Ngày 10/7, theo Guardian, chính quyền Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm Matthew Wielicki phụ trách Chương trình Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu Toàn cầu của nước Mỹ. Nhà khoa học này không được đào tạo đúng chuyên ngành và vốn hoài nghi về biến đổi khí hậu.
Chương trình Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu Toàn cầu (USGCRP) được thành lập theo đạo luật cùng tên năm 1990, dưới thời cựu Tổng thống George H.W. Bush, nhằm điều phối các nghiên cứu khí hậu của 15 bộ, ngành và cơ quan liên bang.
Văn phòng điều phối chương trình này chịu trách nhiệm công bố báo cáo Đánh giá Khí hậu Quốc gia (NCA) mỗi bốn năm, tập trung vào ảnh hưởng của biến đổi khí hậu lên cơ sở hạ tầng, kinh tế và đời sống người dân, đóng vai trò nền tảng khoa học cho các chính sách liên quan. Tuy nhiên, ông Trump đã mạnh tay cắt giảm chương trình này sau khi nhậm chức, sa thải nhóm nhà khoa học thực hiện báo cáo kỳ tiếp theo cho năm 2027.
Với lần bổ nhiệm này, ông Wielicki sẽ phụ trách định hướng báo cáo Đánh giá Khí hậu Quốc gia kỳ tiếp theo. Ông là nhà địa hóa học, không được đào tạo bài bản đúng chuyên ngành khoa học khí hậu, từng làm việc tại Đại học Alabama. Ông là người hoài nghi về biến đổi khí hậu, cho rằng những người tin vào hiện tượng nóng lên toàn cầu đang “bị lừa”.
Trên mạng xã hội hai ngày trước, nhà khoa học này đặt nghi vấn nếu mọi hiện tượng thời tiết cực đoan đều được quy cho biến đổi khí hậu theo cách này hay cách khác, quy kết này có thực sự mang tính khoa học, hay chỉ là thiên kiến được ngụy trang dưới vỏ bọc khoa học. Nghi vấn này nhằm phản hồi lại báo cáo nghiên cứu cho rằng khủng hoảng khí hậu là nguyên nhân gây ra đợt nắng nóng cực đoan ở châu Âu gần đây.
Từ năm 2023, ông Wielicki đã bày tỏ nghi ngờ về kết luận của loạt Báo cáo Đánh giá Khí hậu Quốc gia trước đó. Ông lập luận rằng sự gia tăng bức xạ Mặt Trời mới là nguyên nhân gây ra hiện tượng Trái Đất nóng lên, không phải do carbon dioxide (CO2).
Bình luận về việc bổ nhiệm này, phát ngôn viên Nhà Trắng cho biết chính phủ “cam kết sử dụng thông tin khoa học chính xác nhất để định hướng chính sách công”.
“Trong một thời gian dài, Chương trình Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu Toàn cầu của Mỹ (USGCRP) bị lợi dụng như một công cụ cho các chương trình nghị sự chính trị thay vì khoa học chính xác”, người này nói. Ông nhấn mạnh rằng chính phủ mong muốn khôi phục USGCRP và đảm bảo tổ chức này thực hiện đúng vai trò pháp lý.
Sau khi nhậm chức Tổng thống đầu năm 2025, ông Trump đã mạnh tay cắt giảm chương trình USGCRP. Tuần trước, cổng thông tin lưu trữ các báo cáo trước đó cũng bị ngừng hoạt động.
Động thái cải tổ USGCRP là một phần trong nỗ lực của chính quyền Trump nhắm vào các nghiên cứu khí hậu. Kể từ năm ngoái, Nhà Trắng đã đóng cửa các văn phòng thu thập dữ liệu và chương trình nghiên cứu lĩnh vực này. Chính phủ cũng công bố một báo cáo do năm nhà khoa học hoài nghi về khí hậu biên soạn. Trên nền tảng đó, ông Trump đã hủy kết luận khoa học “khí nhà kính gây hại cho con người” vào đầu năm nay.
Theo tin từ Politico, các nhà khoa học tham gia báo cáo phản bác mối nguy hại của khí nhà kính cũng được mời tham gia bản Đánh giá Khí hậu Quốc gia. Họ chỉ trích các phiên bản báo cáo trước đó, đồng thời đề xuất một bản báo cáo mới, nhấn mạnh các khía cạnh tích cực của biến đổi khí hậu. Họ cũng cảnh báo rằng các báo cáo gần đây nhất “có sức ảnh hưởng lớn”, “thường xuyên được trích dẫn trong các vụ kiện về khí hậu”. Đặc biệt, chúng được dùng làm nền tảng cho nhiều quy định pháp lý cũng như các vụ kiện tụng chống lại doanh nghiệp nhiên liệu hóa thạch.
Bà Judith Curry, trong nhóm nhà khoa học nói trên, cho rằng các báo cáo khí hậu quốc gia trước đó “gần như vô dụng”, vì chúng dựa quá nhiều vào các kịch bản phát thải cực đoan.
Trong khi đó, ông Michael Kuperberg, giữ cương vị Giám đốc điều hành Chương trình USGCRP trước khi ông Trump nhậm chức Tổng thống, cho rằng không khó để tìm một nhóm nhỏ đánh giá không chính xác về nghiên cứu của họ. Ông khẳng định phiên bản báo cáo mà chính quyền Trump đang biên soạn sẽ không đại diện cho toàn bộ lĩnh vực khoa học.
“Nguy cơ thực sự là việc mất tính liêm chính của chính phủ liên bang. Khi chính phủ cố tình chọn một nhóm người lên tiếng rằng ‘mặt trời sẽ không mọc vào ngày mai’, họ sẽ không còn niềm tin vào các nhà khoa học tiếp theo”, ông nói.
Sau giai đoạn trầm lắng, cổ phiếu dầu khí hôm nay bùng nổ bởi lực cầu mạnh từ nhà đầu tư trong nước. Toàn bộ cổ phiếu thành phần đảo chiều từ giảm thành tăng ngay trong phiên khi xung đột Trung Đông leo thang nhanh chóng.
GAS và PLX, hai mã đầu ngành dầu khí, đóng cửa trên tham chiếu khoảng 1,5%. BSR, đơn vị vận hành nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất, cũng nối dài trạng thái hưng phấn với mức tăng 6% lên 26.750 đồng. Các mã vốn hóa vừa như PVC, PVT, POW, OIL cũng tích lũy 1-4% so với tham chiếu.
Nhóm này hút mạnh dòng tiền của nhà đầu tư trong nước với tổng giá trị khớp lệnh hơn 2.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 10% thanh khoản toàn thị trường. BSR dẫn đầu với gần 25 triệu cổ phiếu được sang tay thành công, tương ứng 645 tỷ đồng. POW, PVT, PVS hút khoảng 200-400 tỷ đồng.
Trong danh sách 10 cổ phiếu tác động tích cực nhất đến VN-Index, nhóm dầu khí có 3 đại diện. Nhóm này góp phần giúp chỉ số đại diện cho sàn TP HCM tăng gần 21 điểm, lên sát 1.875 điểm, vùng giá cao nhất trong hai tháng trở lại đây.
Đối lập với cổ phiếu dầu khí, hầu hết nhóm ngành khác chịu áp lực xả hàng quyết liệt. Điển hình như nhóm ngân hàng có đến hai phần ba cổ phiếu chốt phiên dưới tham chiếu, mức giảm dao động 1-2%. SHB đứng đầu biên độ điều chỉnh với 2,4%, sau đó đến ACB, EIB, OCB và VCB. Trụ đỡ của nhóm này là VPB và LPB khi cả hai cùng tăng hơn 2% so với tham chiếu.
Trong nhóm bất động sản, Novaland tiếp tục bị bán tháo và giảm hết biên độ còn 17.800 đồng. Mã này đóng cửa trong tình trạng trắng bên mua, trong khi khối lượng chờ bán giá sàn lên đến 44,6 triệu đơn vị. Cổ phiếu của nhiều chủ đầu tư khác như Nam Long, Khang Điền, DIC Corp, TTC Land... cũng mất trên 2%.
Cổ phiếu ngành thép cũng chìm trong sắc đỏ. NKG mất 2,4%, còn HPG giảm hơn 1%. Tương tự, nhóm chứng khoán ghi nhận mã giảm nhiều hơn tăng.
Động lực chính giúp VN-Index tăng vọt đến từ nhóm Vingroup. Bốn cổ phiếu thành phần của nhóm này đều đóng cửa trong sắc xanh, trong đó VHM có lúc chạm trần gần 152.000 đồng. Theo thống kê của Công ty Chứng khoán VNDirect, nhóm Vingroup đóng góp hơn 21 điểm cho chỉ số chung. Điều này đồng nghĩa nếu loại trừ nhóm này, chỉ số sẽ giảm sâu.
Thanh khoản sàn TP HCM hôm nay đạt hơn 22.500 tỷ đồng, nhích nhẹ so với phiên trước. Ngoài dầu khí, nhà đầu tư còn tập trung giải ngân vào các mã đầu ngành ngân hàng và bất động sản như SHB, ACB, VHM, VIC, NVL.
Theo nhóm phân tích Công ty Chứng khoán MB, thị trường chứng khoán đang bước vào "vùng trũng" thông tin sau mùa đại hội cổ đông, khiến chỉ số trở nên nhạy cảm hơn với các số liệu kinh tế thực. Nhà đầu tư được khuyến nghị thận trọng, ưu tiên quan sát hơn giải ngân. Việc tập trung vào các cổ phiếu có nội lực tăng trưởng thay vì đặt cược vào chỉ số chung được nhận định là chìa khóa để bảo vệ thành quả trong giai đoạn thị trường "xanh vỏ đỏ lòng".
"Sự thận trọng tại vùng 1.900 điểm là cần thiết để chờ đợi một xác nhận rõ ràng hơn về xu hướng vào tháng này", nhóm phân tích nói.
Theo tài liệu họp cổ đông thường niên cuối tháng này, Công ty cổ phần Thép Pomina (mã chứng khoán: POM) đặt kế hoạch thu 8.511 tỷ đồng, tăng vọt so với mức thực hiện 2.200 tỷ đồng của năm ngoái. Con số năm sau dự kiến lên gần 13.200 tỷ đồng, cao nhất tính từ 2021.
Công ty chưa công bố chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế, nhưng dự tính EBITDA (lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao) năm nay khoảng 473 tỷ đồng và năm sau hơn 940 tỷ đồng. Điều này cho thấy tín hiệu khả quan từ hoạt động kinh doanh cốt lõi sau 4 năm thua lỗ liên tiếp.
Chỉ tiêu tài chính khởi sắc được Pomina công bố sau khi ký hợp đồng với VinMetal (đơn vị thành viên của Vingroup) vào cuối năm ngoái và bắt đầu khôi phục sản xuất từ đầu năm nay. VinMetal hỗ trợ công ty bằng khoản vay vốn lưu động trong tối đa hai năm với lãi suất 0%, nhờ đó giúp cải thiện dòng tiền, khôi phục chuỗi cung ứng, đảm bảo sản xuất ổn định và từng bước hồi phục các chỉ số tài chính. Bên cạnh cấp vốn, Pomina cũng được ưu tiên chọn làm nhà cung cấp thép cho các đơn vị thành viên trong hệ sinh thái Vingroup như VinFast, Vinhomes, VinSpeed.
Pomina ra đời năm 1999 và từng là doanh nghiệp thép xây dựng lớn nhất cả nước giai đoạn 2010. Trong bản cáo bạch niêm yết trên sàn chứng khoán TP HCM khi đó, họ cho biết chiếm khoảng 29,37% thị phần.
Công ty đã lỗ liên tiếp 4 năm từ 2022-2025, nâng lỗ lũy kế chưa phân phối lên 3.660 tỷ đồng và âm vốn chủ sở hữu hơn 800 tỷ đồng.
Trong tài liệu họp cổ đông, ông Đỗ Tiến Sĩ - Thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc Pomina - cho biết công ty "rơi vào một giai đoạn cực kỳ khó khăn" từ 2023 đến nay. Dịch Covid-19 bùng nổ đúng giai đoạn xây dựng dự án lò cao tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, dẫn tới dự án bị kéo dài thời gian hoàn thành và đội vốn đầu tư.
Công ty phải ngừng sản xuất vào tháng 9/2022, sau đó sắp xếp lại hoạt động sản xuất kinh doanh của các đơn vị thành viên và chi nhánh. Quá trình tái cấu trúc, theo ban lãnh đạo, đến nay có chuyển biến tích cực nhưng cũng gặp khó khăn liên quan đến quy định pháp lý và sự thận trọng của nhà đầu tư.
Pomina từng có kế hoạch chuyển nhượng vốn cho nhà đầu tư chiến lược Nansei (Nhật Bản). Đây là đối tác làm việc hơn 10 năm với công ty, đồng thời nghiêm túc trong thương vụ nhận chuyển nhượng cổ phần do đã bỏ nhiều thời gian và chi phí cọc, thẩm định đầu tư... Tuy nhiên, thương vụ sau đó bị vướng quy định tỷ lệ chuyển nhượng cho doanh nghiệp nước ngoài không được vượt quá 50% vốn.
"Pomina phải xoay qua tìm cơ hội hợp tác khác với các nhà đầu tư trong nước và các quỹ đầu tư", ông Sĩ viết, đồng thời liệt kê nhiều tổ chức trong nước đã làm việc cùng như Thaco Industries, VNSteel và VinMetal.
Sau khi chốt hợp tác với VinMetal, ban lãnh đạo công ty cho biết đang tiếp tục tái cơ cấu tài chính theo hướng khắc phục dần tình trạng âm vốn lưu động.
Quý đầu năm nay, Pomina thu hơn 465 tỷ đồng và lỗ sau thuế gần 190 tỷ đồng. Tính đến cuối hết tháng 3, công ty có tổng nguồn vốn hơn 10.200 tỷ đồng, tăng khoảng 1.400 tỷ đồng so với thời điểm đầu năm. Nợ phải trả cũng tăng 1.600 tỷ đồng, lên hơn 11.000 tỷ đồng.
Sau cuộc họp ngày 5/4, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đồng minh (OPEC+) thống nhất tăng hạn ngạch sản xuất thêm 206.000 thùng một ngày trong tháng 5. Mức tăng này tương đương tháng 4.
Tuy nhiên, con số trên được đánh giá khiêm tốn và chỉ có ý nghĩa trên giấy tờ, do các thành viên chủ chốt hiện khó nâng sản lượng. Tại vùng Vịnh, cơ sở hạ tầng đang chịu thiệt hại do các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái. Một số quan chức cho biết kể cả khi chiến sự chấm dứt và eo biển Hormuz được mở lại, các nước vẫn mất vài tháng để khôi phục hoạt động và đạt mục tiêu sản lượng.
Cuộc xung đột khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa từ cuối tháng 2, chặn tuyến đường xuất khẩu của nhiều nước thành viên OPEC+ như Arab Saudi, UAE, Kuwait và Iraq. Đây là các quốc gia có khả năng nâng sản xuất mạnh nhất trước chiến sự.
Những nước khác trong OPEC+, như Nga, hiện cũng không thể tăng sản lượng, vì các lệnh trừng phạt của phương Tây và thiệt hại với cơ sở hạ tầng trong chiến sự Ukraine.
"Thực tế là số dầu được bổ sung ra thị trường rất ít. Khi eo biển Hormuz vẫn đóng, việc OPEC+ tăng sản xuất ít có ý nghĩa", Jorge Leon - cựu quan chức OPEC, hiện làm việc tại hãng tư vấn năng lượng Rystad Energy nhận định.
Mức tăng trên chỉ tương đương gần 2% lượng dầu bị thiếu hụt do eo biển Hormuz tê liệt. Tuy nhiên, nó cũng cho thấy OPEC+ sẵn sàng nâng sản xuất ngay khi tuyến đường thủy này mở lại, các nguồn tin của Reuters cho biết.
Cuối tuần trước, Iran tuyên bố các tàu của Iraq được đi qua Hormuz. Dữ liệu vận tải ngày 5/4 cho thấy một tàu chở dầu thô của Iraq đã đi qua eo biển này.
JPMorgan tuần trước dự báo giá dầu có thể vượt 150 USD một thùng - cao nhất lịch sử, nếu dòng chảy năng lượng qua Hormuz gián đoạn đến giữa tháng 5.
Iran là một trong 22 thành viên của OPEC+. Tổ chức này giảm sản lượng từ 2022 nhằm ngăn dư cung trên thị trường khiến giá giảm. Từ tháng 4/2025, sản xuất của nhóm dần tăng lên, nhằm giành lại thị phần từ các đối thủ, như Mỹ. Tính đến hiện tại, họ tăng sản xuất thêm 2,9 triệu thùng một ngày.
