Những ngày gần đây, không khó để bắt gặp các bài đăng chia sẻ bộ nhãn dán em bé do phụ huynh tạo sticker cho con bằng AI, với đủ biểu cảm như: “Chào buổi sáng”, “Giận!”, “Buồn ngủ quá”, “Xin lỗi nhoa”… được thiết kế đồng bộ, màu sắc bắt mắt. Điểm đặc biệt của trào lưu này là người dùng không cần chuẩn bị nhiều ảnh hay biết thiết kế. Chỉ cần một tấm ảnh rõ mặt của bé, nhập một câu lệnh mô tả (prompt), AI có thể tự tạo ra hàng loạt biểu cảm khác nhau, kèm chữ tiếng Việt dễ thương.
Nguyễn Huyền My, ở đường Định Công Hạ, P.Định Công, TP.Hà Nội, đang có bé trai 2 tháng chia sẻ, cô đã thấy trend này ở các hội nhóm mẹ và bé trên Facebook, vì nhìn các mẹ khác làm cho con dễ thương quá nên cô cũng thử làm theo. “Bé nhà em còn nhỏ, chưa có nhiều biểu cảm nhưng AI vẫn tạo ra đủ kiểu, nhìn cưng xỉu. Làm xong lại muốn làm thêm nữa”, My nói.
Trong khi đó, Nguyễn Thu Hương, ở thôn Phạ 3, xã Cảm Nhân, tỉnh Lào Cai, đang có con 3 tuổi cho biết: “Bé nhà mình biểu cảm nhiều nên làm sticker rất hợp. Mỗi lần xem lại là cả nhà cười, nhất là mấy cái mặt “giận” hay “ngơ ngác”. Giờ mình còn hay dùng sticker của con để nhắn tin với bạn bè, thấy vui hơn hẳn”.
Không dừng lại ở yếu tố giải trí, nhiều mẹ bỉm cho rằng việc tạo sticker từ ảnh con còn mang ý nghĩa lưu giữ kỷ niệm theo cách mới mẻ.
Hoàng Thuý Giang, ở đường Cầu Giấy, P.Cầu Giấy, TP.Hà Nội, đang có con gái 5 tuổi chia sẻ, ban đầu cô nghĩ chỉ là trend cho vui thôi, nhưng khi làm xong lại thấy giống như lưu lại được từng khoảnh khắc của con theo cách khác. “Sau này nhìn lại chắc cũng sẽ rất đáng nhớ, vì mỗi sticker là một biểu cảm rất riêng của con”, cô tâm sự.
Tuy nhiên, không phải ai cũng hoàn toàn yên tâm khi sử dụng các công cụ AI. Nguyễn Thị Linh, ở VinHomes Grand Park, phường Long Bình, TP.HCM, đang có bé trai 2 tuổi bày tỏ: “Mình thấy tiện và rất đáng yêu, nhưng cũng có chút lo lắng về quyền riêng tư. Vì phải tải ảnh của con lên các nền tảng AI nên mình sẽ chọn ứng dụng kỹ hơn, tránh dùng những app không rõ nguồn gốc”.
Theo chuyên gia tâm lý Hà Quang Tùng (Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Tâm, P.An Khánh, TP.HCM; trước là P.An Phú, TP.Thủ Đức), sức hút của trào lưu tạo sticker cho con bằng AI đến từ việc chạm đúng tâm lý phổ biến của phụ huynh trẻ hiện nay: vừa muốn lưu giữ ký ức, vừa muốn thể hiện cảm xúc cá nhân trên môi trường số.
“Trẻ nhỏ lớn rất nhanh, mỗi giai đoạn đều có những biểu cảm đáng yêu riêng. Khi AI giúp “đóng băng” những khoảnh khắc đó dưới dạng sinh động, nhiều màu sắc, phụ huynh sẽ có cảm giác đang lưu giữ tuổi thơ của con một cách sáng tạo hơn so với ảnh thông thường”, ông phân tích.
Ông cũng cho rằng việc các nền tảng AI cho phép tạo sản phẩm chỉ trong vài phút mang lại cảm giác thỏa mãn tức thì, giúp người dùng dễ dàng tạo ra thành phẩm đẹp mắt mà không cần kỹ năng thiết kế. “Mỗi bộ sticker không chỉ là hình ảnh của đứa trẻ mà còn là cách cha mẹ kể câu chuyện riêng của mình. Chính yếu tố cá nhân hóa cao này khiến trào lưu dễ lan rộng”, ông nói.
Ở góc độ công nghệ, anh Phạm Xuân Sang (33 tuổi), kỹ sư công nghệ thông tin, Công ty công nghệ EduNext, ở P.Bảy Hiền, TP.HCM; trước là P.12, Q.Tân Bình), lưu ý việc tải ảnh trẻ nhỏ lên các nền tảng AI có thể tiềm ẩn rủi ro về bảo mật dữ liệu.
Theo anh Sang, khi một bức ảnh được tải lên, dữ liệu có thể được lưu trữ trên máy chủ và sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau tùy theo điều khoản của nền tảng. “Người dùng thường chỉ quan tâm đến kết quả mà ít khi đọc kỹ chính sách quyền riêng tư. Đây là điểm dễ bị bỏ qua”, anh nói.
Ngoài nguy cơ bị thu thập dữ liệu, hình ảnh của trẻ cũng có thể bị lạm dụng trong một số kịch bản như giả mạo danh tính hoặc tạo nội dung không mong muốn. Vì vậy, phụ huynh nên ưu tiên sử dụng các nền tảng uy tín, minh bạch về chính sách dữ liệu, đồng thời hạn chế chia sẻ những hình ảnh quá riêng tư hoặc có khả năng định danh cao.
Theo Báo Thanh Niên ngày 25.1, Công an TP.Đà Nẵng đã khởi tố, bắt tạm giam Mai Thành Trung (26 tuổi, trú phường Hải Châu) để điều tra về hành vi "cưỡng dâm". Người này dùng clip nhạy cảm ép người yêu cũ quan hệ tình dục với nhiều người đàn ông để thu tiền.
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, thượng tá Lê Mạnh Hà, Trưởng công an xã Hiệp Phước (Công an TP.HCM), cho biết những vụ việc người yêu cũ dùng hình ảnh, clip nhạy cảm để đe dọa, khống chế tinh thần nạn nhân không còn hiếm gặp, đặc biệt trong bối cảnh mạng xã hội, AI phát triển mạnh.
Sự phát triển của AI khiến đối tượng khống chế này, không chỉ là người yêu cũ mà còn là những người lạ mặt không quen biết lừa đảo, tống tiền. Chỉ từ vài đoạn tin nhắn, một clip riêng tư bị lưu giữ trái phép, nhiều bạn trẻ rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi, thậm chí chấp nhận làm theo mọi yêu cầu để "giữ bí mật".
Theo khuyến cáo của cơ quan công an, khi rơi vào tình huống bị người yêu cũ dùng clip nóng uy hiếp, nạn nhân cần bình tĩnh và thực hiện ngay 3 việc sau để bảo vệ bản thân, tránh những hệ lụy đau lòng.
Theo thượng tá Lê Mạnh Hà, tâm lý chung khi bị đe dọa phát tán clip nhạy cảm, người trẻ thường sợ hãi và tìm cách "thỏa hiệp". Không ít trường hợp chấp nhận chuyển tiền, gặp gỡ, tiếp tục duy trì mối quan hệ độc hại hoặc đáp ứng những yêu cầu vô lý với hy vọng người yêu cũ sẽ giữ lời hứa xóa clip.
"Tuyệt đối không làm theo yêu cầu của đối tượng: không gặp gỡ, không chuyển tiền bởi có lần 1 chắc chắn sẽ có lần 2, lần 3…", thượng tá Lê Mạnh Hà nói.
Thượng tá Hà cho biết đối tượng đã dùng clip nóng để khống chế thường có hai mục đích: tình hoặc tiền. Đáp ứng lần đầu, chúng có thể tiếp tục uy hiếp, ép buộc nạn nhân nhiều lần khác với mức độ nghiêm trọng hơn. Nhiều vụ việc, đối tượng lợi dụng tâm lý xấu hổ, sợ bị đánh giá của nạn nhân để thao túng khống chế lâu dài. Việc nhượng bộ thỏa hiệp không giải quyết triệt để vấn đề mà chỉ khiến nạn nhân rơi sâu hơn vào vòng kiểm soát.
Thu thập lưu giữ chứng cứ liên quan đến hành vi đe dọa, cưỡng ép, là cơ sở quan trọng để cơ quan chức năng xác minh, xử lý đối tượng theo quy định. "Hãy giữ chứng cứ cung cấp cho cơ quan công an. Không xóa tin nhắn, hình ảnh, clip, ghi âm liên quan. Chụp màn hình các nội dung đe dọa, ép buộc và ghi nhớ thời gian, địa điểm, người liên quan. Đây là yếu tố rất quan trọng để cơ quan điều tra xử lý đối tượng", Thượng tá Lê Mạnh Hà khuyến cáo.
Thượng tá Lê Mạnh Hà cũng chỉ ra trong trường hợp clip đã bị phát tán trên mạng xã hội hoặc các nền tảng trực tuyến, nạn nhân cần nhanh chóng ghi nhận đường link, thời gian đăng tải, tài khoản đăng tải và các tương tác liên quan. Đây là dữ liệu quan trọng phục vụ điều tra.
"Nhiều người vì hoảng loạn đã xóa toàn bộ tin nhắn, xóa tài khoản chặn liên lạc ngay lập tức, vô tình làm mất dấu vết cần thiết. Bên cạnh đó, nạn nhân cũng nên chia sẻ sự việc với người thân đáng tin cậy, có hiểu biết pháp luật để được hỗ trợ về tinh thần, tránh bị cô lập, thao túng tâm lý", Thượng tá Hà tư vấn.
Thay vì âm thầm chịu đựng hoặc tự giải quyết, thỏa hiệp, nạn nhân bị người yêu cũ dùng clip nóng khống chế cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an nơi gần nhất. Đây là bước quyết định để ngăn chặn hành vi vi phạm tái diễn.
"Khi trình báo, nạn nhân cần lưu ý 3 nội dung. Đó là: Trình bày rõ hành vi bị đe dọa, cưỡng ép. Cung cấp chứng cứ đã lưu. Yêu cầu được bảo vệ an toàn", lãnh đạo công an xã Hiệp Phước khuyến cáo.
Theo thượng tá Hà, tùy theo tính chất vụ việc, hành vi dùng clip nóng để đe dọa có thể bị xử lý về nhiều hành vi như cưỡng đoạt tài sản, làm nhục người khác, truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, xâm phạm đời tư cá nhân hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân. Bằng biện pháp nghiệp vụ công an sẽ tiếp nhận thông tin, xác minh chứng cứ và có biện pháp ngăn chặn phù hợp, đồng thời hỗ trợ nạn nhân bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Tham luận với chủ đề "Nâng cao năng lực số và ngoại ngữ cho thanh niên - Hành trang để tuổi trẻ Việt Nam sẵn sàng hội nhập quốc tế", anh Hồ Phúc Hải, Phó bí thư thường trực phụ trách Tỉnh đoàn Nghệ An, cho rằng để có thể tự tin bước ra thế giới, thanh niên Việt Nam trước hết cần chuẩn bị cho mình một hành trang đủ vững vàng về tri thức, kỹ năng và bản lĩnh.
Theo đó, hội nhập không chỉ được đo bằng số lượng hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế hay việc người trẻ có cơ hội tiếp xúc với môi trường bên ngoài, mà quan trọng hơn là khả năng thích ứng, làm chủ tri thức, công nghệ và tạo ra giá trị trong môi trường toàn cầu.
Anh Hồ Phúc Hải cũng chỉ ra, thanh niên thời kỳ mới cần được trang bị năng lực số, khả năng sử dụng ngoại ngữ, tư duy toàn cầu, kỹ năng thích ứng và bản lĩnh văn hóa để có thể tự tin tham gia vào các lĩnh vực của đời sống quốc tế.
Đồng thời, anh nhấn mạnh yêu cầu trang bị những năng lực mới cho thanh niên trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, theo anh Hải, khoảng cách giữa các quốc gia, vùng miền không chỉ nằm ở vị trí địa lý mà ngày càng được quyết định bởi khả năng tiếp cận tri thức, làm chủ công nghệ và thích ứng với những thay đổi mới.
"Khoảng cách lớn nhất trong thời đại số không còn là khoảng cách địa lý mà là khoảng cách về tri thức, công nghệ và kỹ năng thích ứng.
Người trẻ có thể tiếp cận kho tri thức của toàn cầu chỉ bằng một thiết bị thông minh; nhưng để biến cơ hội thành lợi thế cạnh tranh đòi hỏi phải có năng lực thực sự", anh Hồ Phúc Hải nhìn nhận.
Từ thực tiễn, anh Hồ Phúc Hải tái khẳng định, việc nâng cao năng lực số, ngoại ngữ và kỹ năng hội nhập cần được xem là hành trang quan trọng để thanh niên Việt Nam tự tin bước ra môi trường quốc tế.
Đặc biệt, cần quan tâm tạo cơ hội tiếp cận công nghệ, đào tạo ngoại ngữ cho thanh niên khu vực nông thôn, miền núi, vùng khó khăn nhằm thu hẹp khoảng cách trong quá trình hội nhập.
Để thanh niên có thể tự tin hội nhập, anh Hải cũng đề xuất tiếp tục xây dựng các chương trình nâng cao năng lực số và ngoại ngữ trên quy mô toàn quốc; phát triển hệ sinh thái học tập số dành cho đoàn viên, thanh niên; mở rộng các hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế.
Cùng đó, cần đổi mới phương thức hoạt động Đoàn theo hướng ứng dụng công nghệ, tăng khả năng kết nối và tập hợp thanh niên.
Sáng nay (2.4), lãnh đạo TP.HCM đã gặp gỡ cán bộ Đoàn - Hội - Đội tiêu biểu của thành phố nhân kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Đến tham dự buổi gặp gỡ có: ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM; ông Lê Quốc Phong, Ủy viên T.Ư Đảng, Phó bí thư thường trực Thành ủy TP.HCM.
Về phía T.Ư Đoàn có anh Nguyễn Minh Triết, Ủy viên dự khuyết T.Ư Đảng, Bí thư thường trực T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội Sinh viên Việt Nam.
Liên khúc 2 bài hát "Ngồi lại bên nhau" và "Con đường đến trường" đã được Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang tự đánh đàn guitar và hát tặng thanh niên tham dự chương trình.
Phần thể hiện rất thanh niên và vô cùng tươi trẻ của Bí thư Thành ủy TP.HCM đã truyền năng lượng cho cả hội trường, cũng giúp cho buổi gặp gỡ trở nên thân tình và sôi nổi hơn. Sau phần ôm đàn hát của Bí thư Thành ủy TP.HCM, một cán bộ Đoàn tham dự chương trình, sau khi trình bày những ý kiến, đề xuất của mình cũng đã cùng tất cả thanh niên tại hội trường hát tặng lãnh đạo TP.HCM bài hát “Khát vọng tuổi trẻ”.
Hai câu hát “Đừng hỏi Tổ quốc đã làm gì cho ta/ mà cần hỏi ta đã làm gì cho Tổ quốc hôm nay” được đồng thanh hát vang tại hội trường như là lời khẳng định cho tinh thần và quyết tâm của thanh niên thành phố trong hành trình cùng góp sức, cống hiến cho Tổ quốc nói chung và thành phố nói riêng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc
