Cuối tháng 4, Mark Zuckerberg tự tin tuyên bố Meta sẽ nâng chi tiêu cho AI lên tới 145 tỷ USD. Nhưng thay vì hưởng ứng, thị trường lập tức bán tháo khiến cổ phiếu Meta mất hơn 6% sau giờ giao dịch. Cùng lúc đó, Alphabet lại tăng gần 7% nhờ cho thấy AI đã bắt đầu mang tiền về cho Google.
Phố Wall lúc này không còn hào hứng với những lời hứa về tương lai mà muốn thấy lợi nhuận thực trên báo cáo tài chính.
Nỗi sợ kép từ một kịch bản hư cấu
Sự mong manh của tâm lý nhà đầu tư bộc lộ rõ hồi cuối tháng 2, khi một bài blog của hãng nghiên cứu ít tên tuổi Citrini Research bất ngờ khiến phố Wall chao đảo. Theo Bloomberg, bài viết mang tên “Khủng hoảng trí tuệ toàn cầu năm 2028” vẽ ra kịch bản AI siêu mạnh sẽ thay thế lao động văn phòng trong vòng 2 năm, kéo tiêu dùng sụp đổ và đẩy kinh tế toàn cầu vào giảm phát.
Dù bị nhiều chuyên gia bác bỏ và gọi là “khoa học viễn tưởng”, kịch bản này vẫn khiến cổ phiếu Uber, DoorDash, Mastercard và Visa đồng loạt lao dốc.
Cú rung lắc cho thấy phố Wall đang rơi vào trạng thái hoang mang với AI. Nhà đầu tư vừa lo công nghệ này không tạo đủ lợi nhuận để bù chi phí khổng lồ, vừa sợ AI quá mạnh và có thể phá vỡ hàng loạt mô hình kinh doanh hiện tại.
Heath Terry, Giám đốc nghiên cứu công nghệ toàn cầu tại Citi, nhận định tâm lý thị trường hiện rất mong manh, chỉ cần một kịch bản tiêu cực cũng đủ khiến dòng tiền tháo chạy.
Trong khi lãnh đạo Anthropic hay Microsoft liên tục cảnh báo AI có thể xóa sổ việc làm văn phòng trong vài năm tới, tác động thực tế vẫn khá mờ nhạt. Nhiều nghiên cứu cho thấy nhân viên đang dùng AI để tạo ra “workslop” - các sản phẩm chất lượng thấp làm giảm năng suất thay vì cải thiện hiệu quả.
Giám đốc vận hành OpenAI Brad Lightcap cũng thừa nhận AI vẫn chưa thực sự thâm nhập sâu vào quy trình vận hành cốt lõi của doanh nghiệp.
Cuộc đua đốt tiền và bài toán thu hồi vốn
Bước vào mùa báo cáo tài chính quý I/2026, các ông lớn công nghệ bắt đầu chịu áp lực lớn chưa từng có trong việc chứng minh AI thực sự tạo ra tiền. Theo Fortune, tổng chi tiêu vốn liên quan đến AI của Big Tech có thể vượt 600 tỷ USD chỉ riêng trong năm nay, buộc giới đầu tư liên tục yêu cầu doanh nghiệp đưa ra lộ trình hoàn vốn rõ ràng.
Alphabet hiện là điểm sáng hiếm hoi thuyết phục được phố Wall. Doanh thu Google Cloud tăng 63% so với cùng kỳ, đạt 20 tỷ USD. Giám đốc tài chính Anat Ashkenazi cho biết các khoản đầu tư AI đang tạo ra tăng trưởng mạnh, với lượng hợp đồng tồn đọng lên tới 462 tỷ USD và hơn một nửa dự kiến chuyển thành doanh thu trong vòng 24 tháng tới.
Ngược lại, Meta lại khiến thị trường thất vọng. Khi bị hỏi về dấu hiệu cho thấy công ty đang đi đúng hướng để thu hồi vốn AI, CEO Mark Zuckerberg chỉ đưa ra câu trả lời khá chung chung về việc tập trung xây dựng sản phẩm cho hàng tỷ người dùng trước khi kiếm tiền. Ngay sau đó, cổ phiếu Meta lao dốc vì nhà đầu tư cho rằng công ty chưa chứng minh được hiệu quả kinh doanh thực tế từ AI.
Microsoft cũng tiếp tục lao vào cuộc đua đốt tiền với kế hoạch chi tiêu vốn khoảng 190 tỷ USD trong năm nay. Dù Azure vẫn tăng trưởng 40%, giới đầu tư bắt đầu lo ngại khi hãng phải liên tục bơm thêm hàng chục tỷ USD chỉ để mở rộng hạ tầng AI.
CEO Satya Nadella thừa nhận riêng chi phí linh kiện đắt đỏ đã khiến Microsoft tốn thêm khoảng 25 tỷ USD. Tuy nhiên, Giám đốc tài chính Amy Hood khẳng định biên lợi nhuận của mảng AI hiện vẫn tốt hơn giai đoạn đầu Microsoft chuyển sang điện toán đám mây trước đây.
Dòng tiền đổi hướng, cảnh báo bong bóng chip
Khi bài toán lợi nhuận dần lộ diện, dòng tiền trên phố Wall cũng bắt đầu đổi hướng. Theo Business Insider, Goldman Sachs cho rằng cuộc chơi AI đang bước sang giai đoạn mới.
Suốt nhiều năm, cổ phiếu chip như Nvidia dẫn dắt toàn bộ làn sóng AI nhờ nhu cầu GPU và trung tâm dữ liệu bùng nổ. Tuy nhiên, Goldman cảnh báo mức tăng trưởng hiện tại là “chưa từng có tiền lệ và khó bền vững” nếu phần còn lại của hệ sinh thái vẫn chưa chứng minh được khả năng sinh lời. Phố Wall giờ không còn chỉ quan tâm ai bán được nhiều GPU nhất, mà là doanh nghiệp nào thực sự kiếm được tiền từ AI.
Ngân hàng này dự báo các hyperscaler như Microsoft, Google hay Amazon có thể trở thành nhóm dẫn dắt tiếp theo nếu chứng minh được AI tạo ra doanh thu và cải thiện hiệu quả kinh doanh.
Trong khi đó, nhóm cổ phiếu bán dẫn đang có dấu hiệu tăng quá nóng. Theo Reuters, chỉ số bán dẫn Philadelphia đã tăng 64% kể từ cuối tháng 3, vượt xa mức tăng 17% của S&P 500. Micron và AMD đều tăng hơn gấp đôi, còn chỉ báo RSI của nhóm bán dẫn đã lên mức quá mua cao nhất kể từ bong bóng dotcom năm 2000.
Diễn biến này khiến nhiều nhà đầu tư liên tưởng tới bong bóng Internet cuối thập niên 1990. Michael Burry - người từng dự báo đúng khủng hoảng 2008 - hiện đã bắt đầu đặt cược giảm giá vào các quỹ ETF bán dẫn.
Rủi ro lớn nhất nằm ở chỗ thị trường Mỹ đang phụ thuộc quá nhiều vào một nhóm cổ phiếu nhỏ. Chỉ 19 doanh nghiệp bán dẫn đã chiếm tới 18% tỷ trọng S&P 500, đồng nghĩa chỉ cần một cú hụt hơi của nhóm này cũng có thể kéo cả thị trường rung lắc mạnh.
Cuộc đua AI vẫn chưa dừng lại, nhưng thời kỳ “chỉ cần gắn mác AI là cổ phiếu tăng” dường như đã kết thúc. Phố Wall giờ muốn nhìn thấy lợi nhuận thực, thay vì những lời hứa về tương lai xa.
Tin Gốc: Dân Trí