Tại dãy trọ trên đường Đoàn Thị Điểm (phường Dĩ An, TP.HCM), chị Phạm Thị Thu Thảo (22 tuổi, quê ở Đắk Lắk) bắt đầu một ngày mới sớm hơn thường lệ để tìm cách chống nóng trước khi mặt trời lên cao. Nắng nóng kéo dài làm thay đổi hoàn toàn nhịp sinh hoạt của cô gái trẻ.
Với giá thuê 1,5 triệu đồng/tháng, nơi đây từng là chỗ nghỉ ngơi ổn định của chị Thảo suốt 2 năm qua. Song, đợt nắng nóng kỷ lục từ đầu tháng 4 đã biến căn phòng vốn dĩ quen thuộc thành một “lò hầm” đúng nghĩa. Căn phòng nằm ở tầng cao nhất, trực tiếp hứng chịu ánh nắng từ mặt trời nên nhiệt độ trong phòng lúc nào cũng cao.
Từ 11 giờ trưa đến 15 giờ chiều là khoảng thời gian khắc nghiệt nhất, khi nhiệt độ trong phòng lên cao đến mức có lúc chị chị cảm thấy lừ đừ. Bên trong căn phòng nhỏ, chị Thảo xoay xở đủ cách để chống chọi với cái nắng nóng.
Chiếc quạt hơi nước trong góc phòng luôn chạy hết công suất. Để mát hơn, chị Thảo để những chai đá lạnh được làm đông từ đêm hôm trước vào khay chứa. “Mỗi mẻ đá như vậy chỉ dùng được khoảng 2-3 tiếng là tan ra hết, phải bỏ mẻ đá lạnh khác vào”, chị Thảo chia sẻ.
Muốn căn phòng bớt bí bách, chị nghĩ ra cách treo tạm chiếc áo ngay ô cửa sổ. Vừa giúp cản bớt những luồng nắng gắt dội thẳng vào giường, vừa giữ cho không khí được lưu thông. Đêm xuống, chị mở toang cả cửa chính lẫn cửa sổ để “mượn” chút gió trời cho dễ ngủ, lấy sức đi làm.
Không chỉ vậy, chị còn quyết định dán tấm cách nhiệt lên gác lửng. Nhưng hơi nóng vẫn bủa vây khiến gác không thể là chỗ để nằm. Chị đã tận dụng nơi này làm nơi phơi đồ vì nóng nên đồ khô nhanh.
Khi được hỏi lý do tại sao không lắp máy lạnh, chị Thảo chia sẻ: “Tiền điện là một gánh nặng. Hơn nữa phòng trọ tôi ở gộp chung nhà bếp, nhà vệ sinh và không có vách ngăn. Nếu lắp máy lạnh, mùi thức ăn sẽ ám khắp nơi, không thể thoát ra được”.
Giữa căn phòng trọ oi bức, cô gái 22 tuổi vẫn cố gắng tìm cách xoay xở, hy vọng về một ngày có thể chuyển đến nơi ở mới tiện nghi hơn.
Khắc nghiệt hơn là những dãy trọ chỉ được lợp bằng tôn. Những tấm tôn giống như những “tấm pin thu nhiệt”, dội thẳng luồng nhiệt hầm hập xuống không gian phòng trọ chật hẹp. Trong những căn phòng thiếu cửa sổ, không khí nóng bị “nhốt” lại không lối thoát.
Men theo lối đi hẹp giữa những dãy nhà lợp tôn sẫm màu ở con hẻm Võ Duy Ninh (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), chúng tôi dừng lại trước một căn phòng nhỏ chưa đầy 8 m2. Chừng ấy diện tích với bốn bề vách và mái đều là tôn sẫm màu, là nơi ăn ở, sinh hoạt hằng ngày của ông Đặng Hoài Thanh Phong (50 tuổi).
Làm nghề bán vé số, buổi trưa ông Phong định về ngả lưng nhưng đành bất lực vì phòng quá nóng nực khiến mồ hôi chảy ròng ròng. “Phòng nóng lắm, ở không nổi. Nhiều khi tôi thấy đứng ngoài đường, tìm bóng cây mà trú còn mát hơn ở trong nhà mình”, ông Phong than thở. Với ông, những hôm đứng gió, chiếc quạt như thổi thêm hơi nóng từ mái tôn dội xuống, khiến căn phòng chẳng khác nào một lò hầm kín.
Với giá thuê hơn 1 triệu đồng/tháng, phòng trọ đối với ông Phong lúc này chỉ là nơi để đồ đạc. Ông chọn cách trốn nắng ở những góc đường để chờ đợi đêm về, khi cái nóng từ bốn bức vách tôn bắt đầu hạ nhiệt.
Cách dãy trọ của ông Phong không xa, chúng tôi gặp bà Nguyễn Thị Lan (60 tuổi) đang ngồi trước hẻm để “lánh nạn” cái nắng. Căn phòng 15 m2 của bà có thiết kế trần thấp, chỉ cách sàn chừng 2 m, khiến khoảng cách giữa đỉnh đầu người ở và mái tôn trở nên quá gần. Dù căn phòng trọ nằm sát bờ kênh nhưng cũng không mát hơn bao nhiêu.
Để chống chọi, cứ 13 giờ trưa, bà Lan lại phải làm một cuộc “di cư” ra đầu hẻm ngồi hóng gió đến 16 giờ chiều mới dám trở vào phòng. “Buổi trưa ở trong đấy nóng như lò nung, thà ra ngoài đường ngồi hít gió trời còn mát hơn”, bà Lan nói. Hằng ngày, bà mặc quần tất dày kín chân để da không bị rát khi ngồi ở ngoài đường.
Giữa những ngày thời tiết khắc nghiệt, việc thích nghi và tìm đủ mọi cách để chống nóng đã trở thành thói quen của người dân, nhằm bảo vệ sức khỏe của bản thân mình.
Ở TP.HCM, đi xe đạp giờ tan tầm đồng nghĩa với thời gian "chôn chân" trên đường lâu hơn, nối dài cảm giác mệt mỏi. PV Thanh Niên vừa có trải nghiệm "ngược đời", đó là đạp xe vào giờ cao điểm. Hành trình không chỉ thử thách về thể lực, giúp mở ra những góc nhìn mới mà còn là buổi tập thể dục "2 trong 1" thú vị.
Hơn 17 giờ, ngày 17.4, PV bắt đầu hành trình đạp xe 24 km từ trụ sở Báo Thanh Niên, đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Xuân Hòa về nhà ở phường Long Bình. PV sử dụng xe đạp gấp - loại xe nhỏ, có thể gấp gọn, thuận tiện mang lên metro, xe buýt...
Đường phố giờ tan tầm đông đúc, dù bạn di chuyển bằng phương tiện nào cũng khó mà đi nhanh. Giữa dòng xe cộ, chiếc xe đạp gấp lọt thỏm nhưng lại giúp việc di chuyển linh hoạt hơn.
Nhiều người điều khiển xe máy trong lúc dừng đèn đỏ tò mò, hỏi PV: "Người lớn mà đạp xe nhỏ xíu vậy? Xe nhỏ đạp mỏi chân không?..." Cuộc đối thoại vài giây làm rút ngắn thời gian chờ đợi. Đèn xanh bật lên, đoàn xe máy vụt qua, PV túc tắc tiếp tục hành trình.
Thử thách đầu tiên là vượt qua cầu Ba Son. Là người đang sống ở TP.HCM, độc giả từng có trải nghiệm đạp xe qua cây cầu này chưa?
Khi đi xe máy lên dốc cao, bạn chỉ cần ngồi yên và vặn thúc ga. Thao tác nhỏ gần như chẳng tốn năng lượng, bạn đã qua cầu nhanh chóng. Còn khi đạp xe, bạn cần nỗ lực hơn, tập trung hơn vào từng vòng quay. Bạn sẽ mệt, sẽ thở gấp, sẽ phải tháo khẩu trang chắn bụi ra cho dễ thở…
Nhưng chắc chắn, bạn sẽ thấy cơn gió từ sông Sài Gòn phả vào mặt bỗng dưng mát hơn ngày thường. Chẳng phải nhiều người khi cảm thấy mệt mỏi hay căng thẳng cũng muốn có được giây phút thư giãn, ngồi ở bờ sông đón cơn gió mát hay sao?
Xuống dốc cầu Ba Son, đạp xe thêm khoảng 2 km nữa, bạn đến giao lộ Mai Chí Thọ - Nguyễn Cơ Thạch, nơi có làn đường riêng của xe đạp.
Làn xe đạp ở TP.HCM đưa vào sử dụng ngày 31.12.2025, tổng chiều dài gần 6 km. Làn được cải tạo trên vỉa hè rộng, bắt đầu từ đoạn giao Mai Chí Thọ với đường Nguyễn Cơ Thạch đến D1.
Đối lập với cảm giác nguy hiểm khi đi giữa dòng xe cộ trên những cung đường trước đó, làn xe đạp tạo cho bạn sự an toàn tuyệt đối. Khi đạp xe ở đây, bạn sẽ có cảm nhận như mình được tách khỏi nhịp sống đô thị, tách khỏi dòng người đi xe máy. Bạn cũng sẽ thấy thư giãn nhờ hàng cây phủ xanh mát rượi.
Theo ghi nhận của PV, giờ tan tầm không có quá nhiều người đi xe đạp trên làn riêng. PV chỉ gặp 1 học sinh, 1 thanh niên và vài người chạy bộ trên vỉa hè. Tuy nhiên, khi đến giao lộ Mai Chí Thọ và Trần Quý Kiên, PV thấy một người đàn ông đi xe máy đang chờ đèn đỏ ngay trên làn xe đạp. Tình trạng lấn chiếm, đi sai làn đường vẫn xảy ra.
Rời đại lộ Mai Chí Thọ thì trời tối. Đường sá vẫn đông đúc. Không khí vùng ven thành phố dịu mát hơn. Di chuyển vào ban đêm, người đạp xe cần lưu ý quan sát đoạn đường có nhiều ổ gà và trang bị đèn nháy, áo phản quang... để đảm bảo an toàn.
Đọng lại sau chuyến đi không phải là cảm giác mệt mỏi mà là niềm hạnh phúc khi đi trên làn riêng xe đạp. Ở Việt Nam, mấy chục năm qua xe đạp là phương tiện di chuyển chính của nhiều thế hệ, nhiều đối tượng, đặc biệt là học sinh. Tuy nhiên, hạ tầng giao thông vắng bóng làn đường xe đạp.
Sau thời gian sử dụng, tuyến đường này đánh dấu bước ngoặt của TP.HCM trong quá trình "trả lại vị thế cho xe đạp". Quãng đường gần 6 km không dài, chưa đủ kết nối... nhưng đây là viên gạch đầu tiên để thành phố đánh giá hiệu quả để nhân rộng.
Làn đường còn tác động đến tâm lý người dân, xóa bỏ định kiến cho rằng đi xe đạp ở TP.HCM không an toàn. Ngoài ra còn tiếp thêm động lực cho những ai muốn đạp xe đi làm thay cho xe máy - xu hướng của giao thông xanh và bền vững.
Gần 19 giờ, PV về đến nhà ở phường Long Bình, kết thúc hành trình 24 km trong gần 2 tiếng. Thời gian có vẻ dài, quãng đường có vẻ xa nhưng bù lại là cảm giác hài lòng.
Thay vì mất hơn 1 tiếng ngồi trên xe máy về nhà, rồi tốn thêm 1 tiếng chạy bộ tập thể dục, PV kết hợp cả hai vào một hành trình trải nghiệm. 2 tiếng đạp xe đâu phải vì rảnh rỗi, mà để cuộc sống có thêm trải nghiệm thú vị phải không?
Việc duy trì song song quá nhiều chủng loại nhiên liệu trong thời gian dài có thể gia tăng chi phí logistics, phân phối và giảm hiệu quả chuyển đổi năng lượng xanh. Quan điểm này đang nhận được nhiều ý kiến đồng tình từ các chuyên gia và doanh nghiệp trong ngành. (trang 13)
Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump thành lập quỹ bồi thường cho những "nạn nhân của bộ máy tư pháp" đã gây phản ứng kịch liệt từ phe đối lập và cả trong đảng Cộng hòa. (trang 23)
Việc Mỹ và Iran có thể đạt thỏa thuận để hướng đến hòa bình có thể gây ra nhiều bất lợi cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhất là khi ông sắp bước vào cuộc bầu cử đầy khó khăn. (trang 24)
Tuyến metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên chính thức vận hành thương mại từ ngày 22.12.2024, đánh dấu lần đầu tiên TP.HCM có hệ thống đường sắt đô thị đi vào khai thác.
Chỉ sau một năm vận hành, tuyến metro đã nhanh chóng trở thành một trong những phương tiện giao thông công cộng được người dân đón nhận, thực hiện hơn 78.000 chuyến tàu an toàn, đưa đón gần 19 triệu lượt hành khách đúng giờ và trở thành một trong những hệ thống giao thông công cộng có độ tin cậy cao nhất thành phố.
Những đoàn tàu metro số 1 vận hành đúng giờ mỗi ngày là phần dễ nhận thấy nhất của một công trình hiện đại. Thế nhưng, phía sau những đoàn tàu đó là một hệ thống hạ tầng điện đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước. Với các hệ thống đường sắt đô thị hiện đại, độ tin cậy của nguồn điện luôn được xem là một trong những yếu tố quyết định đến khả năng vận hành liên tục, an toàn và chính xác của toàn tuyến.
Không chỉ hiện diện trên những đường ray, metro số 1 còn được nâng đỡ bởi một hệ thống hạ tầng điện vận hành âm thầm của Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), với nhiệm vụ bảo đảm dòng điện liên tục 24/7 cho toàn bộ hệ thống, từ sức kéo đoàn tàu, tín hiệu điều khiển, thông tin liên lạc đến các thiết bị an toàn.
Nhìn từ metro số 1 có thể thấy rõ hành trình phát triển của ngành điện thành phố suốt nửa thế kỷ qua: điện luôn đi trước một bước để tạo nền tảng cho những công trình mang tính biểu tượng và những động lực tăng trưởng mới.
Không chỉ riêng metro số 1, ngành điện đang tiếp tục chuẩn bị hạ tầng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của hệ thống đường sắt đô thị TP.HCM. Thành phố đặt mục tiêu triển khai 6 tuyến và đoạn tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 187 km, tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 17 tỉ USD trước năm 2030. Trong đó, metro số 2 Bến Thành - Tham Lương và nhiều đoạn tuyến kết nối mới đang được xúc tiến đầu tư.
Đảm bảo nguồn điện ổn định cho các tuyến metro tương lai chỉ là một phần trong những đóng góp thầm lặng mà EVNHCMC đang thực hiện đối với quá trình phát triển của thành phố.
Nếu nhìn lại chặng đường 50 năm, dấu ấn của EVNHCMC hiện diện trong hầu hết mọi cột mốc phát triển của TP.HCM. Từ khôi phục và mở rộng hệ thống điện sau năm 1975, đưa điện đến hàng triệu hộ dân để phục vụ công cuộc tái thiết; đến đồng hành cùng làn sóng công nghiệp hóa và thu hút FDI thông qua việc bảo đảm điện cho các khu chế xuất Tân Thuận, Linh Trung, các khu công nghiệp, cảng biển và trung tâm logistics.
EVNHCMC cũng góp phần bảo đảm hạ tầng năng lượng cho hàng loạt công trình động lực của thành phố như Khu Công nghệ cao TP.HCM, Khu đô thị mới Thủ Thiêm, cảng Cát Lái, hệ thống bệnh viện, sân bay, trung tâm thương mại và mạng lưới hạ tầng đô thị hiện đại. Song song đó là quá trình tiên phong xây dựng lưới điện thông minh, tự động hóa vận hành và chuyển đổi số, giúp TP.HCM trở thành một trong những địa phương có chất lượng cung cấp điện hàng đầu cả nước.
Sau nửa thế kỷ phát triển, TP.HCM đang được định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị tích hợp, đa trung tâm. Trong đó, cấu trúc tổng thể được hình thành theo định hướng "một không gian - ba vùng - một đặc khu", vùng lõi sẽ đóng vai trò trung tâm tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, kết nối với các động lực tăng trưởng mới của thành phố.
Thủ Thiêm hướng tới trở thành trung tâm tài chính quốc tế; mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) dọc các tuyến metro mở ra dư địa lớn về phát triển đô thị và thương mại; Cần Giờ trở thành cực tăng trưởng mới dựa trên kinh tế biển và cảng trung chuyển quốc tế; cùng hệ thống logistics, cảng biển, các tuyến vành đai và làn sóng đầu tư vào bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu.
Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 cũng đang mở ra nhu cầu điện năng mới. Từ xe máy điện, ô tô điện, xe buýt điện đến các trung tâm dữ liệu, nhà máy công nghệ cao hay hệ thống metro, tất cả đều cần một hạ tầng điện đủ mạnh, vận hành ổn định và có độ tin cậy cao.
Để những cực tăng trưởng mới phát huy hiệu quả, điện năng không đơn thuần là hàng hóa thiết yếu mà đã trở thành hạ tầng chiến lược. Các trung tâm tài chính, khu công nghệ cao, hệ thống logistics, cảng biển, đô thị TOD hay nền kinh tế số đều đòi hỏi nguồn điện liên tục 24/7. Chính vì vậy, việc EVNHCMC đầu tư các trạm biến áp 220 kV, 110 kV, phát triển lưới điện thông minh và nâng cao năng lực cung ứng điện cho khu Đông, khu Nam thành phố đang tạo nền tảng cho các dư địa tăng trưởng mới của TP.HCM trong nhiều thập niên tới.
Từ trung tâm tài chính Thủ Thiêm, đô thị sáng tạo Thủ Đức đến cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và các trung tâm logistics mới, TP.HCM đang kiến tạo những động lực tăng trưởng cho nhiều thập kỷ tới. Tương tự metro số 1, thành công của các dự án này sẽ bắt đầu từ những hạ tầng nền tảng được chuẩn bị trước, trong đó có điện năng.
Nếu metro số 1 là biểu tượng của thành phố đang chuyển mình, thì những dòng điện âm thầm vận hành chính là nền tảng hướng tới tương lai. Nửa thế kỷ qua, EVNHCMC đã đi cùng thành phố mang tên Bác trên hành trình phát triển. Và ở chặng đường phía trước, điện vẫn sẽ là hạ tầng đi trước một bước trên con đường nuôi dưỡng khát vọng tăng trưởng của thành phố trong "kỷ nguyên vươn mình của dân tộc".
