Ngày 18-4, Tổng thống Trump tiếp tục đưa ra những phát biểu gây chú ý về khả năng đạt thỏa thuận với Iran, trong đó nhấn mạnh hai bên có thể cùng nhau thu gom uranium từ các cơ sở hạt nhân của Tehran và chuyển về Mỹ, bất chấp phía Iran đã bác bỏ các luận điểm này trước đó.
Theo Hãng tin AFP, phát biểu trước sự kiện của tổ chức Turning Point USA tại bang Arizona, ông Trump cho biết Mỹ và Iran sẽ “cùng tiến vào với rất nhiều máy xúc” để thu gom vật liệu hạt nhân, trước khi “mang về Mỹ rất sớm”.
Ông nhiều lần dùng cụm từ “bụi hạt nhân” để chỉ lượng uranium làm giàu mà Washington cáo buộc Tehran tích trữ.
“Có người hỏi làm thế nào để chúng ta lấy được ‘bụi hạt nhân’? Chúng ta sẽ làm điều đó bằng cách cùng Iran tiến vào, với rất nhiều máy xúc – những máy xúc lớn nhất mà các bạn có thể tưởng tượng. Nhưng chúng ta sẽ cùng Iran tiến vào. Chúng ta sẽ lấy nó. Và chúng ta sẽ sớm mang nó về Mỹ”, ông Trump phát biểu.
Trước đó trong loạt bài đăng trên mạng xã hội ngày 17-4, ông Trump cũng khẳng định Mỹ sẽ “lấy toàn bộ ‘bụi hạt nhân”, đồng thời cho rằng Iran đã đồng ý đình chỉ chương trình hạt nhân vô thời hạn.
Ông mô tả tiến trình đàm phán đang diễn ra tích cực, nhấn mạnh “không còn điểm bế tắc nào” và một thỏa thuận hòa bình “đã rất gần”. Trả lời Hãng tin Bloomberg, ông Trump cho biết kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục vào 19-4.
Không chỉ về hạt nhân, ông Trump còn đưa ra nhiều tuyên bố lạc quan khác, như việc Iran sẽ mở eo biển Hormuz và “không bao giờ đóng lại”, hay Israel sẽ bị Mỹ cấm tiến hành không kích tại Lebanon.
Trái ngược hoàn toàn, phía Iran bác bỏ các tuyên bố về uranium của ông Trump, nhấn mạnh đây là vấn đề “không thể thương lượng”.
“Việc chuyển giao uranium làm giàu của Iran cho Mỹ chưa từng được nêu ra trong các cuộc đàm phán”, người phát ngôn Esmaeil Baghaei cho biết, khẳng định uranium làm giàu “thiêng liêng như lãnh thổ Iran” và sẽ không được chuyển đi trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
Ông cũng nhấn mạnh các cuộc thương lượng hiện tập trung vào chấm dứt chiến sự thay vì vấn đề hạt nhân, đặt ưu tiên vào kế hoạch dỡ bỏ trừng phạt và yêu cầu bồi thường thiệt hại hậu chiến.
Ngày 18-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố toàn bộ các phát biểu gần đây của ông Trump là “sai sự thật”.
“Họ đã không thể giành chiến thắng trong cuộc chiến bằng những lời nói dối này, và chắc chắn cũng sẽ không đạt được điều gì trong quá trình đàm phán”, ông nói.
Liên quan đến eo biển Hormuz, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định tuyến đường này sẽ mở cửa hoàn toàn cho tàu thương mại trong thời gian ngừng bắn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ra tuyên bố trên X rằng hoạt động vận tải qua khu vực sẽ phải đi theo các tuyến đường do Iran ấn định trước và cần sự cho phép của Hải quân IRGC.
Ông Baghaei cảnh báo rằng nếu lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran tiếp tục, Tehran sẽ có các biện pháp đáp trả tương xứng – một trong số đó có thể là đóng cửa eo biển Hormuz trở lại.
Theo Hãng tin Bloomberg ngày 17-6, trong tuyên bố được đưa ra một ngày trước đó, Lầu Năm Góc cho biết việc khôi phục tên gọi USPACOM nhằm tôn vinh lịch sử hơn 70 năm của bộ tư lệnh này.
Cơ quan quân sự Mỹ nhấn mạnh sự thay đổi chỉ liên quan đến tên gọi, không ảnh hưởng đến nhiệm vụ hay phạm vi hoạt động hiện tại.
Theo đó, bộ tư lệnh vẫn phụ trách khu vực rộng lớn kéo dài từ bờ Tây nước Mỹ đến biên giới phía tây của Ấn Độ và tiếp tục theo đuổi mục tiêu duy trì một khu vực "tự do và rộng mở".
Tuy nhiên giới phân tích cho rằng quyết định này mang ý nghĩa chính trị và chiến lược nhiều hơn chỉ là sự thay đổi mang tính hành chính đơn thuần.
Ông Bryan Clark - chuyên gia quốc phòng thuộc Viện Hudson - nhận định việc loại bỏ từ "Ấn Độ Dương" khỏi tên gọi phản ánh xu hướng tập trung nhiều hơn vào lợi ích trực tiếp của Mỹ trong khu vực Thái Bình Dương hơn là dấu hiệu cho thấy có sự thay đổi về hoạt động quân sự thực tế, cũng như phù hợp với khẩu hiểu "nước Mỹ trên hết" mà chính quyền ông Trump theo đuổi.
"Đây là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm đưa chính sách của Mỹ trở lại giai đoạn tập trung mạnh vào lợi ích quốc gia. Mỹ có nhiều lãnh thổ và hiện diện lâu dài tại Thái Bình Dương, nhưng gần như không có lãnh thổ nào ở Ấn Độ Dương", ông Clark nhận xét.
Ông cũng cho rằng việc đổi tên giúp đơn giản hóa thông điệp chiến lược của Washington, nhấn mạnh vai trò của Mỹ với tư cách một cường quốc thường trú tại Thái Bình Dương.
Tuy nhiên động thái này cũng làm dấy lên câu hỏi liệu chính quyền ông Trump có đang giảm bớt sự coi trọng đối với chiến lược "Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương" hay không.
Trong nhiều năm qua, khái niệm này là nền tảng cho sự phối hợp giữa Mỹ với các đối tác như Ấn Độ, Nhật Bản và Úc nhằm duy trì ảnh hưởng và cân bằng sức mạnh của Trung Quốc trong khu vực.
Ông Derek Grossman, chuyên gia về an ninh châu Á, cho rằng chính quyền ông Trump trong nhiệm kỳ thứ hai đang chủ động xem xét lại khuôn khổ địa chiến lược này. Ông lưu ý rằng Washington gần đây nhiều lần sử dụng thuật ngữ "châu Á - Thái Bình Dương" trong các văn bản chính thức.
Theo ông Grossman, xu hướng đó có thể cho thấy Mỹ đang hướng tới cách tiếp cận ít đối đầu hơn với Trung Quốc và ưu tiên tăng cường tiếp xúc, hợp tác thay vì cạnh tranh chiến lược gay gắt như trước đây.
Ngoài số ca tử vong, số ca nghi nhiễm bệnh sởi ở Bangladesh từ ngày 15.3 đã lên tới gần 35.000, chủ yếu là trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi, theo số liệu do chính phủ công bố hôm nay 29.4.
Một trong những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất là Kurukpata ở vùng đồi Chittagong, nơi sinh sống của các cộng đồng người bản địa, giáp biên giới với Myanmar.
Trẻ em ở những vùng nông thôn này thường không được tiêm chủng đầy đủ, và một số gia đình tránh các chương trình tiêm chủng vì sợ hãi.
"Khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất ở vùng đồi Chittagong là Kurukpata, một trong những vùng xa xôi nhất của Bangladesh", trưởng y tế địa phương Fazle Rabbi nói. Ông Rabbi cho biết thêm hơn 80 trẻ em đã được điều trị bệnh sởi.
Trưởng hội đồng Kurukpata là ông Kratpung Mro nhận định số ca bệnh sởi cao bất thường. Ông Mro cho rằng chính phủ nên "phát động các chương trình nâng cao nhận thức và đưa cộng đồng người bản địa vào diện được tiêm chủng".
Các quan chức y tế Bangladesh, với sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và lực lượng an ninh đang nỗ lực tiêm chủng cho trẻ em, theo AFP.
Theo WHO, bệnh sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới, lây lan qua ho và hắt hơi.
Bệnh có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ em và có thể gây ra các biến chứng như phù não và những vấn đề hô hấp nghiêm trọng.
"Thiết giáp hạm chạy bằng năng lượng nguyên tử được thiết kế để tăng cường đáng kể năng lực chiến đấu cho hạm đội, do khả năng hoạt động bền bỉ hơn, tốc độ cao hơn và được trang bị các hệ thống vũ khí tiên tiến, cần thiết cho chiến tranh hiện đại", hải quân Mỹ cho biết trong kế hoạch đóng tàu thường niên được công bố hôm 11/5.
Quân chủng này thêm rằng vai trò chính của chiến hạm lớp Trump sẽ là cung cấp hỏa lực tầm xa với cường độ lớn, cũng như trở thành phương tiện chỉ huy tiền phương có khả năng sống sót cao. Nó không phải phương án thay thế tàu khu trục.
Ngoài các tàu sân bay, hải quân Mỹ không còn biên chế tàu mặt nước chạy bằng năng lượng nguyên tử kể từ những năm 1990, thời điểm tuần dương hạm USS Long Beach, hộ vệ hạm USS Bainbridge và 4 tàu tuần dương lớp Virginia bị loại biên.
Kế hoạch được công bố khoảng một tháng sau khi cựu bộ trưởng hải quân Mỹ John Phelan cho rằng khó có khả năng chiến hạm lớp Trump được trang bị động cơ hạt nhân. Trong đề xuất ngân sách cho năm tài chính 2027, hải quân Mỹ vẫn mô tả tàu chiến lớp Trump là sử dụng "máy phát điện diesel, tua-bin khí cùng động cơ đẩy", không chạy bằng năng lượng nguyên tử.
Động cơ hạt nhân giúp tàu chiến có tầm hoạt động gần như không giới hạn và tăng đáng kể năng lực phát điện. Dù vậy, công nghệ này cũng khiến chiến hạm trở nên đắt đỏ và phức tạp hơn về mặt thiết kế, cũng như hoạt động vận hành và bảo dưỡng.
Tàu mặt nước chạy bằng năng lượng nguyên tử cũng tương đối hiếm trên thế giới, ngay cả với các cường quốc hạt nhân. Hiện chỉ có Nga sở hữu tàu chiến mặt nước trang bị động cơ nguyên tử mà không phải tàu sân bay, là hai tàu tuần dương hạng nặng thuộc Đề án 1144 Orlan gồm Đô đốc Nakhimov và Pyotr Đại đế.
Dù được Mỹ mô tả là thiết giáp hạm, tàu chiến lớp Trump có hình dáng và trang bị vũ khí tương đồng với những mẫu tàu tuần dương, tàu khu trục cỡ lớn đang được nhiều nước phát triển. Hải quân Mỹ cho biết chiến hạm có lượng giãn nước khoảng 35.000 tấn, gấp khoảng ba lần biến thể Flight III mới nhất của tàu khu trục lớp Arleigh Burke.
Mẫu tàu này dự kiến có chiều dài 256-268 m, chiều rộng 32-35 m, tốc độ tối đa trên 55 km/h. Chiến hạm lớp Trump có khả năng phóng cả tên lửa hạt nhân lẫn thông thường, trong đó có vũ khí siêu vượt âm, từ hệ thống phóng thẳng đứng cỡ lớn. Nó cũng sẽ được trang bị pháo điện từ, hai hải pháo 127 mm, vũ khí laser và nhiều khí tài khác để phòng thủ tầm gần.
Hải quân Mỹ có kế hoạch mua 15 tàu chiến lớp Trump trong năm tài chính 2028-2055. Ước tính sơ bộ cho thấy mỗi chiếc có giá 17 tỷ USD, cao hơn cả siêu tàu sân bay lớp Ford đắt nhất trong lịch sử Mỹ.
