“Họ không cho tôi thuê khách sạn mà nói về ở cùng để tiện chăm sóc. Điều này thật kỳ lạ với người Mỹ”, ông Timothy, 63 tuổi, nói. Ông không ngờ chuyến đi lại khiến bản thân nghĩ đến việc bán tài sản ở Mỹ và sang Việt Nam nghỉ hưu.
Timothy là chủ doanh nghiệp sửa chữa máy móc tại bang Georgia. Sau khi vợ qua đời, ông sống cùng con trai út Nicholas, 28 tuổi. Năm 2023, Nicholas sang Việt Nam định cư và kết hôn với chị Vũ Thị Hương, 25 tuổi, quê Bắc Ninh. Vì muốn tìm hiểu cuộc sống của các con, Timothy bay sang Việt Nam.
Ông Vũ Đình Tư (bố ruột Hương) dọn dẹp nhà cửa ở xã Hiệp Hòa, Bắc Ninh để tiếp đón thông gia. “Người ta ở xa tới thăm mình, theo tục lệ quê tôi, để khách ra khách sạn ở là thiếu tình cảm”, ông nói.
Tết 2024, ngay khi bước vào nhà, Timothy thấy ông thông gia Việt đã chuẩn bị sẵn khăn tắm, trải ga giường, máy sấy tóc và cả bộ dao nĩa riêng. “Sự tỉ mỉ này khiến tôi cảm giác như họ đang đón một người thân”, ông nói.
Những ngày sau đó, Timothy được kéo vào các hoạt động chuẩn bị Tết. Ông học cách thắp hương, sắp mâm ngũ quả. Người đàn ông Mỹ còn được chỉ mẹo cắt bánh chưng. Thay vì dùng dao, Timothy tước lạt tre thành sợi mảnh, đan chéo trên mặt bánh. Khi lật bánh và kéo từng sợi lạt, khối nếp tách ra thành những phần đều nhau, mặt bánh phẳng và không dính tay.
Không khí quây quần của Tết Việt gợi Timothy nhớ về nước Mỹ thập niên 1970, thời điểm gia đình ông còn tụ họp tại nhà bà nội vào mỗi sáng. Sau khi bà qua đời, các mối liên hệ dần thưa vắng, anh chị em chỉ còn nghe tiếng nhau qua những cuộc gọi rời rạc. “Tôi như tìm lại được không khí gia đình đã mất từ lâu”, ông nói.
Tháng 5/2024, Timothy đặt vé quay lại Việt Nam dự đám cưới chị gái Hương. Ông thấy đám cưới ở làng quê không chỉ là ngày vui của cô dâu, chú rể mà là việc chung của cả cộng đồng. Hàng xóm, họ hàng tự phân công công việc, người làm gà, người nấu cỗ, người trang trí, cắm hoa. Mọi việc diễn ra nhịp nhàng, không cần đến các dịch vụ chuyên nghiệp.
Hai tuần ở Việt Nam, Timothy dậy sớm phụ dọn dẹp khiến Vũ Đình Tư thường xuyên phải can ngăn vì sợ khách mệt. Nhà thông gia cũng từ chối mọi khoản chi phí ông đề nghị đóng góp.
Từ trải nghiệm đó, ông nhận thấy sự khác biệt về cách sống. Người Mỹ đề cao tự do cá nhân nhưng dễ bị cuốn vào vòng xoáy công việc, hóa đơn. Ngược lại, người Việt coi trọng sự san sẻ trong cộng đồng.
Đầu năm 2025, Timothy trở lại Việt Nam lần thứ ba. Lần này ông tự xách vali về thẳng nhà thông gia, không cần con trai, con dâu đi cùng. Trở ngại lớn nhất của chuyến này là người cháu nội của ông Tư – người duy nhất nói được tiếng Anh – lại vắng nhà. Dẫu vậy, câu chuyện của hai ông thông gia vẫn tiếp diễn nhờ Google dịch.
Ông Tư kể có lần giải thích về món lòng lợn, ông phải thao tác trên điện thoại bốn lần để thông gia hiểu rõ nguyên liệu. “Ông ấy thử tất cả món được mời, kể cả mắm tôm. Ông cũng không nề hà việc gì, từ dọn dẹp đến phụ giúp việc nhà. Sự giản dị đó khiến chúng tôi thấy gần gũi”, ông Tư nói.
Chị Vũ Thị Hương, con dâu ông Timothy, nói bất ngờ khi thấy bố chồng hòa nhập với cuộc sống ở Việt Nam rất nhanh. Khi Nicholas đến Việt Nam, anh từng chia sẻ với bố về sự thân thiện của người Việt, cách mọi người sẵn sàng giúp nhau không cần lý do. “Lúc đó bố chưa hình dung được, nhưng khi ông sang và sống cùng, ông tin điều đó”, chị nói.
Mỗi sáng, hai người đàn ông dậy sớm uống trà mạn rồi đi bộ. Timothy quan sát vợ chồng thông gia tập thể dục nhịp điệu, đôi khi bật cười trước những động tác của ông Tư. Trên đường tản bộ, ông làm quen với hàng xóm. Một cụ bà quét sân thường mỉm cười vẫy tay. Không cần người phiên dịch, Timothy đáp lại “Xin chào”. Thi thoảng, bà còn giúi cho ông gói bánh.
Buổi chiều, ông cùng thông gia đi đón cháu gái. Ở cổng trường, sự xuất hiện của Timothy khiến đám trẻ tò mò chạy lại vây quanh. Lúc rảnh, ông đứng lặng nhìn lũ trẻ đá bóng trên bãi đất trống đối diện trường.
Trong những lần xuống phố, ông được chỉ cách “sống sót” giữa giao thông Việt Nam. Quy tắc là bước xuống đường thì không ngập ngừng, nhìn thẳng và tiến về phía trước. “Cuộc sống ở Việt Nam thú vị tới mức tôi nghĩ mình chắc chắn thuộc về nơi này”, ông nói.
Trở về Mỹ, Timothy quay lại cảnh sống một mình, mỗi ngày đi làm và ra chăm sóc mảnh vườn. Ông thấy nhớ không khí ở căn nhà gỗ ở Bắc Ninh luôn có người ra vào.
Tháng 2/2026, ông Timothy sang Việt Nam lần thứ tư và nhận mình đã “hòa tan” với cuộc sống ở đây. Lần này ông đã có thể làm được mọi thứ, xắn tay vào rửa chén, lau nhà, cắt bánh chưng và chuẩn bị tiền lì xì cho các cháu dịp năm mới.
“Tôi đang cân nhắc bán hết tài sản ở Mỹ để sang Việt Nam sống lâu dài”, ông nói.
Các xu hướng thời trang đề cao cá tính riêng mà không quan tâm đến chuẩn mực giới tính, chẳng hạn như nam giới dùng ô che nắng và nữ giới đeo cà vạt, đang lan rộng trong giới trẻ Nhật Bản, chủ yếu là thế hệ Z, từ 15 đến 30 tuổi. Nhiều công ty may mặc Nhật Bản đang nỗ lực mở rộng dòng sản phẩm và cải thiện môi trường cửa hàng để theo kịp xu hướng này.
Tháng 1, Hãng thời trang nam Aoyama Trading đã cho ra mắt Skinny Tie - một loại cà vạt dành cho nữ. Skinny Tie mỏng và ngắn hơn, có nút thắt cũng nhỏ hơn so với cà vạt nam. Công ty này cũng bán các bộ vest “unisex” ở cả khu vực dành cho nam và nữ trong các cửa hàng của mình.
Năm ngoái, Aoyama Trading đã tiến hành một cuộc khảo sát khoảng 850 nhân viên nữ thông qua ứng dụng, và khoảng một nửa trong số họ cho biết quan tâm đến các kiểu dáng thiết kế dành cho nam giới. Một quan chức của công ty cho biết các mặt hàng quần áo dành cho nam giới đang trở thành xu hướng được ưa chuộng trong giới nữ trẻ tuổi.
Với số lượng người mặc vest đi làm ngày càng ít, Aoyama Trading đang tìm kiếm nhu cầu mới từ khách hàng nữ, bao gồm cả thế hệ Gen Z.
Hãng thời trang lớn Sanyo Shokai đang nhận thấy mẫu túi nhỏ vốn ban đầu thiết kế cho phụ nữ của hãng hiện cũng được nam giới ưa chuộng.
Đặc biệt, doanh số bán hàng tháng đầu tiên của một chiếc túi mang cơm ra mắt vào cuối tháng 11-2025 đã đạt gấp khoảng 3 lần mục tiêu của công ty. Khách hàng chính là nam giới trong độ tuổi 30 - 40, nhiều người trong số họ cũng mua thêm một chú gấu bông nhỏ để trang trí túi.
Những năm gần đây, ngày càng nhiều nam giới Nhật Bản sử dụng ô che nắng để đối phó với cái nóng gay gắt của mùa hè. Hãng sản xuất ô Waterfront có trụ sở tại Tokyo cho biết 23% nam giới ở độ tuổi 30 đã bắt đầu sử dụng ô che nắng vào năm ngoái.
Trong khi đó theo một quan chức của Công ty thời trang nam Aoki, phần lớn khách hàng mua ô che nắng tại các cửa hàng của họ là nam giới.
Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản vừa chia sẻ một mẹo cực đơn giản giúp làm mát cục nóng máy lạnh bằng khăn và xô nước. Phương pháp này được cho là có thể giúp thiết bị hoạt động hiệu quả hơn, từ đó giảm điện năng tiêu thụ trong những ngày nắng nóng.
Trong bối cảnh giá điện tăng cao vào mùa hè, nhiều gia đình tìm cách giảm chi phí sử dụng máy lạnh mà vẫn đảm bảo khả năng làm mát. Một mẹo nhỏ đang thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội Nhật Bản bởi cách thực hiện dễ dàng nhưng mang lại hiệu quả bất ngờ.
Theo ORICON News, phương pháp này được đăng tải trên tài khoản Instagram chính thức của Trụ sở Tokyo thuộc Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản. Nội dung nằm trong chuỗi chia sẻ các mẹo sinh hoạt và kỹ năng ứng dụng thực tế hằng ngày.
Cách thực hiện khá đơn giản. Người dùng chỉ cần chuẩn bị một xô nước đầy và một chiếc khăn lớn. Xô nước được đặt cố định trên phần mặt phẳng phía trên cục nóng máy lạnh. Sau đó, nhúng một đầu khăn vào xô nước, phần còn lại phủ lên bề mặt phía trên của thiết bị.
Mẹo này hoạt động dựa trên nguyên lý bay hơi nước. Nhờ hiện tượng mao dẫn, nước từ xô sẽ thấm đều khắp chiếc khăn. Khi gặp nhiệt độ cao hoặc ánh nắng trực tiếp, nước trên khăn bốc hơi và hấp thụ nhiệt từ cục nóng, giúp thiết bị được làm mát tự nhiên liên tục.
Theo giải thích từ phía Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, cục nóng quá nhiệt là một trong những nguyên nhân khiến máy lạnh tiêu tốn nhiều điện năng. Khi bộ phận này được giảm nhiệt, máy nén có thể vận hành ổn định và hiệu quả hơn, từ đó góp phần tiết kiệm điện.
Tuy nhiên, người dùng cần lưu ý một số điểm quan trọng khi áp dụng tại nhà. Khăn chỉ nên phủ trên phần mặt phẳng phía trên cục nóng, tuyệt đối không che quạt gió hoặc các khe tản nhiệt xung quanh vì có thể làm giảm hiệu suất hoạt động và gây hư hỏng thiết bị.
Ngoài ra, xô nước và khăn cần được cố định chắc chắn để tránh đổ ngã. Nếu nước thấm vào bên trong cục nóng, thiết bị có thể bị chập điện hoặc hư hỏng nghiêm trọng.
Trong những ngày nắng nóng cao điểm, điều hòa trở thành thiết bị "cứu cánh" của nhiều gia đình nhưng cũng là nguyên nhân khiến hóa đơn tiền điện tăng vọt. Tuy nhiên, chỉ cần thay đổi một vài thói quen sử dụng, người dùng vẫn có thể làm mát hiệu quả mà không tốn quá nhiều chi phí.
Một trong những sai lầm phổ biến là đặt nhiệt độ quá thấp. Theo Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, mức nhiệt lý tưởng nên duy trì trong khoảng 26-28°C, kết hợp với quạt gió để tăng cảm giác dễ chịu. Việc hạ nhiệt độ quá sâu khiến máy nén phải hoạt động liên tục, từ đó làm tiêu tốn nhiều điện năng hơn.
Bên cạnh đó, thói quen bật tắt điều hòa liên tục với suy nghĩ tiết kiệm điện lại có thể phản tác dụng. Các chuyên gia từ Tổ chức đánh giá và bảo vệ người tiêu dùng Mỹ cho biết, mỗi lần khởi động lại, thiết bị cần lượng điện lớn để vận hành trở lại. Thay vào đó, nên giữ nhiệt độ ổn định và tận dụng chế độ hẹn giờ hoặc chế độ ngủ vào ban đêm để tối ưu hiệu quả.
Một yếu tố thường bị bỏ qua là vệ sinh lưới lọc định kỳ. Khi bụi bẩn tích tụ, luồng khí lạnh bị cản trở khiến máy phải hoạt động mạnh hơn để đạt nhiệt độ mong muốn.
Các chuyên gia khuyến cáo nên vệ sinh lưới lọc khoảng 2-4 tuần một lần, đặc biệt trong mùa hè khi tần suất sử dụng cao.
Ngoài ra, việc hạn chế mở cửa phòng khi đang bật điều hòa và sử dụng rèm che nắng cũng giúp giảm thất thoát hơi lạnh, từ đó giảm tải cho thiết bị.
Sử dụng điều hòa đúng cách không chỉ giúp tiết kiệm điện mà còn góp phần kéo dài tuổi thọ máy và hạn chế hư hỏng trong mùa nắng nóng cao điểm.
"Bây giờ tôi đi tiếp thì đơn độc mà quay về thì dang dở", Phương Nhi, 31 tuổi, sống tại bang Illinois, Mỹ nói.
Năm 2004, bà Tô Thị Hồng (mẹ Nhi) ở phường Phú Định, TP HCM được chị ruột bảo lãnh sang Mỹ định cư theo diện F4. Hồ sơ cho phép chồng và các con dưới 21 tuổi độc thân đi kèm. Lúc đó, gia đình có 6 thành viên, gồm vợ chồng bà Hồng và bốn người con, trong đó Phương Nhi là con út.
Sau 15 năm chờ đợi, năm 2019 hồ sơ của bà Hồng được duyệt nhưng ba người con đã quá tuổi đi kèm. Vợ chồng bà và Phương Nhi (được tính dưới 21 tuổi nhờ Đạo luật CSPA) đủ điều kiện định cư.
Cuối năm đó, gia đình chia hai nửa tại sân bay Tân Sơn Nhất.
Để đưa ba người con còn lại sang Mỹ, vợ chồng bà Hồng nộp hồ sơ diện F2B (con trên 21 tuổi chưa kết hôn của thường trú nhân). Họ dự kiến chờ 5 năm, nhưng đến nay hồ sơ vẫn chưa hoàn tất do hệ thống di trú đình trệ sau Covid-19.
Không chỉ chịu cảnh gia đình chia cắt, cuộc sống của 6 thành viên trong gia đình rơi vào cảnh dở dang. Tại Mỹ, vợ chồng bà Hồng không biết tiếng Anh để giao tiếp, không nghề nghiệp và thu nhập. Họ phụ thuộc hoàn toàn vào tiền từ Việt Nam gửi sang.
Ban đầu, bà Hồng thích không khí trong lành, yên tĩnh của nước Mỹ, nhưng sự hào hứng sau đó biến thành cảm giác ngột ngạt. Hàng ngày, bà đi bộ một vòng công viên rồi về nấu ăn, cuối tuần chờ con chở đi siêu thị châu Á. Chồng bà, ông Minh, nhiều lần học lái xe nhưng đều bỏ dở vì sợ tốc độ cao trên cao tốc. Không có bằng lái, ông ví mình như "người mất chân". Nơi họ sống thưa dân và hiếm người Việt, ông quay quắt nhớ cảm giác đi xe máy uống cà phê hay trò chuyện với hàng xóm.
Cách đây bốn năm, người chị đứng đơn bảo lãnh qua đời vì ung thư khiến động lực ở lại Mỹ của vợ chồng bà Hồng càng mong manh. Vì cô đơn, cứ khoảng 6 tháng, vợ chồng bà Hồng lại mua vé bay về Việt Nam. Việc rời Mỹ nhiều tháng khiến ông bà bị ngắt quãng chuỗi cư trú liên tục, không đủ điều kiện thi lấy quốc tịch.
Cuộc sống của Phương Nhi cũng đảo lộn. Cô bỏ dở chương trình thạc sĩ tại Việt Nam để sang Mỹ. Nơi đất khách, Nhi học lại bằng đại học chuyên ngành marketing trong hai năm để tìm việc. Việc thay đổi môi trường cùng áp lực học hành khiến cô không thể hòa nhập. "Ở Mỹ tôi rất cô đơn vì không có bạn thân", Nhi nói. Sau giờ làm, cô chỉ biết xem phim, đọc truyện để lấp đầy khoảng trống.
Ba anh chị của Nhi ở lại Việt Nam mắc kẹt theo một kiểu khác. Để không bị ảnh hưởng đến việc xét duyệt hồ sơ, hơn 20 năm qua họ không dám yêu đương, kết hôn.
Mỗi dịp Tết, cảm giác cô đơn và nhớ nhà của Nhi càng lớn. Cô muốn về nước. Nhưng cuối năm 2022, luật sư thông báo hồ sơ của ba anh chị em đã bước vào giai đoạn xử lý tại Trung tâm Thị thực Quốc gia (NVC). Cô đành tiếp tục ở lại Mỹ chờ đợi. "Chúng tôi chỉ muốn gia đình được ở cùng một nơi nhưng chờ đợi quá lâu khiến ai cũng mệt mỏi", Nhi nói.
Tình cảnh của gia đình Nhi không hiếm gặp trên các hội nhóm của những người chuẩn bị di cư Mỹ. Dữ liệu năm 2025 của Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) ghi nhận khoảng 2,4 triệu đơn I-130 (công dân hoặc thường trú nhân Mỹ bảo lãnh người thân sang định cư) đang chờ xét duyệt.
Tình trạng tồn đọng kéo dài khiến thời gian chờ đợi ngày càng tăng. Nghiên cứu của Viện Cato (Mỹ) chỉ ra thời gian chờ trung bình cho các diện bảo lãnh gia đình tăng từ 4 năm 3 tháng (năm 1991) lên 8 năm 1 tháng (năm 2018). Trong đó, diện F4 có thời gian chờ lâu nhất, trung bình 14 năm 7 tháng. Sự chậm trễ khiến nhiều người bỏ lỡ các cột mốc quan trọng cuộc đời như học hành, kết hôn, sinh con, chăm sóc cha mẹ. Đặc biệt, việc phải hoãn hay bỏ dở học tập, mua nhà do tình trạng pháp lý không rõ ràng để lại ảnh hưởng rất lâu dài.
Ông José Latour, Luật sư trưởng của Văn phòng Luật di trú LatourLaw, trụ sở ở TP HCM, cho biết nhóm hồ sơ toàn cầu diện F4 hiện mới giải quyết đến các đơn nộp trước năm 2008.
"Trong nền văn hóa coi trọng gia đình như Việt Nam, sự chậm trễ này tạo ra áp lực lớn, đôi khi trở nên đau lòng", luật sư nói. Trong 33 năm hỗ trợ các gia đình bị xáo trộn vì chính sách di trú của Mỹ, ông từng chứng kiến nhiều người phải hoãn việc học của con, hoãn nghỉ hưu, đám cưới hay lễ tốt nghiệp. "Họ không biết mình nên chờ đợi cơ hội định cư hay từ bỏ để ổn định cuộc sống tại quê nhà", ông José Latour nói.
Ông dẫn chứng trường hợp một người cha nộp hồ sơ diện F4, luôn giữ tâm thế sẵn sàng lên máy bay nên dừng mọi kế hoạch đầu tư dài hạn tại Việt Nam với hy vọng các con được sang Mỹ học tập. Khi con ông đã tốt nghiệp đại học, đi làm và quá 21 tuổi khi người cha được cấp thị thực và không còn đủ điều kiện đi cùng. Người con này rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan giữa việc chờ khiếu nại để giữ cơ hội định cư Mỹ hay kết hôn ở Việt Nam để ổn định cuộc sống và chấp nhận từ bỏ quyền lợi di trú.
Từ thực tế trên, đại diện LatourLaw khuyên các gia đình nên chủ động chuẩn bị kế hoạch học tập, nghề nghiệp và tài chính theo kịch bản thời gian chờ kéo dài, thay vì phụ thuộc vào mốc xét duyệt của cơ quan di trú.
Dù hệ thống di trú Mỹ gặp nhiều khó khăn và tồn đọng lớn, ông José Latour vẫn đánh giá lạc quan về tương lai. Ông tin rằng Mỹ sẽ sớm quay lại truyền thống đón nhận người nhập cư hợp pháp và quy trình xử lý hồ sơ bảo lãnh gia đình sẽ hiệu quả hơn trong vài năm tới.
