gói cước tại một số tỉnh, như cung cấp 7,5 triệu token với giá 15 nhân dân tệ (2,2 USD) mỗi tháng tại tỉnh Cát Lâm.
Đầu tháng này, Shanghai Telecom cũng ra mắt gói dịch vụ điện toán AI dựa trên token, trong đó có gói trả tiền theo mức sử dụng với một nhân dân tệ mua được 250.000 điểm hạn mức, tương đương 250.000 token nhập liệu trên mô hình Kimi-K2.5. Người dùng có thể truy cập hơn 30 mô hình AI phổ biến thông qua giao diện lập trình ứng dụng tiêu chuẩn và thanh toán qua hóa đơn điện thoại.
Shanghai Unicom cũng giới thiệu dịch vụ token dành riêng cho các công ty một người (OPC) qua gói Token Plan, Coding Plan, ban đầu được dùng thử miễn phí.
Theo SCMP, trong khi các công ty viễn thông đóng vai trò "nhà tổng hợp", tức bán quyền truy cập vào nhiều mô hình AI khác nhau, doanh nghiệp "cha đẻ" mô hình AI chủ yếu cung cấp dịch vụ độc quyền.
Theo China Daily, chiến lược của các công ty phù hợp với sự bùng nổ về nhu cầu token tại Trung Quốc. Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc tháng 3, hơn 140.000 tỷ token đã được sử dụng mỗi ngày tại quốc gia tỷ dân, tăng gấp 1.000 lần so với đầu 2024. Báo cáo cho biết, việc chi phí mô hình AI ngày càng tăng bắt đầu gây áp lực lên nhà phát triển và doanh nghiệp. Vấn đề gợi nhớ đến những ngày đầu của Internet di động, khi tốc độ chậm và phí cao sau đó nhường chỗ cho dữ liệu di động giá rẻ và dễ tiếp cận sau khi mạng 4G và 5G triển khai.
Giới chuyên gia đánh giá, xu hướng bán gói token AI xuất hiện trong bối cảnh thị trường AI Trung Quốc tăng trưởng nhanh sau thành công của các mô hình nội địa. Sự phổ biến của chatbot như Tencent Yuanbao, Alibaba Qwen hay Doubao của ByteDance khiến nhu cầu sử dụng token AI tăng mạnh, từ trò chuyện, viết code đến tạo hình ảnh và video.
Nhiều nhà mạng Trung Quốc tìm kiếm "nguồn doanh thu kế tiếp" trong bối cảnh thị trường data di động dần chững lại. Hãng nghiên cứu Omdia nhận định đây là quá trình chuyển dịch từ "bán kết nối Internet" sang "bán năng lực AI". Một số nhà mạng còn kết hợp token AI với kết nối mạng và các lớp bảo mật thành gói dịch vụ trọn bộ. Theo Reuters, các công ty công nghệ Trung Quốc cũng đang tăng tốc đầu tư vào hạ tầng AI và chip nội địa nhằm đáp ứng nhu cầu token ngày càng tăng.
Mô hình này được đánh giá có nhiều điểm tương đồng với cách GitHub Copilot hay OpenAI triển khai "AI credit", nhưng đưa xuống tầng viễn thông đại chúng. Theo Hello China Tech, điều này có thể thay đổi vai trò các nhà mạng trong tương lai, trở thành "trạm phân phối AI" cho người dùng phổ thông thay vì chỉ cung cấp dịch vụ Internet như trước.
One UI 8.5 không chỉ giới thiệu nhiều tính năng AI (trí tuệ nhân tạo) mới mà còn cải tiến các tính năng cũ, đồng thời cho phép chia sẻ nhanh giữa các thiết bị Android và Apple. Hiện tại, One UI 8.5 đã có mặt trên các mẫu Galaxy S25, S25 Plus, S25 Ultra và S25 FE cho người dùng Hàn Quốc.
Nhiều điện thoại Galaxy khác cũng sẽ nhận được các tính năng tương tự trong tương lai, bao gồm các thiết bị thuộc dòng Galaxy S24 và các mẫu Galaxy Z Fold, Z Flip như Z Fold6, Z Fold7, Z Flip6 và Z Flip7. Dưới đây là danh sách những tính năng nổi bật sẽ được thêm vào loạt điện thoại Galaxy cũ nhờ bản cập nhật mới nhất từ Samsung.
Tính năng này cho phép người dùng biết chính xác ai đang gọi trước khi nhấc máy. Khi nhận cuộc gọi từ số điện thoại đáng ngờ hoặc không xác định, điện thoại sẽ tự động nhận cuộc gọi và hỏi người gọi về danh tính và lý do gọi. Người dùng có thể quyết định có nghe máy hay không, và ngay cả khi không trả lời, họ vẫn có thể xem lại bản tóm tắt hoặc bản ghi cuộc gọi sau đó.
Ứng dụng Photo Assist trong One UI 8.5 cho phép người dùng có nhiều quyền kiểm soát hơn trong việc chỉnh sửa ảnh. Người dùng có thể xóa, thay đổi kích thước hoặc di chuyển các đối tượng trong ảnh, cũng như nhập các đối tượng từ thư viện. Đặc biệt, với tính năng mới, người dùng có thể thêm hướng dẫn bằng văn bản để tạo ra kết quả chính xác hơn theo ý muốn.
One UI 8.5 cũng mang đến tính năng có tên Audio Eraser, giúp người dùng loại bỏ tiếng ồn nền không mong muốn trong video. Tính năng này lần đầu tiên xuất hiện trên dòng Galaxy S25 được đưa ra nhằm mục đích cho phép hoạt động trên toàn hệ thống và theo thời gian thực. Điều đó có nghĩa người dùng có thể chặn tiếng ồn nền khi xem video trên YouTube, lướt Instagram Reels hoặc khi sử dụng máy ghi âm mà không cần phải xử lý hậu kỳ.
One UI 8.5 cũng cải thiện khả năng chia sẻ tệp giữa các thiết bị Galaxy và Apple thông qua tính năng Quick Share. Trước đây, Quick Share và AirDrop không tương thích với nhau, nhưng mọi thứ đã thay đổi khi một số điện thoại Android bổ sung hỗ trợ AirDrop. Với One UI 8.5, tính năng này sẽ được tích hợp vào các mẫu Galaxy S25, S24, S23 và cả dòng S22, cho phép người dùng dễ dàng gửi và nhận tệp từ iPhone, iPad hoặc Mac.
Ngoài ra, tính năng Now Nudge cũng được triển khai giúp người dùng nhận được các gợi ý hữu ích mà không cần phải tương tác với AI. Tính năng này có khả năng phân tích ngữ cảnh và đưa ra các đề xuất dựa trên thông báo và tin nhắn mà người dùng nhận được. Ví dụ, nếu có thông báo về một cuộc họp sắp tới, Now Nudge có thể nhắc nhở người dùng thêm vào lịch hoặc lên lịch lại nếu đã có cuộc hẹn trùng thời gian.
Theo NASA, từ khoảng 18h44 ngày 6/4 (5h44 ngày 7/4 giờ Hà Nội), khi bay qua phía sau Mặt Trăng, tín hiệu vô tuyến và laser - vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion và Trái Đất - sẽ bị chính Mặt Trăng chặn lại, dẫn đến gián đoạn liên lạc. Trong gần một giờ, bốn phi hành gia sẽ trải nghiệm sự tĩnh lặng và cô lập hoàn toàn, lặng lẽ du hành trong không gian tối tăm của vũ trụ.
Phi công Victor Glover của nhiệm vụ Artemis II cho biết, ông hy vọng thế giới sẽ sử dụng khoảng thời gian này để đoàn kết lại. "Khi chúng tôi ở phía sau Mặt Trăng, mất liên lạc với mọi người, hãy coi đó là một cơ hội: cùng cầu nguyện, hy vọng, gửi những suy nghĩ và cảm xúc tốt đẹp để chúng tôi có thể kết nối trở lại", ông nói với BBC trước chuyến bay.
Với phi hành đoàn Artemis II, sự gián đoạn với Trái Đất cho phép họ dành toàn bộ sự chú ý vào khám phá Mặt Trăng. Họ sẽ tập trung chụp ảnh, nghiên cứu địa chất, đồng thời quan sát kỹ vẻ đẹp của thiên thể.
Tuy nhiên, dưới Trái Đất, đây lại là giai đoạn căng thẳng với nhóm phụ trách duy trì liên lạc. Tại Trạm Mặt đất Goonhilly ở Cornwall, tây nam nước Anh, một ăng-ten khổng lồ đang thu thập tín hiệu từ Orion, cẩn thận xác định vị trí của nó xuyên suốt hành trình và truyền thông tin về trụ sở chính của NASA.
Matt Cosby, Giám đốc công nghệ tại Goonhilly, cho hay: "Lần đầu tiên chúng tôi theo dõi tàu chở người. Chúng tôi sẽ hơi lo lắng khi tàu khuất sau Mặt Trăng, và rồi sẽ rất mừng rỡ khi thấy nó trở lại, biết rằng tất cả đều an toàn".
Giới chuyên gia hy vọng sự gián đoạn liên lạc này sẽ sớm được khắc phục thời gian tới, khi NASA cũng như các cơ quan vũ trụ khác bắt đầu xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng, đẩy mạnh công cuộc khám phá thiên thể. "Để thiết lập sự hiện diện bền vững trên Mặt Trăng, bạn cần liên lạc đầy đủ 24 giờ một ngày, kể cả ở phía xa, vì phía xa cũng cần được khám phá", ông nói.
Những chương trình như Moonlight của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) dự kiến phóng một mạng lưới vệ tinh xung quanh Mặt Trăng nhằm mang đến khả năng liên lạc liên tục và đáng tin cậy trong tương lai.
Hơn nửa thế kỷ trước, phi hành gia NASA Michael Collins của nhiệm vụ Apollo 11 cũng trải qua sự cô lập do mất tín hiệu khi tàu bay qua phía sau Mặt Trăng, thậm chí đơn độc hơn vì không ở cùng đồng đội.
Năm 1969, trong khi Neil Armstrong và Buzz Aldrin làm nên lịch sử với việc đặt những bước chân đầu tiên lên bề mặt Mặt Trăng, Collins ở lại khoang điều khiển, bay quanh thiên thể này. Khi tàu bay qua phía xa của Mặt Trăng, Collins chỉ còn một mình khi liên lạc với hai người trên bề mặt Mặt Trăng, cũng như với trung tâm điều khiển dưới mặt đất, bị ngắt trong 48 phút.
"Lúc đó tôi chỉ có một mình, thực sự một mình, hoàn toàn bị cô lập khỏi cuộc sống. Nếu đếm, số người sẽ là ba tỷ cộng thêm hai ở phía bên kia của Mặt Trăng, và chỉ một (cộng thêm những thứ chỉ Chúa mới biết) ở phía bên này", ông viết trong cuốn hồi ký Carrying The Fire: An Astronaut's Journeys xuất bản năm 1974. Trải nghiệm này sau đó cũng chỉ có 6 người khác cảm nhận được.
"Ngoài cửa sổ, tôi có thể thấy những ngôi sao, chỉ có thế. Nơi tôi biết có Mặt Trăng lại là một khoảng tối đen. Tôi chỉ xác định được Mặt Trăng vẫn hiện diện nhờ sự vắng mặt của những ngôi sao", Collins miêu tả. Ông chia sẻ, nếu so sánh với trải nghiệm dưới Trái Đất, việc ở một mình trên một chiếc thuyền nhỏ giữa Thái Bình Dương trong màn đêm tối đen có lẽ gần giống nhất.
Tuy nhiên, Collins không hề lo sợ và luôn cảm thấy kỳ lạ khi giới truyền thông miêu tả mình là "người đàn ông cô đơn nhất lịch sử".
"Tôi cảm thấy, không phải sợ hãi hay lẻ loi, mà là cực kỳ mong đợi, hài lòng, tự tin, gần như là hân hoan. Tôi thích cảm giác đó", ông viết.
