“Cuộc họp tại Phòng Tình huống vừa kết thúc và kéo dài khoảng hai giờ. Tổng thống Trump sẽ chỉ ký kết một thỏa thuận có lợi cho Mỹ và đáp ứng các lằn ranh đỏ của mình”, hãng thông tấn AFP ngày 29/5 dẫn lời quan chức Nhà Trắng giấu tên cho biết.
“Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân”, người này nói thêm.
Ông Trump trước đó thông báo về cuộc họp tại Phòng Tình huống trong một bài đăng dài trên mạng xã hội, đồng thời nhắc lại những yêu cầu từ lâu rằng Iran phải đồng ý không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân và mở cửa lại tuyến hàng hải quan trọng qua eo biển Hormuz.
Trong bài đăng của mình, ông Trump cho hay Tehran sẽ rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz và chấm dứt phong tỏa tuyến đường thủy này mà “không thu phí”, đổi lại Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran. Hai nước cũng sẽ phối hợp để di dời và tiêu hủy uranium làm giàu của Iran.
Phản bác lại những bình luận từ Tổng thống Mỹ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei tuyên bố với truyền thông nhà nước rằng Cộng hòa Hồi giáo “đã từ bỏ ngôn từ mang tính áp đặt từ 47 năm trước”.
Các cuộc trao đổi vẫn tiếp diễn nhưng “vẫn chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng”, ông nói thêm.
Hãng tin Fars News dẫn các nguồn tin cho biết Tehran đang yêu cầu “giải phóng ngay lập tức 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng của mình” trước khi chuyển sang giai đoạn đàm phán tiếp theo.
Về việc mở cửa lại eo biển Hormuz mà không thu phí, các nguồn tin cho biết “không có điều khoản nào như vậy xuất hiện trong văn bản thỏa thuận”, trong khi bình luận của ông Trump về việc tiêu hủy vật liệu hạt nhân của Iran “là hoàn toàn vô căn cứ”.
Ông Baqaei cũng phát biểu trên truyền hình nhà nước rằng hiện “không có cuộc đàm phán nào” diễn ra về chương trình hạt nhân Iran.
Ali, 49 tuổi, người dân ở thành phố Tonekabon phía bắc Tehran, cho biết dù thỏa thuận như thế nào, nhiều khả năng những cuộc xung đột vẫn tái diễn trong tương lai.
“Cả hai bên đều đang nói theo cách để làm hài lòng những người ủng hộ mình. Không rõ ai mới là người nói thật”, ông cho hay.
Hy vọng về một thỏa thuận tăng lên hôm 28/5 sau khi các quan chức Mỹ bày tỏ lạc quan về tiến trình ngoại giao.
Thị trường năng lượng biến động mạnh trong tuần qua khi giới đầu tư đánh giá khả năng Mỹ – Iran đạt được một thỏa thuận giúp khôi phục hoạt động vận tải bình thường qua eo biển Hormuz.
Washington và Tehran cáo buộc nhau vi phạm lệnh ngừng bắn ở trong và xung quanh eo biển khi các đòn tấn công của Mỹ vào cảng Bandar Abbas ở miền nam Iran bị Tehran đáp trả quyết liệt.
Truyền hình nhà nước Iran ngày 29/5 cho biết 24 tàu thuyền đã đi qua eo biển này trong 24 giờ trước đó, song cảnh cáo “tàu thuyền từ các quốc gia đối địch sẽ phải đối mặt những biện pháp đáp trả khốc liệt” từ quân đội Iran.
"Theo quyết định chung của lãnh đạo Cộng hòa Mali, những đơn vị đóng quân và chiến đấu tại Kidal đã rời khu vực này cùng với binh sĩ Mali", Quân đoàn châu Phi thông báo trên mạng xã hội hôm 27/4.
Lực lượng này cho biết các tay súng bị thương và thiết bị hạng nặng đã được sơ tán, tuyên bố sẽ tiếp tục hoạt động tại những khu vực khác ở Mali song không nêu chi tiết. "Tình hình ở Cộng hòa Mali tiếp tục diễn biến phức tạp", Quân đoàn châu Phi cho hay, thêm rằng một số dân thường bị thương đã được đưa tới các đơn vị y tế của họ.
Mohamed Elmaouloud Ramadane, phát ngôn viên nhóm vũ trang ly khai Mặt trận Giải phóng Azawad (FLA), trước đó tuyên bố nhóm đã đạt được thỏa thuận với Quân đoàn châu Phi về đảm bảo cho lực lượng này "rút lui an toàn khỏi giao tranh".
Giới chức Mali chưa xác nhận thông tin. Tuy nhiên, một nguồn tin thân cận với lãnh đạo địa phương nói rằng quân đội Mali đã rời Kidal và lực lượng FLA đang ở trong thành phố.
Theo AFP, thành phố Kidal là điểm trung chuyển quan trọng giữa Mali và Algeria. Đây là trụ sở không chính thức của FLA trong hơn một thập kỷ, trước khi quân đội Mali kiểm soát thành phố vào cuối năm 2023 với sự trợ giúp của lính đánh thuê Nga. Thành trì này từng là trở ngại lớn đối với nỗ lực của chính phủ Mali nhằm kiểm soát toàn bộ khu vực và đất nước.
Mali nhiều năm qua phải đối mặt với các cuộc nổi dậy từ lực lượng ly khai ở phía bắc, cũng như những nhóm vũ trang có liên hệ với al-Qaeda và tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
Các vụ nổ đã xuất hiện ở nhiều khu vực tại Mali từ hôm 25/4, trong đó có thủ đô Bamako. Nhiều vụ tấn công cũng xảy ra ở hai thành phố miền trung Sevare và Mopti, cũng như Gao và Kidal ở phía bắc. Bộ trưởng Quốc phòng Mali Sadio Camara đã thiệt mạng khi nhà riêng của ông bị đánh bom xe.
FLA, lực lượng muốn thành lập nhà nước ly khai ở các khu vực phía bắc mà người dân tộc Tuareg sinh sống, được cho là chỉ tập trung tấn công những thành phố ở vùng này. Trong khi đó, phiến quân al-Islam wal-Muslimin (JNIM) đã cùng lúc tập kích nhiều khu vực khác nhau.
Kidal đã trở nên yên tĩnh vào ngày 27/4. Các trường học và văn phòng đã mở cửa trở lại, một số trạm kiểm soát quân sự được thiết lập cuối tuần trước đã được dỡ bỏ.
Tại thị trấn Tessit ở phía nam thành phố Gao, JNIM tuyên bố quân đội Mali đã đầu hàng, thêm rằng họ đã cho phép các binh sĩ từ bỏ vũ khí và rút đi an toàn. Quân đội Mali chưa xác nhận thông tin.
Quân đoàn châu Phi là tổ chức bán quân sự do Bộ Quốc phòng Nga trực tiếp quản lý, nhằm thay thế vai trò của tập đoàn quân sự tư nhân Wagner ở châu Phi, sau khi người sáng lập Wagner là Yevgeny Prigozhin tiến hành cuộc nổi dậy bất thành hồi tháng 6/2023. Hãng thông tấn Reuters cho biết 70-80% thành viên Quân đoàn châu Phi từng làm việc cho Wagner.
Theo đài BBC, Nga được tiếp cận các tài nguyên thiên nhiên quan trọng, như vàng, kim cương và uranium, khi giúp đỡ chính quyền địa phương.
Reuters và AP ngày 13/4 dẫn nguồn quan chức, nhà ngoại giao Mỹ, cho biết phái đoàn nước này và Iran có thể "tiến tới vòng đàm phán thứ hai" trong ngày 16/4. Theo nguồn tin, dù các cuộc đàm phán lần đầu tại Islamabad, Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, phía Mỹ và Iran vẫn đang làm việc với nhau.
Hai quan chức Pakistan cùng ngày cũng cho biết nước này đã đề xuất tổ chức vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran trong những ngày tới, trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần kết thúc. Thỏa thuận hiện tại có hiệu lực từ ngày 8/4.
Một quan chức Mỹ cho biết Geneva cũng có thể được lựa chọn làm nơi tổ chức đàm phán.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 12/4 nói rằng sẵn sàng chấp nhận "một thỏa thuận cân bằng và công bằng" nhằm đảm bảo hòa bình cũng như an ninh lâu dài trên toàn khu vực.
Ông nói trở ngại chủ chốt hiện nay trong nỗ lực đàm phán là "tiêu chuẩn kép" từ phía Mỹ, đồng thời nhấn mạnh một thỏa thuận chỉ có thể đạt được nếu Washington "tuân thủ các khuôn khổ pháp lý quốc tế".
Phó tổng thống Mỹ JD Vance trong khi đó tuyên bố rằng việc có tiếp tục đàm phán trực tiếp hay không là tùy thuộc vào Iran.
"Chúng ta cần họ cam kết dứt khoát không phát triển vũ khí hạt nhân. Nếu Iran sẵn sàng đáp ứng yêu cầu đó, đây có thể là một thỏa thuận rất tốt cho cả hai nước. Nếu họ không sẵn sàng đáp ứng, mọi chuyện tùy ở họ", ông Vance nói.
Phó tổng thống Mỹ cho biết trong cuộc thảo luận cuối tuần trước ở Pakistan, Washington và Tehran đã có cuộc trao đổi tích cực. Mỹ đã nêu rõ những điều khoản nào với họ là bắt buộc, cũng như những điểm có thể nhượng bộ hay linh hoạt.
Ông thêm rằng phái đoàn Mỹ rời bàn đàm phán sau khi xác định rằng các đại diện từ Iran không có đủ thẩm quyền để chốt một thỏa thuận mà cần quay về Tehran xin ý kiến từ cấp cao hơn.
Mỹ và Iran đã đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan, với sự tham gia của nước chủ nhà. Dẫn đầu phía Mỹ là Phó tổng thống Vance, còn trưởng phái đoàn đàm phán của Iran là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf. Hai bên cuối cùng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Trang Axios ngày 23.5 dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump đã triệu tập cuộc họp các quan chức an ninh quốc gia cấp cao vào sáng 22.5 để bàn về Iran. Cuộc họp có Phó tổng thống J.D. Vance, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương (CIA) John Ratcliffe, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và các quan chức khác.
Ngoại trưởng Marco Rubio không góp mặt vì đang dự sự kiện ở châu Âu trong khi Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Dan Caine dự lễ tốt nghiệp Học viện Hải quân.
Tại cuộc họp, các quan chức báo cáo tình hình đàm phán và các kịch bản khác nhau nếu đàm phán sụp đổ.
Nguồn tin đã nói chuyện trực tiếp với tổng thống cho hay nhà lãnh đạo đang nghiêm túc cân nhắc tấn công Iran trừ khi có đột phá phút cuối trong đàm phán.
Tương tự, CBS News dẫn nguồn tin nắm thông tin về việc lên kế hoạch cho biết chính quyền Mỹ chuẩn bị tấn công Iran bất chấp nỗ lực ngoại giao đang diễn ra. Dù vậy, chưa có quyết định nào được đưa ra tính đến chiều 22.5 (giờ Mỹ).
Một số thành viên quân đội và cộng đồng tình báo đã hủy kế hoạch dự lễ Chiến sĩ trận vong vào cuối tuần để dự phòng tình huống xảy ra chiến sự. Các quan chức quốc phòng và tình báo cũng bắt đầu cập nhật danh sách binh sĩ tại các căn cứ Mỹ ở nước ngoài.
Trong khi đó, Tổng thống Trump quyết định ở lại Nhà Trắng và không dự đám cưới của con trai Donald Trump Jr. vào cuối tuần ở Bahamas "vì hoàn cảnh liên quan đến chính phủ".
Về phía Iran, Cơ quan Hàng không dân dụng của nước này đã phát cảnh báo hàng không vào khuya 22.5, quyết định đóng không phận tại phía tây cho đến ngày 25.5, theo tờ Washington Examiner.
