Rào cản lớn nhất đối với việc phổ cập xe điện không nằm ở công nghệ pin hay giá thành phương tiện, mà chính là nỗi lo hết pin của người tiêu dùng. Nhận thức rõ yếu tố cốt tử này, nhiều quốc gia từ châu Âu đến châu Á đang dốc toàn lực tăng tốc mở rộng mạng lưới hạ tầng sạc.
Tại châu Âu, Đức tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu trong quá trình chuyển đổi xanh. Theo dữ liệu mới nhất từ Cơ quan Mạng lưới Liên bang Đức (Bundesnetzagentur), quốc gia này đã chính thức vượt cột mốc 200.000 điểm sạc công cộng vào đầu năm 2026.
Chính phủ Đức không chỉ dừng lại ở số lượng mà đang tập trung tối ưu hóa chất lượng bằng cách triển khai “Đạo luật Hạ tầng Nhiên liệu Thay thế” (AFIR) của Liên minh châu Âu, bắt buộc xây dựng các trạm sạc nhanh công suất tối thiểu 400 kW dọc theo các tuyến đường cao tốc chính (mạng lưới TEN-T).
Riêng tại thủ đô Berlin, chính quyền đặt mục tiêu đảm bảo cứ mỗi 60 km trên các trục giao thông huyết mạch sẽ có một điểm sạc nhanh, giúp việc sạc xe điện trở nên thuận tiện như việc đổ xăng truyền thống.
Không để khu vực Đông Âu tụt lại phía sau, Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (EBRD) đã phê duyệt gói tài chính quy mô lớn nhằm hỗ trợ lắp đặt hơn 2.700 trạm sạc nhanh tại 3 quốc gia Ba Lan, Slovakia và Croatia. Báo cáo chiến lược của EBRD chỉ ra rằng, việc thu hẹp khoảng cách hạ tầng giữa Đông và Tây Âu là điều kiện tiên quyết để duy trì tính toàn vẹn của thị trường xe điện chung châu Âu. Khoản đầu tư này ưu tiên cho các dòng sạc DC công suất cao, tạo mạng lưới kết nối xuyên biên giới mượt mà cho các phương tiện vận tải hành khách và logistic liên quốc gia.
Bước sang khu vực châu Á, làn sóng đầu tư hạ tầng sạc cũng đang diễn ra vô cùng sôi động với những chiến lược mang tính đột phá, phù hợp với đặc thù kinh tế của từng vùng.
Gây bất ngờ lớn nhất tại khu vực Đông Nam Á là Campuchia. Dù là nền kinh tế đang phát triển, chính phủ Hoàng gia Campuchia đã phê duyệt kế hoạch ngân sách trị giá 10 triệu USD do Bộ Mỏ và Năng lượng kết hợp cùng Tổng công ty Điện lực Campuchia (Electricité du Cambodge – EDC) và Ngân hàng Thế giới (WB) triển khai nhằm mở rộng mạng lưới trạm sạc toàn quốc.
Kế hoạch này tập trung nâng cấp hệ thống lưới điện phân phối tại các đô thị lớn như Phnom Penh, Kandal và dọc các trục quốc lộ chính để sẵn sàng tích hợp các trạm sạc nhanh công cộng, đặt nền móng cho việc hiện thực hóa mục tiêu đạt 40% xe ô tô điện vào năm 2050 theo Cam kết Chiến lược Long-term Strategy for Carbon Neutrality (LTS4CN).
Trong khi đó, quốc gia láng giềng Malaysia đang đẩy mạnh thực hiện mục tiêu đạt 10.000 trạm sạc công cộng. Theo Quy hoạch tổng thể công nghiệp mới (NIMP 2030) và định hướng của Cơ quan Phát triển Đô thị PLANMalaysia, tính đến nay mạng lưới trạm sạc tại quốc gia này đã tăng trưởng vượt bậc từ con số khiêm tốn vài trăm trạm vài năm trước lên hàng ngàn trạm, hướng tới cột mốc phủ khắp các bang trục Tây và Đông Malaysia.
Các tập đoàn năng lượng lớn như Petronas và Tenaga Nasional Berhad (TNB) đang được giao chỉ tiêu lắp đặt tối thiểu 50 bộ sạc nhanh DC tại các vị trí chiến lược để kích cầu tiêu dùng nội địa.
Tại Nam Á, Ấn Độ lại chọn một lối đi thông minh và mang tính tích hợp cao bằng cách đưa hạ tầng sạc vào hệ thống giao thông công cộng sẵn có. Tổng công ty Đường sắt Ấn Độ (Indian Railways) đã bắt đầu triển khai lắp đặt các tổ hợp trạm sạc xe điện quy mô lớn tại tất cả các nhà ga đường sắt hạng nhất và hạng hai trên toàn quốc.
Việc tận dụng quỹ đất rộng lớn và nguồn điện công suất cao tại các nhà ga không chỉ giải quyết bài toán thiếu không gian đô thị, mà còn thúc đẩy mô hình giao thông đa phương thức. Người dân có thể lái xe điện đến nhà ga, cắm sạc, di chuyển bằng tàu cao tốc đi làm và nhận lại chiếc xe đã đầy pin khi trở về vào cuối ngày.
Sự chuyển dịch đồng bộ từ các nền kinh tế phát triển đến các quốc gia mới nổi càng cho thấy nguyên tắc cốt lõi: Quốc gia nào làm chủ được hạ tầng sạc, quốc gia đó sẽ làm chủ được tốc độ của cuộc đua phổ cập phương tiện xanh.
Việt Nam cũng không nằm ngoài đường đua. Thực tế, nước ta sở hữu một lợi thế mà ít quốc gia Đông Nam Á nào có được: Một doanh nghiệp nội địa (VinFast) đã chủ động xây dựng mạng lưới trạm sạc khổng lồ với hơn 150.000 cổng sạc cho cả ô tô và xe máy trên khắp tỉnh thành, dọc theo các tuyến quốc lộ và cao tốc.
Hiện nay, VinFast đang triển khai thêm 99 siêu trạm sạc có khả năng phục vụ cùng lúc tới 100 ô tô điện, rút ngắn thời gian sạc xuống khoảng 15 phút, đồng thời đầu tư 150.000 tủ đổi pin trên cả nước, đặc biệt là chú trọng giai đoạn đầu ở Hà Nội và TP.HCM.
Thêm vào đó, sự gia nhập của các thương hiệu quốc tế và các đơn vị phát triển trạm sạc độc lập thứ ba (như EV ONE, EBOOST, Charge+) đang dần tạo ra một hệ sinh thái đa dạng.
Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ rõ, sự phát triển hạ tầng sạc tại Việt Nam hiện nay vẫn mang tính “tự lực cánh sinh” của doanh nghiệp là chính, thiếu đi một quy hoạch tổng thể mang tính quốc gia và các cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp từ dòng ngân sách nhà nước.
Về mặt chính sách, dù Chính phủ đã ban hành Nghị định 10/2022 miễn lệ phí trước bạ cho xe điện và giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, nhưng các chính sách ưu đãi trực tiếp cho nhà đầu tư hạ tầng sạc vẫn còn dừng lại ở mức “khuyến khích” chung chung.
Trong khi đó, theo ước tính của Bộ phận Nghiên cứu toàn cầu HSBC, Việt Nam cần đầu tư khoảng 12,3 tỉ USD trong giai đoạn 2024 – 2040 để lắp đặt đủ hạ tầng sạc xe điện và công suất phát điện tái tạo đủ cho lượng xe điện mới.
Đại biểu Quốc hội Phạm Thu Xanh (đoàn Hải Phòng) cho rằng rào cản chính với xe điện không hẳn nằm ở thuế mà là ở hạ tầng trạm sạc. Vì thế, Chính phủ cần quan tâm phát triển quy hoạch tổng thể, đẩy mạnh xã hội hóa việc đầu tư trạm sạc xe điện và từng bước mở rộng ra ngoài đô thị thay vì tập trung quá nhiều ở trung tâm. Điều này giúp tăng khả năng tiếp cận và tạo động lực cho người dân mua xe điện.
Đồng thời, cần có hướng dẫn cụ thể về quy chuẩn trạm sạc xe điện và an toàn PCCC trong các khu dân cư để tạo sự yên tâm cho người sử dụng.
Bà Thu Xanh cũng đề nghị có chính sách xây dựng giá điện phù hợp cho việc sạc xe điện, phát triển các dịch vụ bảo dưỡng và thay thế pin; ưu tiên đối với các loại xe điện công cộng, taxi, xe du lịch… tạo hiệu quả lan tỏa về môi trường.
Những bài học đắt giá từ Đức, Ấn Độ hay Malaysia cho thấy, chính sách phải luôn đi trước một bước để dọn đường cho công nghệ và thị trường bứt phá. Việt Nam cần nhanh chóng lập quy hoạch trạm sạc như một loại hình hạ tầng kỹ thuật đô thị thiết yếu, ban hành các chính sách ưu đãi tài chính trực tiếp để không chậm chân trong cuộc đua chuyển đổi xanh toàn cầu.
Sáng 5.4, giá vàng miếng tại Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC được mua vào 171,5 triệu đồng/lượng, bán ra 174,5 triệu đồng, tăng 1,7 triệu đồng so với cuối tuần trước. Thế nhưng, đà tăng này chưa đủ bù với chênh lệch giá mua bán vẫn duy trì ở mức 3 triệu đồng nên người mua vàng miếng vẫn bị lỗ 1,3 triệu đồng một lượng sau một tuần. Còn nếu so với đầu tháng 3 ngay sau khi chiến sự tại khu vực Trung Đông nổ ra, giá vàng bật tăng lên sát 191 triệu đồng thì đến nay người mua đã lỗ nặng gần 20 triệu đồng một lượng.
Tương tự, vàng nhẫn 4 số 9 tại SJC cũng tăng 1,9 triệu đồng sau một tuần khi mua vào lên 171,3 triệu đồng và bán ra 174,3 triệu đồng. Tuy nhiên, người mua vàng nhẫn vẫn còn bị lỗ 1,1 triệu đồng sau một tuần và mức lỗ so với mức cao nhất đầu tháng 3 lên gần 19 triệu đồng.
Giá vàng thế giới lên 4.676 USD/ounce, tăng 183 USD so với cuối tuần trước. Tuy nhiên, kim loại quý này vẫn kết thúc tháng 3 với mức giảm mạnh nhất trong hơn 17 năm do giá năng lượng tăng cao làm suy yếu triển vọng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất trong năm nay. Do vậy vẫn có nhiều ý kiến trái chiều trong dự báo xu hướng của giá vàng trong ngắn hạn. Kết quả khảo sát dự báo giá vàng tuần tới của Kitco News với 15 nhà phân tích phố Wall thì có đến 8 người, chiếm 53% nhận định kim loại quý đi ngang. Trong khi đó có 4 người, tương ứng 27% dự báo vàng tăng giá và có 3 người còn lại, tương ứng 20% nghĩ rằng giá vàng quay đầu giảm.
Ngược lại, số lượng nhà đầu tư cá nhân cho rằng vàng sẽ tăng chiếm nhiều hơn. Kết quả khảo sát Main Street với 61 nhà đầu tư cá nhân thì có 36 người, chiếm 59% dự báo vàng sẽ tiếp tục tăng. Ngược lại có 13 người, tương ứng 21% nghĩ rằng kim loại quý sẽ giảm và 12 nhà đầu tư còn lại, tương đương 20% nhận định vàng đi ngang.
Ngày 14.7, sau khi giá xăng dầu thế giới tăng vọt 10% các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cho biết, chiết khấu về đến cửa hàng "rớt thê thảm".
Thương nhân đầu mối ở TP.HCM thông báo chiết khấu cho khách hàng bán lẻ tại thị trường vùng 2 từ 7 giờ 30 và chỉ có hiệu lực đến 17 giờ 30 ngày 14.7, lấy hàng tại kho Vũng Tàu, Nhà Bè và Vũng Rô đều có mức chiết khấu thấp như nhau: Xăng E10 và E5 có chiết khấu 50 đồng/lít; dầu diesel 20 đồng/lít.
Tương tự, thương nhân đầu mối ở khu vực miền Tây cũng thông báo chiết khấu với xăng E10 và dầu diesel đều 5 đồng/lít, áp dụng đến 16 giờ 45 phút cùng ngày.
Một số cửa hàng xăng dầu khác khu vực phía nam phản ánh mức chiết khấu với xăng E10 về 0 đồng, dầu 100 đồng/lít...
Ở phía bắc, một thương nhân đầu mối ở Phú Thọ thông báo chiết khấu cho khách hàng bán lẻ tại thị trường vùng 2 (xa cảng, xa nhà máy, xa kho... và thường phải cộng thêm chi phí vận chuyển) với xăng 400 đồng/lít; dầu diesel 100 đồng/lít. Khách hàng tại thị trường vùng 1 (gần cảng, gần kho, gần nhà máy lọc dầu...) âm 370 đồng/lít.
Ghi nhận đến 15 giờ chiều 14.7, giá dầu thế giới tiếp tục tăng hơn 3%. Dầu WTI của Mỹ đã vọt lên ngưỡng 81 USD/thùng; dầu Brent chuẩn toàn cầu lên 86,6 USD/thùng. Theo đó, chiết khấu về cho bán lẻ tiếp tục "bóp" hoặc giao hàng giới hạn chờ kỳ điều chỉnh giá vào thứ năm tới.
Một thương nhân phân phối xăng dầu tại thành phố Bình Dương than thở: Mức chiết khấu từ vài chục đến vài trăm đồng cho một lít xăng dầu được coi là âm. Bởi bán lẻ tại thị trường vùng 1, nếu chỉ chiết khấu 100 đồng, riêng tiền vận chuyển, doanh nghiệp bán lẻ phải bù 100 đồng/lít, vùng 2 chi phí cao hơn. Bên cạnh đó là các chi phí nhân công, điện, thuế, hóa đơn từng lần... định mức chi phí cho cửa hàng bán lẻ xăng dầu thị trường hiện từ 700 - 800 đồng/lít. "Như vậy, chiết khấu cứ 0 đồng, 5 đồng hay 20 đồng, thì làm sao doanh nghiệp bán lẻ sống nổi", vị này nói và kiến nghị sớm ban hành Nghị định về kinh doanh xăng dầu mới theo hướng thị trường tự điều tiết thì tình trạng chiết khấu 0 đồng mới "gỡ" được.
"Để thị trường xăng dầu ổn định, cần để giá theo điều tiết thị trường. Chẳng hạn, doanh nghiệp đầu mối bán một mức giá cố định theo công thức tính quy định, các nhà phân phối nhập hàng từ nhiều đầu mối, có thể tính toán bán giá tốt nhất và có thể cạnh tranh với các cửa hàng khác", vị này nói.
Ông Trần Đình Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Nam Lộc Phúc, kinh doanh xăng dầu ở miền Nam cũng nói rằng, nếu chiết khấu thấp kéo dài khiến dòng tiền ngày càng cạn kiệt. Doanh nghiệp phải vay thêm vốn để duy trì hoạt động, nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ nợ quá hạn và mất khả năng thanh toán.
Ông Sơn nói: "Tôi ghi nhận nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện cơ chế điều hành. Tuy nhiên, các chính sách cần tiếp tục được sửa đổi theo hướng tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, giảm bớt sự can thiệp hành chính và trao nhiều quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp. Để xăng dầu điều tiết theo thị trường thực sự thì doanh nghiệp nào quản trị chi phí tốt sẽ có lợi thế; doanh nghiệp nào kinh doanh không hiệu quả sẽ phải tự chịu trách nhiệm".
Tại dự thảo mới nhất về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công thương tăng việc chuyển dần sang cơ chế giá theo thị trường, tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp về tự quyết giá bán, thay vì Nhà nước công bố giá định kỳ như hiện nay. Giá bán lẻ được tính gồm giá mua thực tế, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các loại thuế, phí theo quy định.
"Nếu một cửa hàng lựa chọn làm đại lý cho một đầu mối thì phải tuân thủ các điều kiện, trong đó có giá bán do đầu mối quy định. Ngược lại, nếu muốn chủ động về giá, doanh nghiệp nên được quyền ký hợp đồng với nhiều đầu mối, tự lựa chọn nguồn hàng và tự quyết định giá bán theo cơ chế thị trường, được mua bán với nhau. Khi đó, doanh nghiệp nào quản trị tốt sẽ tồn tại, doanh nghiệp nào yếu kém sẽ tự bị đào thải. Đó mới là cạnh tranh công bằng. Dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu cho thương nhân phân phối quyết giá bán là hợp lý và cần sớm được ban hành", ông Trần Đình Sơn nêu quan điểm.
Sáng nay (13.7), Ngân hàng nhà nước công bố tỷ giá trung tâm giữa VND với USD ở mức 25.220, tăng 6 đồng so với cuối tuần qua. Ngược lại, giá USD tại các ngân hàng thương mại quay đầu giảm. Cụ thể, Ngân hàng Vietcombank giảm 10 đồng khi mua chuyển khoản xuống 26.080 đồng và bán ra 26.460 đồng; Ngân hàng ACB giữ nguyên chiều mua chuyển khoản 26.070 đồng và cũng giảm 40 đồng ở chiều bán ra, xuống 26.430 đồng…
Tương tự, một số ngoại tệ khác cũng tiếp tục giảm. Chẳng hạn, giá euro tại Ngân hàng Vietcombank giảm 138 đồng, đưa chiều mua chuyển khoản xuống 29.463 đồng, bán ra 30.706 30.844 đồng; bảng Anh giảm 134 đồng khi mua chuyển khoản còn 34.582 đồng, bán ra 35.690 đồng; yen Nhật cũng giảm 0,52 đồng khi mua chuyển khoản xuống 158,06 đồng và bán ra 167,27 đồng...
Giá USD thế giới tăng nhẹ sáng đầu tuần. Chỉ số USD-Index đạt 101,2 điểm, tăng 0,25 điểm so với cuối tuần qua. Một số nhà phân tích cho rằng, vị thế của đồng USD nhìn chung vẫn được củng cố bởi lập trường cứng rắn từ Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Điển hình, Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ liên bang New York, ông John Williams nhấn mạnh lạm phát tại Mỹ hiện vẫn ở mức quá cao. Do đó, các nhà hoạch định chính sách của Fed đang phải tích cực đánh giá nhiều kịch bản lạm phát khác nhau, đặc biệt trong bối cảnh triển vọng kinh tế đang chịu tác động lớn từ giá năng lượng, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và các xu hướng năng suất lao động...
Bên cạnh đó, theo Reuters, tại khu vực Trung Đông, Mỹ và Iran tiếp tục tiến hành các đòn tập kích quy mô lớn, trong khi những tuyên bố cứng rắn từ 2 bên càng gây thêm căng thẳng. Rạng sáng 12.7, quân đội Mỹ mở đợt tấn công thứ 3 trong vòng một tuần nhằm vào Iran, sau khi Mỹ cáo buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chặn tàu container M/V GFS Galaxy tại eo biển Hormuz... Điều này cũng góp phần duy trì đồng USD đứng ở mức cao.
