Năm 2007, ở tuổi 56 Deborah Santana quyết định chấm dứt cuộc hôn nhân với nghệ sĩ guitar từng đoạt giải Grammy Carlos Santana.
Trong 34 năm chung sống, Deborah dành phần lớn thời gian hỗ trợ chồng xây dựng sự nghiệp và nuôi dạy 3 con. Ở tuổi xế chiều, bà nhận ra cuộc sống ấy không thỏa mãn con người mình. “Tôi đã dành quá nhiều năm để thúc đẩy sự nghiệp của chồng mà bỏ quên đam mê của bản thân”, Deborah, nhà hoạt động xã hội 75 tuổi, cựu phó chủ tịch Santana Management, ở Los Angeles, nói.
Khi ly hôn, bà nói dù biết sẽ có lúc cô đơn nhưng vẫn tin đó là lựa chọn đúng.
Theo nghiên cứu của tờ New York Times, gần 40% các vụ ly hôn tại Mỹ hiện nay là của những cặp vợ chồng trên 50 tuổi. Sau nhiều thập kỷ gia tăng, xu hướng “ly hôn xám” chững lại đôi chút sau đại dịch nhưng vẫn duy trì ở mức cao.
Luật sư ly hôn Nicole Sodoma cho rằng nhiều người thuộc thế hệ Baby Boomer (1946-1964) và Gen X (1965-1980), cho biết không muốn dành 20-30 năm còn lại trong một cuộc hôn nhân không hạnh phúc.
Theo Deborah phụ nữ cùng thế hệ được nuôi dạy để luôn đặt hôn nhân lên trên bản thân. Bà hy vọng điều đó thay đổi. “Tôi muốn các cô gái trẻ đừng ngại bước ra khỏi vùng an toàn. Hôn nhân không còn là điều bắt buộc”, bà nói.
Deborah tái hôn năm 2015 nhưng cuộc hôn nhân thứ hai cũng kết thúc sau bốn năm. Trải nghiệm đó giúp bà nhận ra cuộc sống độc thân và tự lập mới thực sự phù hợp với mình.
Theo luật sư Nicole Sodoma, “ly hôn tuổi hoa râm” nở rộ do phụ nữ đang định nghĩa lại nửa sau cuộc đời. Sự độc lập về tài chính, tuổi thọ cao hơn và những thay đổi trong văn hóa xã hội mang đến cho họ nhiều lựa chọn hơn các thế hệ trước.
“Tuy nhiên, ly hôn ở tuổi trung niên hiếm khi diễn ra đột ngột. Đó thường là kết quả của nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ, với những nhu cầu không được đáp ứng, khoảng cách ngày càng lớn hoặc cuộc sống chung chỉ còn như hai người bạn cùng phòng”, bà nói.
Nhà tâm lý học lâm sàng Navvab Tadjvar ở Beverly Hills cũng nhận thấy ly hôn ngày càng được nhìn nhận như một sự tái sinh thay vì thất bại.
“Hôn nhân ngày nay không còn mang ý nghĩa biểu tượng như trước. Những thay đổi trong xã hội khiến việc ly thân ít bị kỳ thị hơn và việc ưu tiên bản thân trở nên dễ được chấp nhận”, ông nói.
Elaine Goodzen, 66 tuổi, ở California, vẫn nhớ rõ khoảnh khắc khiến bà quyết định kết thúc cuộc hôn nhân kéo dài 22 năm.
Một lần sau khi lái xe về nhà, bà phải nhập viện cấp cứu vì nghi đau tim. Bà gọi chồng, đề nghị ông lái xe khoảng 90 phút để về nhà trông nom cậu con trai 12 tuổi trong trường hợp bà phải nằm viện qua đêm. Ông từ chối.
Hiếm khi gia đình bà K.P. (76 tuổi, tỉnh Đồng Tháp) mới có dịp đông đủ con cháu như đợt nghỉ lễ vừa rồi. Nhưng ngoài khoảnh khắc quây quần bên mâm cơm, phần lớn thời gian còn lại lũ trẻ "mất hút" trong thế giới game. Mỗi đứa dán mắt vào điện thoại thay vì tương tác với người xung quanh.
Gần 13h ngày 2-5, hai anh em T. vẫn dính chặt vào chiếc ghế tại tiệm net dù đã gần năm tiếng "cày" game liên tục. 12 tuổi, T. khoe có kinh nghiệm sáu năm chơi game online và đã nghỉ học. Phớt lờ lý do nghỉ học, T. chỉ hào hứng khi nói về game, từng chơi nhiều game trực tuyến và gần đây chủ yếu "cày" Roblox.
Thi thoảng trong lúc nói chuyện, T. chửi thề, nói chuyện tục với đám bạn đang chơi chung. Còn em trai T. khoe vừa xin mẹ được 1 triệu đồng để nâng cấp nhân vật trong game của mình.
22 tuổi, T.Đ.T. (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) kể theo rủ rê của bạn bè đã thử sức với game "Liên minh huyền thoại" tại quán net. Sau đó T. nạp tiền để sở hữu những con tướng, bộ trang phục bắt mắt, có thời điểm nạp đến 2 triệu đồng, số tiền không nhỏ với cậu học sinh cấp II thời đó.
"Lúc dịch COVID-19, thời gian rảnh rỗi nhiều nên tôi chơi 4-5 tiếng vào cuối tuần. Tôi vẫn giữ được kết quả học tập nên ba mẹ không la rầy nhiều. Hồi đại học tôi vẫn thường xuyên chơi game với bạn bè", T. kể.
T. nói không thấy tổn hại sức khỏe gì nhưng thời gian vắng tiết trên lớp có tăng lên. Cứ học hành áp lực T. lại chơi vài ván game giải khuây rồi lướt mạng xã hội, xem phim... đến khuya và không ít lần trốn học vì thức khuya quá sáng dậy không nổi.
Dù có quy định không được hoạt động từ 22h đến 8h sáng hôm sau song nhiều tiệm net lại sống nhộn nhịp nhất khung giờ đó, mặc kệ quy định. Lúc 0h ngày 28-4, tiệm net trong hẻm số 2 đường Nguyễn Gia Trí (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) đóng cửa im lìm mà nhìn vào ai cũng nghĩ đã nghỉ cho đến khi một nam thanh niên bấm chuông. Cánh cửa cuốn kéo lên, người này nhanh chóng bước vào, cửa đóng lại như cũ.
Theo chân vị khách vừa bấm chuông bước vào bên trong là cả một không gian hoàn toàn khác với hình ảnh vắng vẻ bên ngoài, xe máy chật kín tầng trệt. Biết khách lần đầu đến chơi, nhân viên bình thản giới thiệu khách vãng lai 10k/1h (10.000 đồng/giờ), hội viên là 5k/1h, nạp 50k được tặng 10k, nạp 100k tặng 25k. Đặc biệt, "combo đêm" chỉ 35k (35.000 đồng) khách được chơi từ 23h đến 7h sáng và còn được tặng nước uống.
Sau khi được tạo tài khoản, một nhân viên khác dẫn khách lên lầu 2 đã có sẵn hơn chục game thủ đang say sưa trước màn hình. Ai cũng đeo tai nghe, chẳng thèm để ý xung quanh, mọi thứ đều bình thường dù đang trong giờ cấm theo quy định.
Ngồi cạnh bên, H. (21 tuổi, quê Đắk Lắk) dần cởi mở sau vài câu bắt chuyện. H. khoe đây là tiệm quen vì gần trường đại học đang học. "Cày" game xuyên đêm, có hôm đến 4h-5h sáng với H. là bình thường. Suốt cuộc trò chuyện, mắt H. không rời màn hình, tay gõ phím, rê chuột liên hồi dù vẫn chuyện trò rôm rả.
Không ít tiệm net khác hoạt động xuyên đêm, không hề che giấu. Gần 2h, tiệm net trên đường Hoa Cúc (phường Cầu Kiệu) vẫn rộng cửa, nhân viên ngồi ghi vé xe, liên tục đón khách và hướng dẫn lên phòng máy. Nhân viên thu ngân cũng giới thiệu gói "combo đêm" để tiết kiệm chi phí, tiệm có hai khu máy ở tầng 1 và 2, khách tùy ý chọn chỗ ngồi.
Nhiều tiệm game phục vụ xuyên đêm khác cũng có mức giá tương tự. Không cơ sở nào kiểm tra độ tuổi khách đến chơi hay nhắc nhở điều kiện tham gia các trò chơi, chỉ cần đón khách, thu tiền còn người chơi sử dụng dịch vụ thế nào mặc kệ.
Kỷ niệm Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18-4, chương trình chung của Liên hợp quốc về hòa nhập người khuyết tật (UNJP), Viện Khoa học giáo dục Việt Nam và Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Đà Nẵng (IERC) vừa có tổng kết các mô hình thí điểm giáo dục hòa nhập và chăm sóc ban ngày cho trẻ khuyết tật.
Cụ thể, từ tháng 10-2024 đến tháng 4-2026 tại Đà Nẵng, các học sinh khiếm thị thuộc chương trình đã có thể tự học, tham gia các hoạt động trên lớp nhờ 147 đầu sách giáo khoa được chuyển sang định dạng EPub trên thư viện số mở, kèm một ứng dụng đọc sách tiếng Việt.
Giáo viên và cán bộ cũng được đào tạo phương pháp giảng dạy linh hoạt, phù hợp người học và xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân.
Qua đó, từng học sinh được nắm bắt nhu cầu học tập phù hợp.
Với mô hình chăm sóc ban ngày, trẻ khuyết tật nặng được rèn luyện kỹ năng sống, chăm sóc chuyên biệt, từ đó cha mẹ các em hưởng lợi khi có thể duy trì việc làm, thu nhập. Đặc biệt, học sinh khuyết tật được giáo dục giới tính, tự chăm sóc, bảo vệ bản thân trong chương trình chính khóa.
Qua 14 khóa tập huấn, các mô hình tiếp cận 260 giáo viên, học sinh, phụ huynh. Trong đó, 80% người tham gia cho biết mô hình đã nâng cao năng lực, cải thiện kết quả học tập của trẻ.
Theo UNDP Việt Nam, các mô hình cũng cần được lồng ghép vào hệ thống cung cấp dịch vụ công và ngân sách địa phương thay vì duy trì dưới dạng dự án độc lập. Mô hình đào tạo giảng viên nguồn cần được mở rộng để hình thành đội ngũ chuyên nghiệp song song với huy động nguồn lực Nhà nước, tư nhân, đối tác phát triển.
Bơ hái khỏi cây mới bắt đầu sinh ra lượng lớn ethylene, loại khí giúp làm mềm lớp vỏ và chuyển hóa tinh bột thành đường, tạo vị béo. Nhiệt độ, độ ẩm và sự lưu thông không khí ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ của quá trình này.
Để bơ chín nhanh, có thể đặt quả ở cửa sổ hoặc nơi ấm áp, có ánh nắng. Hơi ấm giúp bơ chín trong khoảng hai đến bốn ngày. Trong quá trình này cần xoay quả thường xuyên để bơ chín đều.
Để rút ngắn thời gian xuống 1-3 ngày, có thể đặt bơ trong túi giấy cuộn kín nhằm giữ lại khí ethylene. Việc đặt thêm táo hoặc chuối trong túi giúp tăng lượng khí này, đẩy nhanh quá trình làm mềm vỏ. Cần kiểm tra hàng ngày để tránh quả chín quá.
Nhiều người sử dụng lò nướng hoặc lò vi sóng để làm mềm bơ. Tuy nhiên, nhiệt độ cao chỉ làm bơ mềm do mất nước chứ không tạo được độ béo tự nhiên. Lò vi sóng cũng có thể khiến bơ chín không đều, với tình trạng chỗ nhão và chỗ dai.
Bơ chín có thể được nhận biết qua ba dấu hiệu. Về màu sắc, một số giống bơ vỏ sẫm chuyển sang màu tím đen và vỏ sần hơn khi chín, trong khi các giống vỏ xanh thường thẫm màu nhẹ hoặc giữ nguyên màu. Về độ đàn hồi, khi bóp nhẹ hai đầu quả, nếu hơi lún là bơ đã chín, còn cứng là chưa đạt. Về phần cuống, cuống rời dễ dàng, phần thịt dưới cuống có màu xanh tươi, nếu chuyển nâu là đã quá chín.
Trường hợp cắt đôi bơ khi chưa chín, có thể đặt hạt vào lại vị trí cũ, quét nước cốt chanh lên hai mặt cắt rồi áp hai nửa lại với nhau. Sau đó bọc kín bằng màng bọc thực phẩm hoặc cho vào hộp kín, bảo quản trong tủ lạnh và kiểm tra độ mềm định kỳ.
Khi bơ chín đồng loạt, có thể bảo quản những quả còn hơi xanh trong tủ lạnh để làm chậm quá trình chín. Nhiệt độ thấp giúp giảm tốc độ giải phóng ethylene, kéo dài thời gian thêm khoảng ba đến năm ngày. Tuy nhiên, không nên bảo quản bơ còn quá cứng trong tủ lạnh vì có thể ảnh hưởng đến quá trình chín tự nhiên.
