Những ngày qua, Tuổi Trẻ đã phản ánh tình trạng nhiều chủ cơ sở kinh doanh lúng túng với quy định phải đóng phi bản quyền khi mở nhạc để phục vụ khách hàng.
Nhiều bạn đọc đã phản hồi, thắc mắc xung quanh quy định này. Chuyên gia Nguyễn Thị Lâm Nghi, Trường đại học Kinh tế – Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM) giải đáp để bạn đọc rõ hơn.
Quy định các chủ quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, quán bar… phải trả phí bản quyền khi mở nhạc đã có trong Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (có hiệu lực ngày 1-7-2006) và các luật sửa đổi bổ sung.
Theo đó, các cá nhân, tổ chức sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã được công bố hợp pháp vào hoạt động kinh doanh, thương mại thì không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả của các tác phẩm.
Ngoài bản quyền cho chủ sở hữu tác phẩm, các tổ chức, cá nhân còn phải trả tiền bản quyền cho những người liên quan như người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức phát sóng.
Số tiền bản quyền phải trả có thể do các chủ quán cà phê, quán bar, nhà hàng… thỏa thuận với từng chủ sở hữu hoặc người liên quan.
Nếu không thỏa thuận được thì các bên có thể thu, trả phí theo nghị định Nghị định 17 năm 2023 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan.
Thời gian trả tiền bản quyền tính từ khi các tổ chức, cá nhân phát nhạc vào mục đích kinh doanh, thương mại.
Ngoài ra, các bên có thể khởi kiện ra tòa án để giải quyết tranh chấp.
Cần lưu ý rằng, việc trả phí bản quyền đối với các bản ghi âm nhạc bao gồm sử dụng trực tiếp bản ghi (ví dụ mở một đĩa CD) hay mở nhạc trên các nền tảng trung gian trực tuyến như Youtube, các ứng dụng âm nhạc như Spotify hay thậm chí mở nhạc qua radio hay tivi.
Ví dụ, quán cà phê mở một video ca nhạc mà trong đó ca sĩ A trình diễn ca khúc của nhạc sĩ B, do công ty C sản xuất thì chủ quán phải trả tiền bản quyền cho ca sĩ (chủ sở hữu biểu diễn), nhạc sĩ B (chủ sở hữu bài hát), và công ty C (chủ sở hữu bản ghi).
Cái khó cho những người chủ quán bar, cà phê, nhà hàng (các tổ chức, cá nhân sử dụng bản ghi cho hoạt động kinh doanh, thương mại) là cần liên hệ với ai để trả phí.
Mỗi ngày, một quán cà phê hay nhà hàng có thể phát vài chục bài hát trở lên, mỗi tháng phát vài chục video ca nhạc. Nếu phải liên hệ hết các tác giả và những người có liên quan để trả phí bản quyền sẽ tạo nên chi phí tuân thủ cực kỳ tốn kém.
Trên thực tế, có một phương thức khác mà chủ cơ sở kinh doanh cần biết để tiết kiệm thời gian, công sức mà vẫn đảm bảo được nghĩa vụ bản quyền đó là thông qua các tổ chức quản lý tập thể quyền.
Hiện nay, nhiều chủ sở hữu đã ủy quyền cho các tổ chức này thay mặt họ thu tiền bản quyền của người sử dụng.
Như Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho chủ thể quyền đối với tác phẩm âm nhạc, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) là đại diện cũng như bảo vệ quyền liên quan của các nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình tại Việt Nam.
Hai tổ chức này đều công bố mức chi trả tiền bản quyền trên website chính thức.
Mức cụ thể áp dụng cho quán cà phê, giải khát của RIAV (*):
Biểu mức 2018 áp dụng cho nhà hàng, quán cà phê của VCPMC (**):
Theo điều 34.5 của Nghị định 17, nếu người sử dụng không trả phí trong 90 ngày kể từ khi sử dụng thì phải dừng sử dụng. Người sử dụng vẫn thanh toán tiền bản quyền cho thời gian thực tế đã sử dụng và chịu phạt (nếu có).
Bằng ngôn từ giản dị, bộc trực nhưng sâu sắc, Người đã đưa ra một hệ thống triết lý căn bản để phân định giữa 'cũ - mới', 'tốt - xấu'.
Trải qua gần 80 năm, lời chỉ dẫn ấy không hề mất đi tính thời sự. Ngược lại, đó đang là chiếc "kim chỉ nam" sắc bén giúp chúng ta nhận diện lực cản, khơi thông các nguồn lực để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Xuyên suốt tác phẩm, triết lý của Tân Sinh hiện lên gãy gọn qua 4 nguyên tắc cốt lõi: "Cái gì cũ mà xấu, thì phải bỏ... Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý... Cái gì cũ mà tốt, thì phải phát triển thêm... Cái gì mới mà hay, thì ta phải làm".
Bốn nguyên tắc ấy gắn kết chặt chẽ, tạo nên một vòng tròn phát triển hoàn chỉnh: Bài trừ cái xấu - Sửa đổi cái phiền - Phát huy cái tốt - Đón nhận cái mới. Tư duy của Người hoàn toàn xa lạ với thái độ phủ định quá khứ cực đoan, đồng thời kiên quyết chống lại sự bảo thủ, trì trệ. Đây chính là một "bộ lọc văn hóa" khoa học, giúp xã hội tiến lên bằng tinh thần "gạn đục khơi trong" thiết thực nhất.
Tuy nhiên, nhìn vào thực tế hôm nay, một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn chưa thực sự thấu suốt tư duy này, dẫn đến những biểu hiện lệch lạc làm kìm hãm dòng chảy phát triển.
Đáng ngại nhất là việc cố bấu víu vào "cái cũ mà xấu" vì tư duy lợi ích hoặc thói quen "phòng thủ" vị kỷ.
Đó là căn bệnh lười tư duy, ngại đổi mới, né tránh trách nhiệm, đùn đẩy công việc theo kiểu "khó thì dừng, chưa rõ thì xin ý kiến". Căn bệnh tham lam, vun vén lợi ích nhóm, tư duy nhiệm kỳ chính là "cái cũ xấu xí" chưa được dũng cảm cắt bỏ, làm xói mòn niềm tin của nhân dân.
Bên cạnh đó, việc duy trì "cái cũ phiền phức" cũng đang tạo ra những rào cản nặng nề. Đó là thủ tục hành chính rườm rà, máy móc; là thứ "văn chương hành chính" sáo rỗng, dài dòng trong các báo cáo, bài giảng lạm dụng thuật ngữ đao to búa lớn nhưng thiếu tính hành động, xa rời hơi thở cuộc sống.
Ngược lại, ở một thái cực khác, có nơi lại vội vã phủ nhận "cái cũ mà tốt", xa rời quần chúng. Đáng báo động hơn, một bộ phận cán bộ còn đánh tráo khái niệm giữa "cái mới tiến bộ" và "cái độc lạ nhất thời".
Thay vì tìm giải pháp thực chất cho dân, họ lại chạy theo những ý tưởng dị biệt, những mô hình "gắn mác" đổi mới khiên cưỡng để đánh bóng tên tuổi, biến cơ quan thành nơi thử nghiệm các phong trào bề nổi.
Từ thực trạng ấy, tác phẩm của Người để lại những bài học hành động đắt giá, đòi hỏi sự chuyển biến mạnh mẽ.
Trước hết, với đội ngũ cán bộ, đây là bài học về bản lĩnh "tự soi, tự sửa". Học Bác, người cán bộ hôm nay phải quyết liệt từ bỏ tư duy cầu an, sợ sai, sợ trách nhiệm. Muốn đổi mới thực chất, phải mạnh dạn dỡ bỏ những quy trình phiền hà theo kiểu "phiền dân, hại nước".
Phải chủ động đón nhận "cái mới mà hay" - từ tư duy quản trị số, ứng dụng công nghệ để minh bạch hóa công vụ, đến việc tối ưu hóa nguồn lực xã hội. Đồng thời, phải giữ cho được "cái cũ mà tốt" - đó là lòng tận trung với nước, tận hiếu với dân, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cao nhất.
Thứ hai, với nhân dân, đây là bài học về xây dựng nếp sống văn minh từ những việc nhỏ nhất. Phong trào xây dựng đời sống văn hóa cần đi vào chiều sâu bằng việc kiên quyết bài trừ hủ tục, thói phô trương, lãng phí trong cưới hỏi, tang ma, giỗ chạp.
Mỗi người dân cần chủ động tiếp thu nếp sống khoa học, bảo vệ môi trường, trở thành chủ thể năng động trong thời đại số. Đặc biệt, cần khơi thông nguồn "vốn xã hội" truyền thống: tình nghĩa xóm giềng, tinh thần tương thân tương ái, "tối lửa tắt đèn có nhau" để tạo nên sự đồng thuận lớn.
Đổi mới, suy cho cùng, không phải là điều gì quá xa xôi. Nó bắt đầu ngay từ việc mỗi người tự gạn lọc nếp nghĩ, lối sống và cách làm việc hằng ngày theo lời dạy của Bác.
Thấu suốt và thực hành triết lý "cũ - mới" của Tân Sinh chính là chiếc chìa khóa để chúng ta rũ bỏ lực cản lỗi thời, kế thừa giá trị vững bền, tự tin đón nhận tinh hoa thời đại để xây dựng một "đời sống mới" - một Việt Nam giàu mạnh, văn minh và hạnh phúc.
Sáng 9/4, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thừa ủy quyền Thủ tướng trình Quốc hội dự án Luật Hộ tịch sửa đổi. Nội dung đáng chú ý là quy định đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú của người dân.
Theo dự thảo, UBND cấp xã có thẩm quyền đăng ký các việc hộ tịch mà không bị giới hạn bởi nơi thường trú hoặc tạm trú. Các nội dung gồm khai sinh, kết hôn, giám hộ, giám sát việc giám hộ, nhận cha, mẹ, con, thay đổi thông tin hộ tịch, xác nhận tình trạng hôn nhân, khai tử.
Quy định này khác với hiện hành, khi việc cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do UBND cấp xã nơi thường trú thực hiện; trường hợp không có nơi thường trú thì thực hiện tại nơi tạm trú.
Dự thảo cũng bổ sung thẩm quyền cho UBND cấp xã trong việc cập nhật thông tin vào Sổ hộ tịch và cơ sở dữ liệu hộ tịch trên cơ sở bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền và các giấy tờ hộ tịch. Nội dung cập nhật bao gồm quốc tịch, xác định cha, mẹ, con, xác định lại giới tính, nuôi con nuôi và chấm dứt việc nuôi con nuôi, ly hôn, hủy việc kết hôn trái pháp luật, công nhận kết hôn, công nhận giám hộ.
Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết việc sửa đổi luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và khắc phục những hạn chế của Luật Hộ tịch năm 2014.
Dự thảo đặt mục tiêu hiện đại hóa công tác đăng ký, quản lý hộ tịch thông qua chuyển đổi số, cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí thực hiện. Người dân có thể thực hiện thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính và đăng ký trực tuyến toàn trình đối với phần lớn thủ tục.
Người yêu cầu được lựa chọn nộp hồ sơ và nhận kết quả theo hình thức trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính. Dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết việc triển khai trực tuyến toàn trình.
Về Sổ hộ tịch, dự thảo định hướng sử dụng chủ yếu dữ liệu điện tử; riêng đăng ký kết hôn vẫn duy trì đồng thời sổ điện tử và sổ giấy, do yêu cầu hai bên nam, nữ phải có mặt, thể hiện sự tự nguyện và ký xác nhận.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đồng tình với chủ trương đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính, cho rằng quy định này giúp giảm thủ tục, tăng tỷ lệ đăng ký trực tuyến và khai thác hiệu quả dữ liệu điện tử.
Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung quy định xử lý trường hợp thông tin từ nhiều nguồn có mâu thuẫn; đồng thời lưu ý các yêu cầu về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Ngoài ra, Chính phủ cần làm rõ lộ trình kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cũng như bảo đảm nguồn lực đầu tư hạ tầng công nghệ để triển khai hiệu quả.
Quốc hội dự kiến xem xét thông qua dự án Luật theo quy trình rút gọn.
Ngày 28-4, Tòa án nhân dân TP Huế tuyên án đối với 4 bị cáo trong vụ sai phạm tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Thừa Thiên Huế cũ, liên quan việc mua vắc xin ngoài quy trình đấu thầu, gây thất thoát hơn 1 tỉ đồng.
Theo cáo trạng, CDC Huế là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở Y tế, có chức năng thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên môn, trong đó có hoạt động tiêm chủng vắc xin dịch vụ. Việc mua sắm vắc xin phải tuân thủ quy định đấu thầu, toàn bộ nguồn thu từ tiêm chủng phải được hạch toán đầy đủ vào ngân sách đơn vị.
Tuy nhiên từ tháng 6-2020 đến tháng 12-2021, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, Hoàng Văn Đức (Giám đốc CDC Huế) cùng các bị cáo Trần Thị Kim Xinh (Phó khoa dược - vật tư y tế), Lê Nguyễn Thị Loan (nhân viên thu phí) và Hà Thúc Nhật (kế toán trưởng) đã bàn bạc, thống nhất mua vắc xin ngoài quy trình đấu thầu để đưa vào tiêm chủng dịch vụ.
Các bị cáo sử dụng danh nghĩa CDC Huế để liên hệ mua vắc xin từ nhiều công ty cung ứng nhưng thanh toán bằng tiền và tài khoản cá nhân.
Số vắc xin này được đưa vào tiêm song song với nguồn vắc xin mua đúng quy định, song tiền thu từ tiêm chủng không được hạch toán vào hệ thống kế toán của đơn vị.
Để hợp thức hóa, bị cáo Loan áp mức giá tiêm đối với vắc xin mua ngoài tương đương giá vắc xin trong thầu. Tuy nhiên số tiền thu được không nộp về đơn vị mà ghi bằng phiếu viết tay, chuyển cho bị cáo Xinh quản lý. Một phần tiền được dùng để thanh toán mua vắc xin, phần còn lại chi cho mục đích cá nhân, bồi dưỡng và ngoại giao.
Kết quả điều tra xác định, tổng số vắc xin mua ngoài đấu thầu gần 20.000 liều, trị giá hơn 4,7 tỉ đồng. Hành vi của các bị cáo gây thiệt hại cho CDC Huế hơn 1 tỉ đồng. Riêng bị cáo Hà Thúc Nhật chịu trách nhiệm hơn 168 triệu đồng do tham gia một số hợp đồng.
Hội đồng xét xử nhận định hành vi của các bị cáo nguy hiểm, xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước, làm thất thoát tài sản công và ảnh hưởng đến uy tín ngành y tế.
Trong đó, Hoàng Văn Đức giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu. Trần Thị Kim Xinh và Lê Nguyễn Thị Loan là đồng phạm tích cực, Hà Thúc Nhật tham gia với vai trò hạn chế hơn.
Tòa tuyên phạt Hoàng Văn Đức 5 năm 6 tháng tù, Trần Thị Kim Xinh 5 năm tù, Hà Thúc Nhật 1 năm tù và Lê Nguyễn Thị Loan 2 năm 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo.
Trước đó ông Hoàng Văn Đức và Hà Thúc Nhật đã được miễn án phạt tù ở vụ án vi phạm quy định đấu thầu trong mua sắm vật tư y tế chống dịch COVID-19 xảy ra vào giai đoạn 2020-2022.
