Quy trách nhiệm chủ đầu tư nếu không hoàn thành trạm dừng nghỉ cao tốc trước 30.4

Nhiều tiềm năm phát triển

Nghệ An tự hào là vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi giao thoa của nhiều sắc thái văn hóa đặc sắc từ vùng đồng bằng ven biển đến cộng đồng các dân tộc thiểu số miền Tây xứ Nghệ như Thái, Thổ, Mông, Khơ Mú, Ơ Đu. Địa phương sở hữu nguồn vốn văn hóa bản địa vô giá bao gồm hệ thống di tích lịch sử phong phú với gần 500 di tích được xếp hạng, các làng nghề truyền thống lâu đời và đặc biệt là Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh – Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Ngoài ra Nghệ An còn có hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đa dạng, phong phú, phân bố đồng đều khắp nơi. Địa phương có hàng trăm lễ hội truyền thống hàng năm, trong đó có hàng chục lễ hội nổi tiếng trước đã bị mai một, nay được phục hồi như các lễ hội đền Cuông, đền Cờn, đền Quả Sơn, đền Vua Mai, đền Bạch Mã, đền Hồng Sơn, chùa Sư Nữ… Miền núi phía Tây có các lễ hội Xăng Khan, Hang Bua, đền Chín Gian, đền Vạn… Gần đây tỉnh còn xây dựng nên một số lễ hội mới mang sắc thái hiện đại như lễ hội làng Sen (19/5), lễ hội sông nước Cửa Lò (30/4 - 1/5), lễ hội uống nước nhớ nguồn (27/7)…

Cùng với đó có hơn 2.500 di tích - danh thắng, với hàng trăm di tích lịch sử được xếp hạng quốc gia và cấp tỉnh. Đây cũng là nguồn lực quan trọng để phát triển một số ngành công nghiệp văn hóa của tỉnh nhà. Nhiều chuyên gia đánh giá rằng, Nghệ An không thiếu tài nguyên văn hóa, vấn đề cốt lõi nằm ở cách tổ chức khai thác để hình thành sản phẩm và thị trường. Du lịch – một cấu phần quan trọng của công nghiệp văn hóa – cho thấy dư địa phát triển lớn tại địa phương.

Thực tế chứng minh, du lịch – mắt xích đầu tiên của chuỗi công nghiệp văn hóa Nghệ An – đang tăng trưởng ấn tượng. Năm 2024, Nghệ An đón hơn 9,45 triệu lượt du khách, doanh thu đạt 28.569 tỷ đồng, trong đó doanh thu du lịch trực tiếp khoảng 11.160 tỷ đồng. Sang năm 2025, dù chịu tác động của thiên tai và sự cạnh tranh từ các điểm đến khác, toàn tỉnh vẫn đón khoảng 9,9 triệu lượt khách tham quan; khách lưu trú đạt hơn 6,22 triệu lượt, khách quốc tế khoảng 135.000 lượt. Tổng thu từ du lịch đạt 30.601 tỷ đồng, doanh thu du lịch trực tiếp khoảng 11.921 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy sức hút của các sản phẩm du lịch văn hóa – tâm linh, lễ hội và trải nghiệm bản địa, đồng thời phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của ngành du lịch trong chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa tỉnh nhà.

Dù sở hữu số liệu tăng trưởng khả quan, nhưng ngành công nghiệp văn hóa tại Nghệ An vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Nguồn nhân lực lĩnh vực văn hóa còn thiếu; cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa ở nhiều nơi xuống cấp; khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền còn lớn; thị trường công nghiệp văn hóa phát triển chưa tương xứng với tiềm năng; việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa còn hạn chế.

Khơi dậy "mỏ vàng" di sản

Bộ Chính trị đã đặt mục tiêu đưa Nghệ An trở thành trung tâm văn hóa của vùng Bắc Trung Bộ (Nghị quyết 39-NQ/TW). Đồng thời, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Chính phủ cũng giao chỉ tiêu rất cụ thể: đến năm 2030, công nghiệp văn hóa phải đóng góp 7% GDP và tăng lên 9% vào năm 2045. Để hiện thực hóa các cột mốc tham vọng này, Nghệ An xác định đây là một ngành kinh tế tạo ra giá trị gia tăng cực lớn thông qua các giải pháp đột phá.

Thời gian qua, tỉnh Nghệ An đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp quan trọng nhằm phát huy giá trị văn hóa xứ Nghệ, xây dựng con người Nghệ An phát triển toàn diện, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trong quá trình triển khai nghị quyết, Nghệ An xác định phát triển văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Công tác đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về phát triển văn hóa được chú trọng thực hiện từ tỉnh đến cơ sở. Tuyên truyền trên nền tảng số được đẩy mạnh, lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của quê hương xứ Nghệ.

Nghệ An đã tích cực tham mưu xây dựng nhiều chương trình, đề án về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Nổi bật là các chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát huy di sản văn hóa; các đề án bảo vệ và phát huy dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh; quy hoạch hệ thống di tích đến năm 2030, tầm nhìn 2050; quy hoạch Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên. Nhiều chính sách hỗ trợ hoạt động văn hóa cơ sở, bảo tồn di sản, hỗ trợ nghệ nhân, câu lạc bộ dân ca, đội văn nghệ truyền thống và phát triển du lịch tiếp tục được triển khai hiệu quả. Ngành văn hóa cũng đang tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững.

Cùng với bảo tồn di sản, Nghệ An đặc biệt quan tâm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh. Các phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa tiêu biểu tiếp tục được triển khai sâu rộng. Công tác quản lý và tổ chức lễ hội, xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước được tăng cường.

Bên cạnh đó, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa tiếp tục được đẩy mạnh. Tỉnh đã triển khai số hóa hồ sơ di tích, tài liệu Hán - Nôm; ứng dụng công nghệ số trong trưng bày tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh và Khu di tích Kim Liên. Việc xây dựng Đề án phát triển hệ thống truyền thông cơ sở dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông cũng đang được triển khai.

Trong phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch văn hóa, Nghệ An đang tập trung xây dựng nhiều sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng của địa phương như du lịch lịch sử - tâm linh, du lịch cộng đồng miền Tây, du lịch biển gắn với văn hóa và ẩm thực xứ Nghệ. Các sự kiện lớn như Festival du lịch Cửa Lò, Lễ hội Làng Sen, Festival dân ca Ví, Giặm, Festival ẩm thực lươn Nghệ An… tiếp tục được tổ chức nhằm quảng bá hình ảnh quê hương, thu hút du khách.

Đặc biệt, tỉnh nghiên cứu phát triển các chương trình biểu diễn thực cảnh nghệ thuật dân ca Ví, Giặm thành sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển kinh tế đêm và du lịch trải nghiệm. Một số chương trình như "Mote Show", "Choa Show", "Lời Ví neo sóng", "Lửa Xô viết", "Chuyện làng Sen"… đang được xây dựng để biểu diễn thường xuyên tại các điểm du lịch, di tích trọng điểm.

Tỉnh cũng tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống bảo tàng, di tích, thiết chế văn hóa; đẩy mạnh xã hội hóa và thu hút đầu tư vào các dự án văn hóa, du lịch quy mô lớn như không gian trải nghiệm số "Tinh hoa xứ Nghệ", trung tâm văn hóa đa chức năng, các khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và không gian sáng tạo.

Trong thời gian tới, Nghệ An sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách phát triển văn hóa; đẩy mạnh bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; tập trung triển khai các dự án tu bổ, tôn tạo di tích; tăng cường ứng dụng công nghệ số; phát triển mạnh du lịch văn hóa và các ngành công nghiệp văn hóa, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới…

Tại cuộc họp triển khai thực hiện Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới diễn ra gần đây, ông Thái Văn Thành – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW. Lãnh đạo tỉnh khẳng định, xác định phát triển văn hóa không phải là nhiệm vụ riêng lẻ của ngành văn hóa mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi trong giai đoạn mới: Phải gắn kết chặt chẽ giữa công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và chiến lược chuyển đổi số toàn diện. Đồng thời, Nghệ An cần tăng cường hơn nữa công tác truyền thông, quảng bá mạnh mẽ hình ảnh, thương hiệu địa phương ra thế giới, chủ động huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội hóa để tái đầu tư bền vững cho văn hóa. Những hành động quyết liệt này sẽ góp phần cùng cả nước xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Qua đó, phát huy tối đa "sức mạnh mềm" văn hóa xứ Nghệ, đóng góp trực tiếp và thiết thực vào sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn hội nhập mới.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Theo Thông tư số 50 quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam do Bộ Công Thương ban hành ngày 7/11/2025, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc.

Theo đó, trên thị trường chỉ còn xăng E10 và E5, các loại xăng truyền thống (xăng không chì) dừng lưu hành từ ngày 1/6/2026. Tuy nhiên, xăng E5 sẽ chỉ được duy trì đến hết ngày 31/12/2030.

Bộ Công Thương cho biết, sự chuyển đổi này phù hợp với xu hướng quốc tế. Hiện nay có hơn 60 quốc gia trên thế giới sử dụng xăng sinh học, nhiều nước đã áp dụng xăng E10 như nhiên liệu phổ biến.

Hiện các nhà cung cấp đã công bố giá xăng E10 trong vùng 23.660 - 25.550 đồng/lít (tùy từng doanh nghiệp và từng vùng). Giá xăng E10 hiện thấp hơn xăng RON95 từ 490 - 500 đồng/lít.

Cửa hàng đảm bảo nguồn cung

Chia sẻ trên báo 24h, bà Vương Thị Kim Thịnh, Cửa hàng trưởng Cửa hàng xăng dầu PVOIL Nghĩa Tân (TP.Hà Nội), cho biết sau khi ngừng bán xăng RON 95, sản lượng tiêu thụ xăng, dầu của cửa hàng vẫn khá ổn định. Bình quân mỗi ngày, cửa hàng bán được 18-18,6 m³, có thời điểm đạt 20-21m³/ngày.

"Một số khách hàng vào đổ xăng vẫn hỏi còn bán RON 95 không. Chúng tôi đã chủ động giải thích để khách yên tâm chuyển sang xăng sinh học" - bà Thịnh cho hay.

Các doanh nghiệp (DN) đầu mối lớn như Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOil) cũng xác nhận đã phủ bán xăng E10 tại các cửa hàng từ 2 tuần qua. Theo Petrolimex, để phủ bán xăng E10 trong toàn bộ hệ thống hơn 2.800 cửa hàng trên cả nước, từ nhiều tháng trước, tập đoàn đã triển khai các giải pháp tạo nguồn ethanol, hoàn thiện hệ thống kho bể, công nghệ phối trộn với 7 điểm pha chế, đồng thời chuẩn hóa quy trình kỹ thuật.

Tại TP.HCM, Petrolimex Sài Gòn xác nhận đến sáng 25/5, hệ thống đã bán xăng sinh học tại 138/138 cửa hàng. Trong đó, khu vực TP.HCM cũ có 82 cửa hàng, còn lại là các cửa hàng ở khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây.

Trong khi đó, PVOIL đã hoàn thành việc đưa xăng E10 vào bán tại toàn bộ hơn 1.000 cửa hàng xăng dầu trong hệ thống từ ngày 15/5. DN đầu mối này chủ động đầu tư, nâng cấp đồng bộ hệ thống pha chế tại các kho xăng dầu, từ bồn bể, đường ống công nghệ, hệ thống xuất nhập. Ngoài việc đầu tư 13 kho mới đủ điều kiện pha chế xăng E10, PVOIL còn chuyển đổi hạ tầng phối trộn xăng E5 sang phối trộn xăng E10.

Chất lượng xăng E10 thế nào?

Theo thông tin trên báo VTCnews, về chất lượng xăng E10, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, xăng E10 được nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá trước khi đưa ra bán rộng rãi. Bộ Công Thương cùng các chuyên gia, Hiệp hội sản xuất ô tô (VAMA), xe máy (VAMM) đã phối hợp đánh giá khả năng tương thích của phương tiện.

"Đến nay chưa ghi nhận phản ánh có cơ sở khoa học hoặc kết luận kỹ thuật chính thức nào cho thấy xăng E5, E10 gây ảnh hưởng phổ biến đến động cơ xe", ông Tân nói.

Trường hợp phát hiện nhiên liệu có dấu hiệu bất thường, Bộ Công Thương khuyến nghị người dân ngừng sử dụng, đồng thời phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc đơn vị cung cấp nhiên liệu, kiểm tra phương tiện tại cơ sở kỹ thuật uy tín.

"Nếu đủ bằng chứng để chứng minh lỗi do xăng E10 gây ra, đơn vị cung cấp xăng E10 chịu trách nhiệm trước tiên, sau đó đến cơ quan nhà nước quản lý xăng dầu", Bộ Công Thương nêu.

Tuy nhiên, với một số loại xe cũ hoặc ít được bảo dưỡng, cơ quan quản lý khuyến cáo người dân nên kiểm tra định kỳ hệ thống nhiên liệu và sử dụng dòng xăng theo hướng dẫn của nhà sản xuất để bảo đảm hiệu quả vận hành.

Cũng vì lý do này nên xăng E5 RON92 tiếp tục được bán để phục vụ các dòng xe cũ, chưa tương thích hoàn toàn với E10.

Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cũng cho biết việc chuyển đổi sang xăng E10 là xu hướng đã được nhiều quốc gia áp dụng từ nhiều năm trước.

So với xăng khoáng thông thường, E10 có khả năng hòa tan và làm sạch tốt hơn. Khi đưa vào sử dụng, nhiên liệu có thể cuốn theo các cặn bẩn tích tụ lâu ngày trong bồn chứa, đường ống hoặc hệ thống cung cấp nhiên liệu của phương tiện.

Các tạp chất này có thể gây tắc lọc xăng, ảnh hưởng đến bơm nhiên liệu hoặc hệ thống kim phun trên những phương tiện đã sử dụng lâu năm nhưng không được bảo dưỡng định kỳ.

"Đây không phải là hiện tượng E10 làm hỏng động cơ mà chủ yếu liên quan đến tình trạng bảo dưỡng của phương tiện", ông Bảo nhấn mạnh.

Theo Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, hầu hết các hãng sản xuất ô tô lớn trên thế giới như Toyota, Mercedes-Benz, BMW cùng nhiều nhà sản xuất Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu đều đã chấp thuận việc sử dụng E10.

Thông qua Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), nhiều hãng xe cũng đã có đánh giá chính thức về khả năng tương thích của phương tiện đối với E5 và E10. "Phần lớn các dòng xe sản xuất từ khoảng năm 2010 - 2011 trở lại đây đều có thể sử dụng E10", ông Bảo thông tin.

Về những lo ngại liên quan đến hiện tượng nóng máy hoặc tiêu hao nhiên liệu, các chuyên gia cho rằng mức tác động thực tế không lớn như nhiều người lo ngại.

Ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng nên về lý thuyết mức tiêu hao nhiên liệu có thể tăng nhẹ. Tuy nhiên, mức chênh lệch không đáng kể trên các dòng xe hiện đại. Trong khi đó, chưa có cơ sở kỹ thuật cho thấy E10 làm động cơ nóng hơn.

Dù vậy, các chuyên gia khuyến cáo nhóm xe đời cũ, đặc biệt là xe sử dụng bộ chế hòa khí, nên được kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống nhiên liệu trước khi chuyển sang E10. Việc vệ sinh đường ống dẫn nhiên liệu, thay lọc xăng hoặc kiểm tra các chi tiết cao su đã lão hóa sẽ giúp phương tiện vận hành ổn định hơn.

Trong khi đó, theo đại diện Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam, với các dòng xe máy được sản xuất và phân phối chính hãng trong nhiều năm gần đây, các hãng đã có quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và tính toán khả năng tương thích với nhiên liệu có pha ethanol ở tỷ lệ phù hợp như E5 hoặc E10.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Báo cáo gần đây của Sở Xây dựng TP.HCM cho thấy tính đến hết quý 2/2026, vật liệu xây dựng (VLXD) trên thị trường đã thiết lập những cột mốc giá mới. Đặc biệt, nhóm vật liệu cơ bản như cát và đá xây dựng ghi nhận mức tăng giá đáng kể, lần lượt lên tới 73% và 63% so với cùng kỳ năm trước. Như tại mỏ núi Ông Trịnh của Công ty CP Phước Hòa Fico, giá đá 1x2 trong tháng 5 là 215.000 đồng/m3 đã tăng lên 225.000 đồng/m3 vào tháng 6. Tương tự, một số mỏ khác vẫn duy trì mức giá cao từ tháng trước như mỏ đá Tân Mỹ có giá 209.500 đồng/m3, mỏ đá Tam Lập 3 là 250.000 đồng/m3, mỏ đá lô 14A núi Thị Vải khoảng 270.000 đồng/m3.

Trong khi đó, giá cát tại mỏ 55 xã Xuyên Mộc của Công ty TNHH Dịch vụ xây dựng XD Đại Lộc (P.Bà Rịa, TP.HCM) có giá khoảng 270.000 đồng/m3, tại mỏ cát suối nhánh hồ Dầu Tiếng của Công ty TNHH Thương mại dịch vụ vận tải Hòa Bình (P.Long Trường, TP.HCM) giá lên tới 340.000 đồng/m3…

Đáng nói, giá thực tế đến các nhà thầu còn cao hơn nhiều lần. Tham khảo tại các cơ sở kinh doanh với mặt hàng đá 1x2 được lập ngày 8.7 của Sở Xây dựng TP.HCM dựa trên báo cáo tình hình giá của UBND phường, xã và đặc khu cho thấy đang được niêm yết ở mức 720.000 - 780.000 đồng/m3. Với cát xây dựng, mức giá rẻ nhất đang niêm yết là 450.000 đồng/m3, cao nhất là 480.000 đồng/m3…

Một đại diện của Tập đoàn xây dựng Central, đang thi công nhiều dự án trọng điểm, cho biết các đại công trường đều đang thi công gấp rút nhưng giá VLXD tùy loại đã tăng từ 15 - 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu "chạy" thì chi phí đang vượt so với ngân sách đã ký, dừng thì trễ tiến độ, mất tiền thiết bị và con người, nên mỗi dự án tập đoàn đều phải xin điều khoản trượt giá với chủ đầu tư.

Một nhà thầu khác cũng khẳng định với việc giá cát, đá, nhựa đường, thép tăng như hiện nay, nếu không có giải pháp khắc phục sẽ làm cho các dự án đều đình trệ. Đặc biệt dự án đầu tư công do đã được phê duyệt dự toán từ trước mà không kịp thời điều chỉnh thì nhà thầu thua lỗ, sẽ kéo dài thời gian thực hiện, ảnh hưởng đến việc giải ngân đầu tư công nói chung.

Trước đó, Bộ Xây dựng cũng đã có công điện khẩn gửi UBND tỉnh Đồng Tháp cùng các tỉnh, thành liên quan yêu cầu tập trung tháo gỡ các khó khăn về giải phóng mặt bằng và nguồn vật liệu phục vụ dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận; bởi việc vướng mắc về mặt bằng và thiếu vật liệu đã đe dọa mục tiêu hoàn thành công trình vào giữa năm 2028…

Ngoài câu chuyện "bão giá" VLXD, nguồn nhân công, lao động cũng đang khiến các nhà thầu đau đầu. Hiện nay, cả nước đang đồng thời triển khai rất nhiều dự án, từ cao tốc Bắc - Nam, sân bay, cảng biển đến các dự án đô thị và công nghiệp. Nhu cầu nhân lực vì thế tăng lên rất nhanh và kéo theo chi phí leo thang. Đại diện một nhà thầu tại TP.HCM chia sẻ trong vòng một năm qua, công ty liên tục rao tuyển lao động nhưng cung không đủ cầu. "Cạnh tranh thu hút nhân công thì các chủ đầu tư tư nhân dễ "xoay" hơn các nhà thầu thực hiện dự án đầu tư công. Bởi khi chi phí tăng nhưng không có cơ chế điều chỉnh thì nhà thầu không thể tăng kịp thị trường để tuyển lao động; nếu tăng cao theo thị trường thì phải chịu lỗ. Đây là bài toán nan giải mà nhà thầu chưa có câu trả lời", vị này nói.

Đồng cảnh ngộ, đại diện Tập đoàn xây dựng Central thông tin, tập đoàn đang có khoảng 10.000 công nhân và cần thêm khoảng 5.000 người. Thế nhưng việc tuyển dụng lao động lúc này không hề dễ dàng vì giá nhân công đã tăng mạnh so với trước. Để có đủ nhân công làm việc trên các công trường, nhà thầu này đã phải thực hiện nhiều giải pháp, trong đó có việc tăng lương, luân chuyển lao động từ nơi thừa đến các khu vực còn thiếu, nhất là dự án Sân bay quốc tế Đà Nẵng. Không những vậy, một giải pháp được đưa ra là "nhập khẩu" nguồn lao động, nhất là từ các nước như Bangladesh, Congo...; nhưng về cơ bản, vấn đề nhân lực vẫn đang rất khó khăn.

Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng (VACC), ngành xây dựng đang đối mặt nhiều thách thức trong bối cảnh đầu tư công được đẩy mạnh. Đầu tiên là chi phí VLXD tăng cao nhưng đơn giá thực hiện không được điều chỉnh kịp thời. Giá VLXD do các sở xây dựng công bố ở nhiều địa phương thấp hơn giá mua thực tế từ 15 - 20%. Điều đó khiến những nhà thầu đã nhận dự án nhưng cũng khó thực hiện, thậm chí muốn trả lại vì càng làm càng lỗ. Bên cạnh đó, không ít dự án đầu tư công gặp khó khăn trong công tác chọn nhà thầu. Bởi khi chi phí thực tế cao hơn đáng kể so với chi phí được tính toán trong hồ sơ mời thầu, nhà thầu sẽ phải cân nhắc rất kỹ trước khi tham gia. Song song đó, tình hình khan hiếm lao động và chi phí nhân lực tăng mạnh cũng đẩy nhiều doanh nghiệp (DN) gặp khó khăn. Trên thị trường, các DN phải trả tiền lương cho lao động từ 700.000 - 1 triệu đồng/người/ngày nhưng đơn giá tiền lương bình quân theo công trình các dự án công chỉ khoảng 350.000 đồng/ngày.

Báo cáo của VACC chỉ ra một công nhân trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông mỗi năm chỉ tạo ra khoảng 500 - 600 triệu đồng giá trị sản lượng. Trong khi đó, tổng quy mô đầu tư công hiện nay đã lên tới khoảng 1 triệu tỉ đồng. Với khối lượng công việc như vậy, nguồn nhân lực hiện có của ngành xây dựng mới chỉ đáp ứng được khoảng 50 - 60% nhu cầu thực tế. Hay nói cách khác, mỗi năm ngành cần bổ sung khoảng 400.000 - 500.000 lao động, quy mô lực lượng có thể đạt 12 - 13 triệu người vào năm 2030. Tuy nhiên, khoảng 75% lao động hiện nay vẫn là thời vụ, chưa qua đào tạo bài bản, ảnh hưởng đáng kể đến năng suất và chất lượng thi công. "Chi phí tăng nhưng dự án đầu tư công không có cơ chế điều chỉnh phù hợp vì việc lập dự toán vẫn dựa trên các quy định về định mức, đơn giá chưa sát thực tế khiến DN khó kiểm soát hiệu quả. Điều này gây hệ lụy khiến các dự án có nguy cơ bị chậm tiến độ. Thời gian qua giải ngân đầu tư công ở nhiều ngành và địa phương còn chậm cũng một phần do nguyên nhân này", ông Nguyễn Quốc Hiệp chia sẻ.

Trước tình hình này, Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi UBND các địa phương yêu cầu tăng cường công tác quản lý, công bố giá VLXD; chỉ số giá xây dựng. Qua theo dõi, rà soát, Bộ Xây dựng nhận thấy thời gian qua các địa phương cơ bản đã tổ chức công bố kịp thời giá VLXD, chỉ số giá xây dựng đảm bảo đúng quy định, tuy nhiên vẫn còn một số trường hợp công bố chậm so với thời điểm được quy định, nhất là chỉ số giá xây dựng (hiện còn một số địa phương mới công bố tới thời điểm quý 4/2025); đồng thời giá công bố của một số loại VLXD như cát, đá xây dựng... chưa phản ánh đúng diễn biến trên thị trường.

Vì vậy, để đảm bảo tiến độ, chất lượng, phát huy hiệu quả đầu tư các công trình, dự án trọng điểm tại địa phương trong thời gian tới, Bộ Xây dựng đề nghị UBND các địa phương tiếp tục chỉ đạo thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng công bố giá VLXD đã được Bộ hướng dẫn trong thời gian vừa qua. Trong đó tập trung tăng cường công tác quản lý, bình ổn giá VLXD, kiểm soát giá VLXD, đặc biệt là các loại vật liệu như thép, xi măng, cát, đá xây dựng, nhựa đường...; xử lý kịp thời tình trạng găm hàng, thao túng giá, để công bố giá VLXD, chỉ số giá xây dựng đảm bảo phản ánh đúng giá thị trường. Bởi việc công bố giá vật liệu và chỉ số giá đầy đủ, kịp thời không chỉ giúp chủ đầu tư và nhà thầu xây dựng dự toán chính xác, hạn chế phát sinh chi phí, mà còn tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư công và thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong năm 2026.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp nhấn mạnh trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang được triển khai trên cả nước, việc kiểm soát biến động giá nhiên liệu, VLXD và có cơ chế hỗ trợ phù hợp cho nhà thầu sẽ là yếu tố quan trọng để bảo đảm tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia. Hiệp hội đã kiến nghị Bộ Xây dựng sớm điều chỉnh hệ thống định mức, đơn giá xây dựng để bảo đảm hiệu quả đầu tư. Trong thời gian chờ cơ quan chức năng hoàn thiện, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cần cho phép tính bù trừ chênh lệch về chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu, giá hợp đồng xây dựng làm cơ sở thanh toán giữa bên giao thầu và bên nhận thầu. Cùng với đó, có cơ chế phù hợp để ổn định giá các khâu vận chuyển liên quan đến chi phí xăng dầu, giúp nhà thầu ổn định chi phí đầu vào. Về dài hạn, nhà nước cần có chương trình phát triển nguồn nhân lực cho ngành xây dựng, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ, tự động hóa nhằm giảm phụ thuộc lao động thủ công.

Ở một góc nhìn khác, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, phân tích: Giá VLXD đang bị "neo" cao chứ không chỉ tăng theo giá thị trường. Ví dụ tại Gò Công (tỉnh Đồng Tháp), giá cát khi đấu giá, đấu thầu là 120.000 đồng/m3 và cộng hết các chi phí đến chân công trình khoảng 180.000 đồng/m3 nhưng giá đang bán trên thị trường lên đến 470.000 đồng/m3. Như vậy là lợi dụng nhu cầu đang rất lớn trên thị trường để một số cá nhân, tổ chức neo giá, nên cần phải kiểm soát lực lượng trung gian, môi giới. Chính vì vậy để hạ giá VLXD, đẩy nhanh tiến độ xây dựng dự án, cần phải quy định các DN đăng ký lợi nhuận định mức, định mức chi phí; nếu vượt sẽ bị phạt về hành vi làm lũng đoạn thị trường, nâng khống giá... Làm như vậy giá sẽ giảm, nhất là các khâu trung gian và cũng để minh bạch giá vật tư vật liệu.

Không chỉ vậy, chi phí vận chuyển hiện chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong giá thành xây dựng. Do đó, cần quy hoạch các bãi tập kết vật liệu gần công trường, ưu tiên vận tải thủy đối với các dự án lớn và bố trí luồng tuyến hợp lý để giảm chi phí logistics. Đối với các dự án trọng điểm quốc gia, Chính phủ có thể thành lập cơ chế điều phối nguồn vật liệu liên vùng, tránh tình trạng nơi thừa, nơi thiếu khiến giá cả bị đẩy lên bất hợp lý. Đối với các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp cần được rà soát hằng tháng thay vì hằng quý. Những nhà thầu thi công chậm, thiếu năng lực hoặc cố tình kéo dài tiến độ phải bị thay thế hoặc điều chuyển khối lượng cho đơn vị khác. Ngược lại, các DN hoàn thành vượt tiến độ cần được ưu tiên tham gia các gói thầu tiếp theo và có cơ chế khen thưởng phù hợp.

Đặc biệt, đối với các dự án trọng điểm có quy mô lớn, nên duy trì các tổ công tác do lãnh đạo Chính phủ hoặc lãnh đạo địa phương trực tiếp chỉ đạo, xử lý ngay các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, thủ tục môi trường, cấp phép khai thác mỏ hay điều chuyển vốn. Việc giải quyết theo nguyên tắc "vướng ở đâu tháo ở đó" sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc chờ tổng hợp báo cáo định kỳ.

"Trong giai đoạn nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, nhất là những tháng còn lại của năm nay thì đầu tư công không chỉ là nhiệm vụ giải ngân ngân sách mà còn là đầu kéo kích thích vốn tư, tạo việc làm và thúc đẩy nhiều ngành như thép, xi măng, VLXD, vận tải và bất động sản. Vì vậy, thay vì chỉ đặt chỉ tiêu giải ngân, cần chuyển trọng tâm sang hoàn thành khối lượng thực tế trên công trường. Khi các dự án được thi công đúng tiến độ, dòng vốn được lưu thông nhanh, DN có dòng tiền tái đầu tư và hạ tầng sớm đưa vào khai thác, đầu tư công mới thực sự trở thành động lực quan trọng giúp nền kinh tế đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số năm nay", TS Phạm Viết Thuận nhấn mạnh.

Tin Gốc: Thanh Niên