Trong kỳ tuyển sinh sớm đại học Mỹ cuối năm 2025, Phạm Bùi Gia Khanh, 18 tuổi, trường Quốc tế Anh Hà Nội (BIS), trúng tuyển Đại học Yale. Đây là đại học thuộc nhóm Ivy League, đứng thứ tư nước Mỹ với tỷ lệ chấp nhận chỉ 4%, theo US News.
Cô gái sinh năm 2008 cũng nhận tin vui từ Đại học Berkeley ở California (UCB), trường công top 1 Mỹ; Đại học Cambridge, College London (UCL), Học viện Kinh tế và Chính trị London (LSE), đều trong top 10 nước Anh, theo QS.
Gia Khanh nhìn nhận “chìa khóa” của bộ hồ sơ giúp em chinh phục loạt đại học top đầu là kể được một câu chuyện nhất quán, xuất phát từ bản thân, thay vì cố ghép các yếu tố để có một bộ hồ sơ “kịch tính” hoặc theo mô – típ “vượt nghịch cảnh”.
Định hướng du học của Khanh có từ giữa cấp hai, khi em thấy hứng thú với các lĩnh vực liên ngành như chính trị, văn học, lịch sử, triết học. Nữ sinh chọn Yale vì trường có “directed studies” – chương trình năm thứ nhất, cho phép sinh viên học kết hợp 4 lĩnh vực này.
“Đây chính xác là những gì em muốn học”, Khanh nói.
Nhờ sớm biết mình thích gì, Khanh cũng dành ưu tiên cho những hoạt động cùng chủ đề. Nữ sinh xây dựng một tạp chí trực tuyến dành cho học sinh thích viết, sáng tác. Tuy nhiên, sau một thời gian, em thấy mô hình này thiếu tương tác và không tạo được không gian cộng đồng. Vì vậy, trại sáng tác Lumina ra đời vào năm 2024.
Khanh cho biết tại đây, học sinh được viết, chia sẻ và thảo luận với nhau dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ của những nhà văn, nhà thơ nổi tiếng. Dự án diễn ra trong hai mùa, thu hút khoảng 150 học sinh từ nhiều tỉnh, thành. Những tác phẩm được sáng tác trong dịp này được Khanh biên tập và tập hợp thành sách.
“Khi đó, các bạn bắt đầu tin rằng những gì mình viết ra có giá trị, và trải nghiệm của mình cũng đáng được lắng nghe”, Khanh bày tỏ.
Nữ sinh còn tổ chức cuộc thi “Di sản nét mực” vào nửa đầu năm 2025 với chủ đề “Bản sắc chúng ta”. Ý tưởng xuất phát từ những sự kiện dịp kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước và 80 năm Quốc khánh, với mong muốn tạo ra một sân chơi để học sinh viết về cuộc sống – một trong những cách để hiểu về bản sắc cá nhân.
Sau hai tháng, cuộc thi nhận khoảng 250 bài từ học sinh 46 tỉnh, thành và 8 quốc gia. Theo Khanh, việc đọc hàng trăm bài viết từ nhiều vùng miền cũng giúp em mở rộng góc nhìn về con người và văn hóa Việt Nam.
Song song hoạt động sáng tác, Khanh sáng lập dự án “Con đường phấn” (Chalk Road). Từ năm 2023, em cùng bạn bè tổ chức 6 chuyến đi tới các trường học ở Phú Thọ, Thanh Hóa và Tuyên Quang, hỗ trợ cơ sở vật chất, giảng dạy kỹ năng mềm và hướng nghiệp. Cuối năm 2023, dự án nhận hỗ trợ 9.000 USD (khoảng 230 triệu đồng) từ Quỹ ảnh hưởng xã hội của Nord Anglia và UNICEF.
Trải nghiệm từ các hoạt động, dự án được Khanh đúc kết trong bài luận chính, kể về hành trình nhận thức đối với ngôn ngữ và bản sắc. Nữ sinh mở đầu bằng không gian trại sáng tác Lumina, khi nghe một bạn chia sẻ về cảm giác “mất gốc” tiếng Việt, dù học trường công lập và sống tại Việt Nam. Khanh đồng cảm, bởi em cũng không tự tin khi sử dụng tiếng mẹ đẻ, sau nhiều năm học trong môi trường quốc tế, quen dùng và nghĩ bằng tiếng Anh.
Bước ngoặt đến khi Khanh đọc một tác phẩm viết về chiến tranh và những mất mát của người lính. Nữ sinh nhận ra mình vẫn cảm được chiều sâu của tiếng Việt, ý thức về trách nhiệm với lịch sử và văn hóa dân tộc. Từ đó, Khanh sử dụng tiếng Việt nhiều hơn bằng cách viết, nói trong các hoạt động cộng đồng, kể cả khi còn lúng túng.
Khép lại bài luận, Khanh quay trở lại Lumina – nơi câu chuyện bắt đầu, nhưng với một góc nhìn khác: không né tránh điểm yếu, mà đối diện và phát triển từ đó.
“Em không hoàn hảo, nhưng ít nhất em đã dám làm những điều mình từng không tự tin”, Khanh nói.
Nữ sinh kể từng cân nhắc viết một bài luận “gai góc”, kịch tính hơn, nhưng cuối cùng chọn giữ câu chuyện này vì thấy “đúng là mình”, phản ánh trung thực hành trình đã trải qua.
Về học thuật, giải thưởng, Khanh đạt 1.570/1.600 SAT (chứng chỉ chuẩn hóa quốc tế), thuộc top 1% cao nhất thế giới, điểm dự đoán (predicted) chương trình tú tài quốc tế IB 44/45. Nữ sinh từng lọt top 20 cuộc thi Triết học quốc tế 2023 và 2025; vượt qua ba vòng loại để góp mặt trong vòng thi chọn đội tuyển Olympic Toán quốc tế (IMO) của Anh.
Theo Khanh, việc theo đuổi nhiều lĩnh vực giúp em phát triển tư duy đa chiều. Nữ sinh thấy mình sáng tạo hơn khi học Văn và Triết, rồi quay lại làm Toán.
TS Nguyễn Chí Hiếu là cố vấn học tập của Gia Khanh từ khi em học lớp 4. Anh Hiếu cho biết vào năm lớp 8, Khanh bắt đầu bộc lộ những tư duy khác biệt, chạm tới những vấn đề của Triết học như bản ngã, thời gian hay sự tồn tại – điều hiếm thấy ở những học sinh cùng tuổi. Anh gợi ý Khanh và gia đình thử nghiệm một hướng đi mới, thay vì theo đuổi Toán hay các môn tự nhiên.
“Điều đáng quý ở Khanh là không thử một cách hời hợt, mà đã đi đến cùng với lựa chọn của mình”, anh nói.
Với kinh nghiệm hơn 10 năm làm cố vấn cho học sinh, anh Hiếu thấy điểm nổi bật nhất trong hồ sơ của Khanh là sự nhất quán, thể hiện rằng em đã dành tâm sức đào sâu về lĩnh vực mình theo đuổi, thay vì chắp vá bằng những hoạt động ngắn hạn.
“Hiếm có bộ hồ sơ nào vừa xuyên suốt, vừa đi đến chiều sâu như vậy, đặc biệt ở các lĩnh vực nhân văn như Triết học, Văn học và Ngôn ngữ”, anh nhận xét, cho rằng chính sự dấn thân này sẽ giúp Gia Khanh thích nghi, phát triển trong môi trường cạnh tranh của những đại học top đầu thế giới.
Không chỉ đỗ Yale, Khanh được trường tuyển thẳng vào chương trình năm nhất “directed studies” vì hồ sơ có độ tương thích cao. Sau đó, nữ sinh dự định theo chuyên ngành Triết học, Chính trị và Kinh tế (EPE). Sau khi tốt nghiệp, Khanh muốn làm việc tại Mỹ hoặc châu Á trước khi trở về Việt Nam để đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng.
Danh sách 32 ngành học được trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM, công bố tối 10/7.
Việc này căn cứ Nghị định 179 của Chính phủ nhằm khuyến khích sinh viên các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược.
Trường cho biết tất cả 11 khoa đều có ít nhất một ngành trong diện này, từ bán dẫn, máy tính, tự động hóa, vật liệu, sinh học đến cơ khí, giao thông, xây dựng,... Chương trình đào tạo cũng đa dạng, gồm chương trình tiêu chuẩn, dạy bằng tiếng Anh, tiên tiến, tài năng, kỹ sư chất lượng cao...
Tùy ngành, sinh viên từ khóa 2025 được hỗ trợ 3,7-5,5 triệu đồng một tháng, nếu đáp ứng một số điều kiện. Thời gian hưởng là không quá 4 năm với chương trình cử nhân và 5 năm với kỹ sư.
Danh sách 32 ngành được cấp học bổng Chính phủ của trường Đại học Bách khoa TP HCM:
Năm nay, trường dành hầu hết chỉ tiêu (95-99%) để xét tuyển tổng hợp từ điểm học bạ, thi tốt nghiệp THPT và đánh giá năng lực, thang điểm 100.
Điểm xét tuyển tổng hợp = Điểm học lực + Điểm cộng + Điểm ưu tiên
Trong đó, Điểm học lực = (Điểm năng lực) x 70% + (Điểm tốt nghiệp THPT quy đổi) x 20% + (Điểm học bạ THPT quy đổi) x 10%.
Học phí trường Đại học Bách khoa TP HCM với khóa tuyển sinh 2026 khoảng 31,5-88 triệu đồng một năm.
Nhìn lại kỳ thi đánh giá năng lực năm 2025, ĐH Quốc gia TP.HCM thừa nhận vẫn còn xảy ra một số sai sót cục bộ trong công tác coi thi tại một vài điểm thi, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của thí sinh. Những sự cố này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát và siết chặt kỷ luật tổ chức thi trong kỳ thi năm nay.
Trong đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM 2025, một sự cố nghiêm trọng xảy ra tại phòng thi P.42, điểm thi số 17, cụm thi số 9. Sau khi chuông báo giờ làm bài, giám thị lại thông báo đây là thời gian đọc đề, yêu cầu thí sinh chưa được làm bài. Dù thí sinh nhiều lần thắc mắc nhưng vẫn trả lời là phải chờ có chuông mới được làm bài.
Phải đến 30 phút sau thời điểm bắt đầu chính thức, thí sinh mới được phép làm bài, gây ảnh hưởng đáng kể đến thời gian và tâm lý. Ngoài ra, tại phòng thi P.39 cùng điểm thi, thí sinh không được phát giấy nháp, gây khó khăn trong quá trình làm bài.
Qua xác minh, hội đồng thi xác định nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sai sót nghiệp vụ và sự chủ quan của cán bộ coi thi. Kết quả xác minh cho thấy tại phòng thi P.42, nguyên nhân sự cố là do cán bộ coi thi nghe nhầm chuông báo giờ, dẫn đến việc chậm cho thí sinh bắt đầu làm bài.
Việc này xuất phát từ sự chủ quan và sai sót trong khâu phối hợp nghiệp vụ của cán bộ coi thi, ảnh hưởng đến quyền lợi của thí sinh. Tại phòng thi P.39, nguyên nhân là do cán bộ coi thi không rà soát đầy đủ trang thiết bị và vật dụng theo danh mục quy định, dẫn đến việc không phát giấy nháp cho thí sinh.
"Đây là lỗi phát sinh từ sự bất cẩn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của các cán bộ coi thi, và sự cố này đều không được báo cáo kịp thời về hội đồng thi tại điểm thi số 17", hội đồng thi nhận định.
Ban đầu hội đồng thi giao lãnh đạo cụm thi số 9 liên hệ với thí sinh bị ảnh hưởng, đại diện hội đồng thi trực tiếp xin lỗi thí sinh và hỗ trợ thí sinh khắc phục hậu quả, nhưng cho rằng không có cơ sở để cộng điểm cho thí sinh bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, sau khi đánh giá lại mức độ tác động, ĐH Quốc gia TP.HCM đã quyết định tổ chức một đợt thi bổ sung riêng nhằm đảm bảo công bằng cho các thí sinh liên quan...
PGS.TS Trần Cao Vinh - Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM - nhìn nhận những sai sót trong năm 2025 là bài học quan trọng để tiếp tục cải tiến. Đồng thời cho biết ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
"ĐH Quốc gia TP.HCM và các đơn vị phối hợp trong hội đồng thi đánh giá năng lực tiếp tục hoàn thiện quy trình, quy định tổ chức thi; tăng cường công tác giám sát, phòng chống gian lận; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong coi thi, chấm thi để nâng cao tính chính xác, minh bạch.
Mục tiêu là mỗi đợt thi phải an toàn, nghiêm túc, minh bạch, đồng thời vẫn thân thiện, hỗ trợ tối đa cho thí sinh và hỗ trợ các cơ sở đào tạo tuyển chọn được những thí sinh phù hợp, chất lượng", ông Vinh nhấn mạnh.
TS Nguyễn Quốc Chính - Giám đốc Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo ĐH Quốc gia TP.HCM, cũng thừa nhận trong quá trình tổ chức kỳ thi năm trước, một số sai sót cục bộ trong công tác coi thi tại một vài điểm thi cho thấy vẫn còn tồn tại những hạn chế cần tiếp tục được khắc phục và cải tiến.
"Trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo Đại học Quốc gia TP.HCM sẽ phối hợp chặt chẽ với các đơn vị tham gia tổ chức kỳ thi năm nay, tăng cường trao đổi, hướng dẫn và giám sát nhằm đảm bảo cán bộ tham gia công tác tổ chức thực hiện đúng quy định, quy trình của kỳ thi, hạn chế tối đa sai sót và ngăn ngừa việc tái diễn các tình huống vi phạm đã từng xảy ra.
Đồng thời, trung tâm sẽ rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống quy định, quy trình, văn bản và biểu mẫu liên quan đến công tác tổ chức kỳ thi", ông Chính cho biết thêm.
Theo PGS.TS Trần Thiên Phúc - Phó hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), công tác tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực năm nay đã được chuẩn bị kỹ lưỡng và chu đáo hơn.
"Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị liên quan để công tác tổ chức kỳ thi diễn ra thuận lợi và suôn sẻ. Sau mỗi đợt thi, cần tổ chức họp rút kinh nghiệm để đánh giá những vấn đề còn tồn đọng và đề xuất giải pháp khắc phục, tránh lặp lại sai sót ở các đợt thi tiếp theo. Mọi hoạt động tổ chức thi phải tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành của kỳ thi", ông Phúc kiến nghị.
Tại buổi họp báo về kinh tế - xã hội TP. HCM vào chiều 14.5, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP. HCM, cho biết ngành giáo dục thành phố đang từng bước nghiên cứu mô hình tuyển sinh mới phù hợp với điều kiện từng địa phương. Theo đó, từ năm học tới, một số khu vực có đủ cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục có thể triển khai phương thức xét tuyển lớp 10 thay vì tổ chức thi tuyển tập trung như hiện nay.
Theo Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, năm học 2025-2026, TP. HCM có 169.972 học sinh lớp 9 hoàn thành chương trình THCS, đạt tỷ lệ gần 99,81%. Tuy nhiên, chỉ có 151.269 em đăng ký dự thi lớp 10 công lập. Điều này đồng nghĩa khoảng hơn 17.000 học sinh đã lựa chọn những hướng đi khác ngoài hệ thống trường THPT công lập.
Con số này phản ánh rõ xu hướng phân luồng giáo dục đang dần phát huy hiệu quả. Thay vì tập trung bằng mọi giá vào trường công lập, nhiều học sinh và phụ huynh đã chủ động lựa chọn học nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường quốc tế hoặc các mô hình đào tạo kỹ năng chuyên sâu.
Từ nhiều năm nay, TP.HCM đã ban hành bộ tiêu chuẩn tạm thời phổ cập bậc trung học (trong đó bao gồm cấp THCS, THPT) để tiến tới phổ cập cấp THPT theo chủ trương của Đảng và nhà nước.
Với chủ trương này, khi các loại hình trường phổ thông và tương đương bao gồm trường THPT công lập và ngoài công lập, trường trung học nghề, trung tâm GDNN-GDTX, được hình thành bài bản thì học sinh có thể lựa chọn cho mình loại hình học tập phù hợp với năng lực, điều kiện gia đình, định hướng nghề nghiệp...
Như vậy TP sẽ tiến tới không tổ chức thi tuyển lớp 10 đại trà mà sẽ thực hiện phương thức xét tuyển vào cấp THPT với tiêu chí đảm bảo công bằng, học sinh học tập theo đúng năng lực, nguyện vọng và đảm bảo gần nhà.
"Khi các loại hình trường đảm bảo thực hiện chủ trương thì sẽ sở nghiên cứu xây dựng các tiêu chí xét tuyển không chỉ đảm quyền lợi của học sinh mà còn đảm bảo các trường THPT tuyển chọn được học sinh có nguyện vọng, phù hợp với định hướng phát triển của mỗi nhà trường".
Cũng theo ông Minh, trong năm đầu tiên tuyển sinh lớp 10 sau sáp nhập, TP.HCM có xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo đã thực hiện xét tuyển lớp 10. Trong những năm học tiếp theo, Sở GD-ĐT sẽ tiếp tục nghiên cứu để mở rộng ở những khu vực đủ điều kiện về cơ sở vật chất, số lượng học sinh...
Để hiện thực hóa lộ trình giảm áp lực tuyển sinh, bài toán quan trọng nhất theo ngành giáo dục TP.HCM chính là cơ sở vật chất. Thành phố hiện triển khai "Chiến dịch 150 ngày" nhằm hoàn thành khoảng 1.000 phòng học mới phục vụ năm học 2026-2027.
Hơn 100 dự án trường học đang được rà soát và đẩy nhanh tiến độ. Mục tiêu của TP. HCM là đạt tỷ lệ 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đi học, qua đó tạo điều kiện mở rộng quy mô tuyển sinh và giảm áp lực quá tải nhiều năm qua.
Theo ông Hồ Tấn Minh, khi cơ sở vật chất được đảm bảo, thành phố sẽ có thêm dư địa để triển khai các mô hình tuyển sinh linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn thay vì áp dụng một phương thức chung cho toàn thành phố.
"Đây cũng được xem là nền tảng để TP.HCM tiến tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, lấy học sinh làm trung tâm thay vì đặt nặng thi cử như trước", theo chánh văn phòng Sở GD-ĐT.
Trước định hướng về tuyển sinh lớp 10 của TP.HCM, đã có nhiều ý kiến đề xuất, tranh luận về tiêu chí thực hiện xét tuyển làm sao để đảm bảo công bằng, không giảm động lực học tập. Đồng thời học sinh được học lớp 10 đúng nguyện vong, chọn được loại hình trường phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp.
