Đài truyền hình Press TV của Iran ngày 5/5 cho biết nước này đã thiết lập cơ chế mới để quản lý tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Các phương tiện muốn qua Hormuz sẽ nhận một thư điện tử, trong đó có biểu mẫu gồm hơn 40 mục cần khai báo do Cơ quan Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) ban hành. PGSA là cơ quan mới được Iran thành lập để quản lý Hormuz.
Việc Iran thành lập một cơ quan mới để xét duyệt tàu thuyền qua Hormuz đang làm dấy lên câu hỏi về tham vọng dài hạn của Tehran tại một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới.
“Ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Iran muốn duy trì kiểm soát Hormuz lâu nhất có thể, trong khi Mỹ cũng có thể chấp nhận cục diện như vậy”, Matt Wright, chuyên gia tại công ty dữ liệu hàng hải Kpler, nhận định.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, Hormuz là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.
Nhưng kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia “thân thiện” đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.
Để đi qua eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ của tàu vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.
Cơ chế mới của PGSA được cho là bước đi nhằm thể chế hóa quy trình xét duyệt của IRGC. Theo quy định mới của Iran, các chủ tàu giờ đây phải cung cấp thông tin chi tiết về hành trình, chủ sở hữu, thủy thủ đoàn và hàng hóa cho PGSA. Cơ quan này nhấn mạnh rằng việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác là điều kiện cần thiết để hồ sơ được xử lý.
“Mọi hậu quả phát sinh từ khai báo sai sẽ do bên nộp hồ sơ tự chịu trách nhiệm”, biểu mẫu của PGSA cho biết.
Những yêu cầu mới “về cơ bản khá giống những thông tin mà giới chức Iran đã yêu cầu các chủ tàu cung cấp từ trước”, Richard Meade, chuyên gia tại nền tảng dữ liệu hàng hải Lloyd’s Intelligence, nhận định với CNN. Động thái “đã chính thức hóa quy trình và là bước đi nhằm bình thường hóa việc Iran nắm quyền kiểm soát hoạt động qua lại trên tuyến hàng hải này”.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 6/5 đăng thông điệp nêu ra tầm nhìn về vịnh Ba Tư. Ông kêu gọi thiết lập một “trật tự khu vực và toàn cầu mới dưới chiến lược một Iran hùng mạnh”, nơi “không còn chỗ cho các thế lực bên ngoài cùng những hành động can thiệp, gây rối của họ”.
Ông Khamenei cũng nhấn mạnh rằng việc đóng cửa eo biển Hormuz là một trong những công cụ Iran có thể sử dụng để hiện thực hóa mục tiêu này.
“Iran đã đưa ra những yêu cầu về thanh toán, có thể hiểu là các khoản phí lưu thông, đối với những tàu muốn được cấp phép đi qua”, Dimitris Maniatis, giám đốc điều hành công ty tư vấn rủi ro hàng hải Marisks, cho biết.
Sau khi được cấp phép, các tàu sẽ phải di chuyển theo “một hải trình cụ thể”, đi qua khu vực giữa hai đảo Qeshm và Larak nằm ven bờ biển Iran, theo Maniatis. Điều này giúp Tehran gia tăng năng lực giám sát và mở rộng khả năng kiểm soát thực tế đối với các tuyến lưu thông.
Giới chuyên gia cho rằng việc Iran tìm cách hợp thức hóa quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng cách yêu cầu tàu thuyền đi qua phải nộp hồ sơ thẩm định hoặc đóng phí là đi ngược lại với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
UNCLOS quy định trong các eo biển quốc tế như Hormuz, mọi tàu thuyền và phương tiện bay đều được hưởng quyền quá cảnh mà không bị cản trở. Quốc gia ven biển không được tạm đình chỉ quyền quá cảnh này vì bất cứ lý do gì. Khi thực hiện quyền quá cảnh, tàu thuyền cần đi qua nhanh chóng, liên tục và không có bất cứ hành vi đe dọa hoặc sử dụng vũ lực nào chống lại chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia ven biển.
“Việc bảo đảm eo biển luôn thông suốt là nghĩa vụ được quy định trong công ước của Liên Hợp Quốc, đồng thời là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế”, Đại sứ Qatar tại Liên Hợp Quốc, Alya Ahmed Saif al-Thani, nhấn mạnh. Bà cảnh báo tình hình hiện nay không chỉ đe dọa ổn định kinh tế toàn cầu và an ninh năng lượng, mà còn làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng nhân đạo, đồng thời phá hoại ổn định khu vực.
Qatar, Bahrain, UAE, Arab Saudi, Kuwait và Mỹ đã soạn dự thảo yêu cầu Iran “lập tức tham gia và tạo điều kiện” cho các nỗ lực của Liên Hợp Quốc trong việc thiết lập hành lang nhân đạo ở eo biển Hormuz để vận chuyển hàng viện trợ, phân bón và các hàng hóa khác.
Iran cũng đối mặt sức ép đáng kể từ Mỹ. Giới chức Washington đã phát tín hiệu không chấp nhận việc Tehran đơn phương áp đặt quyền kiểm soát tại Hormuz. Mỹ đã áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4 và triển khai chiến dịch hộ tống các tàu mắc kẹt ở vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz. Chiến dịch này đang tạm dừng “để xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không”.
Ông Wright cảnh báo rằng nếu Iran kiểm soát Hormuz kéo dài, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển khó có thể trở lại mức bình thường như trước xung đột. Trong khi đó, ông Maniatis ước tính có gần 1.000 tàu cùng khoảng 20.000 thủy thủ đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do Mỹ và Iran đối đầu.
“Thủy thủ không phải binh sĩ. Họ là dân thường vận hành tàu thuyền, tham gia dòng chảy thương mại toàn cầu”, ông Maniatis nói. “Họ không nên bị vướng vào tình huống như hiện tại”.
Theo Đài Fox News ngày 29-4, Thái tử William và Công nương Kate Middleton vừa đánh dấu một cột mốc đặc biệt: kỷ niệm 15 năm ngày cưới.
Nhân dịp này, cặp đôi hoàng gia đã chia sẻ khoảnh khắc gia đình hạnh phúc trên mạng xã hội.
Trong ảnh, Hoàng tử George, Công chúa Charlotte và Hoàng tử Louis, xuất hiện với nụ cười rạng rỡ bên cha mẹ.
Bài đăng kèm theo dòng chú thích giản dị: "Kỷ niệm 15 năm ngày cưới" kèm biểu tượng hình trái tim đỏ thắm, nhanh chóng nhận được nhiều lời chúc mừng từ công chúng.
Cột mốc này càng trở nên ý nghĩa khi gia đình hoàng gia vừa trải qua một giai đoạn đầy thử thách. Sau thời gian tập trung điều trị ung thư, Công nương Kate đang từng bước trở lại với các hoạt động công chúng. Thái tử William cũng nỗ lực cân bằng giữa trọng trách quốc gia và trách nhiệm gia đình.
Cặp đôi quen nhau khi còn là sinh viên tại Đại học St Andrews ở Scotland. Họ đính hôn năm 2010 và tổ chức hôn lễ năm 2011 tại Tu viện Westminster.
Theo nhà viết tiểu sử hoàng gia Robert Hardman, câu chuyện của Thái tử William và Công nương Kate "là một chuyện tình chân thật không chút nghi ngờ". Dù chịu áp lực từ truyền thông, họ vẫn duy trì được mối quan hệ và xây dựng một gia đình bền chặt.
"Điều thú vị là họ có những niềm vui vô cùng giản dị - như đi dã ngoại trong rừng ở Norfolk hay ở nhà chăm sóc khu vườn. Họ thực sự là một gia đình rất bình thường" - ông Hardman nhận xét.
Cũng theo ông Hardman, điểm nổi bật trong cuộc sống của Thái tử William chính là việc ông dành sự ưu tiên tuyệt đối cho gia đình. Không ít lần công chúng thắc mắc về sự vắng mặt của Thái tử tại các sự kiện, nhưng sau đó mới biết ông chọn ở nhà chăm sóc vợ hoặc dành thời gian đưa các con đi chơi.
Bản thân Thái tử William cũng từng chia sẻ trong chương trình "The Reluctant Traveler with Eugene Levy": "Cân bằng giữa công việc và cuộc sống gia đình thực sự rất quan trọng, vì đối với tôi, gia đình luôn là điều quan trọng nhất, và mọi thứ đều hướng về tương lai".
Nhà bình luận Helena Chard chia sẻ: "Mối liên kết và tình yêu mà Thái tử William và Công nương Kate dành cho nhau là điều ai cũng có thể cảm nhận rõ ràng. Họ bổ sung cho nhau như hai mảnh ghép hoàn chỉnh. Họ là tri kỷ”.
Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố lực lượng phòng không đã bắn hạ 62 máy bay không người lái (UAV) của Ukraine ở 7 tỉnh của Nga và bán đảo Crimea từ 20 giờ ngày 16.4 đến 7 giờ ngày 17.4, theo Hãng tin TASS.
Số UAV nói trên bị bắn hạ ở các tỉnh Astrakhan, Belgorod, Bryansk, Voronezh, Kursk, Leningrad và Novgorod, cũng như bán đảo Crimea. Nga đơn phương sáp nhập bán đảo Crimea từ Ukraine vào năm 2014.
Trong đó, Tỉnh trưởng Alexander Drozdenko của Leningrad thông báo trên ứng dụng nhắn tin rằng số lượng UAV bị bắn hạ ở tỉnh này lên tới 12 chiếc. Ông còn viết rằng một vụ cháy kho hàng đã được ghi nhận tại huyện Vyborg thuộc tỉnh Leningrad do mảnh vỡ UAV rơi xuống, nhưng không có thương vong.
Ngoài ra, Tỉnh trưởng Vyacheslav Gladkov của Belgorod vào chiều 17.4 viết trên ứng dụng nhắn tin Telegram rằng 1 người thiệt mạng và 11 người bị thương khi lực lượng vũ trang Ukraine tấn công vào nhiều địa điểm trong tỉnh trong 24 giờ, sử dụng gần 170 máy bay không người lái và khoảng 50 loại đạn dược, theo Hãng tin TASS.
Tỉnh trưởng Alexander Khinshtein của tỉnh Kursk cũng viết trên Telegram rằng trong 24 giờ, lực lượng vũ trang Ukraine đã bắn pháo vào tỉnh này 54 lần, trong khi hệ thống phòng không Nga đã bắn hạ 95 UAV của Ukraine.
Theo các quan chức và báo chí Nga đưa tin hôm 16.4, một cuộc tấn công bằng UAV quy mô lớn của Ukraine vào cảng Tuapse của Nga trên biển Đen đã khiến 2 người thiệt mạng và 7 người bị thương.
Đến tối 17.4 chưa có thông tin về phản ứng của phía Ukraine đối với cáo buộc hay tuyên bố từ phía Nga. Cả hai bên luôn bác bỏ cáo buộc tấn công vào dân thường hay cơ sở hạ tầng dân sự.
Xem thêm: Ukraine tuyên bố đã dùng tên lửa Mỹ cung cấp tấn công trong lãnh thổ Nga
Giới chức ở Ukraine sáng 17.4 thông báo ít nhất 6 người thiệt mạng và 43 người bị thương trong các cuộc tấn công của Nga trong 24 giờ trước đó, theo trang tin The Kyiv Independent.
Ngoài ra, Không quân Ukraine cáo buộc Lực lượng Nga đã phóng 172 máy bay không người lái (UAV) và một tên lửa đạn đạo Iskander vào Ukraine trong đêm 16.4 và rạng sáng 17.4.
Trong số UAV nói trên có 147 chiếc bị bắn hạ, trong khi 20 chiếc khác và một tên lửa đạn đạo đã xuyên thủng hệ thống phòng thủ, tấn công 4 địa điểm, theo Không quân Ukraine.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga ngày 17.4 tuyên bố lực lượng Nga đã giành được quyền kiểm soát hai cộng đồng dân cư ở tỉnh Kharkiv trong tuần từ ngày 11-17.4 trong chiến dịch quân sự ở Ukraine, theo Hãng tin TASS.
Bộ Quốc phòng Nga còn tuyên bố trong tuần qua, hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn 1.665 UAV và 60 quả bom thông minh của Ukraine trong tuần qua, và Hạm đội Biển Đen đã phá hủy 5 xuồng không người lái của Ukraine.
Cũng theo bộ này, các nhóm tác chiến của Nga đã khiến Ukraine tổn thất hơn 5.700 quân trong tuần qua
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 17.4 thông báo rằng cho đến nay vẫn chưa có sáng kiến cụ thể nào nhằm giải quyết cuộc xung đột với Ukraine đã kéo dài hơn 4 năm. Ông nhấn mạnh rằng lực lượng vũ trang Nga đã hoàn thành các mục tiêu do tổng tư lệnh tối cao đặt ra trong khuôn khổ chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine.
Đến tối 17.4 chưa có thông tin phản ứng từ phía Ukraine cũng như Nga đối với cáo buộc hay tuyên bố của bên kia.
Xem thêm: Ukraine tố Nga tấn công lớn chưa từng thấy, đánh trúng tòa nhà chính phủ ở Kyiv
Bộ Quốc phòng Nga hôm 15.4 đã cảnh báo về kế hoạch của châu Âu nhằm tăng cường cung cấp UAV cho Ukraine và công bố danh sách các nhà máy và doanh nghiệp mà họ cáo buộc sản xuất UAV hoặc các bộ phận UAV.
Danh sách này bao gồm các cơ sở ở Anh, Đức, Đan Mạch, Latvia, Lithuania, Hà Lan, Ba Lan, CH Czech, Tây Ban Nha, Ý, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ.
Cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev, hiện là Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, sau đó viết trên mạng xã hội X rằng danh sách nói trên tương đương với danh sách các mục tiêu tiềm tàng cho lực lượng vũ trang Nga. "Việc tấn công có trở thành hiện thực hay không phụ thuộc vào những gì xảy ra tiếp theo. Hãy ngủ ngon, các đối tác châu Âu!", Medvedev nói.
Khi được hỏi liệu việc Bộ Quốc phòng Nga công bố danh sách đó và bình luận của ông Medvedev có nghĩa là Nga thực sự đang xem xét tấn công các mục tiêu ở châu Âu hay không, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 17.4 đã không đưa ra câu trả lời có hay không, theo Reuters.
"Các quốc gia này đang ngày càng trực tiếp tham gia vào cuộc xung đột, vào cuộc chiến xung quanh Ukraine. Chi tiết được nêu rõ trong thông cáo của Bộ Quốc phòng", ông Peskov nói.
Xem thêm: Vì sao phương Tây chia rẽ về khả năng tấn công Nga?
Điều trần tại Tiểu bang Phân bổ ngân sách quốc phòng Hạ viện ngày 12.5, quyền Thứ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ phụ trách tài chính Jules Hurst cho biết chiến dịch tại Iran đến nay đã làm tiêu tốn 29 tỉ USD, tăng 4 tỉ USD so với ước tính vào cuối tháng 4.
Theo Reuters, ông Hurst, người đang đảm nhiệm vai trò kiểm toán, nói với các nghị sĩ rằng ước tính mới bao gồm chi phí sửa chữa và thay thế trang thiết bị, cùng chi phí tác chiến. "Hội đồng Tham mưu liên quân và tổ kiểm toán đang liên tục xem xét ước tính đó", ông Hurst cho hay.
Theo tờ The Guardian, phiên điều trần là một phần trong chuỗi các cuộc thảo luận ngân sách của quốc hội, khi Lầu Năm Góc đang yêu cầu 1.500 tỉ USD ngân sách cho năm tài chính sắp tới, tăng gần 44% so với ngân sách quốc phòng hiện tại của Mỹ.
Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nói rằng Tổng thống Trump đã tiếp nhận một nền công nghiệp quốc phòng bị suy yếu do các chính sách trước đó. "Chúng tôi đang đảo ngược sự suy thoái mang tính hệ thống này và đưa nền công nghiệp quốc phòng của chúng ta trở lại trạng thái sẵn sàng thời chiến. Ngân sách 1.500 tỉ USD sẽ đảm bảo Mỹ tiếp tục là quân đội mạnh và có năng lực nhất thế giới", ông Hegseth nói.
Đáp lại chỉ trích trước đó của thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Kelly rằng kho vũ khí của quân đội Mỹ đang cạn kiệt và đặt ra nguy cơ cho xung đột tương lai với các đối thủ, ông Hegseth nói Lầu Năm Góc biết "rất rõ về tất cả những động thái đó"."Vấn đề đạn dược đã bị thổi phồng một cách ngu ngốc và không có ích. Chúng tôi biết chính xác những gì mình có và chúng tôi có đủ những thứ mình cần", Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ nói.
Khi được hỏi liệu chính quyền có phương án dự phòng cho trường hợp quốc hội không phê chuẩn tiếp tục chiến dịch quân sự chống Iran, rút bớt binh sĩ hoặc bảo vệ tài sản Mỹ tại khu vực, ông Hegseth trả lời:
"Chúng tôi có kế hoạch cho mọi thứ. Chúng tôi có kế hoạch cho việc leo thang nếu cần. Chúng tôi có kế hoạch lùi bước, di chuyển tài sản nếu cần. Nhưng chắc chắn trong bối cảnh này, chúng tôi sẽ không tiết lộ bước tiếp theo có thể là gì, xét đến tầm quan trọng của nhiệm vụ mà tổng thống đang tiến hành để đảm bảo Iran không bao giờ có một quả bom hạt nhân".
