Theo Hãng tin APF, ngày 28-6, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết số người tử vong ở châu Âu trong tuần từ 21 đến 28-6 cao hơn bình thường trên 1.300 người, nghi có liên quan đến tình trạng nắng nóng kỷ lục mà lục địa già đang hứng chịu.
“Hiện 150 triệu người đang sống trong điều kiện nắng nóng cực đoan, hàng trăm người đã chết, trường học đóng cửa, lưới điện oằn mình”, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus viết trên mạng xã hội X.
Riêng tại Pháp, cơ quan y tế công cộng nước này ghi nhận trong đợt nắng nóng, số người tử vong cao hơn khoảng 1.000 ca so với mức thường thấy cùng kỳ. Do không có yếu tố đáng chú ý nào khác đang diễn ra, các chuyên gia phỏng đoán sự tăng số liệu này là do nắng nóng.
Cách tính này được giới chuyên môn gọi chính thức là “tử vong vượt mức”, phản ánh cả những trường hợp nắng nóng không trực tiếp gây tử vong nhưng làm bệnh tình của người vốn đã yếu trở nặng.
Phần lớn các ca này là người cao tuổi và giới chức cảnh báo con số sẽ còn tăng khi có thêm dữ liệu về các trường hợp tử vong tại cơ sở chăm sóc và tại nhà riêng.
Bên cạnh đó, nhiều người tìm cách giải nhiệt cũng đã thiệt mạng do đuối nước.
Tại Ý, lực lượng cứu hộ đang tìm kiếm chồng của Bộ trưởng phụ trách các vấn đề gia đình, tỉ lệ sinh và bình đẳng cơ hội Eugenia Roccella. Ông này mất tích hôm 27-6 khi đang bơi tại hồ Vico, cách thủ đô Rome khoảng 70km.
Theo giới khoa học, đợt nắng nóng bắt đầu từ ngày 20-6 và là đợt nóng tồi tệ nhất từng được ghi nhận tại châu Âu. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt đã làm gián đoạn hoạt động phát điện, hư hại hạ tầng và khiến hệ thống y tế quá tải.
Các nhà khoa học nhận định đợt nắng nóng “gần như không thể xảy ra” nếu không có biến đổi khí hậu do con người gây ra.
Trong ngày 28-6, nhiệt độ được dự báo tiệm cận hoặc vượt 40 độ C tại Đức, Ba Lan và Ý. Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist cảnh báo tác động của đợt nắng nóng có thể kéo dài tới 10 ngày sau khi thời tiết hạ nhiệt.
“Đợt nóng này chưa kết thúc”, bà cảnh báo trên đài BFM.
Nắng nóng cực đoan không chỉ gây chết người mà còn làm tê liệt hạ tầng. Tại Đức, dịch vụ tàu hỏa bị cắt giảm trên một tuyến đường sắt lớn ở bang North Rhine-Westphalia, còn tàu điện tại thành phố Leipzig phải tạm dừng. Cả hai được cho là do nắng nóng ảnh hưởng đến đường ray gây mất an toàn.
Các dòng sông châu Âu cũng cạn và nóng lên, gây khó cho sản xuất điện và nông nghiệp. Chính phủ Hungary cho biết nhà máy điện hạt nhân Paks nhiều khả năng phải tiếp tục giảm công suất trong ngày 28-6 do nhiệt độ sông Danube – nguồn nước làm mát của nhà máy – lên quá cao.
Theo các kênh truyền thông Telegram của Nga, quân đội Ukraine được cho là đã phát động đợt tấn công bằng máy bay không người lái quy mô lớn vào đêm 14/5, rạng sáng 15/5, nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng quân sự và năng lượng của Nga ở nhiều khu vực.
Các hình ảnh và video được đăng tải trên mạng xã hội cho thấy đám cháy lớn bốc lên từ khu vực được cho là nhà máy lọc dầu Ryazan của Nga trong đợt tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine.
Người dân địa phương ở thành phố Ryazan cho biết đã nhìn thấy một số máy bay không người lái bay phía trên, trước khi nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn trong khu vực nhà máy lọc dầu.
Nhà máy lọc dầu Ryazan là một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga. Nhà máy này sản xuất hơn 17,1 triệu tấn dầu mỗi năm và thường xuyên trở thành mục tiêu bị tấn công do vai trò của nhà máy trong việc cung cấp nhiên liệu cho chiến dịch quân sự của Nga.
Thống đốc Ryazan Pavlo Malkova cho biết mảnh vỡ máy bay không người lái đã rơi trúng một cơ sở kinh doanh trong khu vực, cũng như một số tòa nhà dân cư.
Ryazan nằm cách biên giới phía đông bắc của Ukraine với Nga khoảng 450km dọc theo tỉnh Sumy, và cách Moscow 180km về phía đông nam.
Ở những khu vực khác của Nga, các kênh truyền thông Telegram trích dẫn nguồn tin của người dân địa phương cho biết khói đã được nhìn thấy bốc lên từ một sân bay quân sự ở thị trấn Yeysk thuộc vùng Krasnodar của Nga đêm qua sau các hoạt động phòng không trong khu vực.
Trong khi đó, Thị trưởng Moscow Sergiy Sobyanin xác nhận 5 máy bay không người lái của Ukraine đã bị bắn hạ khi đang bay đến thủ đô của Nga vào đêm 14/5. Các sân bay Domodedovo và Sheremetyevo của Moscow đã phải tạm thời ngừng hoạt động trên mặt đất trong bối cảnh cuộc tấn công.
Nhiều tiếng nổ cũng được nghe thấy ở vùng Yevpatoria và Saky thuộc Crimea, bán đảo ở phía nam Ukraine mà Nga đã tuyên bố sáp nhập vào năm 2014, trong một đợt tấn công bằng máy bay không người lái vào khu vực này, kênh Telegram Crimean Wind đưa tin.
Đợt tấn công mới nhất của Ukraine diễn ra chỉ một ngày sau trận tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga khiến 21 người thiệt mạng và ít nhất 47 người khác bị thương.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết, trong làn sóng tấn công ồ ạt vào ngày 13 và14/5, Nga đã phóng tổng cộng 1.567 máy bay không người lái và 56 tên lửa bao gồm tên lửa đạn đạo Iskander, tên lửa hành trình Kh-101 và tên lửa không đối đất siêu thanh Kinzhal vào Ukraine.
Cuộc tập kích nhắm vào thủ đô Kiev và hàng loạt khu vực khắp Ukraine và có thể coi là làn sóng không kích lớn nhất từ trước đến nay của Nga kể từ khi xung đột giữa 2 nước nổ ra.
Tổng thống Zelensky cho biết ông đã chỉ thị quân đội Ukraine chuẩn bị "các phương án đáp trả khả thi".
Máy bay không người lái của Ukraine ngày càng nhắm mục tiêu nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga trong những tuần gần đây, như một phần của chiến dịch quy mô lớn nhằm làm gián đoạn doanh thu từ năng lượng của Moscow, vốn được xem là nguồn hỗ trợ chính cho chiến dịch quân sự tại Ukraine.
Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, vào tháng 4, các cuộc tấn công của Ukraine vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga đã lên mức cao nhất trong 4 tháng, với ít nhất 21 vụ tấn công vào các nhà máy lọc dầu, đường ống dẫn dầu và các tài sản dầu khí trên biển.
"Mỹ đã chuyển câu trả lời cho kế hoạch 14 điểm của Iran thông qua Pakistan, chúng tôi đang xem xét văn bản này", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 3/5 cho biết. "Đề xuất của chúng tôi tập trung vào chấm dứt xung đột, hoàn toàn không có chi tiết nào liên quan đến vấn đề hạt nhân".
Ông Baghaei bác thông tin cho rằng kế hoạch của Iran có đề cập đến việc đình chỉ chương trình hạt nhân trong 15 năm, cũng như khả năng nước này hợp tác với Mỹ rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Quan chức này nhấn mạnh trọng tâm ngoại giao và an ninh trước mắt của Iran là ngăn chặn xung đột tại khu vực, đặc biệt là ở Lebanon. Khung đề xuất dựa trên việc ngừng bắn trước, sau đó là 30 ngày xem xét các điều khoản chi tiết.
"Vấn đề hạt nhân đã được nêu ra trong các cuộc đàm phán trước đây giữa Iran và Mỹ", ông Baghaei nói. " Chúng tôi hiện tại không tham gia bất cứ cuộc thảo luận nào liên quan vấn đề hạt nhân và các quyết định trong tương lai sẽ đến vào thời điểm phù hợp".
Ông Baghaei khẳng định Iran về cơ bản không chấp nhận đàm phán dưới áp lực hoặc thời hạn bị áp đặt. Ông nhấn mạnh Iran đặt niềm tin vào những lời hứa của Mỹ, mà coi sức mạnh nội tại mới là "lá bài" bảo đảm thực sự cho mọi thỏa thuận.
"Sức mạnh trên chiến trường và các đòn bẩy là những đảm bảo quan trọng nhất để thực hiện bất cứ thỏa thuận tiềm năng nào", ông Baghaei nói.
Hãng thông tấn IRNA của Iran ngày 1/5 đưa tin nước này đã chuyển đề xuất đàm phán cho Mỹ thông qua Pakistan một ngày trước đó. Đề xuất kêu gọi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận trong vòng 30 ngày, đồng thời kêu gọi hai bên tập trung vào chấm dứt xung đột thay vì gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại.
Trong văn bản, Iran yêu cầu Mỹ rút quân khỏi khu vực xung quanh nước này, chấm dứt phong tỏa các hải cảng của họ và mọi hoạt động xung đột, bao gồm cả chiến dịch của Israel tại Lebanon.
Tổng thống Donald Trump ngày 2/5 xác nhận Mỹ đã nhận đề xuất mới của Iran và cho biết sẽ sớm xem xét, song tuyên bố "không thể tưởng tượng rằng chúng tôi sẽ chấp nhận nó vì Iran chưa trả giá đủ cho những gì họ gây ra trong 47 năm qua".
Khi được hỏi liệu Mỹ có tiếp tục tấn công các mục tiêu tại Iran trở lại hay không, ông Trump đáp "đó là một khả năng". "Điều này sẽ xảy ra nếu Iran hành xử không đúng hoặc làm điều gì đó xấu. Tuy nhiên, vào thời điểm này, chúng tôi đang xem xét", ông nói.
Mỹ và Iran vẫn duy trì lệnh ngừng bắn, song triển vọng đạt thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn chưa rõ ràng. Ông Trump ngày 3/5 cho biết các cuộc thảo luận giữa hai nước đang diễn ra và "có thể dẫn đến điều gì đó tích cực".
Ngày 15-4, Tổng giám đốc IAEA xác nhận sự gia tăng hoạt động tại lò phản ứng, đơn vị tái chế, lò phản ứng nước nhẹ và các cơ sở khác tại khu vực tổ hợp hạt nhân Yongbyon của Triều Tiên.
Theo cơ quan tình báo Hàn Quốc, đây là bước quan trọng trong việc sản xuất đầu đạn hạt nhân.
"Trong các đánh giá định kỳ, chúng tôi đã xác nhận được sự gia tăng nhanh chóng trong hoạt động của lò phản ứng Yongbyon.
Tất cả những điều đó cho thấy sự gia tăng rất nghiêm trọng về khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân của Triều Tiên, ước tính khoảng vài chục đầu đạn", Hãng tin AFP dẫn lời ông Grossi nói tại cuộc họp báo ở Seoul.
Triều Tiên tiến hành vụ thử hạt nhân đầu tiên vào năm 2006 và đang chịu nhiều lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc vì các chương trình vũ khí. Tuy nhiên Bình Nhưỡng tuyên bố sẽ không bao giờ từ bỏ vũ khí hạt nhân.
Ngoài ra, ông Grossi cũng nói rằng IAEA cũng nhìn thấy việc xây dựng một cơ sở mới tương tự như các cơ sở làm giàu uranium ở Yongbyon và khi phân tích các đặc điểm bên ngoài cơ sở này cho thấy sự mở rộng đáng kể về năng lực làm giàu.
Theo Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), hình ảnh vệ tinh trong tháng 4-2026 cũng cho thấy tương tự đánh giá của IAEA. Trong đó, Triều Tiên dường như đã xây xong một nhà máy làm giàu uranium có khả năng sản xuất vật liệu ở cấp độ vũ khí.
Nó cho thấy việc hoàn thành một nhà máy làm giàu uranium bị nghi ngờ, có khả năng sản xuất vật liệu cấp độ vũ khí, trung tâm cho biết trong một báo cáo.
"Việc tiến tới vũ khí hạt nhân sẽ không bao giờ mang lại sự tăng cường an ninh cho bất kỳ quốc gia nào", ông Grossi nói.
Nhà lãnh đạo IAEA nói rằng cơ quan này chưa thấy bất kỳ bằng chứng nào về việc công nghệ Nga được sử dụng trong chương trình vũ khí hạt nhân của Triều Tiên.
Các điều khoản trong hiệp định hợp tác mà cả Matxcơva và Bình Nhưỡng đã ký năm ngoái dường như chỉ giới hạn ở các dự án hạt nhân dân sự.
