Trong kỳ tuyển sinh sớm đại học Mỹ cuối năm 2025, Phạm Bùi Gia Khanh, 18 tuổi, trường Quốc tế Anh Hà Nội (BIS), trúng tuyển Đại học Yale. Đây là đại học thuộc nhóm Ivy League, đứng thứ tư nước Mỹ với tỷ lệ chấp nhận chỉ 4%, theo US News.
Cô gái sinh năm 2008 cũng nhận tin vui từ Đại học Berkeley ở California (UCB), trường công top 1 Mỹ; Đại học Cambridge, College London (UCL), Học viện Kinh tế và Chính trị London (LSE), đều trong top 10 nước Anh, theo QS.
Gia Khanh nhìn nhận “chìa khóa” của bộ hồ sơ giúp em chinh phục loạt đại học top đầu là kể được một câu chuyện nhất quán, xuất phát từ bản thân, thay vì cố ghép các yếu tố để có một bộ hồ sơ “kịch tính” hoặc theo mô – típ “vượt nghịch cảnh”.
Định hướng du học của Khanh có từ giữa cấp hai, khi em thấy hứng thú với các lĩnh vực liên ngành như chính trị, văn học, lịch sử, triết học. Nữ sinh chọn Yale vì trường có “directed studies” – chương trình năm thứ nhất, cho phép sinh viên học kết hợp 4 lĩnh vực này.
“Đây chính xác là những gì em muốn học”, Khanh nói.
Nhờ sớm biết mình thích gì, Khanh cũng dành ưu tiên cho những hoạt động cùng chủ đề. Nữ sinh xây dựng một tạp chí trực tuyến dành cho học sinh thích viết, sáng tác. Tuy nhiên, sau một thời gian, em thấy mô hình này thiếu tương tác và không tạo được không gian cộng đồng. Vì vậy, trại sáng tác Lumina ra đời vào năm 2024.
Khanh cho biết tại đây, học sinh được viết, chia sẻ và thảo luận với nhau dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ của những nhà văn, nhà thơ nổi tiếng. Dự án diễn ra trong hai mùa, thu hút khoảng 150 học sinh từ nhiều tỉnh, thành. Những tác phẩm được sáng tác trong dịp này được Khanh biên tập và tập hợp thành sách.
“Khi đó, các bạn bắt đầu tin rằng những gì mình viết ra có giá trị, và trải nghiệm của mình cũng đáng được lắng nghe”, Khanh bày tỏ.
Nữ sinh còn tổ chức cuộc thi “Di sản nét mực” vào nửa đầu năm 2025 với chủ đề “Bản sắc chúng ta”. Ý tưởng xuất phát từ những sự kiện dịp kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước và 80 năm Quốc khánh, với mong muốn tạo ra một sân chơi để học sinh viết về cuộc sống – một trong những cách để hiểu về bản sắc cá nhân.
Sau hai tháng, cuộc thi nhận khoảng 250 bài từ học sinh 46 tỉnh, thành và 8 quốc gia. Theo Khanh, việc đọc hàng trăm bài viết từ nhiều vùng miền cũng giúp em mở rộng góc nhìn về con người và văn hóa Việt Nam.
Song song hoạt động sáng tác, Khanh sáng lập dự án “Con đường phấn” (Chalk Road). Từ năm 2023, em cùng bạn bè tổ chức 6 chuyến đi tới các trường học ở Phú Thọ, Thanh Hóa và Tuyên Quang, hỗ trợ cơ sở vật chất, giảng dạy kỹ năng mềm và hướng nghiệp. Cuối năm 2023, dự án nhận hỗ trợ 9.000 USD (khoảng 230 triệu đồng) từ Quỹ ảnh hưởng xã hội của Nord Anglia và UNICEF.
Trải nghiệm từ các hoạt động, dự án được Khanh đúc kết trong bài luận chính, kể về hành trình nhận thức đối với ngôn ngữ và bản sắc. Nữ sinh mở đầu bằng không gian trại sáng tác Lumina, khi nghe một bạn chia sẻ về cảm giác “mất gốc” tiếng Việt, dù học trường công lập và sống tại Việt Nam. Khanh đồng cảm, bởi em cũng không tự tin khi sử dụng tiếng mẹ đẻ, sau nhiều năm học trong môi trường quốc tế, quen dùng và nghĩ bằng tiếng Anh.
Bước ngoặt đến khi Khanh đọc một tác phẩm viết về chiến tranh và những mất mát của người lính. Nữ sinh nhận ra mình vẫn cảm được chiều sâu của tiếng Việt, ý thức về trách nhiệm với lịch sử và văn hóa dân tộc. Từ đó, Khanh sử dụng tiếng Việt nhiều hơn bằng cách viết, nói trong các hoạt động cộng đồng, kể cả khi còn lúng túng.
Khép lại bài luận, Khanh quay trở lại Lumina – nơi câu chuyện bắt đầu, nhưng với một góc nhìn khác: không né tránh điểm yếu, mà đối diện và phát triển từ đó.
“Em không hoàn hảo, nhưng ít nhất em đã dám làm những điều mình từng không tự tin”, Khanh nói.
Nữ sinh kể từng cân nhắc viết một bài luận “gai góc”, kịch tính hơn, nhưng cuối cùng chọn giữ câu chuyện này vì thấy “đúng là mình”, phản ánh trung thực hành trình đã trải qua.
Về học thuật, giải thưởng, Khanh đạt 1.570/1.600 SAT (chứng chỉ chuẩn hóa quốc tế), thuộc top 1% cao nhất thế giới, điểm dự đoán (predicted) chương trình tú tài quốc tế IB 44/45. Nữ sinh từng lọt top 20 cuộc thi Triết học quốc tế 2023 và 2025; vượt qua ba vòng loại để góp mặt trong vòng thi chọn đội tuyển Olympic Toán quốc tế (IMO) của Anh.
Theo Khanh, việc theo đuổi nhiều lĩnh vực giúp em phát triển tư duy đa chiều. Nữ sinh thấy mình sáng tạo hơn khi học Văn và Triết, rồi quay lại làm Toán.
TS Nguyễn Chí Hiếu là cố vấn học tập của Gia Khanh từ khi em học lớp 4. Anh Hiếu cho biết vào năm lớp 8, Khanh bắt đầu bộc lộ những tư duy khác biệt, chạm tới những vấn đề của Triết học như bản ngã, thời gian hay sự tồn tại – điều hiếm thấy ở những học sinh cùng tuổi. Anh gợi ý Khanh và gia đình thử nghiệm một hướng đi mới, thay vì theo đuổi Toán hay các môn tự nhiên.
“Điều đáng quý ở Khanh là không thử một cách hời hợt, mà đã đi đến cùng với lựa chọn của mình”, anh nói.
Với kinh nghiệm hơn 10 năm làm cố vấn cho học sinh, anh Hiếu thấy điểm nổi bật nhất trong hồ sơ của Khanh là sự nhất quán, thể hiện rằng em đã dành tâm sức đào sâu về lĩnh vực mình theo đuổi, thay vì chắp vá bằng những hoạt động ngắn hạn.
“Hiếm có bộ hồ sơ nào vừa xuyên suốt, vừa đi đến chiều sâu như vậy, đặc biệt ở các lĩnh vực nhân văn như Triết học, Văn học và Ngôn ngữ”, anh nhận xét, cho rằng chính sự dấn thân này sẽ giúp Gia Khanh thích nghi, phát triển trong môi trường cạnh tranh của những đại học top đầu thế giới.
Không chỉ đỗ Yale, Khanh được trường tuyển thẳng vào chương trình năm nhất “directed studies” vì hồ sơ có độ tương thích cao. Sau đó, nữ sinh dự định theo chuyên ngành Triết học, Chính trị và Kinh tế (EPE). Sau khi tốt nghiệp, Khanh muốn làm việc tại Mỹ hoặc châu Á trước khi trở về Việt Nam để đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng.
Hai Ngày hội Lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học - cao đẳng năm 2026 sẽ diễn ra tại Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) và Đại học Bách khoa Hà Nội. Chương trình do báo Tuổi Trẻ phối hợp với Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT) tổ chức với sự đồng hành của Tập đoàn Vingroup.
Dự kiến, Bộ GD-ĐT sẽ công bố kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào sáng 1-7. Ngay sau đó, từ ngày 2 đến 17h ngày 14-7, thí sinh sẽ chính thức đăng ký, điều chỉnh và bổ sung nguyện vọng trực tiếp trên hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia.
Đây cũng là giai đoạn khiến nhiều thí sinh và phụ huynh áp lực nhất sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, đặc biệt trong bối cảnh quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 có nhiều thay đổi lớn.
Việc các trường điều chỉnh phương thức xét tuyển, quy đổi điểm cùng những quy định mới về đăng ký và sắp xếp nguyện vọng khiến không ít thí sinh lo lắng.
Chỉ một thao tác thêm, bớt hay thay đổi thứ tự nguyện vọng trên hệ thống cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội trúng tuyển. Trong khi đó, theo quy định, mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển vào nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện nên việc lựa chọn ngành học và sắp xếp nguyện vọng phù hợp càng trở nên quan trọng.
Theo ban tổ chức, đó cũng là lý do Ngày hội Lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học - cao đẳng năm 2026 của báo Tuổi Trẻ được tổ chức diễn ra chỉ sau ba ngày công bố điểm thi tốt nghiệp THPT và bắt đầu thời gian đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng.
Ngày hội được kỳ vọng sẽ giúp thí sinh và phụ huynh kịp thời cập nhật thông tin tuyển sinh mới nhất, nghe tư vấn trực tiếp từ chuyên gia để hiểu rõ hơn về chọn ngành, chọn trường trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng đa dạng phương thức, đồng thời tự tin hơn trước thời điểm "chốt" nguyện vọng trên hệ thống.
Những ngày sau kỳ thi tốt nghiệp THPT cũng là lúc nhiều học sinh bắt đầu căng thẳng với bài toán chọn ngành, chọn trường và sắp xếp nguyện vọng.
Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 12 tại TP.HCM, cho biết em đang phân vân giữa ngành truyền thông và marketing vì thích cả hai lĩnh vực nhưng chưa hiểu rõ khác biệt về chương trình đào tạo và cơ hội việc làm. "Em nghe nói nếu sắp xếp nguyện vọng không hợp lý có thể mất cơ hội vào ngành mình thích. Em muốn đến ngày hội để được tư vấn kỹ hơn trước khi đăng ký", Minh Anh chia sẻ.
Trong khi đó, chị Lê Thu Hà - phụ huynh có con học lớp 12 tại Hà Nội - cho biết gia đình đặc biệt quan tâm đến các thông tin về học phí, học bổng và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. "Hiện nay trường nào cũng có nhiều phương thức xét tuyển nên phụ huynh rất khó theo dõi. Tôi muốn nghe tư vấn trực tiếp từ các trường để hiểu rõ hơn trước khi cùng con quyết định", chị Hà nói.
Theo ban tổ chức, đây cũng là tâm lý chung của nhiều phụ huynh và học sinh trong mùa tuyển sinh năm nay khi các phương thức xét tuyển ngày càng đa dạng, từ điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ, đánh giá năng lực đến xét tuyển tổng hợp. Đáng chú ý, mùa tuyển sinh 2026 có thêm nhiều thay đổi quan trọng trong quy chế tuyển sinh.
Theo quy định mới, để được tham gia xét tuyển đại học, thí sinh tốt nghiệp THPT năm 2026 phải đạt tối thiểu 15/30 điểm với tổ hợp ba môn xét tuyển trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Trường hợp sử dụng điểm toán, ngữ văn và một môn thi khác để xét tuyển cũng áp dụng mức sàn này (trừ thí sinh thuộc diện đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp).
Trong bối cảnh quy định mới và số lượng phương thức xét tuyển ngày càng nhiều, chỉ cần đăng ký hoặc sắp xếp nguyện vọng thiếu hợp lý, thí sinh hoàn toàn có thể trượt ngành mong muốn dù điểm thi không thấp.
Tại hai ngày hội, các chuyên gia tuyển sinh từ Bộ GD-ĐT và đại diện nhiều trường đại học sẽ trực tiếp giải đáp những vấn đề thí sinh quan tâm nhất như cách đăng ký nguyện vọng trên hệ thống; nguyên tắc sắp xếp thứ tự nguyện vọng; chiến lược tăng khả năng trúng tuyển; quy đổi điểm giữa các phương thức; lựa chọn ngành học phù hợp năng lực và xu hướng việc làm.
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), hệ thống hỗ trợ tuyển sinh của bộ năm nay tiếp tục thực hiện đơn giản hóa việc đăng ký xét tuyển.
Tất cả các thí sinh đăng ký xét tuyển theo mã xét tuyển của ngành/chương trình đào tạo (không đăng ký chi tiết đến các phương thức xét tuyển/tổ hợp xét tuyển). Thông tin đăng ký xét tuyển bao gồm thứ tự nguyện vọng, mã trường và tên cơ sở đào tạo, mã xét tuyển.
Trong khi các chuyên gia tuyển sinh lưu ý sự khác biệt giữa đăng ký nguyện vọng trên hệ thống riêng của các trường và hệ thống xét tuyển chung của Bộ GD-ĐT là điểm thí sinh bắt buộc phải nắm rõ.
Theo ThS Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), hệ thống của bộ là nơi duy nhất để thí sinh sắp xếp thứ tự và xác nhận nguyện vọng.
"Mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển một nguyện vọng theo nguyên tắc xét từ trên xuống và dừng lại khi đã trúng tuyển. Vì vậy thí sinh cần đặt ngành, trường mong muốn ở vị trí ưu tiên cao nhất và kiểm tra chính xác mã trường, mã ngành trước khi bấm xác nhận.
Trong thời gian quy định, thí sinh được điều chỉnh không giới hạn số lần nhưng phải xác nhận lại sau mỗi lần thay đổi. Đồng thời cần nộp lệ phí đúng hạn và xác nhận nhập học khi trúng tuyển, nếu không kết quả sẽ không được công nhận", ông Tiến lưu ý.
TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM - cho rằng nhiều thí sinh hiện nay vẫn có tâm lý đăng ký theo "trào lưu" hoặc chọn ngành chỉ vì điểm chuẩn cao. "Điều quan trọng nhất là thí sinh phải hiểu năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của bản thân. Việc gặp trực tiếp giảng viên, chuyên gia tại ngày hội sẽ giúp học sinh có thêm dữ liệu thực tế thay vì chọn ngành theo cảm tính", ông Nhân nói.
GS Huỳnh Văn Cương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, chiều 5/5 cho biết tính đến 17h - thời điểm chốt đăng ký thi tốt nghiệp THPT, hệ thống ghi nhận hơn 1,22 triệu thí sinh. Trong đó, học sinh lớp 12 là gần 1,16 triệu (chiếm 94,78%), còn lại là thí sinh tự do.
Tính từ năm 2020, khi kỳ thi đổi tên từ THPT quốc gia sang thi tốt nghiệp THPT, điểm thi dùng để xét tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, số thí sinh tự do năm nay đông nhất.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh, cũng là kỷ lục trước nay. Thí sinh làm 4 bài, bắt buộc có Toán và Ngữ văn. Ngoài ra, các em chọn hai trong số các môn: Hóa học, Vật lý, Sinh học, Địa lý, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ và Ngoại ngữ.
Trong công thức tính điểm xét tốt nghiệp, điểm các môn thi chiếm 50%; còn lại là điểm học bạ lớp 10, 11, 12 (50%) và điểm ưu tiên nếu có. Hầu hết đại học sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển đầu vào.
Hôm qua, Bộ đã công bố danh sách 151 thí sinh được miễn thi toàn bộ môn ở kỳ thi này nhờ thuộc nhóm được triệu tập vào vòng chọn đội tuyển thi Olympic quốc tế và khu vực.
Ngoài ra, gần 8.000 thí sinh (chiếm 0,65%) được miễn thi ngoại ngữ nhờ có chứng chỉ ngoại ngữ tương đương IELTS 4.0 trở lên.
Từ hôm nay (18.4), ĐH Quốc gia TP.HCM mở cổng đăng ký dự thi đánh giá năng lực đợt 2 năm 2026, kéo dài đến hết ngày 25.4.
Ngay thời điểm này, Báo Thanh Niên nhận được phản ánh của một số phụ huynh liên quan đến địa điểm thi. Gửi thông tin đến tòa soạn báo, một bạn đọc viết: "Đề nghị ở đợt thi thứ 2, ĐH Quốc gia TP.HCM sắp xếp cho học sinh được thi gần với trường họ học. Đợt 1 con tôi học ở phường Xuân Hòa nhưng thi tận quận Gò Vấp cũ. Như vậy bất tiện cho học sinh vì phải thức sớm đi sớm và khi về lại kẹt xe vì lượng xe đổ ra đi quãng đường dài rất nhiều. Chưa kể, phụ huynh phải mất 1 buổi để đi tìm trường, tìm đường đi cho thuận tiện".
Trước ý kiến này, tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, Giám đốc Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực có 57 cụm thi, 119 điểm thi với hơn 4.300 phòng thi. Địa điểm thi trải dài từ các tỉnh miền Bắc Trung bộ đến ĐBSCL tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh tham dự tại 15 tỉnh/thành phố gồm: TP.HCM, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau.
"Theo nguyên tắc sắp xếp phòng thi của ĐH Quốc gia TP.HCM, thí sinh luôn là ưu tiên số 1. Theo đó, thí sinh được bố trí dự thi gần nhà, trường học nhất có thể và khoảng 99% thí sinh dự thi được đảm bảo nguyên tắc này. Tuy nhiên, trong một số trường hợp ngoài điều kiện cho phép, thí sinh có thể phải dự thi tại điểm thi xa hơn", tiến sĩ Chính nói.
Cũng theo tiến sĩ Chính, thực tế các năm trước, số lượng thí sinh dự thi đợt 2 chỉ bằng khoảng 50-60% so với đợt 1 nên việc bố trí phòng thi cho thí sinh đơn giản hơn. Tuy nhiên, một số địa phương sẽ không có điểm thi giống như ở đợt 1.
Để đăng ký dự thi đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức, thí sinh thực hiện đăng ký trực tuyến tại trang thông tin điện tử của kỳ thi theo các bước sau:
Ngoài hình thức đăng ký bằng thẻ căn cước/CCCD, thí sinh có thể lựa chọn đăng ký bằng tài khoản Google. Thí sinh truy cập trang thông tin điện tử của kỳ thi, nhấn đăng ký ngay và chọn "G-Đăng ký bằng tài khoản google", sau đó nhập các thông tin cần thiết để hoàn tất việc đăng ký.
ĐH Quốc gia TP.HCM dự kiến tổ chức đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực vào ngày 24.5 tại 9 tỉnh, thành phố gồm: TP.HCM, Huế, Gia Lai, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Đồng Tháp và An Giang. Thí sinh đã dự thi đợt 1 vẫn có thể đăng ký dự thi đợt 2 và sử dụng điểm thi đợt cao nhất để xét tuyển vào nhiều trường.
